Amaliya Penahova

Amaliya Aliş kızı Penahova (; 15 Haziran 1945, Gence, Azerbaycan SSC - 8 Kasım 2018), Azeri tiyatro ve film sanatçısı, yönetmen. Azerbaycan Cumhuriyyeti Devlet sanatçısı, Azerbaycan SSC Devlet sanatçısı, müzik profesörü, 2000-2005 yıllarında Azerbaycan Millî Meclisinin milletvekili, Bakü Belediye tiyatrosunun yaratıcısı, Avrupa kültür elçisidir.

 Hayatı 
Amaliya Penahova, 1945 yılında Gence şehrinde doğmuştur. 1966 yılında M. A. Aliyev adına Azerbaycan Devlet Tiyatro Enstitüsü'nün Drama ve Sinema Oyunculuğu bölümünden mezun olmuştur. 1964 yılından hayatının sonuna kadar tiyatro ve sinema alanında beş yüzden fazla karakteri canlandırmıştır. Bunlardan Tomris, Natavan, Medea, Burla Hatun, Mehsati, Larisa, Ofelya ve Linza gibi rolleri özellikle öne çıkmaktadır.

1968 ve 1972 yıllarında Azerbaycan Lenin Komsomolu ve Azerbaycan SSC Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. Tiyatro ve sinema sanatına katkılarından dolayı 1974 yılında Azerbaycan SSC Emekdar Sanatçısı, 1985 yılında ise Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı unvanlarını almıştır. 1982 yılında yılın oyuncusu seçilmiş, 1998 yılında ise Türk Dünyası'nın ilk sinema festivalinde altı popüler Türk oyuncusundan biri olarak adlandırılmıştır.

Oyunculuğun yanı sıra başarılı bir yönetmen olarak da kendini kanıtlamıştır. 43 yıllık sanat yaşamında 12 televizyon ve tiyatro yapımına yönetmenlik yapmıştır. Bunlardan çoğu kayda alınmış ve şu anda televizyonun Altın Arşivi'nde saklanmaktadır. Bu yapımlardan İ. Efendiyev'in Benim Günahım, M. Murad'ın Teken, M. Gurbanov'un Sensiz, O. Altunbay'ın Tomris ve A. Memmedov'un Deli Domrul eserleri özellikle öne çıkmaktadır.

1992 yılında Bakü Belediye Tiyatrosu'nu kurmuş ve burada genç yetenekleri sanata kazandırmak için uygun bir ortam yaratmıştır. Aynı zamanda Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nde ders vermeye davet edilmiş ve burada profesörlük unvanı almıştır. Eğittiği öğrencilerin çoğu Bakü Belediye Tiyatrosu'nda onunla birlikte çalışmıştır.

Amaliya Penahova, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı bursuna layık görülmüştür. 2000–2005 yıllarında Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi milletvekili, Sosyal-Siyaset Daimi Komisyonu üyesi, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Parlamentolararası Kültür, Bilgi, Turizm ve Spor Daimi Komisyonu başkanı, İtalya-Azerbaycan Parlamentolararası Çalışma Grubu başkanı olmuştur.

2013 yılında Karakterin Oluşum Sürecinde Oyunculuk Yaratıcılığında İkincil Planın Yansıtma Araçları konulu doktora tezini savunarak sanat bilimleri doktoru akademik unvanını almıştır. 17 Haziran 2015'te Azerbaycan kültürüne büyük katkılarından dolayı Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın Onur Diploması ile ödüllendirilmiştir.

 Ailesi 
Amaliya Pənahova, oyuncu Yusuf Muhtarov'un eşi olmuştur. Oğlu İlgar Muhtarov, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin olağanüstü ve tam yetkili büyükelçisidir. 14 Nisan 2009'dan 27 Ocak 2016'ya kadar Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Meksika Birleşik Devletleri'nde ve aynı zamanda Kosta Rika, Guatemala, Kolombiya, Panama, Peru ve Honduras'ta olağanüstü ve tam yetkili büyükelçisi olarak görev yapmıştır..

 Vefatı 
Bir süredir kanser hastalığı ile mücadele eden Amaliya Penahova, 8 Kasım 2018 tarihinde Bakü'de vefat etmiştir.

 Ödülleri ve unvanları 

 Azerbaycan SSC Lenin Komsomolu Ödülü — 1968
 Azerbaycan SSC Devlet Ödülü — 1972
 "Azerbaycan SSC Emekdar Sanatçısı" unvanı — 1 Haziran 1974
 "Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı" unvanı — 28 Aralık 1985
 "Şöhret" Nişanı — 8 Temmuz 1995
 Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Ödülü — 26 Temmuz 2002
 Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Bireysel Emekli Maaşı — 5 Temmuz 2003
 "Şeref" Nişanı — 25 Haziran 2013
 "Sanat Bilimleri Doktoru" akademik derecesi — 2013
 Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Onur Diploması — 17 Haziran 2015
 Avrupa'nın Emekli Bilim ve Kültür İşçisi

 Filmografi 

 Ahmet Nerede?
 Çekim Kuvveti
 Soruşturma Devam Ediyor
 Sen Neden Susuyorsun?
 Kanun Uğruna
 Bizim Cebiş Öğretmen
 O Kızı Bulun
 En Önemli Röportaj
 Gün Geçti
 Hayat Bizi Sınar
 Hatıralar Sahili
 Var Olun, Kızlar...
 Bizim Sokağın Çocukları
 Cırtdan'ın Yeni Macerası
 Yön Rüzgarı
 Şehzade - Kara Altın
 Dede Korkut
 Elma Elmaya Benzer
 Mezozoy Hikâyesi
 Yürek... Yürek...
 Garip Cinler Diyarında
 Arkadan Vurulan Darbe
 Bir Ailelik Bağ Evi
 Hile
 Babek
 Garip Adam
 Ben Şarkı Bestelerim
 Beni Bekle
 Altın Uçurum
 Ömrün Yolları
 Selam, Zeynep!
 Müzik Öğretmeni
 Topal Teymur
 Kapalı Yörünge
 Benim Günahım
 Tekan
 Birceciyim
 Fıkra
 Sensiz
 Benim Beyaz Şehrim
 Bin Birinci Söz
 Sen Her Zaman Bizimlesin
 Tikdimki izim kalsın III
 Bizim Garip Kaderimiz
 Nefes
 Enver Hasanov: Yedi Oğuldan Biri
 Acılar Bitmez
 Cevad Han

Kaynakça

Kategori:1945 doğumlular
Kategori:2018'de ölenler
Kategori:Gence doğumlular
Kategori:20. yüzyılda Azeri kadın oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Azeri kadın oyuncular
Kategori:Azeri kadın sinema oyuncuları
Kategori:Azeri kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:Sovyet kadın sinema oyuncuları
Kategori:Sovyet kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:Azerbaycan SSC Halk Sanatçıları
Kategori:Azerbaycan Halk Sanatçıları
Kategori:Kanserden ölenler
Kategori:Şöhret Nişanı sahipleri