Zeynep Oral

Zeynep Birsel Oral, (d. 15 Şubat 1946, İstanbul, Türkiye), Türk yazar, gazeteci, tiyatro eleştirmeni.

Kültür-sanat, insan hakları, kadın sorunları konularındaki yazıları, araştırma dizileri, gezi yazıları ve seri röportajları ile tanınır.

Başta tiyatro sanatı olmak üzere sanatın her dalının Türkiye'de  toplumun tüm kesimlerine yayılması için çaba göstermiştir.

Hayatı
1946'da İstanbul'da doğdu. Annesi Selçuk Hanım, babası kimyager Semih Birsel’dir.

İzmir Amerikan Kız Lisesi (1964)  ve Paris Yüksek Gazetecilik Okulu'ndan (1967) mezun oldu. Paris'te öğrenciliği sırasında bir yandan da Sorbonne Üniversitesi Tiyatro Araştırmaları Enstitüsü’ne devam etti.

Yazı yazmaya 1966'da başladı. İlk yazılarında Zeynep Birsel adını kullandı. Paris'teki öğrencilik yıllarında Cumhuriyet gazetesine gönderdiği "Paris Mektupları"  başlıklı yazıları yayımlandı.

1967'de ülkeye döndü; mimar Ahmet Oral ile evlendi. Gazeteciliğe Yeni Gazete’de başladı. Yeni Gazete'de çalışırken bir burs kazanarak İngiltere’ye gitti ve iki yıl gazetecilik okudu.

1968-2001 yılları arası Milliyet gazetesinde çalıştı. Tiyatro eleştirmeni, köşe yazarı, kültür-sanat editörü, gazeteci ve yazı işleri müdürü olarak görev yaptı.

Milliyet gazetesinde çalışmayı sürdürürken 1970’te Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu’nun sahnelediği Düşenin Dostu oyununda James Baldwin’in reji asistanlığını yaptı. Ayn tiyatro için Hair müzikalini Türkçeye çevirdi. Müzikal, 1971’de sahnelendi. 1974’te ise Adsız Oyun adlı eseri, İstanbul Şehir Tiyatroları’nda sahnelendi.

1972 yılında Milliyet Sanat dergisinin kurucuları arasında yer aldı ve 30 yıl boyunca yöneticiliğini üstlendi. Cumhuriyet gazetesinde yazılar yayımlamayı sürdürdü. Yazılarında dünyanın birçok ülkesine giderek o ülkelerdeki tiyatro olaylarını Türkiye'deki okurlara aktardı.

Milliyet gazetesindeki yazılarını 1983'te yayımlanan Esintiler '82 kitabında topladı. Sonraki yıllarda Esintiler - 80'li Yıllar ve Esintiler 90'lı Yıllar kitaplarını yayımladı.

1990'da Tiyatro Eleştirmenleri Birliği'nin kuruluşuna öncülük etti ve 1998'e kadar başkanlığını yürüttü. 1991'de Nazım Hikmet'in kızkardeşi Samiye Yaltırım tarafından kurulan Nazım Hikmet Vakfı'nın kurucuları arasında yer aldı.

Milliyet gazetesinen emekli olan Oral, emeklilikten sonra da çalışmalarını sürdürdüğü bu kurumdan ekibi ile birlikte 28 Şubat 2001’de  işten çıkarıldı.

Gazetecilik yaşamında insan hakları, kadın sorunları, gezi yazıları, araştırma dizi ve seri röportaj dallarında ödüllere değer görülen Oral, meslek yaşamını 2006'da yayımlanan Meslek Yarası adlı kitapta anlattı.

9 Ocak 2018'den itibaren P.E.N Türkiye başkanlığını üstlendi.

Türkiye - Yunanistan Dostluk ve Barış Derneği, Ana- Kültür Vakfı, KA-DER, WINPEACE kurucuları arasında olduğu kuruluşlardandır. Türkiye Yazarlar Sendikası ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesidir.

 Eserleri 
Esintiler '82 - Gür Yayınları, 1983
Konuşa Konuşa - Gür Yayınları, 1983 
Yaz Düşüm Yaz - Gür Yayınları, 1985 
Katmandu'dan Meksika'ya - Gür Yayınları, 1985 
Kadın Olmak - Milliyet Yayınları, 1985
Bir Ses - Milliyet Yayınları, 1986 
Kara Sevda - Milliyet Yayınları, 1988 
Esintiler - 80'li Yıllar - Cem Yayınları, 1989 
Sözden Söze - Cem Yayınevi, 1990 
Tutkunun Romanı - Leyla Gencer - Milliyet Yayınları, 1992 
Karanlıktaki Işık - Altın Kitaplar, 1994 
Leyla Gencer'e Armağan - Sevda Cenap And Müzik Vakfı, 1995
Bu Cennet, Bu Cehennem AD Yayıncılık, 1996 
Esintiler 90'lı Yıllar - Cem Yayınevi, 1999 
Uzak Doğu'm - AD Yayıncılık, 2000
Meslek Yarası - Cumhuriyet iKitapları, 2011

Ödüller
"Seri röportaj" dalında Başarı Ödülü"Başbakanlık Basın - Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü teşekkür madalyası.", Gazeteciler Cemiyeti, 1988
"Seri Röportaj" dalında Başarı Ödülü "Başbakanlık Basın - Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü teşekkür madalyası.", Gazeteciler Cemiyeti, 1989
"Palmes Academiques - Akademi Ödülü" "Officier dans l'ordere des palmes Akademique Nişanı." Fransız Hükûmeti, 1990
"Yılın En Başarılı Kadınları Ödülü", "Yazılı basın dalında", Kadınca Dergisi, 1994
"İletişim Ustaları Onur Ödülü", "Kültür - Sanat alanında", İ.Ü. İletişim Fakültesi, 1994 
"Kadınların Tarihine Katkı Ödülü", İstanbul Kadın Kuruluşları Birliği, 1995
"Gezi Edebiyatı" dalında birincilik ödülü, Turizm Yazarları, Editörleri ve Gazetecileri Derneği - (TUYED), 1998
"Türkiye Cumhuriyeti 75. Yıl Ödülü", Türk Kadınlar Birliği, 1998
"75 Yılda 75 Kadın Ödülü", Mimoza Dergisi, 1998
"Barış için Çalışan Anneler Ödülü", Yunanistan - (UNESCO), 2000
Fransız Hükûmeti Kültür ve İletişim Bakanlığı Nişanı: "Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres", 2004
Basın Özgürlüğü Diyalog Ödülü, IPI (Uluslararası Basın Enstitüsü), 2011
2017 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü
2024 - Yüzyılın Aydınlık Yüzleri

Kaynakça

Kategori:1946 doğumlular
Kategori:20. yüzyıl Türk gazetecileri
Kategori:21. yüzyıl Türk gazetecileri
Kategori:21. yüzyıl Türk yazarları
Kategori:İstanbul ili doğumlu yazarlar
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:20. yüzyıl Türk kadın yazarları