Kuluçka (epidemiyoloji)

Kuluçka süresi, canlının patojenik organizmaya, kimyasal maddeye ya da radyasyona maruz kalma ile belirgin belirtilerin ve bulguların ortaya çıkması arasında geçen süre. Tipik olarak enfeksiyon hastalıklarında, konakta belirtilerin ortaya çıkabilmesi için enfeksiyöz organizmanın çoğalması dönemidir.
küçükresim|Bazı hastalıklarda, bu diyagramda gösterildiği gibi, gizli dönem kuluçka süresinden daha kısadır. Bir kişi herhangi bir hastalık belirtisi göstermeden enfeksiyonu yayabilir. Böyle enfeksiyonlara subklinik enfeksiyon denir.
Gizli ya da gecikme süresi de denilebilmektedir. Gizli dönem ve kuluçka süresi arasındaki fark: kuluçka süresi, bulaş ve hastalığın klinik başlangıcı arasındaki süreyi ifade ederken; gizli dönem, bulaş ve bulaştıktan sonra hastalığın yayılım göstermesi arasındaki zamanı ifade eder. Bu dönemlerin süreleri hastalıktan hastalığa ve hastalığa maruz kalan canlıya göre değişiklik gösterir. Bir kişi hastalık taşıyıcı olabilir, tıpkı belirti göstermeksizin boğazda streptococcus bulunması gibi. Hastalığa bağlı olarak, hasta kişi kuluçka süresinde bulaştırıcı olabilir ya da olmayabilir.

Klinik gecikme sırasında enfeksiyon subkliniktir. Viral enfeksiyonlarda klinik gecikme süresinde virüs aktif olarak replike olur. Uyku döneminde viral gecikme döneminden farklı olarak virüs replikasyonu olmaz. Örneğin HIV enfeksiyonunun klinik gecikmesinde. AIDS'in ilk başlarında HIV, hiçbir belirti göstermez ve hiçbir bulguya neden olmaz, buna rağmen lenf sisteminde çoğalır ve hızla birikerek geniş bir viral yüke neden olur. Bu kişiler hastalığı bulaştırabilirler.

 İçsel ve dışsal kuluçka dönemi 
"İçsel kuluçka dönemi" ve "dışsal kuluçka dönemi" terimleri vektör kaynaklı hastalıklarda kullanılır. İçsel kuluçka süresi etkenin kesin konak tarafından alınıp bu konaktaki gelişimini tamamladığı süredir. Dışsal kuluçka süresi ise etkenin ara konak tarafından alınıp bu konaktaki gelişimini tamamladığı süredir.

 Faktörlerin belirlenmesi 
Bir hastalığa özel kuluçka süresini aşağıdaki faktörler de dahil çeşitli faktörler etkiler:
 Enfeksiyöz etkenin dozu ya da alınma bölgesi
 Alınma yolu
 Enfeksiyöz etkenin çoğalma oranı
 Konakçı duyarlılığı ve bağışıklık sisteminin durumu

 Örnekler 
Bireyler arası farklar nedeniyle, kuluçka süresi her zaman bir aralık olarak ifade edilir. Bu bilgiler her zaman mevcut olmasa da mümkün olduğunda %10 ila %90'lık bir aralığı ifade etmek en iyisidir. 

Birçok durum için yetişkinlerde kuluçka süresi çocuk ve bebeklerden daha uzun sürer.
Grip 
 Hastalık   asgari  azami dönemPasteurella multocidanedenli Sellulit0 1 günCellulitis , kidshealth.org. Suçiçeği 9 21 gün , Accessed 2012-05-28. Kolera  0.5 4.5 gün  (Beşinci hastalık) 13 18 günErythema Infectiosum  at eMedicine1 3 günSeasonal Influenza (Flu) , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Nezle 1 3 günCommon cold , The Mayo Clinic, mayoclinic.com. Deng humması 3 14 gün Ebola 1 21 (95%), 42 (98%)
 günAre the Ebola outbreaks in Nigeria and Senegal over? , World Health Organization, who.int.  5 15 günRoseola Infantum  at eMedicine HIV 2 3 hafta, ay ya da daha fazlası  (glandular fever) 28 42 günMacnair, Trisha, Glandular fever , BBC, bbc.co.uk.  10.3 13.2 yıl   5 10 günQuestions and Answers About Marburg Hemorrhagic Fever , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Kızamık 9 12 günMeasles , American Osteopathic College of Dermatology, aocd.org. Kabakulak 14 18 günMumps Disease, Questions & Answers , vaccineinformation.org. Norovirus 1 2 günNorovirus , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Boğmaca 7 14 günPertussis , GPnotebook, gpnotebook.co.uk. Çocuk felci 7 14 günPolio , GPnotebook, gpnotebook.co.uk. Kuduz 1 3 ay, ancak <1 hafta >1 yıl arasında değişebilir. Kayalık dağlar benekli ateşi 2 14 günRocky Mountain Spotted Fever , About.com. Kızamıkçık14 21 gün Kızıl (hastalık) 1 4 günScarlet Fever  at eMedicine SARS 1 10 günWorld Health Organization (WHO), Severe acute respiratory syndrome , www.who.int. Çiçek hastalığı 7 17 günSmallpox Disease Overview , Centers for Disease Control and Prevention, cdc.gov. Tetanos 7 21 günTetanus  at eMedicine

 Ayrıca bakınız 

 Karantina
 Pencere dönemi, bulaş ile enfeksiyonun laboratuvar testleri yapılarak tespit edilebilmesi arasındaki süre. Pencere dönemi kuluçka süresinden uzun ya da kısa olabilir.
 Viral uyku
 Yavaş virüs enfeksiyonu

 Kaynakça 

Kategori:Epidemiyoloji