Taliban Beşlisi

Taliban Beşlisi ya da diğer adıyla Guantanamo Beşlisi, hiçbir suçlama yöneltilmeden Guantanamo'da süresiz tutuklu bulunan ve daha sonra Taliban'ın kaçırdığı, Amerika Birleşik Devletleri Ordusunda görevli çavuş Bowe Bergdahl ile takas edilen, Taliban devleti'nin Afgan uyruklu eski üst düzey 5 görevlisi.

Taliban, 2009 yılından beridir esir tuttuğu Bowe Bergdahl'a karşılık bu beşlinin Katar'da bırakılmasını istedi. Bu beşli ABD hükûmeti tarafından yüksek risk olarak işaretlenmiş ve tutukluluklarının devamı önerilmiş olsa da yapılan anlaşma sonucu Taliban Beşlisi 1 Haziran 2014'te Katar'ın başkenti Doha'da serbest bırakıldı.

Taliban Beşlisi üyeleri

 Tutuklu Seri NumarasıTutuklu Seri Numarası, ABD Savunma Bakanlığı'nın savaş zamanlarında tutukladığı her mahkûma atadığı numara. ABD Guantanamo'ya gönderdiği her mahkûmun bütün haklarını (siyasi, hukuki, insani vs) yok saydığından  ötürü, Guantanamo sınırları içinde mahkûmların isimleri de kullanılmamaktadır. Kısacası tutsak edilen bu mahkûmlar insan olarak değil birer "seri numarası" olarak görülmektedir. Fotoğraf  Hakkındaki iddialar 004  130px ABD istihbaratına göre Abdülhak Vasık Taliban devleti istihbarat servisinin yönetici yardımcısıydı. Vasık, Taliban ve Hizb-i İslami örgütünün liderleriyle doğrudan iletişim halindeydi. Vasık ayrıca Afganistan'daki  bütün İslami grupları işgalci ABD ve koalisyon güçlerine karşı birleştirerek, ortak savaşmak adına yürütülen çalışmaların merkezindeki isimdi. 006  130px ABD istihbaratına göre Nurullah Nuri Taliban devleti'nin Belh ve Lagman vilayetlerinin valiliğini yaptı. Aynı zamanda Mezar-ı Şerif bölge komutanıydı. Nuri, binlerce Şii Müslümanı öldürerek savaş suçu işlemek suçlamaları sebebiyle Birleşmiş Milletler tarafından aranıyordu.

Umman gazetesi Times, Nurullah Nuri'yi bu beşli arasındaki en tartışmalı isim olarak tanımladı. 007  130px ABD istihbaratına göre, Muhammed Fazlı Taliban ordusunun Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmekteydi. Bölgedeki silahlı gruplarla ortaklaşa, işgalci ABD ve koalisyon güçlerine karşı saldırılar düzenledi. Guantanamo'daki Müşterek Görev Gücü belgelerine göre Fazlı, binlerce Şii'yi öldürerek savaş suçu işlemek suçlamasıyla Birleşmiş Milletler tarafından aranıyordu. Belgede ayrıca Fazlı'nın, Taliban'a adam kazanma sembolü (rol model) haline geldiği yazıyordu. 579  130px  
ABD istihbaratına göre, Hayrullah Hayirha Taliban devleti'nin İçişleri Bakanlığı görevini yürütüyordu. Taliban'ın 1994 yılındaki kuruluşunda etkin rol oynadı. Usame bin Ladin ve Taliban Yüksek Komutanı Molla Muhammed Ömer ile doğrudan ilişki halindeydi. İddialara göre militanların eğitimlerinden sorumlu kişiydi.

Umman Gazetesi Hayirha'yı "göreceli ılıman" olarak tanımlamıştır.

2009'da Hayrullah Hayirha ile röportaj yapan Kate Clark, Hayirha'yı, ılıman ve iyi eğitimli olarak tanımlamıştır. 832  130px ABD istihbaratına göre, Muhammed Nebi Ömer Taliban'ın iletişiminden sorumluydu. Nabi'nin, Afganistan'daki ABD ve koalisyon karşıtı diğer silahlı gruplar, El Kaide, Hakkani Şebekesi ve Hizb-i İslami örgütleriyle doğrudan operasyonel bağları vardı. Ortak saldırıları organize ediyordu. Ayrıca silahların gizlenmesi ve gerekli olan silahların temin edilmesi işlerinden de sorumluydu.

Taliban Beşlisi mahkûm takası
Taliban'ın istediği bu beş mahkûmun bir kısmının veya tamamının transfer edileceği yönündeki söylentiler 5 yıldan fazla süredir  dolanıyordu. 10 Ocak 2012 tarihinde İran kaynaklı haber ajansları bu beşliden üçünün Bowe Bergdahl ile takas amacıyla serbest bırakıldığını iddia etti. 29 Temmuz 2013 tarihinde Ynetnews, ABD'nin bu beş mahkûmu, Taliban'a karşı iyi niyet göstergesi olarak çok önceden serbest bıraktığını iddia etti.

31 Mayıs 2014'te, rehin ABD askerine karşılık, Taliban Beşlisi'nin serbest bırakılması ile ilgili görüşmelerin koordinasyonunu Katar hükûmeti yapmıştır. Bowe Bergdahl'ın savaş tutsağı olan son ve tek ABD askeri olduğu sanılmaktadır. Görüşmeler sonucunda 31 Mayıs 2014 tarihinde Guantanamo'dan çıkartılan ve Boeing C-17 Globemaster III uçağına bindirilen Taliban Beşlisi, 1 Haziran 2014 tarihinde, "1 yıl boyunca Katar sınırlarından ayrılmamak" koşuluyla Doha'da serbest bırakılmışlardır. Bergdahl'ın Amerikalı yetkililere teslimi esnasında çekilen videonun ve Taliban Beşlisinin Katar'ın bilinmeyen bir yerinde SUV konvoyuyla serbest bırakılmasını gösteren videonun düzenlenmiş bir kısmı 4 Haziran 2014 tarihinde Taliban tarafından yayınlandı. Arka fonda cihat ezgilerinin çaldığı Taliban Beşlisinin salındığı videoda, eski Guantanamo mahkûmlarının kendilerini bekleyen destekçilerine sarıldıkları ve sevinç gösterisinde bulundukları görülmektedir. 2015'in Mayıs ayı sonlarında, Katar ve ABD arasındaki görüşmeler devam ederken, koyulan bir yıllık seyahat yasağı uzatıldı.

Dipnotlar

Kaynakça

Dış bağlantılar

Kategori:Afganistan-Amerika Birleşik Devletleri ilişkileri
Kategori:Afgan tutuklular ve hükümlüler
Kategori:Guantanamo Kampı'nda tutulan kişiler
Kategori:Taliban