Elazığ ağzı

Elazığ ağzı (veya Harput ağzı), Türkiye Türkçesi ağızlarının doğu grubunda yer almaktadır. Kullanılan kelime ve telaffuzlar temelini, şu anki Elazığ ili sınırları içerisinde bulunan tarihi Harput'tan alır.

 Kelimelerin Bazı Telaffuzları 
Elâzığ ağzı telaffuzlarına genellikle -yor eki atılır.
yok|Napıyorsun kelimesinin Elâzığ Ağzı telafuzu
yok|Ne ediyorsun cümlesinin Elâzığ Ağzı telafuzu
 1. tekilde (ben) kelimenin sonuna -im eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor -um kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidim' şeklinde telafuz edilir. 
 2. tekilde (sen) kelimenin sonuna -isin eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor -sun kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidisin' şeklinde telafuz edilir. 
 3. tekilde (o) kelimenin sonuna -i eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor  kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidi' şeklinde telafuz edilir.
 1. çoğulda (biz) kelimenin sonuna -ik eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor -uz kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidik' şeklinde telafuz edilir. 
 2. çoğulda (siz) kelimenin sonuna -isiz eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor -sun -uz kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidisiz' şeklinde telafuz edilir. 
 3. çoğulda (onlar) kelimenin sonuna -iler eki getirilir. Örneğin: Gid -(i)yor -lar kelimesinde -yor eki atılarak 'Gidiler' şeklinde telafuz edilir.

Kelimelerin çoğunda 'k' harfi değiştirilerek 'g' şeklinde telaffuz edilir.
yok|Kapı kelimesi ve kaldırmak fiilinin Elâzığ Ağzı telafuzu

 Bazı Kelimelerin Elâzığ ağzı Karşılığı 
Günlük hayatta kullandığımız bazı kelimelerin Elâzığ ağzı karşılığı şöyledir:
Söylenen Kelime      Kelimelerin Karşılığı                                                                                                                                                               AyancahMerdivenAyınmahUyanmak, kendine gelmek. Fark etmek, sezmek. Bir zarara uğrayacağını anlayıp önlemekBaboşYiğit, delikanlı, çocuk ve gençlere sevgi ifade eden hitap.BasduhPestil, Üzüm ya da Dut şırasından yapılır. Erik ezmesindende yapıldığı olur. Bağ-nişe-erük basduğu gibi isimlere ayrılır.BıldırGeçen Yıl.BibiHalaCısdıbıldahÇırıl çıplak.CıncıhTemiz, çok temiz.ÇağaÇocukÇağamYavrum, çocuğum.ÇütÇift, iki kişi beraber.DensüzAkınsız, izansız, münasebetsiz.DevresüErtesi.DiyesinAcaba.Diyeze/EzeTeyzeDönbekDarbukaDutunuDut'un çukur taş içinde dövülüp un haline getirilmiş hali.EnselemekKovalamak.ErçelYaramaz, huysuz çocuk.ErişteMakarna gibi kesilip, çorbası yapılan kurutulmuş hamur.EşgereAşikar, açık.EvermekEvlendirmek.Eyretiİyreti, emanet.FarşımalamatGizli yapılan bir işin açığa çıkması. Rezil olmak.GakgoAğabey, büyük kardeş.GakgoşAbi, kardeş anlamında hitap.GarnağıssiKarın ağrısı (Beddua)GarışBeddu'a. Garış vermek: Beddu'a etmek.GaynataKayın baba, kayın peder.GıggılikTepe, zirve, en uç yükseklik.GırnataKılarnetGişiKoca, eş.GurabiyeBisküvi, kuru pasta. Gurabiye çocuğu: Kibar, nazik.GurutSuyu süzülmüş yoğurtun kurutulmasıyla yapılan bir yemek malzemesi.GüvegiDamatGövüllenmekSevdalanmak.HımikBurnundan, genizden konuşan.HıllikeGiyimine özen göstermeyen.HorataLaf söz..Horata etmekLaflamak.İsotBiberİtürmüşümUnutmuşum.Kırtik1- Pek az, azıcık. 2- Kullanılmakla az bir parça kalmış sabun. (Bir kırtik kalmış)KortikÇukur.GumbikKüçük tümsek.KüvreSünnet olan çocuğu kucalayan.LoğDam toprağını şıkıştırmakta kullanılan taş silindir.Makaraları koyvermekTopluca gülmek.MahnaBahane.Mezre/MezireMezra, Şehir Harput'ta iken şimdiki Elâzığ'ın yerinin adı. Yakın zamana kadar, Harputlular ve çevre köylüler Elâzığ'a mezre veya Mezzire derlerdi.Mıkayyet olmakSahip çıkmak, sahip olmak.Mıhaşer/MıkaşerKabuğu çıkarılmış ve iki parçaya ayrılmış kara nohut. Erişte çorbasına konulur.MozikTopaçOrcikCevzili sucuk. Üzüm şırasından yapılan bulamaca, ipe dizilmiş ceviz badem içi dizisi birkaç defa batırılıp kurutularak yapılır.ÖrkenKalın ip halat.ÖsgemekÖzlemek.PırçikliHavuçPirpirim1- Semizotu. 2- Çok yaşlı ya da düşkün kişi.SufatSurat, sima.SitilBakraç, kova.ŞeveCamdan yapılmış bilezik.Şeve gırmahHareketli, edalı ve işveli bir şekilde oyun oynamak.Şılombu patlatmakGaz yapmak, osurmak, yellenmek.Şorik/ŞorrikSalya veya tükürük ile eş anlamdadırTakaDuvarda yapılmış kapaksız küçük dolap.TavlanmahŞişmanlamak.TavluŞişman.TevekkeliAkılsız, saf, sehlük.Tumpİki tarla arasındaki sınır belirleyen toprak yükseklikTosbağaKaplumbağa.UsulcanahYavaşça, sessizce.UtmahOyunda ya da kumarda kazanmak.UtuzmahOyunda ya da kumarda kaybetmek.Ürkütmek1-Hayvanı korkutup kaçırmak. 2-Çalmak aşırmak.ÜsgüreDerin çorba kasesi.Yatsı MehliYatsı namazı vakti.YalavuzYalnızYarennikŞaka.Yarennik etmekŞakalaşmak.Zokah/ZuvahSokak.ZurbaKuş sürüsü. Sürü. Kalabalık..

 Kaynakça 

Kategori:Doğu Grubu Anadolu ağızları
ağzı