Nedir Ne Değildir?

Nedir Ne Değildir?, Türk rock müziği topluluğu Edip Akbayram ve Dostlar'ın ilk stüdyo albümü. Temmuz ve Aralık arasında 1976'da Unkapanı'nda kaydedildi ve Ocak 1977'de Burç Plak etiketiyle yayımlandı. Üç tanesi önceden kaydedilmiş olmak üzere toplam on tane şarkıdan oluşmakta. Ayrıca kapak yüzü illüstrasyon tekniğiyle oluşturulmuş olan albümün açılır kapağının içinde gruba ait bir adet kukla bulunmakta. İlk kez Türkiye'de plak formatında yayımlanmasına rağmen daha sonra Almanya, İspanya ve Kore gibi ülkelerde tekrar yayımlandı.

Edip Akbayram'ın ilk albüm çalışması, kendi ismine sahip olan Edip Akbayram, önceden çıkarmış olduğu tekli albümlerin derlemesi olarak piyasaya sürülmüştü. Fakat Nedir Ne Değildir?'de ilk kez albüm için özel kaydedilmiş parçalara yer verilecekti ve bunun için 1976 yılının Temmuz ayında stüdyoya girildi. Yapılacak bu ilk uzunçalar albüm için Dostlar'la yedi farklı çalışma kaydeden Akbayram, çoğunluğu Mahzuni Şerif'e ait türküleri, psikedelik rock ağırlıklı bir çizgide yeniden yorumladı. 

Yedi uzunçalar ve üç tane tekli kaydı içeren albüm, yayımlandığında büyük satış yaptı ve döneminde ilgi çekti. İçinde yer alan siyasi parçalar, özellikle sol kesim tarafından büyük ilgi gördü. İlerleyen dönemlerde parçaların içeriğinden dolayı bazı konserlerinde ölüm tehditleri bile alan Akbayram, çizgisini ve tarafını değiştirmemeye çalıştı. Bir söyleşisinde dediğine göre 1980 darbesi döneminde gerçekleşebilecek saldırılardan korunmak belince tabancayla gezmeye başladı. Buna rağmen birçok konserlerinde şiddet gördü ve müzik sansürü mağduru oldu.

 Arka plan 
Edip Akbayram ve Dostlar, Galip Kayıhan'ın Hollanda'dan getirdiği synthesizer'larla ve efekt pedallarıyla çalışmalar yapmaya çalışıyorlardı. Babası hakim olan Kayıhan, maddi durumu iyi bir aileden geldiği için yurt dışına çıkma imkanı buluyor ve gerekli müzik araçlarını yurt dışından alabiliyordu. Avrupa'dan farklı teknolojilere sahip ekipmanlar getiriyor ve grubun müzikal altyapısını yükseltmeye çalışıyordu. Bu sayede kayıtlarda, Türkiye stüdyolarındaki teknik yetersizliklerin gizlenmesine özen gösteriliyordu. Çünkü kaliteli ekipmanlara ulaşmaya çalışan ekip, parçalarında yüksek kaliteye ulaşmayı hedefliyordu.

Zalim teklisinden beri dağılmamayı başarmış olan aynı ekip, yeni albüm çalışmalarına yönelmek istedi ve repertuvar oluşturmaya başladı. Şarkı seçimleri yapılırken Akbayram'ın "Anadolu'nun Mozart'ı" olarak gördüğü Mahzuni Şerif'ten beş parça belirlendi ve albüm listesine eklendi. Bunun yanı sıra halk ozanı Muhlis Akarsu'dan Haberin Var mı? ve halk şairi Karacaoğlan'a ait olan bestesi anonim Ayrılık parçaları da albüme eklendi. 

Albüm için yedi tane yeni şarkı seslendirildi. Bu şarkıların yanı sıra önceden 45'lik plaklarda seslendirilmiş ve yayımlanmış olan Kolum Nerden Aldın Zinciri, Mehmet Emmi ve Kaşların Karasına parçaları da değiştirilmeden aynı versiyonlarıyla albüme eklendi.

 Kayıt süreci 
1973 yılında Mahzuni Şerif'le tanışan ve bu sırada onun izin vermesi sonucu tüm türkülerini ücretsiz şekilde seslendirme hakkı olan Edip Akbayram, Dostlar'la birlikte albüme Mahzuni Şerif'ten birçok parça repertuvara ekledi. 1976 yılının temmuz ve aralık ayları arasında stüdyoya giren ekip, yedi uzunçalar kaydetmeyi planladı. 

Osman Bayşu, stüdyo amirliğini üstlendi ve gerekli ekipmanların oluşturulmasına katkı sağladı. Hazırlıkların ardından kayıtlara başlandı ve tonmayster Sıtkı Acim tarafından sesler kaydedildi. Kayıtlar aralık ayında tamamlandı fakat yayımlamak için 1977 yılının ocak ayını beklediler.

 Kapak tasarımı 
Albümün iç ve dış resimleri, illüstrasyon tekniğiyle tasarlandı. Ön kapaktaki figür çizimlerinden albüm içi kuklalarına kadar albüm, İngiliz progresif rock grubu Jethro Tull'un 1969 yılında yaptığı Stand Up albümünden uyarlandı. Bu uyarlamaya bağlı olarak ön kapakta grup üyelerinin portreleri, portrelerin arka planında ise çiçek ve yaprak desenleri çizildi. Ayrıca albümün plak versiyonunda bulunan albüm içi kuklalar, gruptaki üyeleri temsil etmektedir.

 Müzikal tarz 
Albümün açılış olarak (Yaralarım parçası) progresif ritimle oluşturulmuş bir gitar riff'i ile başlayıp daha sonra psikedelik rock öğeleriyle devam etmekte. Ardından gelen ikinci parça Arabam Kaldı Yolda ise, Galip Kayıhan'ın elektro gitarı ve Cudi Koyuncu'nun elektro bağlaması ile birleşerek bulanıklaşmış bir melodiyle başlamakta. 

Arabam Kaldı Yolda parçasında dakika ve saniye olarak 1:27'den 2:17'ye kadar yer alan süreçte deneysel bir bölüme yer verildi. Bu bölüm Osman Bayşu tarafından seslendirilen "Dehha!" deyişiyle başlamakta ve "Hayda!" deyişiyle bitmekte. Burada kaset veya plak bozulmuş hissiyatı yaratması amacıyla tonmayster Sıtkı Acim tarafından parçanın makara bandı hızlandırıldı, bu efektle dinleyiciyi yanıltmak ve kayıt bozulmuş hissiyatı uyandırmak hedeflendi. Ancak bir süre sonra tekrar Osman Bayşu tarafından seslendirilen "Hayda!" nidası ile bu hissin kaset bozulmasıyla ilgili olmadığı anlaşılmakta. Çünkü kasıtlı olarak perde daha da artırıldıktan sonra şarkının hızı, tekrar olması gereken seviyeye gelmekte.

Kullanılan bu teknikle, Pink Floyd'dan esinlenerek dinleyicide şaşkınlık yaratmak ve parçaya deneysel bir atmosfer katılması düşünüldü. Edip Akbayram'ın Mehmet Akbay ile yaptığı bir söyleşide dediğine göre yapılan bu deneysel müzik çalışması, uçuk şeylere imza atma isteğinin bir sonucudur. Ayrıca bu ses efektleriyle, dinleyicinin dikkatini çekmek ve şarkının havasını farklı bir düzeye taşımak amaçlandı.

Albümün sekizinci şarkısı olan Haberin Var mı?, psikolojik bir riff ile başlamasıyla birlikte daha sonra elektro bağlama da dahil olmaktadır. Bazı müzik kaynaklarında bu durum için, yavaşça bir kafa patlamasına dönüştüğü söylenmiştir. 

Kaşların Karasına, albümdeki geleneksel Türk halk müziği ögeleriyle psikedelik rock tarzının iç içe geçtiği parçalardan biridir. Ses bozulması efektiyle başlayan gitar bölümünün yanı sıra rock öğeleri, bağlama gibi geleneksel Türk çalgılarıyla bir arada kullanılmıştır. Ayrıca Cudi Koyuncu, parçada elektro bağlamayla oyun havasına özgü ritimler çalmıştır.

 Albüm notu 
Edip Akbayram ve Dostlar tarafından albümün iç kapağına - bazı versiyonlarında arka yüzünde de bulunabilmekte - albüm notu yazıldı. Bu notta grup, albüm hakkında düşündüklerini ve zorlu gördükleri kayıt sürecine değinmek istedi. Grup tarafından yazılan not şöyledir:

Edip Akbayram, 1998'de eski kült haline gelmiş olan şarkılarını yeni düzenlemeyle seslendirdiği Dün ve Bugün'de, albüm sonu konuşması olarak bu notu seslendirdi. Bu konuşma bölümü, albümün son parçası olan Kibar Gelin'den sonra gelmekte.

 Değerlendirmeler 
Müzik eleştirmenleri, albümün Edip Akbayram albümüne kıyasla daha funk tarzı dokunuşlarla oluşturulduğunu ve Doğu ritimleri kullanıldığını söyleyerek albümü eleştirdi. Ayrıca grubun diğer çalışmalarıyla karşılaştırıldığında ritimlerin daha basit ve bas ağırlıklı bir çizgide olduğu belirtildi.

Türk psikedelik rock'ının kültlerinden olan albüm için yurt içi ve yurt dışında yeni basım ve dağıtımlar yapıldı. Başta İspanya olmak üzere Kore ve Almanya'da yayımlanan albümler sanatçı tarafından tescillendi. 

Ayrıca Pharaway Sound tarafından İspanya'da yapılan yeni basımlarda, Angela Sawyer (Weirdo Records) tarafından yeniden düzenlenmiş ses, fotoğraflar ve astar notları içeren ek bir kitapçık bulunmakta.

 Basımlar 
Çıkış TarihiAlbümün İsmiŞirket koduFormatPlak şirketiÜlkeOcak 1977Nedir Ne Değildir?LP. 503LPBurç Plak Türkiye19988699756976961CDOdeon MüzikAffetmem Seni (Nedir Ne Değildir?)–Kaset2004Nedir Ne Değildir?WPC6-8476CDWorld Psychedelia Ltd. Kore29 Eylül 2014PHS020LPPharaway Sounds İspanyaPHS020CDCDPHS020splLP2021EU-029Türküola AlmanyaPHS020Pharaway Sounds İspanya

 Şarkı listesi 

 Kişiler 
 Edip Akbayram – baş vokal
 Osman Bayşu – vokal (A2)
 Galip Kayıhan – elektro gitar, synthesizer
 Mithat Danışan – bas gitar
 Cudi Koyuncu – bağlama, tef
 Ayzer Danga – bateri, perküsyon
 Osman Bayşu – stüdyo amiri
 Yavuz Asöcal – yapımcı
 Sıtkı Acim – tonmayster
 Not: Adam Olmak Dile Kolay'da üflemeli çalgı olarak gırnata kullanılmıştır ve kim tarafından çalındığı albümde belirtilmemiştir.
 Not: Mehmet Emmi'de flüt Ayzer Danga tarafından çalınmıştır. Bu bilgi, albümde belirtilmemiş olmasına rağmen aynı şarkının 45'lik plak versiyonunda belirtilmiştir.
 Not: Mehmet Emmi'de birden fazla vokal bulunmaktadır fakat kimlerin vokalde olduğu albümde belirtilmemiştir.
 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Rate Your Music'te Nedir Ne Değildir?


Kategori:Edip Akbayram albümleri
Kategori:Dostlar albümleri
Kategori:1977 albümleri
Kategori:Türkçe albümler
Kategori:Yavuz Plak albümleri
Kategori:Rock albümleri