Sana'a el yazmaları

küçükresim|sağ|upright=1.14|İkili yazmanın ikinci katmanının üst kısmı, Stanford Üniversitesinde X-ışını Floresan Resimlemesi tekniğiyle iyileştirilmiştir. İkinci katmandaki yazı Kur'an'daki Bakara suresinin 191-196 no.lu ayetlerini içermektedir.

Sana'a parşömeni günümüzde var olan en eski Kur'an yazmalarından biriydi. Daha sonrasında Birmingham gibi daha eski kur'an yazıları bulunmuştur. Yemen'de Sana'a Ulu Camii'nin 1972'deki restorasyonu sırasında keşfedilen, önemli miktarda Kur'an ve Kuran dışı parçalardan oluşan El yazması eserlerin, parşömen üzerine yazılmış olması ve iki katmandan oluşması nedeniyle, yeniden yazılmış parşömen (Palimpsest) Kur'an olduğu 1981 yılında tanımlandı.

Üst katmandaki metin ve surelerin veya "bölümlerin" standart sıralaması bakımından standart Osmanî Kur'an'a tamamen uymaktadır. Üst metin tarafından silinip üzerine yazılan, ancak yine de ultraviyole ışık ve bilgisayar işleme yardımıyla kısmen okunabilen hasarlı alt metin, standart metinden farklılık içerdiği düşünülmüştür. Fakat bu düşünce 2014'te daha eski kur'an keşfinden sonra değişmiştir.

Alt katmanın bir sürümü 2012 yılında yayınlandı. ve Sana'a El Yazmaları Evi'ndeki 38 folionun hem alt hem de üst metinlerinin okunabilir kısımlarının yeniden inşası, alt metnin sonradan işlenmiş dijital görüntülerini kullanarak 2017'de yayınlandı. Yapılan karbon testleri sonucu yazmaların %99 doğruluk payı ile  671 yılından önceye dayandığını, %95.5 doğruluk payı ile 661 yılından önce, %75 doğruluk payı ile 646 yılından öncesine ait olabileceği sonuçları da elde edilmiştir.

Sana'a el yazmalarından inceleyenler 926 parçanın % 22'si bilinen Kur'an'dan tamamen farklı bir yazılış, linguistik ve surelere ait diziliş farkı sunmaktadır.Michel Cuypers, Geneviève Gobillot, Alınan fikirler, Kuran, Éditions Le Cavalier Bleu, Paris, Ağustos 2007, s. 22

 Birmingham ile yorumlanması 
Muhtemelen Kahire'den gelen Birmingham folyoları olarak bilinen daha eski el yazması ve Sanaa'daki (Yemen) eski bir camide keşfedilen Sanaa folyoları olarak bilinen ikinci el yazması karşılaştırılmıştır. Birmingham ve Sanaa'dan gelen 19. ve 20. bölümlere karşılık gelen iki eski yazıtın, temel morfolojileri bakımından, eski Arapça yazıtla yazıldığı şekliyle, mevcut Osman'ın Kur'an derlemesine benzer olduğu bulundu. Bu sonuç, Kuran 19. ve 20. bölümlerinin son 14 yüzyıldır hiçbir değişikliğe uğramadan korunduğunu göstermektedir. İstatistiksel olarak konuşursak, bu sonuç Kuran'ın ve sadece 19 ve 20. bölümlerin değil, son 14 yüzyıl boyunca da güvenli bir şekilde muhafaza edilmiş olması gerektiğini göstermektedir.

Şimdi, ortaya çıkan soru şu ki: İki farklı bölgeden gelen ve 14 yüzyıl önce tarihlenen, günümüzdeki Osman'ın Kur'an derlemesiyle bu kadar büyük bir benzerlik gösteren iki farklı eski parşömene sahip olmak nasıl mümkün olabilir? Çıkarılabilecek tek yorum, kutsal kitabın Kuran alimleri tarafından hafıza (yani ezbere öğrenilerek) ve yazı (yani parşömenlere yazılarak) yoluyla hassas bir şekilde muhafaza edildiği ve tüm bunların muhtemelen büyük bir titizlikle kontrol edildiğidir. Bu bilimsel araştırmanın sonucuyla tamamen uyumludur. Ancak adil olmak adına, bu tür bir karşılaştırmayı tüm Kur'an metni için yapabilseydik daha iyi olurdu.

Keşfi
1972 yılında işçiler Yemen'deki Sana'a Ulu Camii'nin tavan arasında yer alan odalardan birinin duvarını yenilerken, birçoğu çürümüş olan fazlaca sayıda parşömen ve el yazması ile karşılaştılar. Yazmaların önemini fark etmeyen işçiler bu yazmaları toplayıp yirmi patates çuvalı içine tıkıştırıp cami minarelerinin merdivenine bıraktılar.

Dönemin kadısı ve Yemen Antikleri Sorumlusu olan Ismail El-Akwa bu yazmaların potansiyel önemini fark etti. Parçaların korunması ve araştırılması için uluslararası yardım arayan El-Akwa 1979 yılında bir Alman bilim insanının ilgisini çekmeyi başardı. Bu Alman bilim insanı daha sonra vatandaşı olduğu Doğu Almanya hükûmetini bu parçaların incelenmesi, korunması ve restore edilmesi için kaynak ayırmaya ikna etti.

El yazması hakkında
Sana'a parşömeni dünyada toplanmış en önemli el yazmalarından biridir. Parşömen, iki tarafı da Kur'an'daki ayetlerin Hicazi yazımı ile yazılmış iki katmandan oluşur. Üst katman günümüz modern Kur'an ile neredeyse birebir özdeş iken (bazı heceleme farklılıkları dışında), alt katman ise standart yazımdan çok farklılık içerir. Örnek olarak; 2 numaralı sure, 87. ayette standart Kur'an yazımı wa-qaffaynā min ba'dihi iken, alt katmanda bu kısım wa-qaffaynā 'alā āthārihi şeklinde yazılmıştır. (Aşağıdaki "Yazılış farkları" tablosundan daha ayrıntılı görülebilir.)

Sadeghi ve Goudarzi'nin sürümleri ve ikinci katmanın X-ışını fotoğraflamasından görülebileceği üzere yazıda hiçbir sesli harf işareti bulunmamaktadır. Sessiz harfleri ayırt etmek için kullanılan işaretler bile çok nadir kullanılmıştır. Alt katman yazıları silinmiş ve üzerine tekrar yazılmış olmasına rağmen, kullanılan mürekkebin içeriğindeki metaller sayesinde alt katmandaki yazı tekrar yüzeye çıkmış ve açık kahverengi ışık altında rahatlıkla görünebilir hale gelmiştir.

Alt katmandaki yazının silinmesinin birden fazla sebebi olabileceği düşünülmektedir: el yazması kitabın bazı sayfalarının yok olmuş veya yıpranmış olması sebebiyle, el yazması kitabı yeniden oluşturmak için eski sayfaların üzerine tekrar yazılmış olma ihtimali bu sebeplerden biridir. (Bu uygulama eski dönemlerde sık kullanılan bir tekniktir. El yazmalarında kullanılan mürekkepler, günümüz kağıtlarında olduğu gibi parşömene tamamen yapışmazdı. Yeni parşömeni yeni oluşturulacak yazıtlara kullandıklarından dolayı, eski yazıtları yenilemek için parşömen tamamen yıkanır ve tekrar üzerine yazılırdı. Buna antik dönem geri dönüşümü de diyebiliriz) Alternatif olarak da Halife Osman'ın, döneminde Kur'an yazıtlarını standardize etmesinden dolayı, eski yazıların silinip üzerine bu standartlara uygun olarak yeniden yazılması sebep gösterilebilir. Parşömenin alt katmanında yer alan yazılara yapılan karbon testleri bu el yazmalarının 671 yılına dayandığını %99 doğruluk payıyla kanıtlamıştır. Yapılan testler neticesinde el yazmalarının %95.5 doğruluk payı ile 661 yılından önce, %75 doğruluk payı ile 646 yılından öncesine ait olabileceği sonuçları da elde edilmiştir.

El yazmaları tamamlanmamıştır. 80 civarında kitap yaprağının varlığı bilinmektedir: 36'sı Yemen El Yazmaları Merkezi'nde, 4'ü özel koleksiyoncularda (yurtdışındaki müzayede sonrası), ve geri kalan 40 tanesi de Sana'a Ulu Camii'ndeki Doğu Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Yemen'deki El Yazmaları Merkezindeki kitap yapraklarının birçoğu hasarlarından ötürü fiziki olarak bir bütün olmamakla birlikte, özel mülkiyettekiler ve Doğu Kütüphanesinde bulunanlarda fiziken eksiklik yoktur. Bu 80 yaprak Kur'an'ın kabaca yarısını ihtiva etmektedir.

El Yazmaları Merkezinde ve yurtdışında müzayedeye çıkarılan kitap yapraklarının ikinci katmanları, Behnam Sadeghi (Stanford Üniversitesi'nde İslami Bilimler profesörü) ve Mohsen Goudarzi (Harvard Üniversitesi'nde doktora öğrencisi) tarafından uzun bir makale yazılarak Mart 2012'de yayınlandı. Bundan önce 2010 yılında Behnam Sadeghi, el yazmalarının özel mülkiyet altında olan 4 sayfasını çeşitli yazım inceleme metodlarını kullanarak analiz etmiş, bu 4 sayfa ile ilgi ayrıntılı bir çalışma yayınlamıştı. Kocası 1985 yılına kadar restorasyon projesinin yerel sorumlusu olan Alman bilim insanı Elisabeth Puin (Saarland Üniversitesi'nde öğretim görevlisi), bazı sayfaların ikinci katmanlarının çözümlemesini beş başarılı yayım ile gerçekleştirmiştir. Doğu Kütüphanesi'ndeki el yazmaları henüz yayınlanmamıştır.

Yazılış farkları
Sana'a parşömeni, orijinal Kur'an yazılarından genel olarak pek farklı değildir fakat bazı yazım farklılıkları bulunmaktadır. Bununla birlikte bu değişiklikler genel anlatıyı değiştirecek boyutta değildir. Örneğin Tâhâ Suresi'ndeki 31 ve 32. ayetler ters yazılmıştır. Aşağıdaki tablo Sadeghi ve Goudarzi'nin hazırladığı ikinci katman yazım farklarından alınmıştır.

 Yer aldığı bölüm Görünür İzler Yeniden Oluşturulmuşu Standart Kur'an yazısı Kur'an 2 (Bakara).191 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 4, p. 44  ﺣ/  / ٮٯٮـ(ـلو) کم  حَتّی يُقـٰتِلوکُم  حَتَّىٰ يُقَـٰتِلُوكُمْ  Kur'an 2 (Bakara).191 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 5, p. 44 د لک جز ا ا لکڡر ٮں  ذَٰلِکَ جَزاءُ الکـٰفِرينَ  ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلْكَـٰفِرِينَ Kur'an 2 (Bakara).192 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 5, p. 44  ا نتـ(ﻬ)ـﻮ  إنتَهَو  انتَهَو Kur'an 2 (Bakara).193 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 6, p. 44  حتا  حَتّا  حَتّی Kur'an 2 (Bakara).193 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 7, p. 44  و ٮکو ں ا لد ٮں کله ﻟ[ﻠ]ﻪ  و يَكُونَ الدِّينُ  لِلَّـهِ  وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّـهِ Kur'an 2 (Bakara).194 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 10, p. 44  و من اعتدی   مَنِ اعتَدَی ـمَنِ ٱعْتَدَى Kur'an 2 (Bakara).194 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 11, p. 44  ڡا ﻋٮـ/ / و  فاعتدو  فَٱعْتَدُو Kur'an 2 (Bakara).194 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 11, p. 44  ما اعتد ی علٮكم ٮه  مَا اعتَدَی عَلَيكُم   مَا ٱعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ Kur'an 2 (Bakara).196 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 17, p. 44  ڡـﻤ// تٮسر مں ا لهد ی  فَما  مِن الهَدی  فما  مِنَ ٱلْهَدْىِ Kur'an 2 (Bakara).196 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 17, p. 44  و لا تحلٯو ا  وَلَا تَحلِقُوا  وَلَا تَحْلِقُوا  Kur'an 2 (Bakara).196 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 18, p. 44  ڡا ﮞ كا ﮞ ا حد ﻣٮكم  فَإن كان  مِنكُم  فَمَن كَانَ مِنكُم Kur'an 2 (Bakara).196 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 19, p. 45  ڡد ٮه  فِديَةٌ  فِديَةٌ Kur'an 2 (Bakara).196 Stanford ikili yazması, sağ kısım, satır 20, p. 45  مں صٮم او نسک  مِن صِيٰمٍ أَو نُسُكٍ  مِن صِيَامٍ  أَوْ نُسُكٍ Kur'an 2 (Bakara).209 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 5, p. 46  مں [ٮـ]ﻌﺪ (ما ﺣ)ﺎ کم ا ﻟ(ﻬد) [ی]؛  مِّن بَعْدِ مَا جَآءَكُمُ   مِّن بَعْدِ مَا جَآءَتْكُمُ  Kur'an 2 (Bakara).210 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 6, p. 46  هل ٮـ//ـﻄﺮ (و ﮞ) ا لا ا ﮞ (ٮـ)ﺎ ٮـ(ـٮـ)ﮑﻢ ا ﻟﻠﻪ  هَلْ  إِلَّا أَن  ٱللَّـهُ  هَلْ  إِلَّا أَن  ٱللَّـهُ Kur'an 2 (Bakara).211 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 9, p. 46  ا لعڡٮ  ٱلْعِقٰبِ  ٱلْعِقَابِ Kur'an 2 (Bakara).213 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 12, p. 46  ڡﺎ // (ﺳ)ـﻞ ا لـلـه  فَـ اللهُ  فَــ ٱللَّـهُ Kur'an 2 (Bakara).213 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 13, p. 46  ﻟ(ـٮـحکمو ا ٮـ)ـٮں ا لٮا س  لِـ بَيْنَ ٱلنَّاسِ  لِـ بَيْنَ ٱلنَّاسِ Kur'an 2 (Bakara).213 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 15, p. 46  ا ﻟٮـ(ـٮـٮـ)ـٮت  ٱلْبَيِّنَٮٰتُ  ٱلْبَيِّنَـٰتُ  Kur'an 2 (Bakara).214 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 17, p. 46  ا (ﺣﺴ)ـٮٮم   حَسِبْتُمْ   حَسِبْتُمْ Kur'an 2 (Bakara).214 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 17, p. 46  ا ﻟ[ـﺪ ٮں] (ﻣ)ـﮟ [ٯٮـ]ـلکم  ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُم  ٱلَّذِينَ  مِن قَبْلِكُم Kur'an 2 (Bakara).214 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 18, p. 47  ا لٮسا  ٱلْبَٔسَاءُ  ٱلْبَأْسَاءُ Kur'an 2 (Bakara).215 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 20, p. 47  ٮـ(ـسا) لو ٮک  يَسْأَلُونَكَ  يَسْـَٔلُونَكَ Kur'an 2 (Bakara).217 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 25, p. 47  عں ا ﻟ(ﺴ)ﻬﺮ ا لحر (م) [و] ﻋ(ـں) ٯٮل ڡـ[ـٮـ]ﻪ  عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرٰمِ  قِتٰلٍ فِيهِ  عَنِ ٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ Kur'an 2 (Bakara).217 David 86/2003 ikili yazması, sağ kısım, satır 26, p. 47  ؛/--/ [و] (ﺻ)[ﺪ] عں /------/؛  وَصَدٌّ عَن سَبِيلِهِ  وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ  Kur'an 11 (Hūd).105 İkili yazma 4, sağ kısım, satır 1, p. 51  ا (لا) مں ا {------}؛  إلّا مَن أَذِنَ لَه  إِلَّا بِإِذْنِهِ  Kur'an 11 (Hūd).122 İkili yazma 4, sol kısım, satır 4, p. 52  ا / / (ﻣﻌ)[ﮑ]/ / {--------}؛  إِنَّا  مُنتَظِرُونَ  إِنَّا مُنتَظِرُونَ Kur'an 8 (Enfal).2 İkili yazma 4, sol kısım, satır 12, p. 52  ڡـ(ﺮ) ٯـٮ     Kur'an 8 (Enfal).2 İkili yazma 4, sol kısım, satır 13, p. 52  ا ٮـ(ـٮٮـ)ﺎ  ءَايَـٰتُنا  ءَايَـٰتُهُ Kur'an 9 (Tevbe).122 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 3, p. 62  ما [كـ]ﺎ ﮞ  مَا كَانَ  مَا كَانَ  Kur'an 9 (Tevbe).122 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 4, p. 62  مں كل ا ﻣﻪ  مِن كُلِّ   مِن كُلِّ  Kur'an 9 (Tevbe).124 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 9, p. 62  و ا د ا ا ٮر لٮ  وَإِذَا أُنزِلَتْ  وَإِذَا  أُنزِلَتْ Kur'an 9 (Tevbe).125 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 12, p. 62  ڡی ٯلو ٮهم ر حس  فِى قُلُوبِهِم   فِى قُلُوبِهِم  Kur'an 9 (Tevbe).125 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 13, p. 62  ر حر ا ا لی ر ﺣﺴ[ﻬ]ـﻢ   إِلَىٰ رِجْسِهِمْ   إِلَىٰ رِجْسِهِمْ Kur'an 9 (Tevbe).125 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 13, p. 62  و ما ٮو ا و هم ڡـ(ـﺴٯـ)[ـﻮ] ﮞ  وَمَاتُوا۟ وَهُمْ   وَمَاتُوا۟ وَهُمْ  Kur'an 9 (Tevbe).126 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 13, p. 62  ا [و] / / ٮر و  أَوَلَا   أَوَلَا  Kur'an 9 (Tevbe).126 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 15, p. 62  و لا ٮـ(ـٮـ)ـﺪ كر و ﮞ  وَلَا يَتَذَكَّرُونَ  وَلَا هُمْ يَذَّكَّرُونَ Kur'an 9 (Tevbe).127 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 15, p. 62  و ا د ا ا [ٮـ]ـﺮ (ﻟ)ـٮ  وَإِذَا أُنزِلَتْ  وَإِذَا  أُنزِلَتْ Kur'an 9 (Tevbe).127 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 16, p. 62  هل ٮر ٮٮا  هَلْ   هَلْ  Kur'an 9 (Tevbe).127 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 17, p. 62  ڡا ٮـ[ـﺼ](ـﺮ) ڡـ(ـﻮ) ا  ﭑنصَرَفُوا   انصَرَفُوا Kur'an 9 (Tevbe).127 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 17, p. 62  ڡصر ڡ ا ﻟـﻠـﻪ  ـصَرَفَ اللهُ  صَرَفَ ٱللَّـهُ Kur'an 9 (Tevbe).127 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 17, p. 62  د لک ٮـ(ﺎ ٮـ)//[ـﻢ] (ٯـ)ـﻮ م لا ٮڡٯهو ﮞ   بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُونَ  بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَفْقَهُونَ Kur'an 9 (Tevbe).128 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 18, p. 62  و لٯد حا کم  لَقَدْ جَاءَكُمْ  لَقَدْ جَاءَكُمْ Kur'an 9 (Tevbe).128 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 18, p. 62  ر سو ل ﻣٮـ(ﮑ)ـﻢ  رَسولٌ   رَسُولٌ  Kur'an 9 (Tevbe).128 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 19, p. 63  عر ٮر (ﻋ)ﻠ[ـٮـ](ﻪ) ما عٮٮکم  عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا   عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا  Kur'an 9 (Tevbe).129 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 20, p. 63  ڡا / / (ٮـ)ـﻮ لو ا [ﻋ](ـٮـ)ـﮏ  فَإن تَوَلَّوْا   فَإن تَوَلَّوْا Kur'an 9 (Tevbe).129 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 21, p. 63  ا لد ی لا ا ﻟ[ﻪ] ا لا ﻫﻮ   لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ   لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ Kur'an 19 (Meryem).2 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 24, p. 63  ر ﺣ[ـﻤ]ﻪ  رَحْمَةِ  رَحْمَتِ Kur'an 19 (Meryem).3 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 25, p. 63  ا د ٮا د ی ر ٮک ر ﻛ[ـر] ٮا  إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ  إِذْ نَادَىٰ رَبَّـ Kur'an 19 (Meryem).4 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 25, p. 63  و ٯل ر ٮی  قٰلَ رَبِّـ  قالَ رَبِّ Kur'an 19 (Meryem).4 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 26, p. 63  و ٯل ر ٮی ا سٮعل ا لر ا س سٮٮا  وَقٰلَ رَبِّي ٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْباً  قَالَ رَبِّ  وَٱشْتَعَلَ ٱلرَّأْسُ شَيْبًا Kur'an 19 (Meryem).4 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 26, p. 63  و لم ا کں ر ٮ ٮـ(ـد) عا ک  وَلَمْ أَکُنْ   وَلَمْ أَكُن  Kur'an 19 (Meryem).5 İkili yazma 22, sağ kısım, satır 27, p. 63  و ﺣ(ڡـ)ـٮ ا لمو ل مں و [ر] ا ی  وَ خِفْتُ ٱلْمَوَٰل مِن وَرٰاءِى  وَ خِفْتُ ٱلْمَوَٰلِىَ مِن وَرٰاءِى Kur'an 19 (Meryem).7 İkili yazma 22, sol kısım, satır 2-3, p. 63  ؛{-----------------} (ٯد) و هٮٮا لک علما ر کٮا ۝ و ٮسر ٮه {----------------}(ﻪ) مں ٯـٮـ(ـﻞ) ﺳ//ـﻤٮـﺎ  ؛{يَـٰزَكَرِيَّا إِنَّا} قَد وَهَبْنَا لَكَ غُلٰماً زَكِيَّاً ۝ وَبَشَّرْنٰهُ {بِيَحْيیٰ لَمْ نَجْعَل ﻟَّ}ﻪُ مِن قَبْلُ سَمِيًّا  يَـٰزَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَـٰمٍ ٱسْمُهُ يَحْيَىٰ لَمْ نَجْعَل لَّهُ مِن قَبْلُ سَمِيًّا Kur'an 19 (Meryem).8 İkili yazma 22, sol kısım, satır 3-4, p. 63  ا //ﻰ ٮـ(ﮑ)ـﻮ ﮞ لی (ﻋ)ـلم {---------------} ﻟ[ﮑ]ـٮر عٮٮا  أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَـٰمٌ {وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ ٱ} لْكِبَرِ عِتِيًّا  أَنَّىٰ يَكُونُ لِى غُلَـٰمٌ  وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ ٱلْكِبَرِ عِتِيًّا Kur'an 19 (Meryem).9 İkili yazma 22, sol kısım, satır 5, p. 63  و لم ٮک سا ی  وَلَمْ تَكُ   وَلَمْ تَكُ  Kur'an 19 (Meryem).11 İkili yazma 22, sol kısım, satır 7, p. 64  ؛{-}ـم حرح  ؛{ثُـ}ـمَّ خَرَجَ  ـخَرَجَ Kur'an 19 (Meryem).11 İkili yazma 22, sol kısım, satır 7, p. 64  ا (و) ﺣ(ﻰ) ا ﻟ(ـٮـ)ﻬﻢ  أَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ  ـأَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ Kur'an 19 (Meryem).12 İkili yazma 22, sol kısım, satır 8, p. 64  و علمٮه ا ﻟ(ـﺤ)ﮑﻢ  وَ الْحُكْمَ  وَ الْحُكْمَ صَبِيًّا Kur'an 19 (Meryem).13 İkili yazma 22, sol kısım, satır 9, p. 64  حننا  حَنٰناً  حَنَاناً Kur'an 19 (Meryem).14 İkili yazma 22, sol kısım, satır 10, p. 64  و لم ٮک  وَلَمْ   وَلَمْ  Kur'an 19 (Meryem).15 İkili yazma 22, sol kısım, satır 10, p. 64  و علٮه ا لسلم  وَعَلَيْهِ السَّلٰمُ  وَسَلَـٰمٌ عَلَيْهِ Kur'an 19 (Meryem).19 İkili yazma 22, sol kısım, satır 15, p. 64  لنهب     Kur'an 19 (Meryem).21 İkili yazma 22, sol kısım, satır 17, p. 64  و هو ﻋﻠ//(ﻪ) ﻫ(ـٮـ)ـﮟ  هُوَ  هَيِّنٌ   هُوَ عَلَىَّ هَيِّنٌ Kur'an 19 (Meryem).21 İkili yazma 22, sol kısım, satır 18, p. 64  و [ا] مر ا مٯصٮا  وَأَمْرًا مَّقْضِيًّا  وَ أَمْرًا مَّقْضِيًّا Kur'an 19 (Meryem).22 İkili yazma 22, sol kısım, satır 18, p. 64  ڡحملٮ  فَحَمَلَتْ  فَحَمَلَتْـ  Kur'an 19 (Meryem).23 İkili yazma 22, sol kısım, satır 19, p. 64  ڡـﻠﻤ// ا حا ها ا لمحص  فَـ أَجَاءَهَا ٱلْمَخٰضُ  فَأَجَاءَهَا ٱلْمَخَاضُ Kur'an 19 (Meryem).23 İkili yazma 22, sol kısım, satır 20, p. 65  ٯٮل هد ا ا ﻟ(ـٮـ)[ـو] م  قَبْلَ هَـٰذَا   قَبْلَ هَـٰذَا Kur'an 19 (Meryem).24 İkili yazma 22, sol kısım, satır 20-21, p. 65  ڡٮـ[ـد] ٮها مں ٮـﺤٮـﻬ/----------/ ا لا ٮحر ٮی  فَنٰدٮٰهَا مِن تَحْتِهَـ/ـا مَلَكٌ/ أَلَّا تَحْزَنِى  فَنَادَىٰهَا مِن تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِى Kur'an 19 (Meryem).26 İkili yazma 22, sol kısım, satır 23, p. 65  و ٯـ// [ی] ﻋ(ـٮٮـ)ﺎ ۝  وَقَرِّى عَيْنًا   وَقَرِّى عَيْنًا Kur'an 19 (Meryem).26 İkili yazma 22, sol kısım, satır 24, p. 65  ﺻ[ـﻮ] (ما) [و ﺻﻤ]ـٮا  صَوْماً   صَوْماً Kur'an 19 (Meryem).26 İkili yazma 22, sol kısım, satır 24, p. 65  ﻟﮟ ا کلم  لَنْ أُکَلِّمَ  ـلَنْ أُكَلِّمَ Kur'an 19 (Meryem).27 İkili yazma 22, sol kısım, satır 25, p. 65  ؛//ﺎ [ٮـ](ـت ٯو) [ﻣﻬ] ﺎ  فَأَتَتْ قَوْمَهَا  فَأَتَتْ  قَوْمَهَا Kur'an 19 (Meryem).27 İkili yazma 22, sol kısım, satır 25, p. 65  لٯد ا ﺗٮت  لَقَدْ   لَقَدْ  Kur'an 19 (Meryem).28 İkili yazma 22, sol kısım, satır 26, p. 65  ما کا (ﮞ) ا ٮو [ک] (ا ٮا) //[ﻮ] ا  مَا كَانَ أَبُوكِ أَباً سُوءاً  مَا كَانَ أَبُوكِ ٱمْرَأَ سَوْءٍ Kur'an 12 (Yusuf).19 İkili yazma 31, sağ kısım, satır 4-5, p. 71   ْو {------} (ﻋﻠٮـ)// ٮـﻌ[ﺺ] (ا) ﻟ[ﺴ]/    /؛  و {جَاءَت}  السَّيَّارَةِ  وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ Kur'an 12 (Yusuf).19 İkili yazma 31, sağ kısım, satır 6, p. 71   و ٯل  قٰلَ  قَالَ Kur'an 12 (Yusuf).19 İkili yazma 31, sağ kısım, satır 7, p. 71   و (ا) ﻟ[ﻠﻪ] ﻋﻠ//ـﻢ ٮـﻤ(ﺎ) ٮڡعلو{}ﮞ  وَٱللَّـهُ عَلِيمٌ بِمَا   وَٱللَّـهُ عَلِيمٌ بِمَا  Kur'an 12 (Yusuf).28 İkili yazma 31, sol kısım, satır 4, p. 72   ٯل ا //[ﻪ] (ﻛ)[ـٮد] ﻛﮟ  قٰلَ إِنَّهُ كَيْدَكُنَّ  قَالَ إِنَّهُ  كَيْدِكُنَّ Kur'an 12 (Yusuf).30 İkili yazma 31, sol kısım, satır 5, p. 72   ٮسو (ه) مں ا (هل) ا لمد [ٮـ]ـٮه  نِسْوَةٌ  ٱلْمَدِينَةِ  نِسْوَةٌ  ٱلْمَدِينَةِ Kur'an 12 (Yusuf).30 İkili yazma 31, sol kısım, satır 5-6, p. 72   ؛{---------------}/ / ٯـ(ـﺪ ﺳ)ﻌ(ڡـ)[ﻬﺎ] (ﺣ)[ـٮ] ڡٮـ//(ﻬ)ﺎ  ؛{ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ} قَدْ شَغَفَهَا حُبُّ   ٱمْرَأَتُ ٱلْعَزِيزِ  قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا Kur'an 12 (Yusuf).31 İkili yazma 31, sol kısım, satır 7, p. 72   ڡلما ﺳﻤ[ﻌ]/ / مکر[ﻫ]ـﮟ  فَلَمَّا سَمِعَتْ مَكْرَهُنَّ  فَلَمَّا سَمِعَتْ ـمَكْرِهِنَّ Kur'an 12 (Yusuf).31 İkili yazma 31, sol kısım, satır 8, p. 72   و{ } ﺣ(ﻌ)ﻠ/ / ﻟ(ﻬ)/ / (ﻣٮـﮑ)//؛  وَ لَهُنَّ مُتَّكَـًٔا  وَ لَهُنَّ مُتَّكَـًٔا Kur'an 37 (Saffat).15 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 1, p. 102  و ٯلو ا هد ا {------}//ٮٮں  وَقٰلوا هذا سِحرٌ مُبينٌ  وَقالوا  هـٰذا  سِحرٌ مُبينٌ Kur'an 37 (Saffat).19 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 4, p. 102  /   /ڡا د ا ﻫ[ـﻢ] ﻣﺤ(ـﺼ)ـﺮ  فَإذا هُم   فَإِذا هُم  Kur'an 37 (Saffat).22 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 6, p. 102  ا ٮـ(ﻌٮـ)ﻮ ا     Kur'an 37 (Saffat).22 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 6, p. 102  ﻃـ//[ـﻤ]ـﻮ ا   {       }  الَّذينَ ظَلَموا  الَّذينَ ظَلَموا  Kur'an 37 (Saffat).23 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 8, p. 102  صر ٮط ا (ﻟﺤ)ﺤٮم   الجَحيم   الجَحيمِ Kur'an 37 (Saffat).25 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 9, p. 103   /  / لا ٮٮٮصرو  لا تَنٮٰصَرون or لا تَتَنٰصَرون  لا تَناصَرون Kur'an 37 (Saffat).27 İkili yazma 28, sağ kısım, satır 10, p. 103  ڡـ(ﺎ ٯـ)ـٮل  ﺄ قبَلَ  أَقبَلَ Kur'an 37 (Saffat).48 İkili yazma 28, sol kısım, satır 3, p. 103  ﻋ(ـٮـ)[ـد] هم  عِندَهُم  عِندَهُم Kur'an 37 (Saffat).50 İkili yazma 28, sol kısım, satır 4, p. 103  علا  عَلا  عَلی Kur'an 37 (Saffat).54 İkili yazma 28, sol kısım, satır 7, p. 103  ٯهل  ـﻬَﻞ  هَل Kur'an 37 (Saffat).56 İkili yazma 28, sol kısım, satır 8, p. 103  ﻟ(ـٮـﻌ)ـو ٮں     Kur'an 37 (Saffat).58 İkili yazma 28, sol kısım, satır 9, p. 103  و ما ٮحں   نَحنُ   نَحْنُ

Sayfa numaraları Sadeghi ve Goudarzi sürümünden referans alınmıştır. Hazırladıkları sürümde net bir şekilde okunup, kısmen görünür olan harfler parantez içerisine, az emin olunarak okunan harfler ise köşeli parantez içerisine alınmıştır. Çift eğik çizgi ikili yazmalarda okunması imkânsız alanları ve ikili yazmalardaki kayıp kısımları göstermek için kullanılmıştır. Buradaki liste yazım farklarının bütününü kapsamamaktadır.

 Ayrıca bakınız 

 Osman'ın Kur'anı
 Topkapı Kur'anı

 Kaynakça 

Dış bağlantılar
 Codex Ṣanʿāʾ – Inv. No. 01-27.1: Mid-1st Century Of Hijra , İslami Farkındalık
 Early Qur'anic Manuscripts , İslami Farkındalık 
 UNESCO Restorasyon Projesi
 Müzeden Alınan İslami Koleksiyonlar , (pdf) UNESCO
 "A Qur’an written over the Qur’an – why making the effort?" "Kur'an üzerine yazılmış Kur'an - efor sarf etmek niye? 

Kategori:İslam tarihi
Kategori:Kur'an el yazmaları