Yaycı, Culfa

Yaycı, Azerbaycan'ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne bağlı Culfa Rayonu'nda bir köydür.Azerbaycan Respublikasının inzibati — ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakü – 2013. 488 s.

 Toponimi 
Köyün adı kaynaklarda Yəyci biçiminde de geçmektedir. Yer adı, Oğuz boylarından olan kadim Yaycı boyunun adıyla ilişkilidir. Bu boyun Orta Çağ'dan itibaren Nahçıvan, Güney Azerbaycan, Doğu Anadolu, günümüz Ermenistanı ve Irak topraklarında yaşadığı bilinmektedir.Azerbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki ciltte, I. cilt. Bakü, “Şərq-Qərb”, 2007, 304 s.

Ebulgazi Bahadır Han'ın Şecere-i Terakime adlı eserine göre Yaycı adı, Oğuz boylarından Salur boyunun atası kabul edilen Salur Ögücik Alp'in altı oğlundan birinin adıdır. Kaynakta Yaycı ile birlikte Dingli adlı ikiz kardeşinin adı da zikredilmektedir. Bu ad daha sonra Yaycı boyunun etnonimi hâline gelmiştir.Ebulgazi Bahadır Han. Şecere-i Terakime. Oğuz boylarının soy kütüğünü ele alan Orta Çağ eseri.

 Kökeni ve etnik kimliyi
Yaycı boyu, Oğuz boylarının Salur koluna mensuptur. Salurlar, Oğuzların 24 ana boyundan biri olarak kabul edilmektedir. Orta Çağ ve modern bilimsel çalışmalarda Salur boyunun erken yerleşim alanı ağırlıklı olarak Hazar Denizi havzası ve bu bölgeye bitişik bozkır sahalarıyla ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda Yaycı boyunun teşekkülü de söz konusu coğrafi çevre içinde değerlendirilmektedir.

Tarihsel göçler ve çeşitli Türk boylarıyla uzun süreli temaslar sonucunda Yaycı boyunun etnik yapısında Kıpçak unsurlarının da bulunduğu ileri sürülmektedir.Sümer, Faruk. Oğuzlar (Türkmenler): Tarihleri, Boy Teşkilatı, Destanları. İstanbul, 1999.Golden, Peter B. An Introduction to the History of the Turkic Peoples. Wiesbaden, 1992.

 Tarihi 
Yaycı boyuna mensup toplulukların bölgeye gelişinin kesin olarak Selçuklu dönemine mi yoksa daha sonraki bir safhaya mı ait olduğu konusunda doğrudan kaynaklar bulunmamaktadır. Bu nedenle konu, genel Oğuz göçleri çerçevesinde ele alınmaktadır.

 Yaycı adlı yerleşim yerleri 
Yaycı boyunun adıyla ilişkili yerleşim yerleri Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye, İran ve Irak'ta görülmektedir. Azerbaycan'da Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Culfa Rayonu'nda bulunan  köyü ile Şerur Rayonu'ndaki  ve  köyleri bu kapsamdadır.

Ermenistan topraklarında tarihsel olarak Azerbaycan Türklerinin yaşadığı bölgelerde de Yaycı adına rastlanmaktadır. Bunlar arasında  köyü ile Göyçe bölgesinde yer almış olan  yerleşimi bulunmaktadır.

Türkiye'de Yaycı adlı yerleşim yerleri farklı bölgelerde mevcuttur. Bunlara Gaziantep ilinin Şahinbey ilçesinde bulunan Yaycı (Şahinbey), Giresun ilinin Şebinkarahisar ilçesindeki Yaycı (Şebinkarahisar) köyü ile Ordu ilinin Ünye ilçesinde yer alan Yaycı (Ünye) yerleşimi dahildir.

İran'da da Yaycı etnonimiyle ilişkili yerleşimler bulunmaktadır. Erdebil Eyaleti'nde yer alan , Doğu Azerbaycan Eyaleti'ndeki  ve  köyleri ile Batı Azerbaycan Eyaleti'nin Çaldıran bölgesinde yer alan ve Farsça kaynaklarda  olarak geçen yerleşim bu gruba dahildir.

Irak'ta ise Kerkük kentine bağlı  adlı bir nahiye bulunmaktadır.

 Toponimik ilişkiler 
Yaycı adlı yerleşimlerin yakın çevresinde Bilêv, Billava ve Balawa gibi köy adlarının görülmesi dikkat çekicidir. Bu toponimlerin aynı etnik ya da boy birliğiyle ilişkili olabileceği düşünülmekle birlikte, konu bilimsel literatürde henüz kesin olarak açıklığa kavuşturulmamış ve ileri araştırmalara açık bırakılmıştır.

 Tarihi yapılar 
Yaycı köyünde aşağıdaki taşınmaz kültür varlıkları tespit edilmiştir:
 Envanter No Yapının adı Tarihi Konumu Türü Önemi5315Ağamemmed CamiiXIX. yüzyılYaycı köyüMimariYerel5316Pirali CamiiXIX. yüzyılYaycı köyüMimariYerel

 Öne çıkan kişiler 
  — yazar, dramaturg
 Hasan Abdullayev — fizikçi, Azerbaycan Bilimler Akademisi başkanı (1970–1983)
  — kimyager, Azerbaycan Bilimler Akademisi asil üyesi
  — muhacir şair

 Kaynakça 

 Kaynakça 

Kategori:Culfa Rayonu'ndaki köyler