Hippolit ve Aricie

Hippolit ve Aricie (Fransızca:Hippolyte et Aricie) Fransız besteci Jean-Philippe Rameau tarafından 50 yaşında iken Fransa "Palais-Royale Tiyatrosu" ve "Academie Royale de Musique (Müzik Kraliyet Akademisi)" için hazırlanmış "lirik tragedya" janrında bir opera.

Operanın librettosu Racine'in Phedere adlı tragedya oyunundan ve antik Romalı tragedya yazarı Seneca'nın "Phaedra" ve antik Yunan oyun yazarı Euripides'in "Hippolitus" oyunlarından uyarlanmış olup papaz Simon-Joseph Pellegrin tarafından Fransızca olarak yazılmıştır. Eserin kurulma şekli Jean-Baptiste Lully ve onun libretto yazarı Philippe Quinault tarafından 1670'lı ve 1680'li ortaya çıkartılmış olan Fransız operası müziksel tragedya janrının kaideleri ve şemasına (çok sayıda karakter olması, tanrıların sahnede bulunmaları, her perde için eğlendirici koro ve dans eki bulunması) uymaktadır. Bu eser gelişen Fransızca opera geleneklerine uyarak bir prolog ve 5 perdeden oluşmaktadır. Eserin ilk prömiyer sahnelenmesi 1 Ekim 1733'te Paris'te Palais Royal Tiyatrosu'da yapıldı.

 Hazırlanma ve temsiller

Eserin ilk prömiyer temsili "Palais Royale Tiyatrosu", Paris'te 1 Ekim 1733'te yapıldı. 1742'de ve 1757'de yine bu tiyatroda yeniden yapımladı ama zamanının geleneklerine uyularak bu yeni yapımlamalarda besteci eserine değişiklikler ve eklemeler yapmıştır. 

 Roller 

RolSes tipiPrömiyer, 1 Ekim 1733(Orkestra şefi: François Francœur)Hippolyte "aute-kontr" tipte tiz tenorDenis-François TribouAricie sopranoMarie PélissierPhèdre (Fedra, Phaedra)sopranoMarie AntierTheseusbasClaude-Louis-Dominique Chassé de ChinaisJüpiterbasJean Dun "fils"Plüto basJean Dun "fils"DianasopranoMlle EremansOenone, Fedra'nın sırdaşısopranoMlle MonvilleArcas, Theseus'un arkadaşıbariton-tenorLouis-Antoine CuvilliersMercure bariton-tenor Dumast Tisiphone bariton-tenor Louis-Antoine Cuvilliers Amor, KupidsopranoPierre JélyotteDiana Kültünün Baş RahibesisopranoMlle PetitpasParques, Üç Mirelerbass, taille, haute-contreCuignier, Cuvilliers ve JélyotteKupid'in muridlerihaute-contrePierre JélyotteKadın çobansopranoMlle PetitpasKadın denizci tayfasopranoMlle PetitpasKadın avcı sopranoMlle PetitpasYeraltı ölüler ülkesi ruhları, Troezen halkı, denizciler, avcılar, Diana'ya bağlı nimfler; kadın ve erkek çobanlar; ormanda yaşayanlar (koro)

"Kor-de-bale" içinde o günlerde ismi iyi bilinen balerina "La Camargo" bulunmakta idi.

 Konu özeti

Prolog

Bu eserin uvertürü Lully tipi stildedir. Bunu takiben Erymanthus Ormanı sahnededir ve burada tanrıça Diana ve Kupid bu ormanda yaşayanların kimin hükmü altında olacağı hakkında bir tartışma yapmaktadırlar. Bu ikisi arasındaki sözlü kavga en üst tanrı olan Jüpiter tarafından bir hakemlik kararı ile sona erdirilir. Jüpiter ormanda yaşayanların kalplerinde her yılın bir gününde sadece sevginin kendilerini hükmü altında olmasını emreder. Diana Hippolit ve Aricie'yi kendi koruması altında tutacağına yemin eder.

 Perde I 
Troezen şehrinde Diana tapınağı

Bu eserin hikâyesi antik Yunan Atina Kralı Theseus, karısı Phaedra ve Theseus'un diğer bir kadından olan oğlu Hippolit'i ele almaktadır. Hippolit Aricie adlı bir bir genç kıza aşık olmuştur. Ama Aricie Theusus'un düşmanı olan Pallas'ın kızıdır. Babası Pallas kızı Aricia'yı Tanrıça Diana'ya kendini adayıp, hayatı boyunca bakire kalmaya yemin etmeye zorlamaktadır. Fakat Aricie tam bu yemini vermeye hazır iken Hippolit kendine olan aşkını ona bildirmiştir. Diana bir tanrıça olarak bu iki genci korumaya söz verir ve bunu iki gence bildirir. Bu Phaedra'yı çok kızdırır; çünkü o üvey oğlu olan Hippolit'e karşı bir gizli ve cemiyet kurallarına hiç uymayan bir aşk beslemektedir. Bu sırada Atina'ya gelen habere göre Theseus yeraltını ziyarete gitmiştir ve büyük olasılıkla artık hayatta değildir. Bu Phaedra için artık Hippolit'e karşı çılgın aşkını açıkça ifade edip hatta onunla evlenme yapıp ve ona ona Atina Krallığı tacını verebilmek için hiçbir buna karşı gelebilecek sosyal kurallar kalmadığı anlamına gelmektedir.

 Perde II 
Hades: Yeraltı ölüler ülkesi

Theseus Hades yeraltı ölüler ülkesine, oraya götürülen arkadaşı olan Pritous'u oradan kurtarmak için inmiştir. Pritous, Tanrı Plüto'nun karısı olan Proserpine'yi baştan çıkartmak için ona flört yaparken Plüto tarafından yakalanmış ve ölüler ülkesi yeraltına sürgüne atılmıştır. Theseus'un arkadaşını yeraltı ölüler ülkesinden kurtarmak için elinde üç önemli koz bulunmaktadır. Babası olan Tanrı Neptün oğlu Theseus'a söz vermiştir ve onun hayatı boyunca üç özel dilek-duasını hiç itirazsız ve hiç değişmeler yapmadan kabul edecektir. Theseus'un babasına ilk dilek-duası Hades yeraltı ölüler ülkesine kendinin gidebilmesine izin verilmesidir. u dilek-duasına uygun olarak Theseus Hades ölüler ülkesi kapısına gönderilir. Burada Theseus bekçilik yapan Erinyelerden olan Tisiphone ile çatışmaya koyulur. Ama sonunda Theseus ölüler ülkesinde bulunan Plüto'nun sarayına yetişmeyi başarır. Burada Tanrı Plüto onu yargılar. Onu suçlu bulup ona ceza olarak arkadaşı Piritous ile aynı ölme kaderini paylaşacağı yargısına vardığını ona bildirir. Ama Theseus'a bir ufak ayrıcalık hakkı tanır ve verilen bir bilmeceye doğru yanıt verirse kendini affedilebileceğini bildirir. Theseus bu bilmeceye doğru cevap veremez. Ama babası Tanrı Neptün'den ikinci dilek-duası ile serbest kalıp Hades'ten ayrılmayı ona bağışlamasını ister. Pluto Theseus'un bu dilek-duasını sağlayan Tanrı Neptün'e karşı güçsüz kalmıştır. Theseus ayrılırken Hades'in kapı bekçilerinden olan Erinyeler bir kehanet yaparak ona, hayatta bulunanlar arasında kendi ülkesinde ve kendi evinde bir cehennem hayatı şartları bulacağını bildirirler.

 Perde III 
Deniz kenarında Theseus'un sarayı

Phaedra üvey oğlu Hippolit ile buluşur ve Hippolit ona kocasını kaybettiği için baş sağlığı diler. Hippolit'in bu yakından ilgisini yanlış anlayıp bunu bir aşk ifadesi olarak yorumlayan Phaedra, Hippolit'e karşı duyduğu yakın aşkı ona itiraf eder. Bu itiraf Hippolit'i şoke etmiştir; Phaedra'ya gayet kızmıştır ve kızgınlığını küfür gibi ifadelerle ona bildirir. Bundan alınan Phaedra bir kılıç çekerek kendini öldürmeye çalışır. Biraz karşı durma ve karşılıklı çekişmeden sonra Hippolit kılıcı Phaedra'nın elinden alır ve onun intihar etmesini önler. Tam Phaedra ile Hippolit karşılıklı olarak çekişme yapmakta iken hiç beklenmedik bir şekilde Theaseau bu olay yerine varır. Karısı ile oğlu arasında gördüğü çekişmeyi yanlış olarak anlar ve Hippolit'in üvey annesine tecavüz etmek istediğini sanır. Phaedra hemen olay yerinden kaçıp ayrılır. Asil karakterli Hippolit üvey annesinin kendine aşk ilan ettiğini babasına açıklamak istemez. Hippolit'in açıklama yapmaktan kaçınmasını babasının ondan daha da fazla şüphe etmesine yol açar. Phaedra'nın sırdaşı olan Oeone'nin yaptığı yersiz ithamlar da Theseus'a şüphelerinin gerçekmiş gibi görünmesine yol açar. Sonunda Theseus babası Neptün'ün kendine kullanması için bahşettiği üçüncü dilek-duayı Neptün'ün Hippolit'i cezalandırması için istek olarak kullanır.

 Perde IV 

Deniz kenarında Diana için bir kutsal koruluk

Hippolit artık kendi ülkesi olan Atina Krallığı'nda yaşayamayacağını anlamıştır ve sürgüne gitmek istemektedir. Aricie onun karısı olarak onunla birlikte sürgüne gitmeye ant içmiştir. Ormanda yaşayanlar Tanrıça Diana'yı kutlamak için ayin yapmaktadırlar. Birden denizden bir canavar ortaya çıkar. Bu Neptün'ün Theseus'un dileğine göre Hippolit'i cezalandırma vasıtasıdır. Hippolit bu canavarla çatışmaya girişmeye çalışır ve her ikisi de bir büyük ateşin alevleri içinde kaybolurlar. Phaedra gayet üzüntülü olarak bu olay yerine gelir. Hippolit'in yanıp kaybolmasına nedenin kendisi olduğunu itiraf eder.

 Perde V 

Deniz kenarında Diana için bir kutsal koruluk: 

Phaedra kendini öldürmüştür. Kocası olan Theseus karısından gerçeği Phaedra ölmeden hemen önce öğrenmiştir. Theseus büyük bir yeis içindedir ve intihar etmek istemektedir. Fakat Neptün ona oğlu Hippolit'in tanrıça Diana'nın koruması altında olduğu için ölmediğini ve hala hayatta olduğunu bildirir. Fakat Theseus bundan sonra oğlunu hiç göremeyecektir.

İtalya'da Aricie'nin ormanı

Aricie kendi yaşadığı ormanında Hippolit'i kaybetmenin yasını çekmektedir. Tam bu sırada tanrıça Diana gelir; Aricie'ye artık yaş çekmemesini çünkü Aricie'ye çok uygun bir koca adayı bulduğunu haberini verir. Fakat bu haber gayet derin yas çeken Aricie'yi hiç avutmaz. Fakat Tanrıça birden Aricie'ye onun için bulduğu kocayı ifşa eder. Bu yaşayan ve Aricie'yi bulmaktan gayet mesut olan Hippolit'tir ve bundan sonra Hippolit ve Aricie'nin birlikte olacaklardır. Opera herkesin sevinçten düğün bayram etmesi ile sona erer.

 Enstrumentasyon 

Bu eser için hazırlanan ilk partisyon notaları şu çalgılar bulunan bir orkestra için hazırlanmıştır;
 2 pikolo flüt, yandan üflemeli flüt, 2 obua, 2 fagot
 2 korno, trompet
 timpani
 Yaylı telli çalgılar, basso continuo grup çalgıları

Müziksel parçalar

 Seçilmiş ses ve video kayıtları Kaynak: "Operadis-Opera-+Discography" websitesi "Hippolyte et Aricie by Jean-Philippe Rameau" maddesi  

 Yayım yılıRoller(Aricie, Hippollyte, Diana Bas Rahibesi, Phedra, Oenone, Diana Orkestra şefi, orkestra ve koro Marka  1983 Kayıt (2003 CD yayim) (2008 DVD Yayim)Rachel Yakar,John AlerNancy ArgentaJessye Norman Enid HartleJennifer SmithJohn Eliot Gardiner English Baroque Soloists orkestrası, Monteverdi Korosu3 CD: Celestial Audio CA 199 DVD - House of Opera DVD 546 Encore DVD 3331 1994 Véronique Gens,Jean-Paul Fouchécourt,Monique Simon, Bernada Fink, Florence KatzThérèse Feighan Marc Minkowski Musiciens du Louvre OrkestrasıEnsemble Vocal Sagittarius Vokal Ensambl Korosu 1 CD - - Archiv 445 853-2 1996 Anne Maria Panzarella,Mark Padmore,Mireille Delunsch,Lorraine Hunt (Lieberson),Katalin Károlyi,Eirian James William Christie Les Arts Florissants Orkestrası 3CD - ERATO 0630 15517-2 2009 Anne-Catherine Gillet,Bernard Richter,Aurélia Legay,Allyson McHardy,Françoise Masset,Jennifer Holloway Emmanuelle Haïm ; Concert d'Astrée Orkestrası ve Korosu 3CD - - Premiere Opera Ltd. CDNO 3526-3 

Kaynakça

 İngilizce Wikipedi "Hippolyte et Aricie" maddesinden kısmen uyarlanma 

Dış bağlantılar

 "YouTube" web sitesinde "Jean Philippe Rameau - Hippolyte et Aricie (1733)" Tüm opera Mezzo Live HD Paris  
 "IMSLP Petrucci Music Libraray" web sitesi "Hippolyte et Aricie, RCT 43 (Rameau, Jean-Philippe)" maddesi. } 
 "Internet Archive" web sitesinde "Hippolyte et Aricie : tragédie en cinq actes et un prologue." maddesinde "Hippolyte et Aricie" operası librettosu, 1908 yaynı 

Kategori:Fransızca operalar
Kategori:Jean-Philippe Rameau operaları
Kategori:1725 operaları