Haplogrup N (Y-DNA)

N (M231) haplogrubu, insanlarda görülen bir Y kromozomu haplogrubu.

En yaygın olarak Kuzey Avrasya kökenli erkeklerde görülür. Bununla birlikte Balkanlar, Orta Asya, Doğu Asya ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerine özgü topluluklarda daha düşük oranlarda da tespit edilmiştir.

Buna karşılık, bazal paragruplarından N* yalnızca Çin ve Kamboçya'ya özgü yerli topluluklarda bulunmuştur. N-M231'in alt dalları, Güneydoğu Asya, Pasifik Adaları, Güneybatı Asya ve Balkanlar'da düşük oranlarda tespit edilmiştir. Bu bulgular, N haplogrubunun Doğu Asya veya Güneydoğu Asya kökenli olduğuna işaret etmektedir.

 Kökenleri 
NO-M214 haplogrubu ile onun kardeş dalı olan O-M175 haplogrubunun paylaştığı en son ortak atanın, yaklaşık 36.800-44.700 yıl önce yaşamış olduğu tahmin edilmektedir.

N-M231 haplogrubunun ise yaklaşık 19.400 (±4.800) yıl önce Doğu Asya'da ortaya çıktığı ve Son Buzul Maksimumu'nun ardından Kuzey Avrasya'ya yayıldığı genel olarak kabul edilmektedir. Bu haplogrubu taşıyan erkeklerin, Holosen döneminde iklimin ısınmasıyla birlikte kuzeye doğru hareket ettikleri; saat yönünün tersine izlenen bir göç rotasıyla ilerleyerek Fennoskandiya ve Baltık gibi uzak bölgelere kadar yoğunlaştıkları düşünülmektedir. N-M231 haplogrubunun Amerika yerlileri arasında neredeyse hiç görülmemesi, bu yayılımın Beringiya'nın sular altında kalmasından sonra, yani yaklaşık 11.000 yıl önce gerçekleştiğini göstermektedir.

 Dağılım 
N haplogrubu, Kuzey Avrasya genelinde geniş bir coğrafi dağılıma sahiptir; ayrıca Orta Asya ve Balkanlar dâhil olmak üzere bazı diğer bölgelerde de zaman zaman görülmektedir.

En yüksek oranlarla, Rusya’nın yerli halkları arasında görülmektedir. Bunlar arasında Ural dilli halklar (Mari, Udmurt, Komi, Hantı, Mansiler, Nenetsler, Nganasanlar), Türk dilli halklar (Yakutlar, Dolganlar, Hakaslar, Tuvalar, Tatarlar, Çuvaşlar vb.), Buryatlar, Tunguz dilli halklar (Evenkiler, Evenler, Negidaller, Nanaylar vb.), Yukagirler, Çukotko halkları (Çukçiler, Koryaklar) ve Sibirya Eskimoları yer almaktadır. Buna karşılık, bazı alt dallar Finlandiya, Estonya, Letonya ve Litvanya'da çok yaygındır; diğer bazı alt dallar ise Çin'de (Yi, Naxi, Lhoba, Han Çinlileri vb.) düşük oranlarda tespit edilmiştir.

 Türkî toplumlarda 
N haplogrubuna Türkî topluluklarda sıkça rastlanılmaktadır. Yakutlar ve Tuvalar gibi Kuzey Sibiryalı halklarda %75 gibi yüksek oranlarda bulunan N haplogrubu, Türkmenler'de %10, Kırgızlar'da %3, Azeriler'de %5 gibi oranlarda bulunmaktadır.http://www.haplogruplar.com/orta-asyanin-genetik-yapisi-ve-turkler/ Türkiye Türkleri'nde ise bu oran %10'dan fazladır. Anadolu'da son dönemlerde yapılan araştırmalara göre ise bir Afşar köyünde %30 gibi yüksek sayılabilecek oranda N1b haplogrubuna rastlanmıştır.http://www.academia.edu/14630118/Oghuz_clans_ethnogenesis_and_genogeography_-_1_BEHPS_P.648-694_Vol.2_7_1_2_July_2015_  

Filogeni

 Filogenetik ağaç 
Aşağıdaki ağaçta, üç farklı kaynağın adlandırma sistemleri eğik çizgilerle ayrılarak gösterilmiştir: ISOGG Ağacı, 10 Aralık 2017 (sürüm 12.317).

 NO-M214
N-M231/Page91, M232/M2188　　　　　
N1-Z4762/CTS11499/L735/M2291
N1a-L729
N-Z1956
N-Y149447 Çin (Şensi)
N1a1-M46/Page70/Tat
N1a1a-M178
N1a1a1-F1419
N1a1a1a-L708　
N1a1a1a1-P298/M2126 Çin (Urumçi, Kaşgar, Turfan, Aksu, Şianyang, Jincheng, Kaifeng, Qiqihar)
N1a1a1a1a-L392 
N1a1a1a1a1-CTS10760 
N1a1a1a1a1a-CTS2929/VL29 Yüksek sıklıkla Litvanyalılar, Letonyalılar, Estonyalılar, kuzeybatı Rusları, İsveç Samileri, Kareller, Nenetsler, Finler ve Mariler arasında; orta sıklıkla diğer Ruslar, Belaruslular, Ukraynalılar ve Polonyalılar arasında; düşük sıklıkla Komiler, Mordvalılar, Tatarlar, Çuvaşlar, Dolganlar, Vepsalar, Selkuplar, Karanogaylar ve Başkurtlar arasında bulunur.
N1a1a1a1a1a1-Z4908
N-Y46443
N-Y46443* Rusya (Moskova Oblastı)
N-BY33095 Rusya (Samara Oblastı)
N1a1a1a1a1a1a-L550/S431
N-L550* İsveç (Kronoberg)
N-Y9454 İsveç (Västra Götaland, Örebro), Finlandiya, Rusya
N-Y20911 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)
N-Y7795
N-Y7795* İsveç (Norrbotten , Södermanland)
N-Y29766 Norveç (Hedmark)
N-Y20918 İsveç (Östergötland , Västerbotten ), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)
N-Y28771
N-Y61225 İsveç (Södermanland , Uppsala )
N-Y30126
N-Y30126* İsveç (Östergötland )
N-Y29764
N-Y29764* İsveç (Stockholm )
N-Y30123 İsveç (Västerbotten ), Finlandiya 
N-S9378
N-S9378* İsveç (Västra Götaland )
N-S18447 İsveç (Södermanland , Uppsala)
N-Y36282
N-Y36282* Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi ), Estonya (Ida-Virumaa)
N-BY21957 Polonya (Kuyavya-Pomeranya), İsveç (Stockholm ), Rusya (Pskov Oblast), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)
N-FGC14542
N-FGC14542* Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)
N-BY21938 Norveç (Hedmark), İsveç(Dalarna )
N-Y17113 Birleşik Krallık (Suffolk, İskoçya), Kanada (Manitoba), Norveç (Vestfold, Buskerud), İsveç (Västra Götaland)
N-Y4341
N-BY21874 İsveç (Södermanland), Finlandiya 
N-Y4338
N-Y4338*
N-Y4339 “İsveç (Orta Çağ Sigtuna)N-Y12104
N-Y12104* İsveç (Östergötland )N-Y12103 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç, Norveç (Hedmark)N-Y19111
N-Y57577 İsveç (Skåne )N-Y22774 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi )N-Y5611
N-Y5611* İngiltereN-Y21546 İsveç (Stockholm, Västmanland )N-F1983 İsveç (Gävleborg ), Rusya (Lipetsk Oblastı )N-Y10932
N-Y85136 İsveç (Uppsala)N-Y10931 RusyaN1a1a1a1a1a1a1-L1025/B215 En yüksek sıklıkla Litvanyalılar arasında görülür; Letonyalılar ve Estonyalılar arasında belirgin, Belaruslular, Ukraynalılar, Güneybatı Rusları ve Polonyalılar arasında ise daha düşük oranlarda tespit edilmiştir. Estonyalılar istisna olmak üzere, L1025, yukarıda anılan topluluklarda N-M231 alt dalları arasında en yüksek paya sahip olan koldur. Ayrıca Finlandiya ve İsveç’te de gözlemlenmiş; Norveç, Almanya, Hollanda, Birleşik Krallık, Azor Adaları, Çekya ve Slovakya’da ise seyrek örnekler hâlinde tespit edilmiştir.
N-L1025* Rusya (Kursk Oblastı )N-BY30389 İsveç (Västernorrland ), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y13982
N-Y13982* Portekiz (Azorlar)N-Y31236 Litvanya (Marijampolė, Vilnius )N-A11940
N-Y140872 İsveç (Södermanland, Norrbotten ), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y143451 Rusya (Başkurdistan)N-Y5580
N-Y93996 Litvanya (Šiauliai ), Polonya (Podlaskie)N-BY158 Rusya (Voronezh Oblast, Smolensk Oblast, Tataristan), Belarus (Vitebsk ), Litvanya (Vilnius, Šiauliai, Panevėžys ), Polonya (Podlaskie), Ukrayna (Poltava ), Kazakistan (Jambyl )N-Z16975
N-VL69 Belarus (Minsk ), Rusya (Bryansk Oblast), Kazakistan (Kostanay )N-Z16976
N-Z16976* Belarus (Grodno ), Ukrayna (Hmelnitski )N-Y13475 Polonya, LitvanyaN-Y21578 Litvanya (Kaunas, Telšiai ), Rusya (Smolensk Oblast)N-Y6129 Polonya (Varmiya-Mazurya), LitvanyaN-Y19113 Polonya (Varmiya-Mazurya), Litvanya (Tauragė )N-Y134492 Belarus (Grodno, Minsk, Mogilev ), Litvanya, Amerika Birleşik Devletleri (Illinois)N-L551
N-L551* Litvanya (Vilnius )N-Y15251 Litvanya (Alytus ), Polonya (Podlakya)N-Y46313 LetonyaN-Y86578 Rusya (Belgorod Oblast)N-Y14152
N-BY21911 Polonya, Letonya (Krāslava ), Ukrayna (Kiyev), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y13979 Litvanya, Rusya (Ryazan Oblast), AlmanyaN-Y4706
N-Y4706* İsveç (Stockholm, Södermanland, Västra Götaland), Almanya (Aşağı Saksonya), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Rusya (Tataristan)N-A705 “İsveç (Kalmar , Östergötland )
N-BY21893 Polonya (Wielkopolskie)N-Y139030 İsveç (Västerbotten ), Norveç (Østfold)N-Y183040 Rusya (Vologda Oblast, Tataristan)N-Y4707 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Åland, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu)N-Z16981
N-A2358=N-BY14135 İngiltere, Finlandiya, Letonya (Daugavpils apriņķis)N-CTS8173 Estonya (Lääne-Virumaa)N-FT213922 )N-BY32524 Estonya (Järvamaa), Finlandiya (Oulu)N-FGC39882 Litvanya (Telšiai )N-FT6082 )N-A11470 Rusya (Tümen Oblast), Litvanya (Panevėžys ), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Hollanda (Güney Hollanda, Kuzey Brabant)N-FTC49461 Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)N-FTE38475 Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)N-FTE39526 Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)N-BY14147 Finlandiya, Belarus)N-BY52958 Letonya )N-FT109465 Letonya )N-FTD92343 Letonya, Ukrayna)N-BY202983 Letonya )N-BY40639 Letonya, Rusya)N-BY21926 Rusya, Letonya, Belarus, Litvanya)
N-Y15922=N-Z35238 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya (Ida-Virumaa, Pärnumaa), Letonya (Valmiera, Liepāja, Talsu apriņķis), Rusya (Pskov Oblast), Polonya (Pomorskie)N-Y6075 Polonya (Küçük Polonya, Mazovya), Ukrayna (Lviv ), Slovakya, Çek Cumhuriyeti (Moravya-Silezya), ABD (New Jersey)N-Y11882
N-Y11882* Rusya (Tataristan)N-ZS11617 Rusya (Yaroslavl Oblast), LitvanyaN-Y24601 LetonyaN-Y94659 Litvanya, Belarus (Minsk )N-Y32725
N-FT96305 Letonya (Krāslava ), Estonya (Viljandimaa)N-Y33333 Ukrayna (Sumı ), Belarus (Brest )N1a1a1a1a1a2-CTS9976
N-L1022
N-Y19098
N-Y19098* İsveç (Västernorrland )N-A12258 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-BY117178 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-Y5004
N-Y7300
N-A17632
N-Y128024 İsveç (Östergötland )N-A16017
N-A16017* Estonya (Raplamaa)N-A16526
N-FT216144 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y95406 Estonya (Tartumaa), Rusya (Leningrad Oblast)N-Y7297 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Laponya)N-Y15813
N-Y15813* Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y49008 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)N-Y46886 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y15812
N-A14187 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Estonia (Läänemaa)N-Y24617 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç (Dalarna ), Rusya (Kursk Oblast)N-Y23576
N-Y23576* Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-Y15615
N-BY100801 İsveç (Dalarna), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-A17838 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), İsveç(Stockholm)N-Y23179 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)N-Y5005
N-Y22106
N-Y47789 Finlandiya Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y79341 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Västra Götaland, Värmland )N-Y10756
N-A13656 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Laponya), İsveç (Dalarna)N-PH2196
N-CTS11122 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-A17277 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)N-PH547 Finlandiya (Laponya, Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), İsveç(Västerbotten, Norrbotten)N-Y5003
N-Y5003* Estonya (Hiiumaa), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Birleşik Krallık (Westminster)N-BY22001 Estonya (Läänemaa), Finland (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç (Norrbotten )N-BY6007 Rusya (Lipetsk Oblast)N-Y132182 İsveç (Värmland ), Estonya (Viljandimaa)N-Y20917 İsveç (Kronoberg), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y24502 Birleşik Krallık (Scottish Borders, Calderdale, Kirklees)N-Y18420 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)N-Z35267 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Åland, Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya (Pärnumaa)N-Y6599 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya (Jõgevamaa, Hiiumaa), Rusya (Tula Oblast)N-Y24000
N-Y24001 İsveç (Västerbotten), Norveç (Troms)N-A17082 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), EstonyaN-Y16503 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu), İsveç(Gävleborg )N-BY6010 Amerika Birleşik Devletler (Virginia)N-CTS3451
N-CTS3451* RuslarN-Y3667
N-BY33087
N-BY33087* Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-BY33088 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi), Rusya (Novgorod Oblast)N-CTS657
N-CTS657* Finlandiya, Rusya (Karelya Cumhuriyeti, Novgorod Oblast)N-BY70437 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-BY6024 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-Y45925 Rusya (Karelya Cumhuriyeti)N-Y26750
N-Y26750* Rusya (Arhangelsk Oblast)N-A16653 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-PH3568 Finlandiya (Oulu, Doğu Finlandiya Bölgesi)N1a1a1a1a1b-PH1266/Y28526/F4134
N-Y46746 Rusya N-Y32732
N-Y32732* Rusya (Saint Petersburg)N-Y192174
N-Y32731 Rusya (Komi Cumhuriyeti), İsveçN1a1a1a1a1c-B479 Nanay, UliçN1a1a1a1a2-Z1936,CTS10082　Yüksek oranda Finler, Vepsalar, Kareller, İsveçli Samiler, kuzeybatı Rusları, Başkurtlar ve Volga Tatarları arasında; orta sıklıkla diğer Ruslar, Komiler, Nenetsler, Ob-Ugor halkları, Dolganlar ve Sibirya Tatarları arasında; düşük sıklıkla ise Mordvalılar, Nganasanlar, Çuvaşlar, Estonyalılar, Letonyalılar, Ukraynalılar ve Karanogaylar arasında tespit edilmiştir.　
N-Y13851
N-BY199053 Fransa, Antik Batı Sibirya (Gornaya Bitiya, Demir Çağı Sargat kültürü, MÖ 300–100))N-Y13852
N1a1a1a1a2a1c-PH3340/Y13850
N1a1a1a1a2a1c1-L1034
N-Y28538
N-Y28538* Rusya (Hantı-Mansi Özerk Okrugu)N-L1032 Rusya (Hantı-Mansi Özerk Okrugu), Kazakistan (Doğu Kazakistan)N-L1442
N-FT12605
N-FT12659 Yunanistan (Arkadya), Macaristan N-FT164840
N-FT180377 Türkiye, PolonyaN-F17885 Rusya (Lipetsk Oblast), Macaristan N-Y23732 Rusya (Başkurdistan)N-Y24222
N-Y24222* Macaristan N-Y65329 Rusya (Tataristan, Başkurdistan)N-Y62987 Rusya (Başkurdistan, Samara Oblast, Tümen Oblastı Sibirya Tatarları)N1a1a1a1a2a1c2-Y24361 (Y24372)
N-PRX35 Rusya  (Çeçen), Polonya, Macaristan, ArnavutlukN-Y24378
N-Y24378* EstonyaN-Y24374
N-Y24374*  Macaristan N-Y24360 Rusya (Tataristan) 
N-BY51877
N-BY51877* Rusya (Başkurdistan)N-FT179291 Rusya (Başkurdistan)N-Y49121 (Y49419) Rusya (Başkurt)N1a1a1a1a2a-Z1934
N-Y159520
N-Y159520* Rusya (Tambov Oblastı)N-BY184755 Rusya (Novgorod Oblastı, Voronej Oblastı, Moskova)N-Y18421 
N-Y18421* Rusya (Tambov Oblastı)N-Y19110
N-Y180247
N-Y180247* Rusya (Tataristan)N-FT52835 Rusya (Tula Oblastı, Moskova)N-Y19108
N-Y19108* Rusya (Tataristan, Kirov Oblastı)N-Y19453
N-Y19453* Rusya (Tataristan)N-Y19451 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Rusya (Karelya Cumhuriyeti, Tver Oblastı)N-Z1928/CTS2733
N-YP6091
N-YP6091* Rusya (Irkutsk Oblastı)N-YP6094
N-Y129131
N-Y129131* Rusya (Kostroma Oblastı)N-A25107 Rusya (Kirov Oblastı, HGDP Ruslar)N-YP6092
N-YP6092* Rusya (Vologda Oblastı)N-B195
N-B195* Rusya (Sverdlovsk Oblastı)N-Y62142 Rusya (Karelya Cumhuriyeti, Arhangelsk Oblast)N1a1a1a1a2a-Z1925
N-Z1925* İsveç (Norrbotten )N-Y29767 İsveç (Norrbotten )N-Y62904 Finland (Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)N1a1a1a1a2a2a1a1-Z1926
N-Y20920
N-Y20920* Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Norveç (Nord-Trøndelag)N-Y21699 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)N-Z1927
N-Y22108 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Stockholm, Örebro )N-Z1933
N-CTS4329
N-Y22091
N-Y22091* Norveç (Nordland), Finland (Laponya )N-Y47623
N-Y47623* Finlandiya (Laponya )N-Y106419 Norveç (Finnmark)N-Y31247
N-Y31247* Rusya (Tver Oblastı)N-Y31249
N-Y90283 Finlandiya (Laponya )N-Y31244 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi)N-YP6269
N-YP6269* Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y151660
N-Y151660* Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-BY149208 İsveç (Norrbotten)N-CTS8565
N-BY18114 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-BY30394 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya (Udmurtya)N-Y30513
N-Y30513* Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y29759
N-Y29759* Finlandiya (Laponya )N-Y29758 İsveç (Norrbotten)N-Z4998
N-Z4998* Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-FGC65190 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi)N-Y18414 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y20910 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-BY194138 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y28547 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-BY22141 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi), ABD (Washington)N-FT5834 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)N-BY190112 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)N-Y19097 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)N-CTS3223 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya ), İsveç (Norrbotten, Västerbotten, Dalarna, Värmland, Skåne), Rusya (Leningrad Oblast)N-VL62 Rusya (Altay Krayı, Kostroma Oblastı), Estonya (Harjumaa), FinlandiyaN-VL62* Rusya (Çelyabinsk Oblast), FinlandiyaN-VL60
N-VL60* Rusya (Kurgan Oblast)N-Y63781 Rusya (Vladimir Oblast, Arhangelsk Oblast)N-VL72
N-VL72* Rusya (Karelya Cumhuriyeti)N-BY30470 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y20915 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)N-Z1939
N-Y132561
N-Y132565 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y152012
N-Y152012* Finlandiya N-Y152010 Rusya (Leningrad Oblastı)N-Z2445
N-Z35031 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Västra Götaland, Västmanland)N-BY28931
N-Y125841 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y11631 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Oulu ), Rusya (Leningrad Oblastı), İsveç (Norrbotten)N-CTS7189
N-BY142665 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y37149 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y23568 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y80226 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )N-FT20730 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya (Karelya)N-BY62666 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Norveç (Oslo), ABD (Virginia, Arkansas)N-Y24218
N-Y24218* Finlandiya (Laponya, Oulu, Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y24217 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya Başkurdistan)N-BY22038 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y13974 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Batı Finlandiya Bölgesi)N-Y135981 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Norveç (Finnmark)N-Z4747
N-Y17790 Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)N-Z1941
N-BY22090 Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi )N-Y21575 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya ), Rusya (Leningrad Oblastı, Moskova, Tataristan)N-Z1940 Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya), Rusya (Leningrad Oblastı), İsveç (Värmland)N1a1a1a1a3-B197/Y16323
N1a1a1a1a3a-F4205 Yüksek oranda Buryatlar, Sibirya Tatarları, ve Tsaatanlar, Orta sıklıkta Karanogaylar, Tuvalar, Todjinler, ve Moğollar, ve düşük oranda Altaylar, Kazaklar, Evenkiler, Kırım Tatarları, Karakalpaklar, Özbekler, ve Ukraynalılar arasınd görülmektedir. 
N-F4205* Çin (Inner Mongolia, Gansu, Xinjiang, Henan, etc.)N-Y16221
N-Y16221* Çin (İç Moğolistan)N-Y16220
N-Y16220* Ukraine (Luhansk Oblast)N-F22331 Türkiye (Mersin), Polonya (Małopolskie), Kazakistan (Pavlodar yaklaşık 1680 yıl önce)N-Y63966 Kazakistan, Türkiye, ÖzbekistanN-Y226011
N-Z35331 Çin (Ordos, Haidong, Çengdu)N-B199 Rusya (Buryatya), Çin (Hulunbuir)N-FT411781 Çin (İç Moğolistan)N-Y16312/F2288
N-Y16312* Özbekistan, Çin (Şenyang, Chaoyang, Tangshan, Pekin, Nanjing, Chifeng, Xianyang ve Taçeng bölgesindeki Sibolar)N-Y16320 Kazakistan, Çin (İç Moğolistan)N1a1a1a1a3b-B202 Yüksek oranda Çukçiler, Koryaklar, ve Yupiklerde görülür.
N1a1a1a1b-M2019/M2118 Estonya, Çin (Kumul, Yan'an, Xi'an, Lüliang, Changzhi, Xilingol, Chifeng, Cangzhou, Songyuan)N-M2058 Çin (Şantung, Liaoning, Henan, İç Moğolistan, Kansu, vb.)N-M2016 Çin (özellikle Sincan ve İç Moğolistan)N-M1993
N-FT411801 Çin (İç Moğolistan)N1a1a1a1b1-M2038/M1995
N-M1932 Yakutistan (Yakutlar, Evenler)N-M1991
N-M1988 Yakutistan (Yakutlar)N-Y25011 Yakutistan(Yakutlar, Evenkiler )N1a1a1a1b2-A9408 Çin (Hebei, Şantung, Henan, vb.), LübnanN-Y70200 Çin  (Şensi, Şanşi, Şantung, vb.)N-Y60223 Koreli, Çin (Şantung, Hebei, Henan, Liaoning, Jiangsu, Şensi, Şanşi, vb.)N-PH1612 Çin (Yulin, Shangqiu, Dezhou, Tangshan, Şenyang)N-A9407/A9411 Çin (İli Kazak Özerk Bölgesi)N-A9416 Macaristan (Szabolcs-Szatmár-Bereg), Hırvatistan (Zadar ), Rusya (Çuvaşistan)N-PH1896 Macaristan (Borsod-Abaúj-Zemplén), Türkiye (Hatay), Çin (Sincan, Şantung, Anhui, Heilongjiang, Hebei, Ningxia, Guizhou)N1a1a1a2-B211 (Y9022) Udmurt, Komi, Çuvaş, Ob-Ugrian, Mari, Mordvin, Altay, Belaruslu, Karanogay, Karel, Başkurt, Tatar, Ruslar, HakasN1a1a1a2a-B181
N-Y182299 Rusya (Kirov Oblastı, vb.)N-Y23788 Rusya (Başkurdistan, Komi Cumhuriyeti)N1a1a1a2b-Y23181
N-Y23183 Rusya (Tataristan, Mordovya, Penza Oblast)N-Y143277 Rusya (Tataristan, Başkurdistan)N-Y24317
N-Y24317*(xB187) Hindistan (Andhra Müslüman)N1a1a1b-B187 Hakas, Şor, Altay, Tuvalar, Toju Tuvaları, Tatar, BaşkurtN1a1a2-Y23747 Japonya (Sado%20%20DNA%20Project?iframe=yresults Haplogroup N North Eurasian YDNA Project at Family Tree DNA)N1a1a2a-Y23749 Japonya (Aichi, Hokkaidō)N1a1a2b-Y125664
N-Y125664* ŞanghayN-MF16376
N1a1a2b1-MF38607 Anhui, HunanN1a1a2b2-F22150 Hebei, Suzhou 
N-FT281705 Çin (Şantung, Liaoning, vb.)N-MF200125 Çin (Linyi, Çangçun)N-MF43738 Çin (Tonghua, Handan, Anyang, Qingdao, Weinan, Suzhou, Shanghai, Shaoxing, Chuxiong Yi Özerk İli)N-MF82671
N-MF124520 Çin (Henan, Zhejiang, Anhui, Şansi, vb.)N-MF58064/F19130 Çin (Hulunbuir, Daur, Oroçen, Hinggan)N-MF15288/MF15344 Çin (özellikle Jiangsu, ayrıca Henan, Fujian, Shanghai, Heilongjiang, vb.), Güney KoreN-MF55680 Çin (Hebei, Beijing, Hubei, vb.)N-MF37603 Çin (Jiangsu, vb.)N-F21121 Çin (Shigatse (Tibetli), Tai'an)N-MF48201 Güney Kore, Çin (Linfen, Baoji)N-F1360
N-F1360* Çin (Şensi)N1a2-F1008/L666
N-F1101
N-F1101* Çin (Şantung), Neolitik Sibirya (Trans-Baykal)N-F1154
N-F1154* Çin (Liaoning)N-Y23741
N-Y23741* Çin N1a2a-M128
N-M128* Japonya (Fukui)N-Y23738 VietnamN-CTS1350
N-CTS1350* Çin (Liaoning, Tianjin)N-F1998
N-F1998* Çin (Beijing Han, Henan), Japonya (Kumamoto)N-MF1633 Çin (Guangdong, Zhejiang)N-MF41795 Kore (Kuzey Jeolla)N-Y71703
N-Y71703* Japony (Saitama, Hyōgo)N-Y173843
N-Y173843* Güney KoreN-Y174089 Çin (Şantung)N1a2b-B523（P43）
N1a2b-Y126204, VL67/Z35079, BY29083
N-VL67/Z35079
N1a2b1-B478 (P63) Nenetler, Nganasanlar, Dolganlar, Tuvalar, Todzhinler, Hakaslar, Şorlar, Evenler, Altaylar, Selkuplar, Evenkiler, Moğollar (Sart-Kalmak, Torgut, Derbet, Buryat), Yakutlar, Ob-Ugrians, ÇuvaşlarN1a2b1a-B168 EvenlerN1a2b1b-B169
N1a2b1b1-B170 Nenetler, Hantı-Mansi Özerk Okrugu, İç MoğolistanN1a2b1b2-B175 Tuvinliler, Moğollar, Evenkler, Yakutlar, Tomsk Oblastı'nın Sibirya TatarlarıN1a2b3-B525 Türkiye, Tatar, Başkurt, Kazak, Moğol (Sincan Kalmuk, Moğol Torgut), Slovakya, Bulgaristan, Ukraynalılar, Belaruslular, RuslarN-B525* Afganistan, ArapN-BY173686 Rusya (Voronezh Oblastı)N-VL83 TürkiyeN-Y136502 Rusya (Tataristan), Bulgaristan (Dobriç)N-Y37153
N-Y37153* Rusya (Tataristan)N-BY29131
N-BY29131* Türkiye(Konya), Slovakya (Žilina )N-BY30476 Rusya (Tataristan, Penza Oblast)N1a2b2-FGC10872/Y3195
N1a2b2a-FGC10847/Y3185 (L1419) Vepsler, Mariler, Ruslar (Arhangelsk Oblastı), Komiler, Perm Krayı, Komi Cumhuriyeti, Ob-Ugryanlar, Çuvaşlar, Tatarlar, Başkurtlar, Karelyanlar, Batı Finlandiya Eyaleti, Tuvanlar, Buryatlar, Hakaslar, Nganasanlar, Asya EskimolarıN1a2b2b-Y23786
N1a2b2b* MansilerN1a2b2b1-B528/Y24384 Udmurtlar, Komiler, Hantılar, Tatarlar, Asya Eskimoları; Kirov Oblastı, Perm Krayı ve Mednıy AdasıN1b-F2905
N1b1-CTS582 Çin (Jiangsu, Yunnan, Hebei, Şantung, Şansi, Heilongjiang), Neolitik ŞantungN1b1a-Y6374/Z8029
N1b1a1-CTS7324 PekinN1b1a2-L727
N1b1a2*-L727 PekinN1b1a2a-L732 BelarusN1b1a2a1-F839 Çin (Jiangsu, Şantung, Zhejiang, Şanghay, Henan) 
N-F18335 Çin (Şantung, Pekin)N-F16160 Çin (Jiangsu, Şantung, Sincan Han)N-Y137601 Çin (Zhejiang, Hebei, Liaoning)N1b1a2a2-Y15972
N-F21018/MF105942 Çin genelinde yaygın olarak görülmekle birlikte özellikle Zhejiang, Siçuan, Anhui, Şanghay, Guangdong, Şantung, Henan ve Jiangsu bölgelerinde tespit edilmiştir.N-Y62279 Çin (özellikle Fujian ve Guangdong, ama ayrıca Siçuan, Zhejiang, vb.), TayvanN-MF155949 Çin (özellikle Zhejiang, ayrıca Anhui, Jiangxi, Hubei, Hunan, Guangdong ve Pekin)N-L733 Hong Kong, anakara Çin (özellikle Şantung, Şansi, Zhejiang, Pekin, Jiangsu, and Siçuan) 
N-Y154812 Çin (Şansi)N-Y16106 Çin (özelliikle Şantung, Jiangsu, Liaoning, Anhui), PolonyaN-Y232856 Çin (özellikle Henan, ayrıca Şenşi, Guangdong, vb.)N-Y15965 Polonya (Pomorskie)N1b1b-Y23789/CTS4309 Irak 
N1b1b*-Y23789 Pekin (Han), FujianN1b1b1-Y60861 GuangşiN1b2-M1819/N-M1897/CTS12473/F1173 Çin, RusyaN-M1897* Henan'daki Pingliangtai yerleşiminden elde edilen antik DNA (yaklaşık 4.063 yıl önce; %95 güven aralığı: 3.974–4.151)N-M1845
N-M1845* Çin (Siçuan, Şanghay)N-M1928
N-M1928* Siçuan (Han)N-Y125475
N-Y63516 Çin (Çongçing), Kore (Güney Pyongan, güney Chungcheong )N-Y193396 Çin (Ningşia), SingapurN-CTS4714
N-CTS4714* Çin (Naşi, Yünnan Hui)N-F2407
N-Y24191
N-Y24191* Çin (Şantung)N-Y24193
N-Y24193* Çin (Hebei)N-Y24190 Çin (Henan), Japonya (Hokkaido)N-M1877
N-M1877* Shigatse (Tibetli)N-F1486 ÇongçingN-F1486* Birleşik Krallık (Telugu), MoğolistanN-M1812
N-F1260
N-F1260* Hubei (Han)N-Y62067
N-Y62067* GuangdongN-Y62132 Hong Kong, ÇinN-M1823
N-M1823* ÇongçingN-M1811
N-M1811* Pekin (Han), GuangşiN-Y24355
N-Y24355* Çin, Makao, Ho Chi Minh  (Kinh)N-Y64234 GuangdongN2-Y6503
N2-Y6503* Altay CumhuriyetiN2a-P189.2
N2a1-Y6516
N2a1-Y6516*
N2a1a-Y7310
N2a1a-Y7310* Romanya (Suceava Macarı)N2a1a1-Y7313
N2a1a1-Y7313*
N2a1a1a-BY35494 Rusya (Rostov Oblastı)N2a1a1b-FGC28435
N2a1a1b-FGC28435* Türkiye (İstanbul), Sırbistan, Karadağ (Plužine), Bosna Hersek (Sırp Cumhuriyeti), HırvatistanN2a1a1b1-FGC28483 SırbistanN2a2-Y111068
N2a2a-FT352925 Fransa (Charente-Maritime), Türkiye N2a2b-Y101945 Birleşik Krallık (Devon), Rusya (Moskova Oblastı)''

 Filogenetik isimlendirmenin tarihi 
2002 yılı öncesinde, akademik literatürde Y kromozomu filogenetik ağacı için en az yedi farklı adlandırma sistemi bulunmaktaydı. Bu durum, önemli ölçüde kavram karmaşasına yol açmıştır. 2002 yılında, başlıca araştırma grupları bir araya gelerek Y-Kromozomu Konsorsiyumu'nu (YCC) oluşturmuş ve herkesin üzerinde uzlaştığı tek bir yeni filogenetik ağaç ortaya koyan ortak bir makale yayımlamıştır. Daha sonraki dönemde, nüfus genetiği ve genetik soyağacı konularına ilgi duyan bir grup amatör bilimci, özellikle güncelliği esas alan amatör bir filogenetik ağaç oluşturmak amacıyla bir çalışma grubu kurmuştur. Aşağıdaki tablo, 2002 YCC Ağacının bir dönüm noktası olarak alındığı noktada bu çalışmaların tamamını bir araya getirmektedir. Bu sayede, daha eski yayımlanmış literatürü inceleyen araştırmacıların farklı adlandırma sistemleri arasında hızlıca geçiş yapabilmesi mümkün olmaktadır.
YCC 2002/2008 (Kısaltılmış)(α)(β)(γ)(δ)(ε)(ζ)(η)YCC 2002 (Uzun gösterim)YCC 2005 (Uzun gösterim)YCC 2008 (Uzun gösterim)YCC 2010r (Uzun gösterim)ISOGG 2006ISOGG 2007ISOGG 2008ISOGG 2009ISOGG 2010ISOGG 2011ISOGG 2012 N-LLY22g12VIII1U25Eu16H5FN*NN1N1------- N-M12812VIII1U25Eu16H5FN1N1N1aN1a------- N-P6312VIII1U25Eu16H5FN2N2aN1b1N1b1------- N-TAT12VIII1I26Eu13H5FN3*N3N1cN1c------- N-M17816VIII1I26Eu14H5FN3a*M178N1c1N1c1------- N-P2116VIII1I26Eu14H5FN3a1N3a1N1c1aN1c1a-------

Ayrıca bakınız
 Y-DNA haplogrubu
Kaynakça

N