Sipehsâlâr

Sipehsâlâr Orta Çağ İslam devletlerinde başkumandan anlamında kullanılan askeri ünvan.

Farsça "ordu" anlamına gelen "sipeh" ve komutan anlamına gelen "sâlâr" kelimelerinden oluşmaktadır. Arapçaya İsfehsâlâr (isbehsâlâr) şeklinde geçmiştir. Ordunun eğitiminden, savaşa hazır bulunmasından, sevk ve idaresinden sorumlu olan Sipehsâlâr 10. yüzyıldan itibaren özellikle İran toplulukları arasında yaygınlaşmıştır. Samaniler' de savaşlara çoğu zaman Horasan valileri kumandanlık ettiğinden bu valilere sipehsâlâr ünvanı da verilmiştir. Gazneliler’ de de ordu kumandanı için sipehsâlâr unvanı kullanılmıştır. Gazneliler devrinde sipehsâlârlar, hem eyalet ordularının başkumandanlığını hem de eyalet valisi olarak görev yapmaktaydı. Selçuklular’ da bütün kuvvetlerin başkumandanına "sipehsâlâr-ı büzürg" veya "emîr-i sipehsâlâr (isfehsâlâr)" denilmekte ve vali olarak da görev yapmaktaydı. Harezmşahlar döneminde de  "emîr-i sipehsâlâr (isfehsâlâr)" ünvanı kullanılmıştır.

Anadolu Selçukluları, Fâtımîler, Böriler, Zengîler ve Memlükler'de de bu ünvan kullanılmıştır. Bu ünvan İlhanlılar, 16. yüzyıl başlarına kadar Hindistan'daki müslüman devletler ve Safevîler döneminde de kullanılmıştır. Osmanlılar' da da çok yaygın olmamakla birlikte kullanılmış bir ünvandır. Kaçarlar'da 19. yüzyılın ortasından itibaren sipehsâlâr ünvanının kullanıldığı görülmektedir.

 Kaynakça 

Kategori:Sâmânîler
 Gazneliler