Şor alfabeleri

Şor alfabeleri — Şor Türkçesinde yazı için kullanılan damgalar sistemleri. 
XX. yüzyıldan beri kullanılan Şor alfabesini 3 etapta ayırabiliriz
 1929 yılına kadar — Kiril alfabesi
 1929-1938 — Latin alfabesi
 1938 sonrası — Kiril alfabesi

 Şorca'nın alfabeleri 

 I. Türk Alfabesi: Orhun Alfabesi 
Şor Türklerinin bilinen ilk alfabesi Orhun yazıtları'nda da kullanılan ve yaygın adıyla Göktürk Alfabesi olarak bilinen abecedir (Köktürk işaretleri, Runik alfabe vb.). Bu alfabe doğu ve batıdaki Hun Kağanlığı'nın devrinden, 1. yüzyıldan beri Göktürkler devrine ve kullanım sıklığı düşse de, Uygur devleti devrine dek (MS. 10. yüzyıl) kullanılmıştır.
Örnek: Dosya:Tunga tigin.svg

II. Türk Alfabesi: Uygur Alfabesi 
Türkçenin bütün yazı çeşitleri içinde en çok kullanılmış olanıdır. Soğut yazısının yakın akrabası olan ve Uygur Türkleri tarafından Türkçeye uyarlanıp yüzyıllarca kullanılan bir alfabedir. Divanü Lügati't-Türk'te Kaşgarlı Mahmud, Uygur alfabesini, “Türk alfabesi” adıyla anmaktadır.Besim Atalay, Divanü Lügati't-Türk. Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2006: ISBN 975-16-0405-2

 Kiril asıllı Şor alfabesi 

 Misyoner alfabesi 
Şor dilinde birinci kitap 1885 yılında bastırıldı. Bu kitapta Rus alfabesi harfleri (Ё ё, Ф ф, Щ щ, Ѣ ѣ harflerinden başka) şu  Ј ј, Ҥ ҥ, Ӧ ӧ, Ӱ ӱ ekleme harfleri de kullanılmıştır. 1927 yılında yeni alfabe kabul edildi. Bu yeni alfabede Rus harfleri (Ё ё, ъharflerinden başka) ve ekleme şu Ө ө, Ҥ ҥ, Ӱ ӱ harfleri de kullanılmaya başlandı.

 Latin alfabesi 
Bütün Türk Dünyasında olduğu gibi 1928-1938 yıllarında Şor dili için Latin alfabesinin kullanımına geçildi.Н. П. Дыренкова. Грамматика шорского языка. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1941. — С. 3-6. — 307 с. — 500 экз.  http://nauka1941-1945.ru/files/pdf/EB_1941_AKS_00000138.pdf Н. П. Дыренкова. Шорский фольклор. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1940. — С. VI-IX. — 800 экз. http://www.kunstkamera.ru:8081/siberia/Texts/Dyrenkova-ShorFolk.pdf 

 A a B в C c D d Ə ə F f G g Ƣ ƣ I i J j K k Q q M m N n Ꞑ ꞑ O o Ө ө P p R r S s T t U u V v Ş ş Z z Ƶ ƶ L l Ь ь Y y Į į

 Şimdiki alfabe 
Günümüzde Şor dili yazı sistemi için Kiril alfabesi kullanılmaktadır.Н. Н. Курпешко-Таннагашева, Ф. Я. Апонькин. Шорско-русский и русско-шорский словарь = Шор-қазақ пазок қазақ-шор ӱргедиг сӧстӱк. — Кемерово: Кемеровское кн. изд-во, 1993. — С. 5. — 149 с. — 5000 экз. — ISBN 5-7550-0385-8. Bu alfabe bütün Rus alfabesi harflerini içine almaktaН. Н. Широбокова, Н. Н. Курпешко Шорская письменность и образование // Тувинская письменность и вопросы исследования письменностей и письменных памятников России и Центрально-Азиатского региона. — Кызыл - Абакан, 2010. — Т. I. — С. 39-45. — ISBN 978-5-7091-0441-9. ayrıca ekleme olarak  Ӧ ӧ, Ӱ ӱ Нъ нъ harfleri de bulunmaktadır.Э. Ф. Чиспияков. Учебник шорского языка. — Кемерово: Кемеровское кн. изд-во, 1992. — С. 7. — 318 с. — 1000 экз. — ISBN 5-7550-0338-6.Г. И. Донидзе Шорский алфавит // Вопросы совершенствования алфавитов тюркских языков СССР. — М.: «Наука», 1972. — С. 202-207.

alfabe:
 А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң О о  П п Р р С с Т т У у  Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

 XX. ve XXI. yüzyılda Şorların kullandığı alfabelerin karşılaştırmalı tablosu 
Алфавиттәр таблицаһыKirilKirilLatinKirilŞimdiki alfabe 1885  1927-1930  1930-1938  1938-1980- 1980-den beri А а  A a  A a  А а  А а Б б  Б б  B в  Б б  Б б В в  В в  V v  В в  В в Г г  Г г  G g  Г г  Г г Г г  Г г  Ƣ ƣ  Г г  Ғ ғ Д д  Д д  D d  Д д  Д д Е е  Е е   Е е  Е е     Ё ё Ж ж  Ж ж  Ƶ ƶ  Ж ж  Ж ж З з  З з  Z z  З з  З з И и, I i, Ѵ ѵ  И и  I i, Į į  И и  И и Й й  Й й  J j  Й й  Й й К к  К к  K k  К к  К к К к  К к  Q q  К к  Қ қ Л л  Л л  L l Л л  Л л М м  М м  M m  М м  М м Н н  Н н  N n  Н н  Н н Ҥ ҥ  Ҥ ҥ  Ꞑ ꞑ  Нъ нъ  Ң ң О о  О о  О о  О о  О о Ӧ ӧ  Ө ө  Ө ө  Ӧ ӧ  Ӧ ӧ П п П п  P p  П п  П п Р р  Р р  R r  Р р  Р р С с  С с  S s  C c  C c Т т  Т т  T t  Т т  Т т У у  У у  U u  У у  У у Ӱ ӱ  Ӱ ӱ  Y y  Ӱ ӱ  Ӱ ӱ Ѳ ѳ  Ф ф  F f  Ф ф  Ф ф Х х  Х х   Х х Х х Ц ц  Ц ц   Ц ц  Ц ц Ч ч, J j  Ч ч  C c  Ч ч  Ч ч Ш ш  Ш ш  Ş ş  Ш ш  Ш ш  Щ щ   Щ щ  Щ щ ъ    ъ  ъ Ы ы  Ы ы  Ь ь  Ы ы  Ы ы ь  ь   ь  ь Э э  Э э  Ə ə, Е е  Э э  Э э Ю ю  Ю ю   Ю ю  Ю ю Я я  Я я   Я я  Я я

 Faydalı edebiyat 
 Шорскій Букварь. Шор кіжілері балаларын мічіке ӱгретче. Для инородцевъ восточной половины Кузнецкаго округа. Kazan, 1885

 Ayrıca bakınız 
 Şorlar
 Şorca
 Türk dilleri
 Tıva Türkçesi
 Orhun yazıtları
 Türk dil alfabesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Türk Dil Kurumu 
 Türk Dil Kurumu - Büyük Türkçe Sözlük
 Türk Dil Kurumu - Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Kişi Adları Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Türk Lehçeleri Sözlüğü
 Türk Dil Kurumu - Türkçede Batı Kökenli Sözcükler Sözlüğü

Kategori:Şorca