Koş-Ağaç ilçesi

Koş Ağaç ilçesi (Altay Türkçesi: Кош-Агаш аймак / Koş-Ağaş aymak, Rusça: Кош-Агачский муниципальный район / Koş-Ağaçskiy minitsipalnıy rayon), Rusya'da Altay Cumhuriyeti güney kesiminde Koşağaç rayonu adıyla oluşturulmuş ilçe.

Yönetim merkezi — Koş-Ağaç köyü.

Coğrafya
Coğrafi konum olarak Altay Cumhuriyetinin güney kesimidir. Uluslararası sınırdadır. Rusya'nın Kazakistan, Çin, Moğolistan sınırı kavşağındadır. Bu sınır aynı kökten gelen Türklerin (en yaygın olarak Kazak Türkleri) dört bölüme bölünmesinin tipik örneğidir.

Yüzölçümü 19.845 km².

Rusya içinde sınırlarında ise doğuda Tıva Cumhuriyeti, kuzeydoğuda Altay Cumhuriyeti'nin Ulagan ilçesi, kuzeybatıda Altay Cumhuriyeti'nin  Kök-Suu ilçesi, kuzeyde Altay Cumhuriyeti'nin Ondoy ilçesi yer alır.

Tarih
1922 yılında Altay Cumhuriyeti topraklarında Sovyetler Birliği'ne bağlı olarak Oyrot Özerk Cumhuriyeti kurulur. Başkenti: Ulala (şimdiki Gorno-Altaysk, Altay Türkçesi: Tuulu Altay). Başlangıçta 24 ilçeden oluşan bir yönetim birimi bulunmaktaydı. Sonra ilçe sayısı azaltıldı. 1962 -1963 yıllarında ilçe (aymak) sayısı yeniden düzenlendi ve sayısı 6'ya azaltıldı.

 Nüfus 
Son nüfus durumuna göre 18.765 kişiNüfus http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar  (2015 yılı)

Geçmiş yıllara göre nüfus dinamiği:
 Nüfus durumu 1959 2002 2005 2009! 2013! 201511 94417 35317 70018 92418 31818 765

Etnik yapı
Kazak Türkleri ve Altay Türkleri (Şorca: Алтай-кижи / Altay-kiji / Altay kişi).

2010 nüfus sayımına göre Kazak Türklerinin nüfusa oranı % 53,4'dır. Geri kalanı ise Altay Türkleri ve çok az sayıda Rus vardır.

İdari bölünüş
Koş-Ağaç ilçesinde köy olarak 16 yerleşim yeri ve bunların bağlı olduğu 12 kır yerleşimi bulunur:
 Beltir kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Yeni Beldir köyü. 2 yerleşim alanı vardır.
 Yazatır kır yerleşimi: Yazatır.Jасатар (Jазатыр, Jасатыр, Джазатар, Джазатор, Джазатыр, Ясатыр, Ясатер, Джазатър) — река, правый приток Аргута. Кирг. джазы — широкий, просторный, кирг. тöр — верхняя часть горной долины, цирк. О. Т. Молчанова. Топонимический словарь Горного Алтая. — Горно-Алтайское отделение Алтайского книжного издательства, 1979. — С. 153, 173. — 397 с. Yönetim merkezi: Beleşköyü Beleş.Белеш (Белееш, Белеши, Беляши) — перевал, населённый пункт Кош-Агачского района; система р. Аргут. Бел см. С., с.26; алт. -еш — аффикс уменьшительный. Белеш — буквально маленькая седловина в горах. О. Т. Молчанова. Топонимический словарь Горного Алтая. — Горно-Алтайское отделение Алтайского книжного издательства, 1979. — С. 153, 173. — 397 с. 2 tane yerleşim alanı vardır.
 Kazag kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Yeniköy (Jana avıl). 2 yerleşim alanı vardır.
 Kökörü kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Kökörü köyü. 1 yerleşim yeri vardır. 
 Koş-Ağaç kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Koş-Ağaç (Altayca: Koş-Agaş, Kazakça: Kosağaş)köyü. 1 yerleşim alanı vardır. 
 Kuray kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Kuray köyü.2 yerleşim alanı vardır. 
 Muhor-Tarhat kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Muhor-Tarhat köyü. 1 yerleşim alanı vardır. 
 Ortolık kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Ortolık köyü. 1 yerleşim alanı vardır. 
 Taşanta kır yönetimi: Yönetim merkezi: Taşanta köyü. 1 yerleşim alanı vardır. 
 Telengit-Sortogoy kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Telengit-Sortogoy köyü. 1 yerleşim alanı vardır.
 Tebeler kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Tebeler (Tobeler)Kanunen köyün ad değişikliği (2007 yılı) http://docs.cntd.ru/document/819005009  köyü. 1 yerleşim alanı vardır. 
 Çagan-Uzun kır yerleşimi: Yönetim merkezi: Çagan-Uzun köyü. 1 yerleşim alanı vardır.

 Ekonomi 
Sığır, keçi, koyun, geyik türü hayvancılık ve madencilik ekonomik faaliyetlerdir. Ayrıca güneş enerjisi güç santrali yapılmıştır.

 Sınır bölgesi 
Koş Ağaç ilçesi, Rusya Federasyonu'nun Çin, Moğolistan ve Kazakistan sınır bölgesi üzerinde Altay Cumhuriyeti'nin bir ilçesidir. Altay Cumhuriyeti, 16 Haziran 2006 yılı № 282 kanunun hükmünce Koş-Ağaç ilçesi durumunu korumuştur.

 Ayrıca bakınız 
Altaylar: Kırgız, Hakas, Şor, Tıva Türklerine yakınlığı olan Teleut, Telengit (Telesler), Kumandılar, Tubalar olarak grupları bulunan Altay dolayında yaşayan Türk boyu.
Altay Cumhuriyeti: Altay dolayında Türk kökenli kişilerin öz yurtları.
Kazaklar: Kazakistan başta olmak üzere Altay Cumhuriyeti, Doğu Türkistan, Özbekistan'da önemli bir nüfusa sahip Türk boyu.
 Pazırık kültürü
 Altay Cumhuriyeti idari bölünüşü
 Ukok

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Koş Ağaç ilçesi resmi sayfası
 Altay Cumhuriyeti sayfasında
 Комплексная научная экспедиция Национального научно-исследовательского Томского государственного университета на Юго-Восточный Алтай, лето 1996 года.
 Рудой А. Н. «Обратная сторона Луны?» // Алтайский вестник, 2002. — № 2.- С. 52 — 64.


Kategori:Altay Cumhuriyeti'nin ilçeleri
Kategori:Altaylar