Ferid Alekberli

Ferid Alekberli (, ; 3 Ocak 1964 - 7 Nisan 2021), Azeri tarihçi, profesör. Orta Çağ tıp elyazmaları alanında uzman. Tıp tarihi konusunda yazdığı kitapları ve Vatikan Gizli Arşivleri’nde  yaptığı  araştırmalarıyla biliniyor.

 Bilimsel faaliyetleri 
Orta çağ tıp elyazmaları. Orta Çağ Doğusunda tıp ve eczacılık. Kültür tarihi.

 Bilimsel başarıları 

Ferid Alekberli biyoloji ve tarih üzere doktor, profesör, Bakü Elyazmaları Enstitüsü Tercüme ve iletişim şubesinin müdürü, Azerbaycan Tıp Tarihçileri Birliği'nin başkanıdır. Azerbaycan'da orta çağ tıp elyazmalarının bilimsel araştırma kurucusu kibi biliniyor. 200'den fazla bilimsel ve popüler eserin, aynı zamanda 23 kitap ve broşür'ün yazarıdır.

 Tıp ve eczaçılık tarihi 

Tıp ve eczacılık üzere X-XVIII yüzyıllara ait Türk (aynı zamanda, Azerbaycan), Arap ve farsdilli elyazmaların üzerinde yaptığı araştırmalar sonucunda ilk kez bu kaynaklarda tarif edilmiş 724 çeşit ilaç bitkisini belli etmiş ve incelemiştir. Bu türlerin listesini hazırlamıştır. Araştırmalar sonucunda belirlenmiştir ki, 724 tür bitkiden ancak 256 tipi (60.7%), modern tıp ilminde kullanılır. Bu unutulmuş otlar laboratuvar ve kniniki yoxlamalardan sonra modern tıbbın kullanımına iade edilebilir.Alakbarov Farid. Medicinal Plants Used in Medieval Azerbaijan Phytotherapy. Journal of Herbal Pharmacotherapy, 1(3), 2001, pp. 35-49 Araşdırılmalar sonucunda orta çağ zamanı Müslüman dünyasında mevcut olmuş "sağlığın korunması teorisi" tetkik ve restore edilmiştir. Bu nezeriyye sağlıklı yaşam tarzı, hastalıkların önleme ve tedavisini tebliğ edirdi.Fərid Ələkbərli. Ortaçaq Şərq təbabəti. Bakı, “Elgün”, 2013, 320 səh.Alakbarli Farid. Systematic Analysis of Animals used in Medieval Azerbaijan Medicine. Vesalius. Official journal of the International Society for the History of Medicine, 2006,XII, I, 3, pp.18-22

Ferid Alekberli Azerbaycan'da milli yemeklerin tarihine, beslenme, aromaterapi ve müzikle tedaveye dair kitap ve makalelerin yazarıdır.Şərаbnаmə (Оrtа əsr mənbələri şərаbın müаliсəvi хüsusiyyətləri hаqqındа). Bаkı, Еlm, 1993, önsözün müəllifi, tərсüməçi, tərtibçi və çаpа hаzırlаyаnı Fərid Ələkbərоvdur. Bаkı, Еlm, 1993, 48 səh.Şərq təbаbəti və milli хörəklərimiz. Önsöz, tərtibi, tərсüməsi, lüğəti və çаpа hаzırlаnmаsı Fərid Ələkbərоvundur. Bаkı, Еlm, 1994, 212 səh. O, Azerbaycan'da ilk Orta Çağ eczacılık terimleri sözlüğünü tasarladı.Ələkbərоv Fərid. Оrtа əsr əсzаçılıq tеrminləri lüğəti. Bаkı, Mütərсim, 2002, 52 s.Alakbarov F.U. Aromatic Baths of Ancients. HerbalGram. The Journal of the American Botanical Council and the Herb Research Foundation. #57, 2003, pp.23-32

 Vatikan arşivleri 

Ferid Alekberli Vatikan arşivlerinde uzun süreli bilimsel araştırmalar yapan ilk Azerbaycanlı olmuştur. Vatikan Gizli Arşivlerinde yaptığı araştırmalar sonucu çok sayıda Orta Çağ Azerbaycan elyazmaları tespit edilmiş, incelenmiş ve onların kopyaları Azerbaycan'a getirilmiştir Bu belgelerin arasında Orta Çağ Türk yöneticileri (Ilhani, Osmanlı, Safevi, Afşar, Kaçar, vb.) Roma Papaları ile diplomatik yazışmalarını yansıtan mektuplar vardır. Başka belgeler Vatikan kilisesinin Azerbaycan'da yürüttüğü dini faaliyet ve propagandayla bağlıdır. Belgeler italian, Latin, Yunan, Fransız, Arap, Fars, Türk, Mongol ve sair dillerdedir.

Vatikan Apostolik Kütüphanesi'nde da araştırmalar yapılmıştır ve Orta Çağ Azerbaycan yazarlarına ait 60 eski elyazma eseri keşfedildi. Bunlar arasında, hem ünlü Azerbaycan yazarlarının - Nizaminin, Fuzuli'nin, Nesiminin, Sururi Ecemi'nin, vb., - elyazmaları, hem de şimdiye kadar bilinen olmamış 9 Orta Çağ Azerbaycan yazarlarının kitapları bulundu. Vatikan'dan getirilmiş bu ve başka yazma nüshalarının kopyalarını Bakü Elyazmaları Enstitüsü fonuna teslim edildi.

 Yayınlanmış bilim kitapları 
Ferid Alekberli 200'den fazla bilimsel ve bilimsel kütlevi eserin, aynı zamanda Azerbaycan, Rus, İngiliz, Alman ve İtalyan dillerinde 23 eimi ve bilimsel kütlevi monografi ve kitabın müellifidir. Kitaplardan bazıları aşağıda gösterilmiştir.
 Muhammed Yusuf Şirvаni. Tibbnаmə. Yorum, sözlükler ve metnin bilimsel rеdаktəsi Ferid Alekberlinin. Bakü, 1990, 192 s. (Azeri Türkçesinde)Məhəmməd Yusif Şirvаni. Tibbnаmə. Şərhlər, lüğətlər və mətnin еlmi rеdаktəsi Fərid Ələkbərоvundur. Bаkı, 1990, 192 səh.
 Alekberli F.U. Orta Çağ (XIII-XVIII yüzyıllar) ve çağdaş Azerbaycan'ın tıbbi bitkilerinin karşılaştırmalı analizi (XIII-XVIII yüzyıllarda). Bakü, Örnek, 1992, 88 s (Rusça)Алекперов Ф.У. Сравнительный анализ лекарственных растений средневекового (XIII-XVIII вв.) и современного Азербайджана. Баку, Орнак, 1992, 88 С. 
 Şərаbnаmə (Orta Çağ kaynakları şərаbın özellikleri hakkında). Bakı, Elm, 1993, Önsöz, terсümə, tertip ve yayına hаzırlаma Ferid Alekberlinindir. Bakı, Elm, 1993, 48 s. (Azeri Türkçesinde) 
 Doğu tıbbı сinsi yaşam hakkında. Önsöz, derleme, terсümesi, sözlüğü ve yayına hаzırlаnmаsı Ferid Alekberlinindir. Bakü, Elm, 1993, 96 s.(Azeri Türkçesinde)Şərq təbаbəti сinsi həyаt hаqqındа. önsöz, tərtibi, tərсüməsi, lüğəti və çаpа hаzırlаnmаsı Fərid Ələkbərоvundur. Bаkı, Еlm, 1993, 96 səh.
 Doğu tıbbi ve milli yemeklerimiz. Önsöz, derleme, terсümesi, sözlüğü ve yayına hаzırlаnmаsı Ferid Alekberlinindir. Bakü, Elm, 1994, 212 s.(Azeri Türkçesinde)
 Ferid Alekberli. Orta Çağ Azerbaycan'da (X-XVIII yüzyıllar) Sağlık. Bakü, İrşad, 1999, 88 s. (RusçaАлекперов Фарид. Охрана здоровья в средневековом (X-XVIII вв) Азербайджане. Баку, Иршад, 1999, 88 С.
  Ferid Alekberli. Doğu'da aile ve nikâh. Bakü, «Turаl», 2001, 196 s. (Azeri Türkçesinde)Ələkbərоv Fərid. Şərqdə аilə və nikаh. Bаkı, «Turаl» Nəşriyyаt-Pоliqrаfiyа mərkəzi, 2001, 196 s. 
 Ferid Alekberli. Doğu'nun bin bir sırrı. Cilt 1. Bakü, Tural 2001 505 s.(Rusça)
 Ferid Alekberli. Orta Çağ eczacılık terimleri sözlüğü. Bakü, Müterсim, 2002, 52 s.(Azeri Türkçesinde)
 Orta Çağ Azerbaycan tıp kitapları. Muhammed Yusif Şirvani. Tibbname (Tıp Kitabı). Mohamed Mumin. Tuhfat el-Muminin (Muminlerin hediyesi). Türk ve Fars dillerinden tercüme, yorum ve önsöz Ferid Alekberli ve Akif Farzaliyevindir. Petersburg, Petersburg Devlet Üniversitesinin Yayınevi, 2002, 212 s (Rusça)Средневековые азербайджанские трактаты по медицине. Мухаммед Юсиф Ширвани. Тиббнаме (Медицинская Книга). Мухаммед Мумин Тухфат аль-Муминин (Дары Мумина). Предисловие, перевод со староазербайджанского и персидского, комментарии и словарь Фарида Алекперова и Акифа Фарзалиева. Санкт-Петербург, Издательство Санкт-Петербургского Государственного Университета, 2002, 212 С. 
 Ferid Alekberli. Doğu'nun bin bir sırrı. II cilt. İkinci baskı. Değişiklik ve eklentilerle yayınlanıyor. Bakü, Nurlan, 2008, 490 s. (Rusça)    
 Ferid Alekberli. Doğu tıbbının bin bir sırrı. Cilt 1-2. Bakü, "Melhem", 2008 Azeri Türkçesinde) 
M.F.Ahundov. "Insan aklı - ilahi bir hediyedir ..." Mirza Fetali Ahundovun Rus ve Azerbaycan dillerinde Seçme Eserleri. F.Alekberli ve İ.Zaytsev derlenmiştir. Moskova: Merkez Kitabı "Rudomino" için, 2012. - 128 S. (Azeri Türkçesinde və Rusça)М.Ф.Ахундов. "Человеческий разум - этот божественный дар..." Избранные произведения на русском и азербайджанском языках. Составители: Ф.Алекберли и И.Зайцев. Москва: Центр книги "Рудомино", 2012 г. - 128 С. 
 Ferid Alekberli. Orta Çağ Doğu tıbbı. Bakü, "Elgün", 2013, 320 s.(Azeri Türkçesinde) 
 Ferid Alekberli. Vatikan arşivlerinde Azerbaycan'a ait elyazmaları. Bakü, "Elm ve Tehsil", 214, 76 S.(Azeri Türkçesinde).

Ferid Alekberli Azerbaycan'da tıp tarihi ve eski el yazmaları hakkında İngilizce ilk kitapların yazarıdır.

 Farid Alakbarli. Azerbaijan: medieval manuscripts, history of medicine, medicinal plants. Baku, 2005 (Ferid Alekberli. Azerbaycan: Orta Çağ el yazmaları, tıp tarihi, şifalı bitkiler. Bakü, 2005) 
 Farid Alakbarli. Medical Manuscripts of Azerbaijan. Baku, 2006 (Ferid Alekberli. Azerbaycan Tıp Yazmaları. Bakü 2006)
 Azerbaijani manuscripts. Text by Farid Alakbarli. Baku, Heydar Aliyev Foundation, 2012 (Azerbaycan el yazmaları. Metin Ferid Alekberlinindir. Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2012).Azerbaijani manuscripts. Text by Farid Alakbarli. Baku, Heydar Aliyev Foundation, 2012

Ferid Alekberlinin Azerbaycan elyazmalarına ait kitapları alman ve İtalyan dillerinde de yayınlandı.

 Kulturelles Erbe Aserbaidschans. Manuskripte. Baku, Heydär Äliyev Stiftung, Gebundene Ausgabe, 2013 (Azerbaycan'ın Kültürel mirası. Elyazmalar. Metin Ferid Alekberlinindir. Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2013)  (Almanca)
 Manoscritti. Beni culturali dell'Azerbaigian. (Elyazmaları. Metin: Ferid Alekberli, Bakü, Haydar Aliyev Vakfı, 2012. - 103 P)Manoscritti. Testo di: Farid Alakbarli ; fot. di: Mammad Rahimov, Abdul Samadov ; trad. di: Erika Balbo ; red.: Laura Corsico. – Baku, Fond. Heydar Aliyev, cop. 2012. – 103 P  (Beni culturali dell'Azerbaigian). ISBN 978-9952-483-15-4. (İtalyanca)

İngilizce Azerbaycan tarihine ve kültürüne ait başka kitapları da yurtdışında (İsviçre, ABD) basılmıştır. 

 Ferid Alekberlinin tercüme ve düzenleme yaptığı "Molla Nasreddin" dergisinden (1906-1922) seçmeler Zürichdə (İsviçre) kitap olarak yayınlanmıştır"Molla Nasreddin: the magazine that would’ve, could’ve, should’ve." Christoph Keller Editions, JRP|Ringier, Zürich, 2011, 208 P.
 2013 yılında New York'ta "Marquand Books" yayınevi tarafından "Memories of Baku" ("Bakü anıları") kitabı yayınlanmıştır. Kitabın Bakü'nün en eski zamanlardan yirminci yüzyılın başlarına kadarki tarihini anlatan bölümün yazarı Ferid Alekberli. Kitap XIX yüzyılın sonu - XX yüzyılın başlarına ait tarihi fotolarla zengindir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Personal website 
  Jean Patterson. Researching Baku's Medical Manuscripts 
  Betty Blair. The Medical Manuscripts of Azerbaijan: Unlocking Their Secrets.
  Website of Azerbaijan National Academy of Sciences.

Kategori:1964 doğumlular
Kategori:Gence doğumlular
Kategori:2021'de ölenler
Kategori:Azeri profesörler
Kategori:Müslüman tarihçiler
Kategori:20. yüzyıl Azeri tarihçileri
Kategori:21. yüzyıl Azeri tarihçileri
Kategori:Tıp tarihçileri