Bahçesaray

Bahçesaray (, ), Van ilinin güneybatısında yer alan ve nüfus bakımından en küçük ilçesidir. İlçenin yüzölçümü 426 km²'dir.

 Tarihçe 
19. yüzyılda Kırım Bahçesaray'dan gelen Kırım Tatar göçmenlerine ithafen bu adı almıştır.

1962'ye kadar Siirt'in Pervari ilçesinin bucağıyken, bu tarihten sonra Van'ın Gevaş ilçesine bağlanmıştır. 1987'de ilçe olmuştur. Eski adı Müküs'tür.Burada 1915'ten önce büyük bir Ermeni nüfus vardı. 1915'te çıkarılan Tehcir Kanunu sonrası Ermeniler zorunlu göçe tabi tutulmuştur. İlçede Aparank Manastırı gibi eski kiliseler vardır.

05.02.2020 tarihinde ilçede çığ düşmüş AFAD, İtfaiye, JÖAK, köy korucuları ve gönüllü birlikler bölgeye gönderilmiştir. Arama kurtarma faaliyetleri devam ederken 2. çığ düşmesiyle jandarma, itfaiye, AFAD personeli ve sivil vatandaşların olduğu 42 kişi ölmüştür.

 Ekonomi 
En önemli geçim kaynakları ceviz ve bal üretimidir. Bölgede tarım ve hayvancılık da yapılmaktadır. Müküs balı meşhurdur. Ceviz ağaçlarının kütüğünü satarak önemli miktarda gelir elde ederler. Ceviz kerestesinden yapılma mobilya ve ağaç oymacılık ilçede gelişme yolundadır. 2012 yılında Müküs Irmağı üzerinde kurulan su fabrikası ile tüm il genelinde hazır su satışı başlanmıştır.

 Turizm 
küçükresim|upright=1.09
İlçe ortasında çağlayarak akan Müküs Irmağında bol miktarda alabalık vardır. Ayrıca rafting sporları için çok uygundur. Kış sporları için de elverişli doğa şartlarına sahip olan Bahçesaray'da Karabet Geçidi yaylasında kayak da yapılabilmektedir. Ayrıca her yıl yapılan Feqiyê Teyran Kültür ve Sanat Festivali ile birçok misafir ağırlanmaktadır.

 Altyapı ve ulaşım 
İlçenin Ulubeyli köyü üzerinden Bitlis-Hizan bağlantılı stabilize yolu vardır. Bu yol tüm mevsimde açıktır. Ancak Hizan-Tatvan bağlantısıyla Van'a ulaşım yaklaşık (kış koşulları ve stabilize yol koşullarından dolayı) 6 saat sürmektedir. Daha ziyade Van-Gevaş üzerinden 3000 metre rakımlı Karabet Geçidi'nden geçilerek, kıvrım kıvrım ve dolambaçlı yollarla ilçeye ulaşılır. Bu yol büyük bölümü asfalt olup, ilçenin Van'a uzaklığı 110 km'dir. 2007 yılından itibaren bu yolun da tamamının asfaltlama çalışmaları başlamıştır. Ama yolun tamamının asfaltlanması sürecinin ne kadar süreceği hakkında kesin bir bilgi yoktur. Bu yol üzerinden ulaşım yaklaşık 1,5 saat sürmektedir.

Geçitteki rakımın yüksekliğinden dolayı temmuz ayında bile geçen senelerde yağmış olan eski kar görülebilir. Yaz mevsiminde yüksek yaylalara hayvancılık yapmak üzere Güneydoğu Anadolu bölgesinden göçebeler gelir, kış başlarken yaylaları terk ederler.

Son yıllarda ilçede çok sayıda yatılı bölge okulu yapılmıştır.

 Nüfus 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar