Gülyüzü, Arpaçay

Gülyüzü, Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Gülyüzü köyünün eski adı Pekraşeni'dir. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine Pekraşen (پكرەشین) olarak girmiştir. Pekraşeni, Gürcüce "peikari" (ფეიქარი) ve "şeni" (შენი) kelimelerinden türemiş olabilir. "Peikari" Farsçadan Gürcüceye girmiş bir kelime olup dokumacı, "şeni" kelimesi de mesken, yerleşim anlamına gelir."შენი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Ortadan kalkmış olan Alvana ve Koreti köylerinin yerleşim alanları Gülyüzü köyünün sınırları içinde bulunmaktadır.

Pekraşeni köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Çrdili'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim 10. yüzyılda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiş olan Gürcü kilisesi de buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 83.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Pekraşeni köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır Livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 39 haneden oluşuyordu. İki hane yeni Müslüman olduğu için vergiden sorumlu kişiler "Ahmed veled-i Abdullah" ve "Mehmed veled-i Abdullah" adını taşıyordu. Köyde yonca, buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Pekraşeni köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Pekraşen (Пекрашенъ) biçiminde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Zurzuna nahiyesinin 10 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 186'sı kadın ve 174'ü erkek olmak üzere, 37 hanede yaşayan 360 kişiden oluşuyordu. Pekraşen'in nüfusu, 1 hane hariç Karapapak olarak kaydedilmişti. Bir hanede ise, 6'sı erkek ve 3'ü kadın olan 9 Kürt yaşıyordu.

Pekraşeni köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Bekraşen" (بكرەشین) adıyla Kars vilayetinin Çıldır kazasının Cala nahiyesine bağlı köylerden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. 1940 genel nüfus sayımında "Pekreşen" adıyla kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 565 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Pekraşeni veya Pekreşen Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gülyüzü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gülyüzü köyünün nüfusu 1.038 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 251 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 258.

Köy, 23 Kasım 1997 tarih ve 23179 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İçişleri Bakanlığı'nın 21.11.1997 tarih ve 97/48293 sayılı sınır tespit kararı ile Ardahan ili Çıldır ilçesinden ayrılarak Kars'ın Arpaçay ilçesine bağlanmıştır.

Gülyüzü köyündeki Pekraşeni Kilisesi bir Gürcü kilisesi olup 10. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiştir.

 Coğrafya 
Köy, Kars il merkezine 69 km, Arpaçay ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Köyde 1886 yılında 351 Karapapak ve 9 Kürt yaşamaktaydı.

Yıllara göre köy nüfus verileri20244402023456 2022 514 2021 584 2020 635 2019 662 2018 686 2017 683 2016 694 2015 717 2014 714 2013 754 2012 779 2011 775 2010 770 2009 770 2008 765 2007 736 2000 862 1990 1.127 1985 1.371 1886 360

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Arpaçay belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti