Yaşam kalitesi

Yaşam kalitesi, bireylerin veya toplumların genel refah ve erişim düzeyini ifade eden terimdir.

Yaşam kalitesi verileri; uluslararası kalkınma, sağlık, siyaset ve istihdam alanları da dahil olmak üzere geniş bir yelpazede kullanılır. Yaşam kalitesi, yaşam standardı kavramı ile karıştırılmamalıdır.

Yaşam kalitesinin standart göstergeleri, sadece zenginlik ve istihdam değil, aynı zamanda yapılı çevrenin durumu, fiziksel ve ruhsal sağlık, eğitim, rekreasyon, boş zaman ve toplumsal aidiyet dahil olmak üzere birçok göstergedir.Martha Nussbaum and Amartya Sen, ed. (1993). The Quality of Life, Oxford: Clarendon Press. Description and chapter-preview  links. 

Yaşam kalitesi aşağıdaki alt etki alanlarını içerebilir:
Kimlik ve yükümlülük
Yaratıcılık ve rekreasyon
Akıl ve planlama
İnanç ve fikirler
Cinsiyet ve nesiller
Soru ve öğrenme
Refah ve sağlık

Ayrıca özgürlük, insan hakları ve mutluluk gibi kavramlar yaşam kalitesi ile ilgilidir. Mutluluğun subjektif ve ölçülmesi zor olması sebebiyle genellikle diğer verilere daha çok önem verilir.

Sayısal ölçüm
Gayrisafi yurt içi hasıla ve yaşam standardının her ikisi de iktisadi terimlerdir. Uluslar veya gruplar için yaşam kalitesinin objektif olarak ölçümü zordur. "Duygusal esenlik" son yıllarda artan kullanım görmüş bir terimdir. Sevinç, stres, üzüntü, öfke ve eğilimlerin bulunması ile yaşam değerlendirmesinde bulunulur. Birden fazla değişik sistemler ve ölçüm ölçekleri bir süredir kullanımda olmuştur. Araştırma yaşam kalitesi ve verimlilik arasındaki ilişkiyi incelemek için çalışmaktadır.

İnsani Gelişme Endeksi

Yaşam beklentisi, eğitim ve yaşam standardı kullanılarak tespit edilen bir listelemedir. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından İnsani Gelişim Raporu'na esas alınır.

Dünya Mutluluk Raporu

Birleşmiş Milletler tarafından İnsani Gelişme Endeksi ile birlikte yayınlanır. Bu rapor objektif ve subjektif ölçümlerle ülkelerin mutluluk derecesine göre sıralama yapar. Birleşmiş Milletler, Gallup sonuçlarını, Gayrisafi yurt içi hasıla verilerini, sağlıklı yaşam beklentisi, yaşam tercihleri yapmakta özgürlük, yolsuzluk durumu, cömertlik gibi ölçütlerle nihai raporu oluşturur.

Diğer ölçütler
Fiziksel Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI)
Mutlu Gezegen Endeksi (HPI)
Sosyal Gelişim Endeksi (SPI)

Yaşanabilirlik
Yaşam kalitesi terimi politikacılar ve ekonomistler tarafından bir şehirde veya bir ülkede yaşanabilirlik seviyesini göstermek için de kullanılır. Yaşanabilirlik ölçütleri, Yaşam Kalitesi İndeksi ve Dünyanın en yaşanabilir şehirleri listesinin oluşturulmasında kullanılır. Boşanma verileri, güvenlik, altyapı, suç sayısının nüfusa oranı, kilometrekareye düşen yeşil alan gibi birçok veriyle şehrin veya ülkenin yaşanabilirliği ölçülebilmektedir.

Suçlar
Mülke ve mala karşı işlenen suçlar (düzensiz çöp dökme, graffiti ve vandalizm gibi) ve belli bir mağduru olmayan suçlar "yaşam kalitesi suçları" olarak nitelendirilir. James Q. Wilson tarafından açıklanan Kırık camlar teorisine göre şehirlerde suç işleme potansiyeli vardır. Bu potansiyelin ortaya çeşitli nedenlerle, değişik derecelerde ortaya çıkışı şehir veya ülke sakinlerinin yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Suç sayısı oranının nüfusa göre yüksek olması durumunda yaşam kalitesi düşük olmasına yol açacak bir kriter mevcut demektir. Örneğin cinayet, soygun ve hırsızlık suçlarının düşük olması, o şehrin veya ülkenin yaşam kalitesini yükseltebilecek bir kriterdir.

Buzşekeri Endeksi
Catherine Austin Fitts tarafından bulunan Buzşekeri Endeksi ölçütüne göre, bir çocuğun buzşekeri almak üzere evinden çıkıp en yakın buzşekeri alabileceği yere ulaşması ve alışverişi tamamlayıp güvenle evine geri dönmesine dair o şehir veya ülke insanlarının inanış yüzdesini gösterir. Yani bu aktivitenin sorunsuz tamamlanacağını düşünenlerin yüzde olarak fazlalığı o toplumun yaşam kalitesinin o derece yüksek olduğuna dair bir ölçüttür.

Ayrıca bakınız
Mutluluk
Dünyanın en yaşanabilir şehirleri
Yaşam Kalitesi İndeksi

Kaynakça

Dış bağlantılar
 İlk Avrupa Yaşam Kalitesi Anketi 2003  
 Değişen Avrupa'da Yaşam Kalitesi, Avrupalı vatandaşlar hakkında iş ve yaşam kalitesi üzerine bir araştırma projesi. 
 Avrupa şehir ve kasabalarında yaşam kalitesinin sağlanması , Avrupa Çevre Ajansı 
 AQoL Instruments , Yaşam Kalitesi Değerlendirme Araçları - Sağlık Ekonomisi Merkezi, Monash Üniversitesi, Avustralya 
 Yaşam Kalitesi Uygulamalı Araştırması, Uluslararası Yaşam Kalitesi Çalışmaları Topluluğu'nun resmi yayın organı. 
 Çocuk Göstergeleri Araştırmaları, Uluslararası Çocuk Göstergeleri Topluluğu'nun resmi yayın organı. 
 Yaşam Kalitesi Araştırmaları, Uluslararası Yaşam Kalitesi Çalışmaları Topluluğu'nun resmi yayın organı. 
 After 2015: '3D Human Wellbeing', Kalkınma Çalışmaları Enstitüsü, Birleşik Krallık 
 Mercer yaşam kalitesi anketi 
 Basic Guide to the World: Quality of Life Throughout the World 
 aile bilgi merkezi, OECD 


Kategori:Basit yaşam
Kategori:Mutluluk
Kategori:Yaşam felsefesi
Kategori:Sağlık