Birinci Sırp Ayaklanması

Birinci Sırp Ayaklanması () Sırp İsyanları'nın (Српска револуција) ilk aşaması, 9 yıl ve yaklaşık 9 ay süren ayaklanma Sırbistan'ın bağımsızlığına giden yolda ilk aşamadır. 14 Şubat 1804'ten 7 Ekim 1813'e kadar Orašac'ta Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Sırpların ayaklanmasıydı. Ayaklanma, bir darbeyle iktidarı ele geçiren Dahije'ye karşı yerel bir isyan olarak başladı. Daha sonra, üç yüzyıldan fazla süren Osmanlı İmparatorluğu yönetimi ve kısa Avusturya işgallerinden sonra Sırp Devrimi olarak bilinen bir bağımsızlık savaşına dönüştü.

Sistova Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu, Sırplara yerel vergileri toplama hakları verdi. Ancak Yeniçeriler, bu hakları ortadan kaldırmak için harekete geçti ve 150 Sırp liderini öldürdü. Bu olayın etkisiyle Sırplar, 1804 yılında Fransız Devrimi'nden etkilenerek Birinci Sırp Ayaklanması'nı başlattı.

1801'de Yeniçeri ağaları Osmanlı Paşasını öldürdüler ve Belgrad Paşalığı'nın kontrolünü ele geçirerek onu Osmanlı'dan bağımsız olarak yönettiler. Bu, Yeniçerilerin daha önce padişah tarafından Sırplara verilen hakları askıya aldığı bir tiranlık dönemine yol açtı. Ayrıca vergileri artırdılar, zorunlu çalıştırma uyguladılar ve Sırpları olumsuz etkileyen başka değişiklikler yaptılar. 1804'te Yeniçeriler padişahın Sırpları kendilerine karşı kullanacağından korktular ve bu da birçok Sırp liderinin öldürülmesine yol açtı. Bir meclis ayaklanmaya liderlik etmesi için Karađorđe'yi seçti ve isyancı ordu sancak boyunca kasabaları hızla ele geçirdi. Güçlerinden korkan Sultan III. Selim, bölgedeki tüm paşalıklara onları ezmelerini emretti. Sırplar Osmanlılara karşı yürüdü ve 1805-06'daki büyük zaferlerin ardından halka toprakları geri veren, zorunlu çalıştırmayı kaldıran ve vergileri azaltan bir hükümet ve meclis kurdu.

Sırbistan'ın askeri başarıları, Rus İmparatorluğu'nun aynı zamanda başlayan Rus-Osmanlı Savaşı'nda Sırpları bağımsızlığa teşvikiyle yillarca devam etti. Ancak, Karađorđe'nin ayrıcalıklarını kişisel çıkarları için kötüye kullanması nedeniyle, bu gücünü sınırlamak isteyen diğer liderler arasında anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Rus-Osmanlı Savaşı 1812'de sona erdikten sonra, Osmanlı İmparatorluğu bu koşullardan yararlandı ve 1813'te Sırbistan'ı yeniden fethetti.

Ayaklanma başarısız olsa da Sırplar, Osmanlı tarihinde padişaha karşı ayaklanan ve kısa ömürlü bağımsız bir devlet kurmayı başaran ilk Hristiyan nüfustu. Ayaklanmaları sonunda Balkanlar'daki ulus inşa sürecinin bir sembolü haline geldi ve komşu Balkan halkları arasında isyanlara ilham verdi. Ayaklanma kısa süre sonra 1815'teki İkinci Sırp Ayaklanması ile yeniden başladı.

 Kaynakça 

Ana kaynaklar
















 Dış bağlantılar 

 Ayaklanmanın 200. Yıldönümü Kutlama Programı