Danzig Serbest Şehri

Özgür Danzig Şehri (; ), Baltık Denizi kıyısındaki liman kenti Danzig (bugünkü Gdańsk, Polonya) ve etrafındaki 200 kadar kasabanın oluşturduğu, 1920 ile 1939 hüküm sürmüş yarı bağımsız bir şehir devleti. I. Dünya Savaşı'ndan sonra 1919'da imzalanan Versay Barış Antlaşması'nın 100. maddesi (III. Bölümün XI. Alt Bölümü) uyarınca kurulmuştur.

Danzig ve etrafındaki köyler, kasabalar ve diğer yerleşimlerden oluşan Serbest Şehir'de Almanlar nüfus olarak çoğunluğa sahipti. Antlaşma bölgeyi I. Dünya Savaşı sonrası Almanya'sından (Weimar Cumhuriyeti) ve yeni bağımsızlığına kavuşmuş İkinci Polonya Cumhuriyeti'nden (iki dünya savaşı arası Polonya) ayırmış ancak kente bağımsızlık vermemiştir. Serbest Şehir Milletler Cemiyeti idaresine teslim edilmiştir ancak Polonya'ya gümrük birliği yoluyla bağlanmıştır.

Polonya'ya kentin ulaşımını, iletişimini ve liman faaliyetlerini sürdürmesi ve gelişmesi için tam yetki verilmiştir. Serbest Şehir, nüfusunun yaklaşık yüzde 95'inin Alman olduğu bilinmesine rağmen Polonya'ya iyi durumda bir deniz limanına erişim kazandırmak amacıyla yaratılmıştır. Alman çoğunluk Almanya'dan koparılmış ve Leh azınlığın ayrımcılığına maruz kalmış, bu durum özellikle 1935-1936 arası Nazi Partisi'nin güç kazanmasıyla hissedilmiştir.Levine, Herbert S., Hitler's Free City: A History of the Nazi Party in Danzig, 1925-39 (University of Chicago Press, 1970), p. 102.

Polonya kent ve liman üzerinde tam kontrole sahip olmadığı için 1921'de Gdynia limanını inşa etmeye başlamıştır.

1933'te kentin yönetimi yerel Nazi Partisi'ne geçmiş ve bu problem demokratik muhalefetle bastırılmıştır. Kentte artan antisemitik baskı ve zulüm birçok Yahudi'nin bölgeyi terk etmesine neden olmuştur. 1939'da Polonya'nın Almanya tarafından işgaliyle Serbest Şehir yönetimi yıkılıp bölge yeni kurulan Danzig-Batı Prusya Reich Gausu'na (Reichsgau Danzig-Westpreußen) bağlanmıştır. Almanlar Lehleri ve Yahudileri insan altı olarak sınıflandırmışlar ve onları ayrımcılığa maruz bırakmış, zorla çalıştırmış ya da imha etmiştir.

Kentin 1945'in ilk aylarında Kızıl Ordu tarafından fethedilmesiyle birçok vatandaş kaçmış ya da öldürülmüştür. Savaş öncesi Leh azınlık kente geri döndükçe sağ kalan Almanlar sınırdışı edilmiştir. Kent Postdam Antlaşması ile Polonya'nın parçası olmuş ve Almanlar'dan dolan boşluğu doldurmak üzere Leh yerleşimciler kente gelmiştir.

 Tarih 
 Milletler Cemiyeti Yüksek Komiserliği 
Milletler Cemiyeti burada, üye devletlere emanet edilen manda alanları gibi bir yönetim kurmayıp kenti direkt kendi otoritesine almıştır. Farklı ülkelerden temsilciler Yüksek Komiserlik rolü üstlenerek egemenliği sağlamıştır:

 № Ad Periyod  Ülke 1 Reginald Thomas Tower  1919–1920   2 Edward Lisle Strutt  1920   3 Bernardo Attolico  1920   4 Richard Cyril Byrne Haking  1921–1923   5 Mervyn Sorley McDonnell  1923–1925   6 Joost Adriaan van Hamel  1925–1929   7 Manfredi di Gravina  1929–1932   8 Helmer Rosting  1932–1934   9 Seán Lester  1934–1936   10 Carl Jakob Burckhardt  1937–1939  

 Nüfus 
+ 1 Kasım 1923 tarihli Serbest Danzig Şehri sayımlarına göre nüfusun konuşulan dile göre dağılımı demonim Alman Alman veLeh Leh, Kaşup,Mazur Rus,Ukraynalı İbrani,Yiddiş Sınıflandırılmamış Toplam Danzig 327,827 1,108 6,788 99 22 77 335,921 Danzig dışı 20,666 521 5,239 2,529 580 1,274 30,809 Toplam 348,493 1,629 12,027 2,628 602 1,351 366,730 Yüzde 95.03% 0.44% 3.28% 0.72% 0.16% 0.37% 100.00%

 Ayrıca bakınız 
 Danzig Koridoru

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Extensive Prussian/ Danzig Tarihi Materyaller  

Kategori:Avrupa'daki eski cumhuriyetler
Kategori:Avrupa tarihindeki devletler
Kategori:Versailles Barış Antlaşması
Kategori:Milletler Cemiyeti mandaları
Kategori:Gdańsk tarihi
Kategori:1920'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1939'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Kategori:1939'da Avrupa'da feshedilmiş oluşumlar
Kategori:1920'de Avrupa'da kurulan oluşumlar