Azerbaycan'da satranç

Azerbaycan'da satranç oyununun tarihi çok eskidir ve satranç Azerbaycan'ın millî sporlarındandır.Azerbaijans.com – Spor – Satranç  

 Tarihi 
Hakani Şirvani (11. yüzyıl),Nizami Gencevi (12. yüzyıl), İmadeddin Nesimî (14. yüzyıl), Fuzûlî (16. yüzyıl) gibi büyük Azeri şairler eserlerinde satrançtan bahsetmiş, oyunla ilgili anlamlı fikirler söylemişler. Fransız yazar Alexandre Dumas Azerbaycan'da bulunduğu sırada dönemin ünlü Azeri şair Hurşidbanu Natevan ile satranç oynamış ve Natevan'ın bu kadim oyunun sırlarını derinden bildiğini yazmıştır. Modern Azerbaycan edebiyatının kurucusu sayılan yazar ve filozof Mirza Fetali Ahundov oğluna yazdığı mektupta satrancın sırlarını öğrenmeyi tavsiye etmiştir. Orta Asya'da yetenekli oyunuyla hayran bırakan Celaleddin Nahçıvani (12. yüzyıl) Azerbaycan'ın ilk satranç ustalarından sayılır.

1926 yılında Bakü'de, 1934 yılında ise Azerbaycan Şampiyonluk yarışmaları yapılmaya başlanmıştır. Yarışmaların galibi K. Selimhanov olmuştur. 1950'li yılların sonunda ünlü satranç ustası S. Halilbeyli SSCB spor ustası unvanını almış ilk Azerbaycanlı oyuncudur. 1970'li yıllardan itibaren Azerbaycan'da satranç oyununa devlet tarafından önemli destek verilmiştir. Ülke çapında yaklaşık 60 civarında çocuklar ve gençler için satranç okulu inşa edilmiştir. Bu kısa sürede olumlu sonuçlar vermiştir. Azerbaycan'da Teymur Recebov, Şehriyar Memmedyarov, Vügar Heşimov ve Emil Sutocskiy gibi dünya çapında satranç oyuncuları yetişmiştir.

Fikret Sideifzade, Elmar Muharremov, Aydın Hüseynov, Aynur Sofiyeva,Fikret Velihanlı ve İlahe Gedimova, SSCB'de ve uluslararası yarışmalarda birbiri ardına zaferler kazanmışlardır. 1992 yılında kadınlardan oluşan Azerbaycan satranç takımı Manila Filipinler'de Dünya Satranç Olimpiyatına katıldı ve 67 takım arasından yedinciliği kazandı. 1993 yılında Debrecen, Macaristan'da Avrupa takım şampiyonluğu yarışmasında yine Azerbaycan kadın takımı bronz madalya kazandı. 14 yılda Azerbaycanlı yıldızlar Dünya ve Azerbaycan Şampiyonluk yarışmalarında toplam 70 madalya kazandı. 2002 yılında gençler arasında Avrupa Şampiyonluk yarışmaları Bakü'de ve bir  yıl sonra ise Dünya Şampiyonluk yarışmaları Nahçıvan'da düzenlenmiştir. Bu yarışmalarda Azerbaycan'ı temsil eden  oyuncular – Zeynep Memmedyarova (bir altın, bir gümüş), Şehriyar Memmedyarov (bir bronz, bir altın), Vügar Heşimov (bir gümüş) toplam beş madalya kazandılar. 2005 yılında Şeki'de, iki yıl sonra ise Bakü'de dünyanın güçlü kadın satranç oyuncularıyla yarıştılar. Bu başarısını dikkate alarak Dünya Satranç Federasyonu FIDE Grand Prix yarışmalarının ilk aşamasının 2007 yılında Bakü'de yapılması kararlaştırıldı. Azeri satranç oyuncuları Teymur Recebov, Şehriyar Memmedyarov ve Vügar Heşimov, dünyanın tanınmış satranç oyuncuları seviyesine yükselebilmiştir. 2007'de Dünya Satranç Federasyonu Grand Prix yarışmaları Azerbaycan'da Bakü'de yapıldı. 2007 yılı sonunda erkek takımı Yunanistan'ın Girit adasında düzenlenen Avrupa Şampiyonluk yarışmasında Azerbaycan'a bronz madalya ile dönmüştür.

Dünya Satranç Federasyonu FIDE'nin listesinde Teymur Recebov, Şehriyar Memmedyarov ve Vügar Heşimov dünyanın en güçlü 20 satranç oyuncusu arasında yer almaktadır.

 Azerbaycan'da düzenlenen uluslararası satranç turnuvaları  
 2002 Avrupa Şampiyonası - Bakü. 
 2003 Gençler Dünya Şampiyonası - Nahçıvan 
 2008 yılında FIDE'nin Grand Prix serisinin Haydar Aliyev'in anısına adanmış yarışması - Bakü 
 2015 yılında satranç Dünya Kupası ve 2016 yılında Dünya Satranç Olimpiyatları Bakü'de yapıldı..

 Azerbaycan posta pullarında 
orta|600px
Bireysel istatistikler

2018 itibarıyla FIDE tarafından, Azerbaycanlı 24'ü büyükusta, 30'u uluslararası usta olmak üzere, toplam aktif 151 unvanlı satranç oyuncusu olduğu listelenmiştir.

Erkekler
Ekim 2018 itibarıyla en iyi 10 Azerbaycanlı erkek satranç oyuncusu aşağıda listelenmiştir.

 #  Adı Doğum yılı  Büyükusta olduğu yıl  Ratingi  Dünya sıralamasındaki yeri 1  Şehriyar Memmedyarov  1985  2002  2820  3 2    1987  2001  2751  18 3    1985  2001  2721  29 4    1988  2004  2699  46 5    1992  2008  2676  67 6    1986  2002  2667  74 7    1992  2010  2629  139 8    1995  2011  2627  143 9    1985  2006  2615  188 10    1991  2011  2538  498

Kadınlar
Ekim 2018 itibarıyla en iyi 10 Azerbaycanlı kadın satranç oyuncusu aşağıda listelenmiştir.

 #  Adı  Doğum yılı  Unvanı  Ratingi  Dünya sıralamasındaki yeri 1    2000  IM  2438  33 2    1983  WGM  2358  107 3    1991  IM  2355  110 4    2001  WIM  2326  145 5    1996  WGM  2320  156 6    1999  WFM  2303  185 7    1989  WGM  2295  198 8    1994  WGM  2279  228 9    1993  WGM  2271  247 10    1993  WFM  2262  270

 Notlar 

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 
 Satranç
 Azerbaycan Satranç Federasyonu
 Azerbaycan Satranç Şampiyonası

 Dış bağlantılar 

 Azerbaycan Satranç Federasyonu