Gaziantep (il)

Gaziantep, Türkiye'nin bir ilidir. Gaziantep merkezli il, 2024 yılı sonu itibarıyla 2.193.363 nüfusa sahiptir.

Gaziantep'te çok sayıda pınar bulunmasına karşın hiç bir doğal göl bulunmamaktadır. Bu yüzden şehrin birçok yerine yapay göller ve barajlar inşa edilmiştir. İlin en önemli akarsuyu Fırat Nehri ve kollarıdır. Gaziantep ilinde çok az doğal orman bulunmaktadır. İldeki toprakların sadece %14'ü ormanlık alanlarla kaplıdır. Bu ormanlarda özellikle meşe ve kızılçam ağaçları hâkimdir. Meşe ormanlarının hepsi bozuk olup koruma altındadırlar. Kızılçam ormanlarının çoğunluğu yapay ormandır. Gaziantep ilinin batı ve kuzey çevreleri ormanlık, bozkır ve meralarla çevrilidir. İlin topraklarının yüzde 60'ı tarıma elverişlidir. Bu kısım, tarlalar, zeytin, Antep fıstığı, meyve ve sebze bahçeleri ile bağlarla kaplıdır.

İldeki başlıca dağlar, ilin batısındaki Nur Dağları ile Sof Dağları'dır. Nur ve Sof Dağları arasındaki bölge levha hareketleri sonucu oluşmuş bir çöküntüdür. İldeki en yüksek dağ ise 1.496 metre yüksekliği ile Büyük Sof Dağı'dır. İldeki başlıca ovalar ise İslahiye, Barak, Araban ve Tilbaşar ovalarıdır. Gaziantep ilinde Nurdağı ve İslahiye 1. derece, Yavuzeli ve Araban 2. derece, Oğuzeli, Nizip ve Karkamış ise 3. derece deprem bölgesidir. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde kent ağır  hasar almıştır.

Gaziantep'in trafik plaka numarası 27'dir.

 Coğrafya 
İl merkezi, kuzeyde ve kuzeybatıda Kahramanmaraş, kuzeydoğuda Araban, doğuda Nizip, güneydoğuda Oğuzeli, güneyde Kilis, güneybatıda İslahiye ve batıda Nurdağı ile çevrilidir.

Gaziantep'in deniz seviyesinden yüksekliği 850 metredir.

İlde çok sayıda pınar bulunmasına karşın hiç doğal göl bulunmamaktadır. Bu yüzden şehrin birçok yerine yapay göller ve barajlar inşa edilmiştir. Gaziantep şehri, Gaziantep Platosu üzerine kurulmuştur. Gaziantep'ten geçen Alleben Deresi iki merkez ilçeyi birbirinden ayırır. İl merkezinin yakınında hiç doğal orman bulunmaz. Bu yüzden il çevresinde kızılçam ağaçlarından oluşan yapay ormanlar oluşturulmuştur(Dülükbaba ve Burç ormanlıkları). İl merkezi 3. derece deprem bölgesindedir.

 İklim 

küçükresim|upright=0.8|Gaziantep’te Bir Limon Bahçesi
Gaziantep'te yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklık sıfırın altına pek düşmez, karlı gün sayısı ortalama iki gündür. En sıcak ay ortalaması 27,7 derecedir. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgiller iklim şartlarına elverişlidir. Tarım olarak zeytin yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Nizip zeytini bu bölgeye has bir zeytin türüdür.

 Demografi 
Nüfus
1927 yılı nüfus sayımında 214.499 olan il nüfusu geçen 70 yıl içerisinde %534 oranında artış göstermiştir. Bu artış oranı aynı dönem için Türkiye genelinde %317 olmuştur. Gaziantep uzun yıllar dikkate alındığında Türkiye nüfus artış hızının çok üzerinde bir nüfus artışı göstermiştir. Bunun sebebi ise aşırı derecede göç almasıdır.Türkiye İstatistik Kurumu  - 2008 nüfus sayımı

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Gaziantep İl Nüfusu:2.222.415 (2025 sonu). İlin yüzölçümü 6.803 km2dir. İlde km2ye 327 kişi düşmektedir. (Yoğunluğun en fazla olduğu ilçe: 998 kişi ile Şahinbey'dir.)

İlde yıllık nüfus artış oranı %1,32 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Şehitkamil (%1,93) - Karkamış (%-4,47)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre 9 ilçe ve belediye, bu belediyelerde toplam 737 mahalle bulunmaktadır. 
2025 yılı sonunda Gaziantep ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileriİlçeNüfus 2024Nüfus 2025FarkDeğişim %Mah.Say.Alanı  km2YoğunlukAraban32.83232.540 -292 -0,894959255İslahiye65.20866.1078991,387186576Karkamış9.5129.087 -425-4,473929830Nizip151.246152.6601.4140,93110944162Nurdağı38.70138.269 -432 -1,125069755Oğuzeli37.02736.644 -383 -1,039168953Şahinbey946.812957.79210.9801,16164960998Şehitkamil888.696905.88017.1841,931191290702Yavuzeli23.32923.4361070,464446850GAZİANTEP2.193.3632.222.41529.0521,327376803327

 Ekonomi 
küçükresim|upright=0.84|Gaziantep ile özdeşleşen antepfıstığı (Pistachio vera).
Gaziantep, ulaşım imkanları ve liman kentlerine yakınlık sebebiyle ekonomik açıdan Türkiye'nin en zengin kentlerindendir. Gaziantep'teki en önemli geçim kaynakları tarım, sanayi ve ticarettir. Güneydoğu Anadolu Projesi'nin tamamlanması ile kentte tarımın daha gelişmesi planlanmaktadır.Maden kaynakları açısından son derece fakir olan Gaziantep'te fosfat, manganez ve boksit çıkarılır. Sayfa 96

 Tarım ve hayvancılık 
Gaziantep'teki Yaklaşık Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Türü ve Sayısı Türü Sayısı Koyun 130.000 Keçi 76.000 Sığır 15.000 At 5.000 Eşek 3.000 Katır 325
küçükresim|upright=0.91|Gaziantep'in ekonomisinde tarım önemli bir yer tutmaktadır.

Tarım şehir ekonomisinde önemli bir yer tutuyor olmasına rağmen özellikle yaz aylarında yağış az olduğu için tarım gerektiği kadar gelişememiştir. Gaziantep'teki en önemli tarım ürünü antepfıstığıdır. Türkiye'deki antepfıstığı üretimin büyük bölümü ise Gaziantep'ten sağlanır. Öyle ki, 2007 yılında sadece Gaziantep'te 60.000 ton antepfıstığı üretilmiştir. Zaten antepfıstığı adını bu kentten almaktadır. Hatta Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü de Gaziantep'tedir. Gaziantep'te antepfıstığı kadar zeytin ve üzüm de önemli tarım ürünlerindendir. Bu şekilde Gaziantep, tarımsal açıdan da çok gelişmiştir.

Tarım kadar olmasa da hayvancılık da Gaziantep ekonomisinde çok önemli bir yer tutar. İlde mera alanları çok olsa da verimsiz olduğu için kentte daha çok küçükbaş hayvan yetiştirilir. Kentte en çok yetiştirilen hayvan koyundur. Ancak verimli ırk olmadıkları için yeterince ürün elde edilememektedir. Kentten Arap ülkelerine çok sayıda canlı hayvan ihraç edilir.

 Sanayi ve ticaret 
Gaziantep, sanayi ve ticarette çok gelişmiştir. Kentteki bütün gelişme özel sektörün çabaları ile oluşmuştur. Gaziantep'te Türkiye'nin en büyük sanayi sitesi bulunur. Ayrıca Gaziantep, Türkiye'nin sanayi ve ticaretinde 5. sıradadır. Yakın zamana kadar ticareti büyük ölçüde sınır kaçakçılığına dayanan Gaziantep, şimdi gelişmiş bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Gaziantep'teki en önemli sanayi dalları pamuk ve akrilik iplik, halı, un, irmik, makarna, gıda maddeleri, bitkisel yağ, plastik, deterjan üretimi ve deri üretimidir.

Gaziantep'in ülke çapında ihracat payı %13'tür. Ayrıca kent, antepfıstığı üretim ve ihracatının %90'ı, kuruyemiş işleme ve ihracatının %85'ini, makarna işleme ve ihracatının %60'ını, pamuk ipliği imalat ve ihracatının %45'ini ve havlu imalat ve ihracatının %10'unu elinde tutmaktadır.
küçükresim|upright=0.91|Gaziantep'te bir alışveriş merkezi.

Ticaretin gelişmesi sonucu Gaziantep'te birçok büyük AVM bulunmaktadır. Bunlardan En Büyükleri İse Sanko AVM Forum Gazianteptir.

Uluslararası Irak Fuarı, 2006 ile 2010 yılları arasında Gaziantep'te yapılmıştır.

 Madenler ve enerji kaynakları 
Gaziantep, madenler bakımından çok zengin değildir. Bu yüzden de ilde madencilik yaygın bir uğraş değildir. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'ne (MTA) göre Gaziantep'te boksit, demir, dolomit, fosfat, gümüş, krom, maden kömürü, doğalgaz ve petrol bulunur. Ancak sadece kum, kil ve taş çıkarılmaktadır.

İlde elektrik üretiminde en çok hidroelektrik enerjiden faydalanılmaktadır. Elektrik üretiminde Karkamış ve Birecik barajları bulunur. Su ısıtmak amacıyla ise güneş enerjisinden faydalanılmaktadır.

 Konum 

Konum BilgileriİlçeKuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel MüdürlüğüÖnceden bağlı olduğu ilçeAlanı km²Rakım mt.Merkeze kmKarayolları Genel Müdürlüğü*Ulaşan YollarAraban1957Merkez59253063-13İslahiyeCumh.önce86550390-06Karkamış1990Nizip29835871-23=>Nizip192694453542/-23, -K17, Nurdağı1990İslahiye69752968-22, /-K12, -05, Oğuzeli1946Merkez68968719-14=>, -K5=>Şahinbey1987Merkez9608752-22, , -14Şehitkamil1987Merkez1.2908381/, -22, -13Yavuzeli1958Merkez46856837-13GAZİANTEPCumh.önce6.803838
Metropol ilçelerin merkeze uzaklıkları, kaymakamlık ile valilik arasındaki uzaklıktır.

 Yönetim 

 Merkezî Yönetim 
Büyükşehir illerinde merkezi yönetim, vali, il müdürleri ve il danışma kurulundan oluşur.

Gaziantep, bir ‘büyükşehir’dir. Bu özelliğine göre yönetimi belirlenmiştir. Protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Büyükşehir yapılan illerde, İl Genel Meclisi, yetki ve görevlerini Büyükşehir Belediye Meclisi’ne devretmiş ve kaldırılmıştır.

Gaziantep Valisi 1972 Artova doğumlu Kemal ÇEBER  Haziran 2023/312 kararla, Rize Valisi iken atanmıştır.

Vali ve kaymakamlara ait bilgiler Gaziantep'in ilçeleri sayfasında gösterilmiştir.

Valiler
Gaziantep valileri Vali Görev süresiKemal Çeber2023-Günümüz Davut Gül 2019-2023 Ali Yerlikaya 2015-2019 Erdal Ata 2011-2015 Süleyman Kamçı 2006-2011 Mehmet Lütfullah Bilgin 2003-2006 Erhan Tanju 2000-2003 Muammer Güler 1994-2000 Recep Birsin Özen 1992-1994 Erhan Tanju 1991-1992

 Yerel yönetim 

Büyükşehir belediyelerinde yerel yönetim; büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir belediye meclisi ve büyükşehir belediye encümeninden oluşur.

Yerel yönetimi temsil eden Büyükşehir Belediye Başkanı, ildeki tüm seçmenlerin oy çokluğu ile seçilir. Yerel seçimlerde İlçe Belediye Başkanı ve İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanılarak ilçelerin belediye meclisleri oluşur. İlçe Belediye meclislerinden alınan üyelerle (başkan kontenjanı, ilçe nüfusu ve parti oy oranına göre) de Büyükşehir Belediye Meclisi oluşur. Bu mecliste ilçe belediye başkanları da yer alır. Meclisin başkanı Büyükşehir Belediye Başkanı'dır.

Büyükşehir belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur. (5216 saylı kanun 16.madde)

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı, 1966 Gaziantep doğumlu Fatma Şahin (AK Parti), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %38,83 oy oranıyla seçilmiştir.

İlçe belediyeleri, 2024 Türkiye yerel seçimleri'ne göre, dört değişik parti tarafından yönetilmektedir. Bu ilçelerden 5 tanesi AK Parti'li, 2'si YRP'li ve birer CHP'li ve MHP'li belediye başkanıdır.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 T.C. Gaziantep Valiliği


Kategori:Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası sahipleri