Horenli Musa

Horenli Musa (410-490),  (mɔfˈsɛs χɔɾɛnɑˈtsʰi). Antik Çağ Ermeni tarihçisi ve Ermenistan Tarihi adlı eserin yazarı. Ermeni tarihçiliğinin babası olarak kabul edilir ve Ermeni Herodot olarak adlandırılır.To Hellēnikon: Byzantinoslavica, Armeniaca, Islamica, the Balkans and modern Greece. Jelisaveta S. Allen, John Springer Langdon - 1993 - p. 112Chahin, Mack. The Kingdom of Armenia: A History. London: RoutledgeCurzon, 2001, p. 181 ISBN 0-7007-1452-9.

 Hayatı 
Hayatı hakkındaki bilgiler kendi eserinden ve sonraki Ermeni tarihçilerin onun hakkında yazdıklarına dayandırılır. Bunlara göre Taron bölgesinde, (Muş (il)) veya Sünik bölgesinde doğduğu tahmin ediliyor. Mesrop Maştots'ın himayesinde öğrenim gördü ve eğitimine Urfa, Kudüs ve İskenderiye'de devam etti. Sonradan Ermenistana geri dönüp piskopos oldu. Prens Sahak Bagratuni'nin isteği üzerine Ermenistan Tarihi adlı eserini yazdı. Horenli Musa'nın Ermenilerin Tarihi adlı eseri, güncel çalışmalarda Ermenilerin Tevrat'ı üst başlığıyla Tevrat ile eş değer bir düşünceyle oluşturulduğu savı üzerinden değerlendirilmektedir.Cinemre, T. İlhami, (2014). Moses Khorenatsi ve Ermenilerin Milletleşme Sürecinde Mitolojik Derinlik, Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, vol.1 (60), s. 220. Ayrıca Ermeni Apostolik Kilisesi Musa'yı Kutsal Çeviricilerden biri olarak kabul eder. Traina, Giusto. "Մովսես Խորենացու «Դասական» Ավանդության Հայոց Պատմության Ա գրքի 5-րդ գլուխին մեջ" ("The 'Classical' Tradition of Movses Khorenatsi in Chapter 5 of Book I in the History of Armenians"). Patma-Banasirakan Handes 134 (1992), pp. 28-32.
sol|küçükresim|upright=0.91|14. yüzyıldan kalma Ermeni el yazmasında Musa'nın (en solda) tasviri.
Eleştiri
Birçok Batılı ve Ermeni bilim adamına göre eser çok sonradan, yedinci ve dokuzuncu asır arasında yazılmıştır. Eserin en eski el yazması ondördüncü asırdan kalmadır.Hacikyan et al. Heritage of Armenian Literature, pp. 309-310; Cinemre, T. İlhami, (2014). Moses Khorenatsi ve Ermenilerin Milletleşme Sürecinde Mitolojik Derinlik, Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, vol.1 (60), s. 215. Bazı bilim adamları ise eserin 5. asırda yazıldığını savunurlar. Yine bazılarına göre Horenli Musa'nın tarihsel varlığı hakkında şüpheler vardır. Ermeni edebiyatında onuncu asırdan önce Musa adlı bir tarihçi bulunmamaktadır. Nitekim Gürcü tarihçi ve din adamı Miheil Tamaraşvili de Movses Horenatsi'nin tarihi bilgilerine kaynak kişi olarak gösterdiği Süryani Mar Abbas Katina'nın kendisi tarafından uydurulmuş bir isim olduğunu, özellike Gürcüler hakkında yazdıklarının gerçeklikle bağdaşmadığını belirtmiştir.

Kaynakça

Kategori:5. yüzyılda Ermeniler
Kategori:5. yüzyıl yazarları
Kategori:Ermeni aziz ve azizeler
Kategori:Ermeni yazarlar
Kategori:Antik kişiler
Kategori:Ermeni tarihi
Kategori:Orta Çağ edebiyatı
Kategori:Ermeni edebiyatı
Kategori:Sasani İmparatorluğu