İkincil metabolit

İkincil metabolit, canlının normal büyüme, gelişme ve üremesinde doğrudan bulunmayan organik bileşik türüdür. Birincil metabolitten farklı olarak ikincil metabolit eksikliğinde ani ölüm gerekleşmez. İkincil metabolit sıklıkla filogenetik grubundan dar bir küme tarafında kısıtlanır. İkincil metabolit bitkinin otçulluğa karşı savunmasında ve türler arası savunmasında önemli bir rol oynar. İnsanlar ikincil metabolitleri ilaç, tatlandırıcı ve uyuşturucu olarak kullanırlar.

 İnsan sağlığına etkileri 
Bitki kökenlilerden çoğu polifenol nutrasötikler, Mikrobiyota ve entrositlerdeki enzimleri aracılığı ile, bağırsakta dönüşüm geçirir. Bunun sebebi entrosit ve kolonosit seviyesinde emilmektir. Bu durum tüketicilerdeki çeşitli yararlı etkilerin artmasına sebeptir. Bahsi geçen yararlar içinde bakterilere, virüslere ve protozoon parazitlere karşı koruyucu etki de mevcuttur.

 Kategoriler 
Çoğu ikincil metabolit biyolojik kökenleri doğrultusunda sınıflandırılmıştır. İkincil metabolitler birincil metabolitlerden devşirilerek veya birincil metabolit kökenli maddelerden sentezlendiğinden, bu kategorileşmeden bütün moleküllerin ikincil metabolit olduğu sonucu çıkarılamaz.

 Küçük küçük moleküller 
 Alkaloidler (genellikle küçük, hayli türevlenmiş amino asitler):
 Datura stramonium'daki Hyoscyamine,
  Atropa belladonna ve Güzelavrat otunda bulunan Atropin 
  Koka bitkisinde bulunan Kokain
  Solanaceae bitki ailesindeki Scopolamine
  Haşhaşta bulunan Kodein ve Morfin
  Tetrodotoksin, bazı mantar ve semenderlerdeki mikrobiyal ürün
  Rosy Periwinkle'de bulunan Vinkristin, Vinblastin ve mitotik inhibitörler 
 Terpenoidler (Terpen ve oligomerlerden gelir):
  Azadiraktin
  Çin pelininde bulunan Artemisinin
  Esrarda bulunan tetrahidrokannabinol
  Steroidler 
  Saponinler (bitki streoidleri)
 Glikozitler (hayli değişmiş şeker molekülleri):
  Nojirimisinin
 Glukozinolatlar
 Doğal Fenoller:
 Resveratrol
 Fenazinler:
 piyosiyanin
 Fenazin-1-karboksilik asit (ve türevleri)
 Bifenil ve dibenzofuranlar Pirine'nin fitoaleksinleridir.

 Büyük küçük moleküller 
 Poliketidler:
  Eritromisin
  Lovastatin ve diğer statinler
  Diskodermolid
  Aflatoksin B1
  Avermektinler
  Nistatin
  Rifamisin
 Yağ asit sentez ürünleri:
 FR-900848
 U-106305
 Floroglucsinoller
 Ribozomal olmayan peptitler:
  Vankomisin
  Ramoplanin
  Teikoplanin
  Gramisidin
  Basitrasin
  Siklosporin
 Ribozomal olarak sentezlenmiş ve translasyon sonrası değiştirilmiş peptitler:
  Tiostrepton
 Hibridler of the above three:
  Epotilon
 Polifenol

 Küçük olmayan molekül - DNA, RNA, ribozom, veya polisakkarit "klasik" biopolimerler 
 Ribozomal peptit:
 Microcin-J25

Ayrıca bakınız
 İkincil metabolizma
 Metabolit
 Birincil metabolit

 Kaynakça