Horasan, Erzurum

Horasan, Erzurum iline bağlı ilçe ve bu ilçenin idari merkezi kasabadır.

 Tarihçe 

Horasan ilçesinin Antik Çağ'dan bu yana yerleşim alanı olduğu Urartu yazıtından da anlaşılmaktadır. Horasan, Urartu döneminde Biani şeklinde anılan Basiani bölgesinde yer alıyor ve Aşağı Basiani bölgesini oluşturuyordu."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 10.  ISBN 978-9941-9888-4-4 Nitekim Urartu kralı Menua'ın bir Proto-Kartveli krallığı olan Diaohi'yi yağmaladığını ve bu devletin kralı Utupurşi'yi haraca bağladığını anlatan yazıt, Horasan ilçesine bağlı Yazılıtaş köyünde bulunmaktadır."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 78.  ISBN 978-9941-9888-4-4

Aşağı Basiani veya Horasan bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan Krallığı sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim  13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Ancak Horasan kasabasının eski bir yerleşim yeri olmadığı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinden de anlaşılmaktadır. Söz konusu nüfus defterinde bu isimde bir köy bulunmamaktadır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yer almış olan Horasan (خوراسان) köyü, Erzurum vilayetinin Hasan Kala kazasının Pasin-i Süfla nahiyesine bağlıydı. Pasin-i Süfla (Aşağı Pasin), Gürcü Krallığı yönetiminde Aşağı Basiani olarak adlandırılan bölgenin Osmanlı dönemindeki adıydı. Pasin-i Süfla nahiyesi bu sırada 45 köyü kapsıyordu.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 229. 1935 genel nüfus sayımında Horasan aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 774 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sırada Hasan Kala kazasının adı Pasinler olarak değişmişti. "Pasinisüfla" şeklinde yazılmış olan nahiyenin idari merkezi ise Zanzak köyü idi. 1945 genel nüfus sayımında ise Horasan köyü nahiyenin idari merkezi olmuştu. Bu sırada Aşağı Pasin bucağı 25 köyden oluşuyordu.

Pasinler ilçesine bağlı Aşağı Pasin ve Aras bucakları birleştirerek  27 Kasım 1953 tarihinde 6191 sayılı kanunla Horasan ilçesi kuruldu. Bu arada Horasan köyünün adı "Mağaracık" olarak değiştirilmiş, ancak kısa süre sonra köye tekrar Horasan adı verilmiştir. 1955 gelen nüfus sayımında Horasan kazası merkez (eski Aşağı Pasin) ve Aras nahiyelerinden oluşuyordu. Merkez nahiyeye 38 köy, Aras nahiyesine ise 27 köy bağlıydı. Horasan kazasının idari merkezi olan Horasan kasabasının nüfusu 3.441 kişi, Horasan kazasının nüfusu ise 31.832 kişiden oluşuyordu.

Yazılıtaş köyündeki kale ile Urartu yazıtı ve Aliçeyrek köyündeki kaya mezarı Horasan ilçesindeki önemli tarihsel kalıntılardır.

Coğrafya

Horasan ilçesi kuzey ve doğuda Kars, güneydoğuda Ağrı illeri, güneyde Karayazı, batıda Köprüköy ve Pasinler, kuzeybatıda Narman ilçeleriyle çevrilidir. İlçenin yüzölçümü 1.740 km²'dir. Horasan ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.555 metredir.

 Nüfus 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Horasan Belediyesi
 Horasan Kaymakamlığı


Kategori:Basiani