İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı, beş yılda bir Mart aynın son pazar günü yapılan yerel seçimlerle belirlenir.

Tanzimat Dönemi sırasında, 1855 yılında kurulan şehremanati Cumhuriyet'in İlanı'na kadar varlığını sürdürdü. 1923'ten 1957'e kadar ise vali ve belediye başkanlıkları birlikte yürütüldü. 1 Mart 1957'de valilik ile belediye başkanlığı ayrıldı, 11 Temmuz 1958'de Kemal Aygün İstanbul Belediye Meclisi tarafından belediye başkanlığına getirildi. 27 Mayıs Darbesi'nden (1960) sonra, 10 Haziran 1960 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile yeni seçimlere kadar belediye başkanlarının görevlerine son verilerek Belediye Kanunu'nun 94. maddesi gereğince atama yoluyla başkanlar getirilmesi kararlaştırıldı.

1961 Anayasası'yla gündeme gelen, tüm belediye başkanlarının seçimle belirlenmesi kuralı uyarınca 27 Temmuz 1963 tarihli yasa ile belediye organlarının seçimine ilişkin yeni düzenlemelere gidildi. Buna göre belediye başkanlarının seçiminde tek dereceli çoğunluk usulü getirildi ve seçimin vali ya da cumhurbaşkanınca onaylanmasına son verildi. Belediye meclislerinin seçiminde nispi temsil usulü kabul edildi.

17 Kasım 1963 tarihinde yapılan seçimleri kazanan Haşim İşcan İstanbul'un tek dereceli seçimle belirlenen ilk belediye başkanı oldu. 12 Eylül Darbesi'yle (1980) birlikte yaklaşık 3,5 yıl boyunca belediye başkanlarının atamayla belirlenmesinden sonra 8 Mart 1984'te Büyükşehir Belediye Kararnamesi kabul edildi. Aynı yılın 23 Mart'ında Büyükşehir Belediyesi Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yayımlandı ve İstanbul'da Ankara ve İzmir'le birlikte büyükşehir belediyeleri kuruldu. Bedrettin Dalan 25 Mart 1984 yerel seçimlerinde İstanbul'un ilk büyükşehir belediye başkanı olarak seçildi.

 1963 

Adalet Partisi'nden (AP) İstanbul Belediye Başkanlığına seçilen Nuri Eroğan, seçimlerden önce memuriyetten istifa etmediği gerekçesiyle Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) itirazıyla başkanlıktan düşürüldü. Yerine CHP adayı Haşim İşcan belediye başkanı oldu.
 Aday Parti Oy % Nuri Eroğan  Adalet Partisi    Haşim İşcan  Cumhuriyet Halk Partisi     Burhan Apaydın  Yeni Türkiye Partisi      Sadık Aldoğan  Millet Partisi     Mehmet Mümtaz Tarhan  Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi     Orhan Arsal  Türkiye İşçi Partisi      Bağımsız(lar)                  Toplam    

 1968 

 Aday Parti Oy % Fahri Atabey  Adalet Partisi  134.730  48,88 Orhan Eyüboğlu  Cumhuriyet Halk Partisi  99.313  36,03 Fehmi Atanç  Güven Partisi   6.237  2,26 Sabih Atlı  Millet Partisi  6.885  2,5 Şinasi Kayalı  Türkiye İşçi Partisi  19.095  6,93 Abidin Özgünay  Birlik Partisi  5.161  1,87 Sadrettin Tosbi  Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi  4.161  1,51   Bağımsız(lar)  48  0,02 Toplam    100

 1973 

 Aday Parti Oy % Ahmet İsvan  Cumhuriyet Halk Partisi    63,6  Fahri Atabey  Adalet Partisi     Nuri Eroğan  Demokratik Parti     Ahmet Rıfat Tandoğan  Millî Selamet Partisi       Milliyetçi Hareket Partisi       Millet Partisi      Bağımsız(lar)     Toplam    

 1977 

 Aday Parti Oy % Aytekin Kotil  Cumhuriyet Halk Partisi    56,05  Aziz Gümüş  Adalet Partisi     Şevket Kazan  Millî Selamet Partisi     Saffet Rıza Alpar  Milliyetçi Hareket Partisi     Muzaffer Somay  Demokratik Parti     Fehmi Atanç  Cumhuriyetçi Güven Partisi     Dinçer Doğu  Türkiye İşçi Partisi     Tektaş Ağaoğlu  Türkiye Sosyalist İşçi Partisi     Yaşar Avcı  Sosyalist Devrim Partisi       Bağımsız(lar)     Toplam    

 1984 

1984 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Bedrettin Dalan  Anavatan Partisi  939.190  49,69   Korel Göymen   Sosyal Demokrasi Partisi  496.723  26,28   Niyazi Yurtseven  Halkçı Parti  181.136  9,58 Hasan Aksay  Refah Partisi  88.249  4,67 Hüsamettin Cindoruk  Doğru Yol Partisi  88.052  4,66  Erdoğan Celasun  Milliyetçi Demokrasi Partisi  87.945  4,65    Bağımsız(lar)  8.705  0,46 Toplam  1.890.000  100,00

 1989 

1989 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Nurettin Sözen  Sosyaldemokrat Halkçı Parti  818.756  35,95   Bedrettin Dalan  Anavatan Partisi  594.845  26,12  Vural Arıkan  Doğru Yol Partisi  315.591  13,86 Mukbil Zırtıloğlu  Demokratik Sol Parti  278.294  12,22  Bahri Zengin  Refah Partisi  238.745  10,48   Milliyetçi Çalışma Partisi  22.278  0,98    Islahatçı Demokrasi Partisi  7.241  0,32    Bağımsız(lar)  1.614  0,07 Toplam  2.277.364  100,00 

1994

1994 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Recep Tayyip Erdoğan  Refah Partisi  973.704  25,19  İlhan Kesici  Anavatan Partisi  855.897  22,14  Zülfü Livaneli  Sosyaldemokrat Halkçı Parti  784.693  20,30  Bedrettin Dalan  Doğru Yol Partisi  597.461  15,46 Necdet Özkan  Demokratik Sol Parti  478.612  12,38  Ahmet Vefik Alp  Milliyetçi Hareket Partisi  72.121  1,87  Ertuğrul Günay   Cumhuriyet Halk Partisi  54.028  1,40   Ahmet Hamdi Turgut  Büyük Birlik Partisi  13.662  0,35 Ferit Edibali  Millet Partisi  12.294  0,32  Hasan Celal Güzel  Yeniden Doğuş Partisi  7.979  0,21 Arslan Başer Kafaoğlu  Sosyalist Birlik Partisi  7.075  0,18 Arslan Kılıç  İşçi Partisi  5.215  0,13  Bağımsız(lar)  2.385  0,06 Toplam  3.865.126  100,00

1999

küçükresim|İlçelere göre oy dağılımları
1999 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Ali Müfit Gürtuna  Fazilet Partisi  1.202.050  27,52  Ali Talip Özdemir  Anavatan Partisi  977.920  22,38 Zekeriya Temizel  Demokratik Sol Parti  882.923  20,21  Adnan Polat  Cumhuriyet Halk Partisi  607.895  13,91 Ahmet Vefik Alp  Milliyetçi Hareket Partisi  320.734  7,34 Yalçın Özer  Doğru Yol Partisi  165.114  3,78 Veli Haydar Güleç   Halkın Demokrasi Partisi  114.339  2,62 Vicdan Baykara  Özgürlük ve Dayanışma Partisi  23.864  0,55   Büyük Birlik Partisi  23.010  0,53   Liberal Demokrat Parti  9.995  0,23 Hayri Gürkan  Barış Partisi  8.754  0,20 Doğudan Bayülgen  Demokrat Türkiye Partisi  7.232  0,17   Emeğin Partisi  5.729  0,13  Ünal Erdoğan  İşçi Partisi  5.072  0,12    Millet Partisi  4.462  0,10     Bağımsız(lar)  3.850  0,09   Sosyalist İktidar Partisi  2.864  0.07   Yeniden Doğuş Partisi  2.849  0,07 Toplam  4.368.656  100,00

 2004 

küçükresim|İlçelere göre oy dağılımları
2004 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Kadir Topbaş  Adalet ve Kalkınma Partisi  1.917.577  45,32 Sefa Sirmen  Cumhuriyet Halk Partisi  1.223.856  28,92 Mukadder Başeğmez  Saadet Partisi  228.615  5,40 Ahmet Vefik Alp  Doğru Yol Partisi  206.410  4,88 Meral Akşener  Milliyetçi Hareket Partisi  173.274  4,09 Mustafa Kul  Sosyaldemokrat Halk Partisi  153.840  3,64 Ufuk İlkiz  Genç Parti  145.120  3,43 Masum Türker  Demokratik Sol Parti  57.957  1,37 Pınar Türenç  Anavatan Partisi  51.979  1,23  Hikmet Aytek  Büyük Birlik Partisi  20.560  0,49   Bağımsız Türkiye Partisi  13.312  0,31 Zekai Yılmaz  Yeni Türkiye Partisi  8.818  0,21   Aydınlık Türkiye Partisi  8.364  0,20 Haluk Yurtsever  Türkiye Komünist Partisi  8.199  0,19  Ünal Erdoğan  İşçi Partisi  7.919  0,19  Bağımsız(lar)  5.687  0,13 Toplam  4.231.487'''  100,00

 2009 

küçükresim|İlçelere göre oy dağılımları
2009 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;Seçim sonuçları , yerelnet.org.tr.
 Aday Parti Oy % Kadir Topbaş  Adalet ve Kalkınma Partisi  3.105.555  44,71  Kemal Kılıçdaroğlu  Cumhuriyet Halk Partisi  2.568.710  36,98 Ahmet Turgut  Milliyetçi Hareket Partisi  348.269  5,01 Mehmet Bekaroğlu  Saadet Partisi  337.014  4,85 Akın Birdal  Demokratik Toplum Partisi  314.229  4,52 Ahmet Vefik Alp  Demokratik Sol Parti  90.399  1,30 Cevdet Tellioğlu  Büyük Birlik Partisi  79.401  1,14 Mehmet Dülger  Demokrat Parti  33.089  0,48 Ahmet Özal  Anavatan Partisi  21.960  0,32 Sabiha Karamustafa  Bağımsız Türkiye Partisi  17.071  0,25 Mehmet Ali Erdoğan  Hak ve Özgürlükler Partisi  9.502  0.14 Zehra Güner  Türkiye Komünist Partisi  7.709  0,11  Bağımsız(lar)  5.541  0,07 Ahmet Aktaş  Millet Partisi  4.961  0,07 Fahrettin Tanınmış  Liberal Demokrat Parti  3.025  0,04 Toplam  6.946.435  100,00

 2014 

küçükresim|İlçelere göre oy dağılımları
2014 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;
Sandık Sayısı Seçmen Sayısı  10.002.256Kullanılan Oy  8.941.326Geçerli Oy  8.553.814Geçersiz Oy  387.512Katılım Oranı (%)  %89,39

 Aday Parti Oy % Kadir Topbaş  Adalet ve Kalkınma Partisi  4.101.906  47,95  Mustafa Sarıgül  Cumhuriyet Halk Partisi  3.428.454  40,08 Sırrı Süreyya Önder  Halkların Demokratik Partisi  414.290  4,84 Rasim Acar  Milliyetçi Hareket Partisi  339.785  3,97 Selman Esmerer  Saadet Partisi  122.950  1,44 Ahmet Yelis  Büyük Birlik Partisi  47.514  0,56 Okan Bal  Yurt Partisi  16.614  0,19 Levent Kırca  İşçi Partisi  15.275  0,18 Övgün Ahmet Ercan  Hak ve Eşitlik Partisi  14.231  0,17 Ahmet Rıdvan Murat  Bağımsız Türkiye Partisi  10.717  0,13 Aydemir Güler  Türkiye Komünist Partisi  7.524  0,09 Mehmet Celal Baykara  Hak ve Özgürlükler Partisi  7.371  0,09 Muammer Aydın  Demokratik Sol Parti  7.221  0,08 Hüseyin Güler  Demokrat Parti  5.604  0,07 Zeliha Kıran Danacı  Halkın Kurtuluş Partisi  4.352  0,05  Bağımsız(lar)  3.921  0,05 Kemal Abdullahoğlu  Doğru Yol Partisi  2.344  0,03 Derviş Doğan  Millet Partisi  2.311  0,03 Şule Kılıçarslan  Liberal Demokrat Parti  1.430  0,02 Toplam  8.553.814  100,00

 2019 
 Mart 

küçükresim|İlçelere göre oy dağılımları
31 Mart 2019 tarihinde yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;

 Aday Parti Oy % Ekrem İmamoğlu  Cumhuriyet Halk Partisi  4.169.765  48,77 Binali Yıldırım  Adalet ve Kalkınma Partisi  4.156.036  48,61 Necdet Gökçınar  Saadet Partisi  103.364  1,21 Muammer Aydın  Demokratik Sol Parti  30.884  0,36 Selim Kotil  Bağımsız Türkiye Partisi  27.087  0,32 Ersan Gökgöz  Demokrat Parti  22.252  0,26  Mustafa İlker Yücel  Vatan Partisi  15.428  0,18 Zehra Güner Karaoğlu  Türkiye Komünist Partisi  10.349  0,12  Bağımsız(lar)     Toplam  8.548.702  100,00

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) 6 Mayıs 2019 tarihinde, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin, 31 Mart 2019'da yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimine dönük olağanüstü itirazını kabul ederek, seçimin yenilenmesini kararlaştırdı. Kurul, 4 üyeye karşı 7 üyenin oy çokluğuyla, sandık kurulu başkan ve üyelerinin kanunun açık hükmüne rağmen kamu görevlisi olmaması nedeniyle bu kararı aldı. Yenilenen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin 23 Haziran'da yapılmasına karar verildi.

 Haziran 

küçükresim|İlçelere ve mahallelere göre oy dağılımları
23 Haziran 2019 tarihinde yapılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı yenileme seçimi sonucu;
Sandık Sayısı  31.186Seçmen Sayısı  10.560.963Kullanılan Oy  8.925.166Geçerli Oy  8.746.566Geçersiz Oy  178.600Katılım Oranı (%)  %84,51

 Aday Parti Oy % Ekrem İmamoğlu  Cumhuriyet Halk Partisi  4.742.082  54,21 Binali Yıldırım  Adalet ve Kalkınma Partisi  3.936.068  45,00 Necdet Gökçınar  Saadet Partisi  47.832  0,55 Mustafa İlker Yücel  Vatan Partisi  13.962  0,16  Bağımsız(lar)  6.622  0,08 Toplam  	8.746.566  100,00

 Kaynakça 

Başkanlık seçimleri
Kategori:İstanbul ilinde siyaset