Yeşilçam Westernleri

Yeşilçam Westernleri, 1960'ların başından 1970'lerin ortasına kadar Türkiye'de üretilmiş Western filmlerine verilen gayriresmî addır. "Türk kovboy filmleri" olarak da adlandırılabilirler.

İstanbul'un Beyoğlu semtinde bulunan Yeşilçam Sokağı bir zamanlar Türk sineması ile özdeşleşmiş olduğu için bu filmlere kısaca "Yeşilçam Westernleri" denmiştir. Bu film alt türü için Yeşilçam'ın Spagetti Western'leri tanımlaması da yapılabilir.

 Arka plan 
Konusu 19. ve 20. yüzyılda ABD'nin Vahşi Batı'sında geçen Western filmleri, sessiz film döneminin ilk günlerinden itibaren büyük bir popülerlik kazanmış ve giderek sinemanın çok geniş bir türünü oluşturmuştur. Bu türe olan ilgi sadece bu filmlerin asıl olarak üretildiği ABD ile sınırlı kalmamış, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere dünyada bu filmleri ithal eden tüm ülkelerde aynı ilgi ve iştahla kabul görmüştü.

Bu ilginin kaçınılmaz sonucu olarak bir süre sonra başta İtalya olmak üzere Avrupa ülkelerinde de benzer filmler çekilmeye başlamıştır. Bu konuda başı çeken İtalyanların ürettikleri kovboy filmlerine "Spagetti Western" adı verilmiştir. 1960 ve 1975 yılları arasında 600 kadar İtalyan Westerni üretildi. Başka ülkelerde de Westernler çekildi. Uzak Doğu'da çekilen "Oryantal Western"ler, Kanada'da çekilmiş "Northern"ler, SSCB'de çekilen "Ostern"ler bunlara birkaç örnektir.

Türkiye de bu furyada yerini almakta gecikmemiş ve İtalya'dakine benzer bir durum yine aynı yıllarda bu ülkede de yaşanmış, 1960'lı ve 1970'li yıllar boyunca hatırı sayılır miktarda Western filmi çekilmiştir. Türk sinemasının nicelik olarak en verimli olduğu, henüz televizyonun da devreye girmediği bir döneme denk geldiği için yılda yüzlerce filmin çekildiği bu yıllarda yaklaşık 50 kadar da kovboy filmi çekilmişti. Film yapım şirketlerinin ofislerinin orada konuşlanmış olması nedeniyle İstanbul'un Beyoğlu semtinde bulunan Yeşilçam Sokağı, o dönemde Türk sineması ile özdeşleşmişti. Bu nedenle bu avantür kovboy filmlerine gayriresmî olarak "Yeşilçam Westernleri" denmiştir. Bazen "Türk kovboy filmleri" veya Yeşilçam'ın "Spagetti Western"leri olarak da adlandırılmışlardır.

Bu yerli 'kovboy' filmlerinin ilki 1962 tarihli Nuri Akıncı filmi Beş Hikaye'dir. Filmde Parla Şenol, Efgan Efekan, Hulusi Kentmen gibi oyuncular rol almışlardı. 1967'de ise bir furyaya dönüşmüş ve 7 yıl boyunca 50 kadar Türk Western filmi çekilmişti. Tamer Yiğit, Cüneyt Arkın, Ayhan Işık, Yılmaz Güney, Kartal Tibet, Sadri Alışık, Öztürk Serengil, Yılmaz Köksal başta olmak üzere Yeşilçam'ın tüm ünlü oyuncuları bu westernlerde gözükmüşlerdi. Antikahramanları canlandıran bu oyuncuların karşısında gişe kaygılarıyla genelde mutlaka bir 'vamp' kadına rol verilmiştir. Çetin İnanç'ın yönettiği ve Yılmaz Köksal'ın başrolünü oynadığı 1970 yapımı Çeko filmi Anadolu'da gişe rekorları kırmıştı. Çoğu düşük bütçeli olan bu filmler genellikle 2 gün ilâ 2 hafta arasında çekiliyordu. Hatta bazen ikisi veya üçü iç içe aynı zamanda çekilip bitiyordu.

1970'li yıllarda İtalyan sinemacılar Türk İtalyan ortak yapımı bazı Westernlere de imza attılar. Bunlardan bir tanesi de Guido Zurli'nin yönettiği, başrollerinde İlker İnanoğlu, Cüneyt Arkın ve Pascale Petit'nin oynadığı 1973 yapımı Yumurcak Küçük Kovboy adlı filmdi. Dönemindeki diğer Türk filmlerinden çok daha fazla bir bütçeyle üretilen bu film Roma’daki Cinecittà stüdyolarında çekilmişti.

 Türk Westernleri listesi 
YılFilmYönetmen OyuncularNotlar 1962  Beş Hikaye  Nuri Akıncı  Önder Somer, Aysel Gürel, Parla Şenol  En eski Yeşilçam kovboy filmi. 1963  İntikam Hırsı  Ahmet Sert  Orhan Yıldız, Ayla Erman  1966  Kovboy Ali  Yılmaz Atadeniz  Yılmaz Güney, Yıldırım Gencer  Kovboylara özenen bir delikanlının öyküsü. Senaryo: Yılmaz Güney 1967  Ringo Kid-Kanunsuz Kahraman  Zafer Davutoğlu  Cüneyt Arkın, Sevda Ferdağ, Muzaffer Tema  Giovanni Scognamillo’ya göre ilk meşru yerli kovboy filmi 1967  Ringo Gestapo'ya Karşı  Cevat Okçugil  Hülya Koçyiğit, Yılmaz Gündüz  1967  Devlerin İntikamı  Feyzi Tuna  Fikret Hakan, Tanju Gürsu, Zeynep Aksu  Richard Brooks’un "Profesyoneller" filminden esinlenilmiştir. Aslen bir "köy filmi" olan "Devlerin İntikamı" klasik mert delikanlı-kötü toprak ağası çatışmasını Western kalıplarında perdeye yansımıştı 1967  Kader Bağı  Türker İnanoğlu  Kartal Tibet, Muzaffer Tema, Semiramis Pekkan  Senaryo Bülent Oran 1967  Çifte Tabancalı Damat  Nuri Ergün  Öztürk Serengil, Münir Özkul, Zeynep Aksu  1967  Cango Ölüm Süvarisi/Korkusuz Adam  Remzi Jöntürk  Tunç Oral, Yılmaz Köksal, Figen Say   1968  Maskeli Beşler  Yılmaz Atadeniz  Tamer Yiğit, Selma Güneri, Yıldırım Gencer, Erol Taş, Yılmaz Köksal, Suzan Avcı, Süleyman Turan, Yusuf Sezgin, Danyal Topatan   1968  Maskeli Beşlerin Dönüşü  Yılmaz Atadeniz  İlk filmle aynı kadro  1969  Zorro Kamçılı Süvari  Yılmaz Atadeniz  Tamer Yiğit, Nebahat Çehre  1969  Zorro’nun İntikamı  Yılmaz Atadeniz  Tamer Yiğit, Nebahat Çehre  1969  Zorro Dişi Fantomaya Karşı  Feridun Kete  Nebahat Çehre, Turgut Özatay  1969  Zorro’nun Kara Kamçısı  Feridun Kete  Nebahat Çehre, Hasan Demirtaş  1969  Ringo Vadiler Aslanı  Yılmaz Atadeniz  Tamer Yiğit, Nebahat Çehre   1969  Maskeli Süvari Tom Miks’e Karşı  Kayahan Arıkan  Altan Bozkurt, Lami Ateş  1969  Maskeli Süvari’nin Dönüşü  Kayahan Arıkan  Altan Bozkurt, Lami Ateş  1970  Çeko  Çetin İnanç  Yılmaz Köksal, Ahmet Mekin, Erol Taş  Konusu 1874 yılında Meksika'da geçen film Anadolu sinemalarında gişe rekorları kırdı. 16 mm renkli filme çekildi. 1970  Çeko Sana Allah Acısın  Birsen Kaya  Yılmaz Köksal, Ülkü Özen  1970  Kralların Öfkesi  Yücel Uçanoğlu  Cem Karaca, Figen Han, Murat Soydan  1970  Kanun Kaçakları, Zalo  Yılmaz Duru  Tamer Yiğit, Figen Say  1970  Red Kit  Aram Gülyüz  İzzet Günay, Kamuran Akkor, Gülgün Erdem  Uyarlandığı çizgi romanın Türkiye'deki adı olan "Red Kit" yerine "Ret Kid" yazılmıştır. Siyah beyaz. 1970  Ölüm Fermanı  Kemal Kan  Murat Soydan, Cihangir Gaffari, Figen Han  1970  Zagor  Mehmet Aslan  Cihangir Gaffari, Yılmaz Köksal, Nükhet Egeli   1970  Yedi Belalılar  İrfan Atasoy  Yılmaz Güney, Atilla Ergün, Bilal İnci   Senaryo: Yılmaz Güney 1970  Bir Çuval Para  Yücel Uçanoğlu  Tamer Yiğit, Cihangir Gaffari, Figen Han   1971  Batıdan Gelen Adam  Savaş Eşici  Cihangir Gaffari, Gülgün Erdem, Erol Taş  1971  Her Kurşuna Bir Ölü  Mehmet Aslan  İrfan Atasoy, Feri Cansel, Erol Taş  1971  Zagor Kara Korsanın Hazineleri  Nişan Hançer  Levent Çakır, Kadir Savun, Muzaffer Tema  1971  Sevimli Haydut  Mehmet Aslan  Cihangir Gaffari, Aykut Bora, Gülgün Erdem   1971  Şimdi Silahlar Konuşacak/Pekos Bill  Kayahan Arıkan  Müfit Noyan, Arzu Okay, Yıldırım Önal  1971  Cilalı İbo Teksas Fatihi  Mehmet Dinler  Feridun Karakaya, Gabriella Merlin  1971  İpini Boynunda Bil  Ferdi Merter  Cihangir Gaffari, Arzu Okay, Danyal Topatan  1971  Kurşun Memed  Melih Gülgen  Yılmaz Köksal, Feri Cansel  1971  Ölümünü Kendin Seç  Yavuz Figenli  Tamer Yiğit, Feri Cansel, Behçet Nacar  1971  Ölümsüzler  Savaş Eşici  Fikret Hakan, Salih Güney, Melek Görgün  1971  Şafakta Silah Sesleri  Semih Evin  Yıldırım Gencer, Ülkü Özen  1973'te vizyona girdi 1971  Üçünüze Bir Mezar  Bilge Olgaç  Ahmet Mekin, Sezer Güvenirgil, Erol Taş  1971  Zapata  Melih Gülgen  Cihangir Gaffari, Arzu Okay, Hayati Hamzaoğlu  1971  Korkusuz Kaptan Swing  Tunç Başaran  Salih Güney, Süleyman Turan, Gülgün Erdem   1971  Hey Amigo Beş Mezar  Nuri Akıncı  Bilal İnci, Melek Görgün  1971  Hey Amigo Sartana  Nuri Akıncı  Bilal İnci, Melek Görgün  1971  Zagor Kara Bela  Nişan Hançer  Levent Çakır, Ergun Köknar, Yavuz Selekman   1972  Tom Braks Şeytan Tırnağı  Taner Oğuz  İstemi Betil, Hüseyin Zan, Deniz Erkanat  1972  Kanun Adamı  Nazmi Özer  Ayhan Işık, Salih Güney, Seyyal Taner  1972  Vur  Tunç Başaran  Kadir İnanır, Perihan Savaş, Seyyal Taner  1972  Haydut Avcısı  Melih Gülgen  Aytekin Akkaya, Seyyal Taner, Danyal Topatan  1972  Çapulcular  Melih Gülgen  Behçet Nacar, Tijen Doray, Danyal Topatan  1972  Delioğlan  Tunç Başaran  Yılmaz Köksal, Piraye Uzun  1972  Kan ve Kin  Natuk Baytan  Yılmaz Köksal, Aynur Aydan, Kazım Kartal  1972  Vahşetin Esirleri  Fikret Uçak  Yılmaz Köksal, Seyyal Taner, Kazım Kartal  1972  Belalılar Şehri  Ahmet Sert  Kaya Volkan, Sema Yaprak  1972  Ölmek Var Dönmek Yok  Yılmaz Atadeniz  İrfan Atasoy, Feri Cansel  1972  Son Düello  Nuri Akıncı  Bilal İnci, Perihan Doğal  1972  Şehvet  Tunç Başaran  Tamer Yiğit, Figen Han  1972  Ve Güneşe Kan Sıçradı  Ahmet Ündağ  Melek Görgün, Samim Meriç   1972  Çılgınlar Ordusu  Fikret Uçak  Yılmaz Köksal, Arzu Okay, Yavuz Selekman   1973  Yumurcak Küçük Kovboy  Guido Zurli  İlker İnanoğlu, Cüneyt Arkın Pascale Petit  Türk-İtalyan ortak yapımı, Roma'daki Cinecitta platolarında çekildi 1973  Dağ Kurdu  Çetin İnanç  Yılmaz Köksal, Kudret Karadağ, Nalan Çöl   1974  Atını Seven Kovboy  Aram Gülyüz  Sadri Alışık, Figen Han, Aydın Babaoğlu  Çizgi roman uyarlaması.

 Not: Ömer Faruk Sorak'ın 2009'da yönettiği, Cem Yılmaz, Ozan Güven, Demet Evgar, Zafer Algöz ve Özkan Uğur'un başrollerini paylaştıkları "Yahşi Batı" filmi bu listenin dışında tutulmuştur. Bir Western parodisi olan bu film çekildiği dönem ve karakteristikleri göz önüne alındığında "Yeşilçam Westerni" özelliği taşımamaktadır.
YılFilmYönetmen OyuncularNotlar 2009  Yahşi Batı  Ömer Faruk Sorak  Cem Yılmaz, Ozan Güven, Demet Evgar, Zafer Algöz  Kategori dışı

 Ayrıca bakınız 
 Western
 Spagetti Western

 Kaynakça 

Kategori:Türk Western filmleri
Kategori:İstismar filmleri