Güzelyurt, Ardahan

Güzelyurt, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Güzelyurt en eski adı Hopali'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hopali (ხოფალი), "çukur, dip" anlamına gelen "hopi" (ხოფი) kelimesinden türemiş olabilir."ხოფი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Kobali (ქობალი) şeklinde verdiği köyün adının "buğday, tahıl" anlamına gelen Megrelce "kobali" (ქობალი) kelimesiyle ilişkili olduğunu yazar. Bununla birlikte Martvileli'nin belirtiği gibi köyün Kura Nehri kıyısında bir kayalığın dibinde yer alması bu yer dının "hopi" kelimesinden gelme ihtimalini desteklemektedir. Bu yer adı Rus idaresi tarafından 1886 yılında Gopal (Гопал) olarak kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Hopal (خوپال) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759.

Tao-Klarceti bölgesinde bulunan köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı ve eski kiliselerin varlığı, Hopali köyünün Gürcü yönetiminden Osmanlıların eline geçtiği 16. yüzyıldan önce de bir yerleşme olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 86  ISBN 978-9941-0-7362-5 Bununla birlikte Güzelyurt  köyünün bir mahallesi olan Kızılkilise 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bir köy olarak geçmesine rağmen, Hopali köyünün bu defterde kaydı bulunmamaktadır. Söz konusu tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Kızıl Kilisa (قزیل كلیسا) Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı bir köydü. Bu tarihte boş olarak kaydedilmiştir.

Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan yerleşme, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rusların eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının (okrug) Ardahan kazasına (uçastok) bağlı Begrahatun nahiyesinde (маркяз: merkez) yer alan köyde 1886 yılında 49 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sırasında bölgeyi gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, terk edilmiş olan bu köyün üst tarafında, güzel beyaz taşlardan inşa edilmiş büyükçe bir kilisenin duvarları durduğunun, kalan kısımlarının yıkıldığını yazmıştır.

Hopal köyü, Rus idaresinin sona ermesinden sonra Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom sonrasında Gürcistan hükûmetinin bölgeden çekilmesiyle 1921 yılında köy Türkiye'ye katıldı. 1928 yılında Hopal köyü Kars vilayetinin Ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köyde 1935 yılında 198 kişi yaşıyordu. Hopali veya Gopal yabancı kökten geldiği için köyün adı 1959 yılında Kuşuçmaz,Köylerimiz, İçişleri Bakanlığı yayını, Ankara, 1968, s. 678. 2007 yılında ise Güzelyurt olarak değiştirilmiştir.

Güzelyurt köyünde yıkık durumda bir megalit yapı ile iki kilise vardır. Kiliselerden biri köy yerleşmesinde, diğeri köyün merkezine 3,5 km uzaklıkta, Kızıl Kilise mahallesinde yer alır. İki kilise de köy kilisesi olup tek nefli yapıdır. Bu kiliselerden geriye sadece yıkıntılar kalmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 201, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Güzelyurt köyü, Ardahan il merkezine 26 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 98 2021 107 2020 117 2019 131 2018 123 2017 84 2016 84 2015 83 2014 74 2013 82 2012 81 2011 74 2010 65 2009 72 2008 58 2007 48 2000 95 1990 251 1985 578

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti