Gölgeli, Ardahan

Gölgeli, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Gölgeli köyünün eski adı Kelğele'dir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 129.  ISBN 978-9941-0-7362-5 Gürcüce bir yer adı olan Kelğele (ყელღელე), "keli" (ყელი) ve "ğele" (ღელე) kelimelerinden oluşur ve "boğaz dere" anlamına gelir."ყელი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ღელე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı 1574 tarihli Osmanlı icmal defterinde Golgalu (كولكالو) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gölgeli (كولكەلی) olarak geçer.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 97.  Yüksek lisans teziSon Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772.

Kelğele köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Artaani'de yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gölgeli köyünün sınırları içindeki megalit yapı kalıntıları buranın çok eski bir yerleşme alanı olduğunu göstermektedir.

Kelğele köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterinde "Golgalu" adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Hoçvan nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası Kuzey, Güney, Germücek ile Hoçvan nahiyelerinden oluşuyor ve Hoçvan nahiyesi 66 köyü kapsıyordu.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 25.  Yüksek lisans tezi

Kelğele veya Gölgeliköyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Golgelu (كولكلو) şeklinde geçer. Hicri 1128 (1715/1716) tarihinde Ardahan-i Küçük livasının Hocevan nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 7.000 akçe idi ve burası İshak adında birine tahsis edilmişti.

Kelğele veya Gölgeliköyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde Gelgeli (Гельгели) adıyla kaydettiği köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Hoçevank nahiyesinin 17 köyünden biriydi. Köydeki 11 hanede, 44'ü erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 83 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 76 kişi, 1906 yılında 110 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.

Kelğele veya Gölgeli köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Kelğele veya Gölgeli köyü,, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Hoçovan nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 366 kişiden oluşuyordu. Ancak bu tarihte Hoçovan nahiyesi Ardahan kazasına bağlanmıştı.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 349. 1965 genel nüfus sayımında Gölgeli köyünün nüfusu 659 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 84 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 355.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 26 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 244 2021 255 2020 263 2019 245 2018 237 2017 243 2016 237 2015 238 2014 241 2013 247 2012 259 2011 261 2010 257 2009 250 2008 278 2007 272 2000 336 1990 432 1985 587

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti