Ağzıpek, Ardahan

Ağzıpek, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 
Ağzıpek ve Sugöze köylerinin eski adı Çinçrobi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Çinçrobi (ჭინჭრობი), ısırganın yetiştiği yerlere denir. Ağzıpek köyü eski kayıtlarda, önce Yukarı Çinçrobi, sonra Büyük Çinçrobi olarak geçer.

Çinçrobi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ağzıpek ve Sugöze köylerindeki kiliseler de bu dönemden kalmış olmalıdır.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 191, 197, ISBN 978-9941-478-17-8.

Bugünkü Ağzıpek köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine Cincrob-i Ulya (جنجروب علیا) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 48 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Cincrob (جنجروب) adıyla tek köy olarak geçer. Köyün geliri zeamet olarak Hicri 1130 (1717/1718) tarihinde Hüseyin adında birine tahsis edilmişti ve vergi geliri 26.600 akçe olarak belirlenmişti.

Daha sonra Büyük Çinçrobi olarak anılan köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Nitekim Rus idaresinin 1886 tarihindeki nüfus tespitinde Büyük Cincrob (Джинджиробь Большой) adıyla kaydedilmiştir. Ardahan sancağının Ardahan kazasının Çinçrob nahiyesinin beş köyünden biri olan yerleşimde, 69'u erkek ve 64'ü kadın olmak üzere, 18 hanede 133 kişi yaşıyordu. İki hanede 18 kişi Kürt, 16 hanede 115 kişi Türk olarak kaydedilmiştir. Çinçrob nahiyesinin idari merkezi Kirmani köyü idi.

Büyük Çinçrobi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Büyük Cincrob" (بیوك جنجروب) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759. 1940 genel nüfus sayımında "Büyük Cincirop" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 458 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 348. Çinçrobi veya Cincirop Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Ağzıpek olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ağzıpek köyünün nüfusu 733 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 255 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 355.

Ağzıpek köyünde Hristiyan nüfus yaşadığı dönemden kalma bir kilisenin varlığı bilinmektedir. Ancak tek gözden oluşan bu köy kilisesinden geriye bir şey kalmamıştır.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 191, ISBN 978-9941-478-17-8.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 8 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 2122023 205 2022 213 2021 2212020214 2019 210 2018 210 2017 211 2016 224 2015 229 2014 221 2013 221 2012 224 2011 233 2010 247 2009 238 2008 242 2007 255 2000 335 1990 350 1985 439

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti