Sulakyurt, Ardahan

Sulakyurt, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Sulakyurt köyünün eski adı Sartzebi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Sartzebi (სარწები), eski Gürcü dilinde hububat başağı anlamına gelir."სარწები" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Giorgi Merçule, 9. yüzyılda kaleme aldığı Grigol Handzteli'nin Yaşamı adlı eserinde köyden bu adla söz etmiştir. Osmanlı idaresi köyü, Gürcülerden ele geçirdikten bir süre sonra, 1595 tarihli tahrir defterinde Sarzab (سارزاب) şeklinde kaydetmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Sarzeb (سارزب) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759.

Sartzebi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Artani bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit Sartzebi Kalesi ile Gürcülerden kalan Sartzebi Kilisesi, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2021, s. 73-75.  ISBN 978-9941-9746-3-2

Sartzebi köyü, 1595 tarihli ve Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Mezrası "köyün kilisesi", yaylası Tamrasor ve gölü Markar adıyla kaydedilmiştir. Çok büyük bir yerleşim yeri olan köyde 159 hane yaşıyordu ve bu nüfusun çoğunluğu Gürcülerden oluşuyor, köyde ayrıca Ermeniler yaşıyordu. Sartzebi köyünde buğday, arpa, yonca ve sebze tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Dokuz adet su değirmeni bulunuyordu.

Sartzebi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Sarzab (سارزاب) olarak geçer. Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 11.285 akçe idi.

Sartzebi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya’ya bırakıldı. Rus idaresi köyün adını değiştirmiş ve 1886 nüfus sayımında  Nikolaevka (Николаевка) olarak kaydetmiştir. "Eski Sarzeb" (бывший Сарзеб) ibaresi eklenmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlıydı. Öte yandan tek köyden oluşan Nikolaevka nahiyesinin de idari merkeziydi. Nüfusu, 223'ü erkek ve 214'ü kadın olmak üzere, 66 hanede yaşayan 437 kişiden oluşuyordu. Köy halkı Ruslardan (Malakanlar) oluşuyordu ve burada başka nüfus kalmamıştı.

Ruslar bölgeyi ele geçirdikten sonra yerleşim boşaltılmış ve Malakanlar yerleştirilmiştir. Bundan dolayı da köye, Rus çarı Nikolay'a ithafen "Nikolayevka" adı verilmiştir. Malakanların nüfusu hızla artmış, 1896'da 670, 1906'da 919 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 111, ISBN 9786052100271. Rus idaresi sırasında İsviçreli David Moser adlı bir peynir üreticisi tarafından köyde,"Zavot" adı verilen gravyer peyniri imalathanesi kuruldu.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan Bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Sartzebi köyünün adını Sardzeve (სარძევე) şeklinde yazmış ve bu adın "süt yeri" anlamına geldiğini belirtmiştir. Nikolayevka köyünden Büyük Sardzeve olarak söz ermiştir. Küçük Sardzeve adında başka bir Malakan köyünden söz eden Martvileli, bu köye Veliko-Kniajeski adı verildiğini ve burada sütçülük yapıldığını yazmıştır.

Sartzebi köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonuna doğru Rus ordusunun çekilmesinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu’nun Gürcistan’ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921’de İmzalanan Moskova Antlaşması’yla Ardahan sancağı ve Sartzebi köyü Türkiye’ye bırakıldı.

Sartzebi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kars vilayetinin Ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında adı "Sarzip" şeklinde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.280 kişiden oluşuyordu. Sartzebi veya Sarzep Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sulakyurt olarak değiştirilmiştir. Sulakyurt köyünde 1965 yılında 2.159 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 627 kişi okuma yazma biliyordu.

Sulakyurt köyünde iki megalit kale ve Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesi bulunmaktadır. I. Sartzebi Kalesi köyün 1 km kuzeyinde, II. Sartzebi Kalesi köyün 2,8 km doğusunda bulunmaktadır. Sartzebi Kilisesi ise, köyün 2,5 km kuzeydoğusunda, Çermük vadisinin orta kesiminde ve sağ yakasında yer alır. I. Sartzebi Kalesi çevresinde eski yerleşimin izleri vardır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 94, 139-140 .

 Coğrafya 
Sulakyurt, Ardahan kentine 8 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2023 859 2022 912 2021 914 2020 921 2019 907 2018 923 2017 939 2016 955 2015 958 2014 984 2013 988 2012 989 2011 1.011 2010 999 2009 1.005 2008 1.012 2007 1.028 2000 1.213 1990 1.413 1985 1.843

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti