Kıraç, Ardahan

Kıraç, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kıraç köyünün eski adı Tanisgomi'dir. Tanisgomi (თანისგომი) adındaki ikinci kelime "gomi" (გომი), Gürcücede "ahır" anlamına gelir.A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Tanizgom şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Tanizgom (تانز كوم) olarak geçer. Ancak bu yer adı Türkolog Sergi Cikia tarafından "Zanasgom" şeklinde okunmuştur.

Tanisgomi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmıştır.

Tanisgomi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 13 Hristiyan haneden oluşuyor ve hane reisleri Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Tanisgomi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihindeki nüfus tespitinde Tanizgem (Танызгемъ) adıyla kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasının Değirmenköy nahiyesinin 10 köyünden biriydi. Nüfusu, 23'ü erkek ve 18'i kadın olmak üzere, 7 hanede yaşayan 51 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Rus hakimiyeti döneminde Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli köyün adını Tanisgomi (თანისგომი) biçiminde yazmıştır. Martvileli'nin verdiği bilgiye göre Tanisgomi köyünde 16 hanede 156 Müslüman Gürcü yaşıyordu. Köyde küçük bir kilisenin yıkıntıları bulunuyordu.

Kıraç köyünün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Danizgom (دانز كوم) olarak geçer. Bu tarihte köy, Kars vilayeti içinde Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 760. 1935 genel nüfus sayımında "Danizkom" olarak kaydedilmiş olan köy, Ardahan kazasının Yalnızçam nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 113 kişiden oluşuyordu. თან'სკომ' veya Danizkom "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kıraç olarak değiştirildi. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında köyün adı "Kıraç (Denizkom)" biçiminde yazılmıştır.1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 313. Danizkom adının zaman içinde "Denizkom"a dönüştüğü de bu kayıttan anlaşılmaktadır. 1965 genel nüfus sayımında Kıraç köyünün nüfusu 157 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 42 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 355.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 13 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 24 2021 27 2020 31 2019 31 2018 22 2017 23 2016 16 2015 20 2014 24 2013 24 2012 27 2011 19 2010 19 2009 11 2008 15 2007 16 2000 23 1990 65 1985 96

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardahan merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti