Meksika'nın yerli halkları

Meksika Kızılderilileri (İspanyolca Los indios de México ya da Los pueblos indígenas de México), Meksika'da yaşayan Kuzey Amerika Kızılderilileri grubunun Aridoamerika ile Mezoamerika Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkları. 

Yerli Meksikalıların sayısı Meksika Anayasası'nın 2. maddesinde bulunan siyasi kriterler kullanılarak değerlendirilir. Meksika'da ırka bağlı etnisite değil, kültüre bağlı etnisite sayımı yapılarak o etnisitenin dil, gelenek, inanç ve kültürü amaçlanır.National Commission for the Development of the Indigenous Peoples  Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas (CDI) ile Ulusal İstatistik ve Coğrafya Enstitüsü verilerine göre, birçok farklı etnik gruptan 10.1 milyon (genel nüfusa oranı: % 9.8) Kızılderili vardır.Defined as persons who live in a household where an indigenous language is spoken by one of the adult family members ("Criteria del hogar: De esta manera, se establece, que los hogares indígenas son aquellos en donde el jefe y/o el cónyuge y/o padre o madre del jefe y/o suegro o suegra del jefe hablan una lengua indígena y también aquellos que declararon pertenecer a un grupo indígena." )AND persons who speak an indigenous language but who do not live in such a household (Por lo antes mencionado, la Comisión Nacional Para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas de México (CDI) considera población indígena (PI) a todas las personas que forman parte de un hogar indígena, donde el jefe(a) del hogar, su cónyuge y/o alguno de los ascendientes (madre o padre, madrastra o padrastro, abuelo(a), bisabuelo(a), tatarabuelo(a), suegro(a)) declaro ser hablante de lengua indígena. Además, también incluye a personas que declararon hablar alguna lengua indígena y que no forman parte de estos hogares  ) Meksika'da Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından korunup kollanan 68 dil grubu (agrupaciones lingüísticas) ve 364 yerli dil/lehçe (variantes lingüísticas) bulunur.INALI : Catálogo de las Lenguas Indígenas Nacionales , Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas

Kızılderililer ile Avrupalı göçmen yerleşimciler arasında 1519–1933 yıllarında aralıklı olarak asırlara yayılan savaşlar silsilesine Meksika Kızılderili savaşları adı verilir.

 Diller 
Meksika'da 11 dil ailesinde (familias lingüísticas) toplanan 68 dil grubuna (agrupaciones lingüísticas) ait 364 yerli dil/lehçenin (variantes lingüísticas) araştırılması Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından yapılır.INALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] (14 January, 2008). Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas 

Dil aileleri ve buna bağlı dil grupları:
 Algonkin-Yurok dilleri: Kikapuca
 Uto-Aztek dilleri: Güney Tepehuancası, Huiçolca, Koraca, Kuzey Tepehuancası, Mayoca, Nahuatlca, Papagoca Pimaca, Tarahumaraca, Varihoca 
 Yuma-Koçimi dilleri: Kilivaca, Kukapaca, Kumeyayca, Paypayca, Tipayca
 Seri dilleri: Serice
 Oto-Mange dilleri: Amuzgoca, Çatinoca, Çinantekçe, Çoçoltekçe, İşkatekçe, Kuikatekçe, Matlatzinkaca, Mazahuaca, Mazatekçe, Miştekçe, Otomice, Pamece, Popolokaca, Tlahuikaca, Tlapanekçe, Trikice, Yonaz Çiçimekacası
 Maya dilleri: Akatekçe, Avakatekçe, Çuhça, Çolca, Hakaltekçe, İşilce, Kakçikelce, Kanhobalca, Kekçice, Kiçece, Lakandonca, Mamca, Moçoca, Tabasco Çontalcası, Tektitekçe, Toholabalca, Tzeltalca, Tzotzilce, Vastekçe, Yukatek Mayacası
 Totonak-Tepehua dilleri: Tepehuaca, Totonakça
 Taraska dilleri:
 Mihe-Zoke dilleri: Ayapanekçe, Mihe dilleri, Olutekçe, Sayultekçe, Sierra Popolukacası, Texistepec Popolukacası, Zoke dilleri
 Tekistlatek dilleri: Oaxaca Çontalcası
 Huavece

 Halklar 
100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar
 100.000 den fazla nüfusu sahip olanlar | Etnik Nüfus Anadil¹Nahuatl (Nāhuatlācah)2,445,9691,659,029Yukatek Mayaları (Maya'wiinik)2,475,575892,723Zapotekler (Binizaa)777,253505,992Miştekler (Tu'un savi)726,601510,801Otomiler (Hñähñü)646,875327,319Totonaklar (Tachiwin)411,266271,847Tzotziller (Batzil k'op)406,962356,349Tzeltalar (K'op o winik atel)384,074336,448Mazahualar (Hñatho)326,660151,897Mazatekler (Ha shuta enima)305,836246,198Vastekler (Téenek)296,447173,233Çollar (Winik)220,978189,599Çinantekler (Tsa jujmí)201,201152,711Purepeçalar (P'urhépecha)202,884136,388Mişeler (Ayüükjä'äy)168,935135,316Tlapanekler (Me'phaa)140,254119,497Tarahumaralar (Rarámuri)121,83587,721Source: CDI (2000) 

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language

20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar
 20.000 den fazla ve 100.000 den az nüfusu sahip olanlar Etnik Nüfus Anadil1Mayolar (Yoreme)91,26160,093Zokeler (O'de püt)86,58934,770Çontallar (Yokot)79,43843,850Popolukalar (Tuncápxe)62,30644,237Çatinolar (Cha'cña)60,00347,762Amuzgolar (Tzañcue)57,66648,843Toholaballar (Tojolwinik)54,50544,531Huiçollar (Wixárika)43,92936,856Tepehuanlar (O'dami)37,54830,339Trikeler (Tinujéi)29,01824,491Popolokalar26,24918,926Koralar (Nayeeri)24,39019,512Mameler (Qyool)23,8128,739Yakiler (Yoeme)23,41115,053Cuicateco (Nduudu yu)22,98415,078Huaveler (Ikoods)20,52816,135Kaynak: CDI (2000) 

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language

 20.000 den az nüfusa sahip olanlar 
 20.000 den az nüfusa sahip olanlar küçükresim|upright=1.82 Etnik Nüfus Anadil1Tepehualar (Hamasipini)16,05110,625Kanhoballar (K'anjobal)12,97410,833Chontal of Oaxaca (Slijuala sihanuk)12,6635,534Pame (Xigüe)12,5729,768Chichimeca Jonaz (Uza)3,1691,987Guarijío (Makurawe)2,8441,905Çuhlar2,7192,143Chocho (Runixa ngiigua)2,5921,078Tacuate2,3792,067Ocuiltec (Tlahuica)1,759522Pima Bajo1,540836Hakaltekler (Abxubal)1,478584Kekçiler (K'ekchí)987835Lakandonlar (Hach t'an)896731Ixcatec816406Seriler (Comcáac)716518Kiçeler (Quiché, Q'iché)524286Motocintleco (Qatok)692186Kakçikeller (K'akchikel)675230Paipai (Akwa'ala)418221Tohono O'odham (Papago)363153Cucapá (Es péi)344206Kumiai (Ti'pai)328185Kikapular (Kikapooa)251144Koçimiler (Laymón, mti'pá)22696İşiller224108Kilivalar (Ko'lew)10755Avakatekler5927Diğerleri27283372 dahil: Opatalar, Soltec ve PapabucoKaynak: CDI (2000) 

¹Number of indigenous peoples that still speak their Indigenous language

 Ayrıca bakınız 
Instituto Nacional de Lenguas Indígenas
Meksika Kızılderili katliamları

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Comision Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indigenas  
 Consejo Nacional de Poblacion 
 Instituto Nacional de Estadistica y Geografia