Yaz Olimpiyatları'nda basketbol

Olimpiyat Oyunları'nda basketbol, 1936'dan beri düzenli olarak gerçekleştirilen olimpik spor dalı. Olimpiyatlar'da madalya sporu olarak takvime alınmadan önce, 1904'te gösteri mahiyetinde bir kez düzenlendi. Kadın basketbolunun olimpiyat takviminde yer alması 1976 yılından itibaren gerçekleşti.

Amerika Birleşik Devletleri, bu dalda uzak ara en başarılı takımdır. ABD katıldığı 17 turnuvanın 14'ünü kazandı. Bu turnuvlarda, 1936'dan 1968 yılına kadar gerçekleştirilen 7 olimpiyat oyununu arka arkaya kazanma başarısı gösterdi. Amerika Birleşik Devletleri kadın millî basketbol takımı katıldığı 9 turnuvanın 7'sini kazandı. Bunlardan, 1996'dan 2012'ye kadar olan 5 tanesini arka arkaya kazanma başarısı gösterdi.

 Tarihi 
Basketbol, James Naismith tarafından 1891'de Springfield, Massachusetts'te bulundu. Onyıllar sonra, bu yeni bulunan spor dalı Amerika Birleşik Devletleri'nde kapalı salonlarda yapılan sporlar arasında en popüleri oldu. Popülaritesi denizleri aşan basketbol için, Avrupa'da Cenevre, İsviçre'de FIBA adında FIBA kuruldu.

 Erken dönem Amerikan egemenliği 
Kansas Jayhawks koçu Phog Allen'ının çabaları sayesinde basketbol ilk kez 1936 Olimpiyat Oyunları'nda Berlin'de düzenlendi, basketbol sahası olarak da tenis kortları kullanıldı. İlk üç sırayı alan ülkelere madalyalarını Dr. Naismith takdim etti. O zamanki Olimpiyat kurallarına göre tüm yarışmacılar amatör sporculardan oluşmaktaydı. Basketbol turnuvaları ilk kez 1948 Olimpiyat Oyunları'nda kapalı sahalarda düzenlendi. Amerika Birleşik Devletleri millî basketbol takımı tek bir maç dahi kaybetmeden, 1936'dan 1968'e kadar olan ilk 7 Olimpiyat Oyunları'nı kazanarak gücünü kanıtlamış oldu. Amerika, ilk zamanlar turnuvaya NBA oyuncuları gönderirken, artık Kolej Oyuncuları göndermeye başladı. Diğer ülkeler ise en iyi oyuncularını Olimpiyatlar'a göndermeye başladılar.

 Münih ve sonrası 
ABD'nin kazanma serisi 1972 Olimpiyat Oyunları'nda Sovyetler Birliği millî basketbol takımının çok zor şartlar altında oynanan final maçını kazanmasıyla sona erdi. Amerikalılar ikincilik madalyasını almayı redderek, final seremonisini boykot ettiler ve o günden beri madalya IOC tarafından tutuldu. Amerikalılar 1976'da yarı finalde SSCB'nin Yugoslavya'ya yenilmesiyle, finalde ikinci kez Yugoslavya millî basketbol takımını yenerek, tekrar Olimpiyat Oyunları'nda altın madalyanın sahibi oldular. Amerika'nın 1980 Olimpiyat Oyunları'nı boykot ederek olimpiyatlarda yer almamasının ardından Yugoslavya millî basketbol takımı Olimpiyatlar'ı kazanan 3. takım oldu. Yugoslavya, yarı finalde SSCB'yi, finalde de İtalya'yı yendi. ABD, bu sefer SSCB'nin boykot ettiği 1984 Olimpiyat Oyunları'nı, finalde İspanya'yı yenerek kazandı. 1988 Olimpiyat Oyunları'nı SSCB yarı finalde ikinci kez ABD'yi ve finalde de Yugoslavya'yı yenerek ikinci kez kazandı.

 Profesyonel dönem 
1989'da Borislav Stanković 'in Başkanlığında FIBA, NBA oyuncularının Olimpiyat Oyunları da dahil olmak üzere, uluslararası turnuvalarda mücadele edebilmelerine izin verdi. Takip eden ilk olimpiyatlar 1992 Olimpiyat Oyunları'ydı. 1992 ABD Rüya Takım'ı ortalama 44 sayı farklarla ve hiç mola kullanmadan altın madalyanın sahibi oldu. Bu arada artık Sovyetler Birliği ve Yugoslavya devletleri parçalanmışlardı, fakat onların halefleri olan devletler yine güçlü takımlara sahiplerdi. Yeni bağımsız iki ülke olan Hırvatistan ve Litvanya sırasıyla gümüş ve bronz madalya kazandılar.

ABD, 1996 Olimpiyat Oyunları ve 2000 Olimpiyat Oyunları'nı da kazandı ancak performansı 1992 Olimpiyat Oyunları'ndaki gibi değildi. Olimpiyatlar'da NBA oyuncularının mücadele etmesine izin verildiğinden beri Atlanta'da düzenlenen 1996 Oyunları, ev sahibi şehrin aynı zamanda bir NBA takımına da sahip olduğu ilk örnekti. Atlanta'da Sırbistan, Sydney'de Fransa finalist olan ülkelerdi. Her iki turnuvada da Litvanya bronz madalya kazanan takımdı.

ABD'nin yeniden kurduğu egemenlik 2004 Olimpiyat Oyunları'nda gruplarda Porto Riko ve Litvanya'ya yenilmesi ve yarı finalde Arjantin'e elenmesi ile kesintiye uğradı. Atina'da düzenlenen 2004 Olimpiyat Oyunları'nı finalde İtalya'yı yenen Arjantin kazandı. Bu sonuçla Olimpiyat Oyunları'nı kazanan 4. takım oldu.

Amerikalılar Pekin'de düzenlenen 2008 Olimpiyat Oyunları'nda tekrar eski güçlerine kavuşarak, finalde 2006 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası Şampiyonu İspanya'yı yendiler ve altın madalyanın sahibi oldular. Arjantin turnuvayı 3. bitirdi ve bronz madalyanın sahibi oldu.

2012 Olimpiyat Oyunları'nda Londra'da Amerikalılar ve İspanyollar tekrar finalde karşı karşıya geldiler. Bu finali az bir farkla da olsa, yine ABD kazandı.

 Mekânlar 
 Berlin 1936: Reichsportfeld, Berlin
 Londra 1948: Harringay Arena, Harringay
 Helsinki 1952: Tenis Sarayı ve Messuhalli II, her ikisi de Helsinki'de
 Melbourne 1956: Sergi Binası, Melbourne
 Roma 1960: Sports Arena ve Spor Sarayı, Roma
 Tokyo 1964: Yoyogi National Gymnasium, Tokyo
 Mexico City 1968: Palacio de los Deportes, Meksiko
 Münih 1972: Basketballhalle, Münih
 Montreal 1976: Étienne Desmarteau Centre ve Montreal Forum, Montreal
 Moskova 1980: CSCA Spor Sarayı ve Olimpiysky Stadium, Moskova
 Los Angeles 1984: The Forum, Inglewood
 Seul 1988: Jamsil Arena, Seul
 Barcelona 1992: Pavelló Olímpic de Badalona, Badalona
 Atlanta 1996: Forbes Arena ve Georgia Dome, Atlanta
 Sydney 2000: The Dome ve Sydney SuperDome, Sidney
 Atina 2004: Helliniko Indoor Arena ve Olympic Indoor Hall, Atina
 Pekin 2008: Wukesong Indoor Stadyumu, Pekin
 Londra 2012: Olympic Basketball Arena ve Kuzey Greenwich Arena, Londra
 Rio de Janeiro 2016: Arena 1 do Centro Olímpico de Treinamento, Rio de Janeiro

 Eleme aşaması 
2012 Olimpiyat Oyunları'nda uygulandığı gibi, elemeler 3 aşamadan oluşmaktadır: 
1 takım (erkek ve kadın) dünya şampiyonu olarak,
7 erkek takımı ve 5 kadın takımı bölgesel şampiyonalarındaki sıralamalara göre,
3 erkek takımı ve 5 kadın takımı kalan boşluk için kendi bölgesel şampiyonsından direkt olarak katılamayan en iyi takımların oynadığı eleme turnuvasından,

Turnuvayı düzenleyen ülkenin takımı otomatik olarak turnuvaya katılır.

Bölge  Erkekler  KadınlarDünya Şampiyonası  1  1Afrika Şampiyonası  1  1Amerika Şampiyonası   2  1Asya Şampiyonası   1  1Avrupa Şampiyonası   2  1Okanusya Şampiyonası  1  1Dünya Elemeleri Turnuvası  3  5Ev Sahibi Ülke 1  1Total  12  12

Erkekler Turnuvaları
YılEv SahibiAltın Madalya MaçıBronz Madalya MaçıAltın Madalya KazananıMaç SonucuGümüş Madalya KazananıBronz Madalya KazananıMaç SonucuDördüncülük (4.)19361936 Olimpiyat OyunlarıBerlin19-826-1219481948 Olimpiyat OyunlarıLondra65-21 52-4719521952 Olimpiyat OyunlarıHelsinki36-2568-5919561956 Olimpiyat OyunlarıMelbourne89-5571-6219601960 Yaz OlimpiyatlarıRomaplay-off yapılmadı.play-off yapılmadı.19641964 Yaz OlimpiyatlarıTokyo73-5976-6019681968 Yaz OlimpiyatlarıMeksiko65-5070-5319721972 Olimpiyat OyunlarıMünih51-5066-6519761976 Olimpiyat OyunlarıMontreal95-74100-7219801980 Olimpiyat OyunlarıMoskova86-7730px|alt=|link=İtalya  117-9430px|alt=|link=İspanya  19841984 Olimpiyat OyunlarıLos Angeles96-6588-8219881988 Olimpiyat OyunlarıSeul76-6378-4919921992 Olimpiyat OyunlarıBarselona117-8582-7830px|alt=|link=Birleştirilmiş Takım19961996 Olimpiyat OyunlarıAtlanta95-6980-7420002000 Olimpiyat OyunlarıSidney85-7589-7120042004 Olimpiyat OyunlarıAtina84-69104-962008  2008 Olimpiyat OyunlarıPekin118-10787-7520122012 Olimpiyat OyunlarıLondra107-10081-77

 Konfederasyonlara göre performans 
Confederation
 !1936
 !1948
 !1952
 !1956
 !1960
 !1964
 !1968
 !1972
 !1976
 !1980
 !1984
 !1988
 !1992
 !1996
 !2000
 !2004
 !2008
 !2012
 !2016FIBA Afrika  15.-18. 19. 9.-16. -- -- -- 15. 15. 12.11. 12. 10. 10. 11. 12. 12. 12. 10. FIBA Amerika 1. 1.1. 1. 1. 1.1. 2. 1. 5.1. 3. 1.1. 1. 1. 1.1. FIBA Asya  5. 8. 9.-16. 7. 11. 10. 13. 13. 11. 12.10. 9. 12. 8. 10.  8. 8. 12. FIBA Avrupa 4. 2. 2.2. 2. 2.2. 1. 2.1. 2. 1.2. 2. 2.2. 2. 2. FIBA Okyanusya -- -- -- 12. -- 9. -- 9. 8. 8. 7. 4.6. 4. 4.  9. 7. 7. 

 Katılan ülkeler 
 Ülkeler 36  48  52  56  60 64  68  72  76  80  84 88  92  96  00  04 08  12  Yıllar       10.  11.  12. 12.  12.    5   15.  4.            9.  1.  3.  4.  6     12.   9.   9.  8.  8.  7.  4.  6. 4.  4.  9.  7.  7.  13  19.  11.  17.                 3  9. 3. 6.  6.3.3. 4.  7.   5.  9.  5.  5. 6.     5.  14    7.  5.  16.   10.             4 2. 9.  9.  9.   14.    4.  4.  6.    7.     9         10.       1  9.  6.  5.  8.                4        10.  11.  12.  8.  10.  8.  8.  12.  8  15.  18.   11.               3   2. 7.   6.   3 Ülkeler 36  48  52  56  60 64  68  72  76  80  84 88  92  96  00  04 08  12  Yıllar   13.  9.     11. 3. 7.  6.         6  9.  7.  9.   5.    8.  6.  9.      7  15.  19.  9.      16.  12.   12.  12.       7  9.          1    9.    11.              2  19. 2. 8.  4.  10.      11.    2.   6.  8  15.        12.    8.   7.    10.   5   20th                 9.  2    17.            5.   5.  5.   4   16.  9.   9.  13.              4           12.          1   14.                11.   2 Ülkeler 36  48  52  56  60 64  68  72  76  80  84 88  92  96  00  04 08  12  Yıllar   22.                  1   23.                  1    17.                1  7.  17.  17.   4.  5.  8.  4.  5.2. 5.     5. 2.   12  9.    10.  15.  10.   14.  11.          6    8.   14.   16.  14.     9.   12.      6  15.          1     3.3.3. 4.  4.  8. 6 3. 4.  9.   12.  12.  5.   10.          7      16.            1                11.  10.    2                   10.  1 Ülkeler 36  48  52  56  60 64  68  72  76  80  84 88  92  96  00  04 08  12  Yıllar        12.             1  8.  10.     15.              3  5.  12.  9.  7.  11.   13.  13.           7  4.     7.  6.  6.  10.   7.         6       13.  4.  9.  6.  9.   7.  8.  10.   6.    9    17.                 1        8.   9.  3.  3     15.  15.   11.         3    2. 6. 11.    3      13.                1  2.2.2.2.3.1.3.3.1.     9      14.   7.  11.   4. 2.8.  9.   9.  7.  2.  2.  11 Ülkeler 36  48  52  56  60 64  68  72  76  80  84 88  92  96  00  04 08  12  Yıllar           10.          1  9.  21.  17.                 3     15.               1                   11.  1  19.   17.                 2    4.   11.1.1.1.1.1.1.2.1.1.3.1.1.1.3. 1. 1.   17  6.  5. 3.3. 8. 8.     6.         7              11.       1      6.  7. 2. 5.2.1.3.2.     8Ülkeler  21  23  23  15  16  16  16  16  12  12  12  12  12  12 12  12  12  12

 Notlar 
A NOC, IOC'nin üyesi değillerdi.
B  Çin 1936-56
C  Yugoslavia bir bölümü 1936-1988
D  Sovyetler Birliği'nin parçası olarak mücadele etti. 1952-88
E  Batı Almanya olarak 1968-88
F  bir bölümü 1992'de
G şimdi  Sırbistan,  Sırbistan ve Karadağ olarak 1992-2006
H  Yugoslavia bir bölümü 1936-1988
I  Malezya'nın bölümü olarak 1964'te

 Resmi olmayan ve gösteri mahiyetindeki turnuva şampiyonları 
 1904  Buffalo German YMCA
 1924  London Central YMCA

 Kadınlar turnuvaları 
YılEv SahibiAltın Madalya MaçıBronz Madalya MaçıAltın Madalya KazananıMaç SonucuGümüş Madalya KazananıBronz Madalya KazananıMaç SonucuDördüncülük (4.)19761976 Olimpiyat OyunlarıMontrealplay-off yapılmadı.play-off yapılmadı.19801980 Olimpiyat OyunlarıMoskova104-7368-6519841984 Olimpiyat OyunlarıLos Angeles85-5563-5719881988 Olimpiyat OyunlarıSeul77-7068-5319921992 Olimpiyat OyunlarıBarselona30px|alt=|link=Unified Team76-6688-7419961996 Olimpiyat OyunlarıAtlanta111-8766-5620002000 Olimpiyat OyunlarıSidney76-5484-7320042004 Olimpiyat OyunlarıAtina74-6371-622008  2008 Olimpiyat OyunlarıPekin92-6594-8120122012 Olimpiyat OyunlarıLondra86-5083-74

 Konfederasyonlara göre performans 
Confederation
 !1976
 !1980
 !1984
 !1988
 !1992
 !1996
 !2000
 !2004
 !2008
 !2012
 !2016FIBA Afrika  -  -  -  -  -  12.  12.  11.  12.  12. FIBA Amerika 2.  5. 1. 1. 3. 1. 1. 1. 1. 1. FIBA Asya  5.  - 2.  6. 2.  7.  4.  9.  4.  5. FIBA Avrupa 1. 1.  6. 2. 1.  4.  5. 3. 3. 2. FIBA Okyanusya  -  -  5.  4.  - 3. 2. 2. 2. 3. 

 Katılan ülkeler 
 Ülkeler 76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  Yıllar           12.  1    5.  4.  6. 3.2.2. 2. 3.  8      7. 2.3. 4.  11.  9.  5         6.   1 3.2.  5.        3  6.   4.    11.  10.    8.  4    3. 6. 2. 9.   9.  4.  6.  7         10.  1   5.    4.  6.  9.     4  4.        1      5.  7.  7.  2        5.   2.  2           11.  1         7.    1 Ülkeler 76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  Yıllar   4.          1   6.    8.  8.      3  5.      7.   10.    3   2. 7.   10.  4.  12.  8.   6        9.   1          12.   1        11.  8.  10.   3         11.    1        8.     1      5.  6. 3.3. 4.  5        12.     1     7.     4 1.1. 3.     3 Ülkeler 76  80  84  88  92  96  00  04  08  12  Yıllar      5.    6.  5.   3           5.  1      4.      4   1.   1 2. 1.1.3. 1.1.1. 1. 1.  9  3. 6. 2.      3       12.      1Nations  6  6  6  8  8  12  12  12  12  12

 Madalya tablosu 
 Toplam 
Erkekler ve kadınlarda madalya kazanan ülkelerin toplam madalya sayıları.
 1    21  2  3  26 2    4  4  4  12 3  /  1  5  2  8 4   1  0  1  2 5    1  0  0  1 6    0  3  2  5 7    0  3  0  3 8    0  3  0  3 9    0  2  0  2  10    0  1  4  5 11    0  1  1  2 12    0  1  1  2 13    0  1  0  1 14    0  1  0  1 15    0  1  0  1 16    0  0  3  3 16    0  0  3  3 18    0  0  2  2 19    0  0  1  1   0  0  1  1

 Madalya tablosu, erkekler 
 1    14  1  2  17 2    2  4  3  9 3  /  1  4  1  6 4   1  0  1  2 5    0  3  0  3 6    0  2  0  2   0  2  0  2 8    0  1  0  1   0  1  0  1 10    0  0  3  3   0  0  3  3 12    0  0  2  2 13    0  0  1  1   0  0  1  1   0  0  1  1

Madalya tablosu, kadınlar 
 1    7  1  1  9 2    2  0  1  3 3    1  0  0  1 4    0  3  2  5 5    0  1  1  2   0  1  1  2   0  1  1  2   0  1  1  2 9    0  1  0  1   0  1  0  1 11    0  0  2  2

 Notlar 
A NOC was not member of IOC
B competed as part of  Soviet Union from 1952-88
C part of  in 1992
D part of  Czechoslovakia from 1920-92
E as  Zaire from 1984-96
F part of  Yugoslavia from 1976-1988

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
2012 Londra Olimpiyatları Basketbol Turnuvası Kapak by fiba.com
Olimpiyatlar Basketbol Madalya sayısı by fiba.com
Tüm zamanlar erkekler sonuçları
Tüm zamanlar kadınlar sonuçları