Esma bint Mervân

Esmâ bint Mervân (, İbranice: עצמאא בנת מרואן), 7. yüzyılda yaşamış Medineli Arap Yahudisi şairdir. Muhammed'in Medine'ye hicretinden sonra, İslam karşıtı şiir söyleyen şairler arasında sınıflandırılmaktadır.Esat Ayyıldız, Asmâ Bint Mervân: Arap-Yahudi Bir Kadın Şair , Edebiyat Kazıları, Ankara: İKSAD Publishing House, 2020. s. 13 -42. Muhammed'in isteği üzerine Ümeyr b. Adî tarafından öldürüldü.

 Kökeni 
Esmâ bint Mervân'ın nesebi hakkında kesin bir görüş birliği bulunmamaktadır. el-Vâkidî, Esmâ'nın Benû Umeyye b. Zeyd'e mensup olduğunu kaydetmektedir. Ebû Ubeyde el-Kâsım b. Sellâm ise, ondan "Yahudi Esmâ" (Asmâ el-Yehûdiyye) olarak bahsetmektedir. Keza el-Belâzurî'ye göre de Esmâ Yahudi kökenlidir.

 Şairliği 
Esmâ bint Mervân, hem İslam öncesinde hem de İslam sonrasında yaşamıştır. İslam peygamberi Muhammed tarafından kendisi hakkında verilen ölüm emri ile bilinir. Ölüm emrinin sebebi, Muhammed'e karşı eleştirel şiirler yazmış olmasıdır. Muhammed'in isteği üzerine Ümeyr b. Adî tarafından öldürülür.Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi, 10. cilt, Sayfa 33

Esmâ bint-i Mervân bir şiirinde Muhammed'i şairleri öldürttüğü için şöyle eleştiriyordu:
"Düşman üzerine seğirterek birbirinizle yarışırcasına yürüyünüz Malik, Nebit, Avf oğulları!
Düşman üzerine seğirterek birbirinizle yarışırcasına yürüyünüz Hazrec oğulları!
Sizler, sizden olmayan, yanınıza gelen bir kimseye itaat ettiniz, boyun eğdiniz ki, o ne Mudar'dandır, ne de Mezhic'dendir!
Başları kestikten sonra, hâlâ ondan pişmiş çorba umulduğu gibi umuyorsunuz! Ondan bir şey uman aldanır, umudundan kesilir."

Necip Fazıl Kısakürek, Esmâ bint Mervân'ın öldürülüşünü Çöle İnen Nur adlı eserinde şöyle anlatmaktadır:

 Hadisçilerin Rivayetin Sahihliğiyle İlgili Görüşleri 
Klasik ve klasik sonrası hadisçiler bu rivayeti reddetmiş ve bunun uydurma (mevzu') olduğunu ilan etmiştir. Olayın gerçekliğine karşı argümanlarında, hikâyenin nakledildiği rivayet zincirlerinin (isnadlar) hepsinin en düşük dereceden (mevzūʻ) zayıf (zaʻif) olduğuna işaret ederler.Al-Albani, Nasir al-Din. "Hadith#6013". Silsilat al-aḥādīth al-ḍaʻīfah wa-al-mawḍūʻah سلسلة الأحاديث الضعيفة والموضوعة (in Arabic). Vol. 33. p. 13. "(موضوع...محمد بن الحجاج...قلت : وهو كذاب خبيث ؛ كما قال ابن معين ، وهو واضع حديث الهريسة ... والراوي عنه محمد بن إبراهيم الشامي ؛ كذاب أيضاً)"Ibn Hisham, 'Abd al-Malik (1995). Al-Sayyid, Majdi Fathi (ed.). Ṣaḥīḥ Sīrah al-Nabawīyah صحيح السيرة النبوية (in Arabic). Vol. 4. Dār al-Ṣaḥābah lil-Turāth. pp. 335–336.Al-Jawzi, Abu'l-Faraj. Al-'ilal العلل (in Arabic). Vol. 1. p. 175. "(هذا مما يتهم بوضعه محمد بن الحجاج)"Ibn ʻAdī. Al-Kāmil fī al-ḍuʻafāʼ wa-ʻilal al-ḥadīth الكامل في الضعفاء وعلل الحديث (in Arabic). Vol. 7. p. 326. "(ولم يرو عن مجالد غير محمد بن الحجاج وجميعاً مما يُتهم محمد بن الحجاج بوضعها)"

Rivayete kaynaklık eden eserlerden biri elde müellif nüshası bulunmayan ve İbn-i İshak'a isnat edilen Siratu Resulillâh'tır. Onun eserine yönelik en çok tartışılan eleştiri, çağdaşı Mâlik ibn Enes'in eleştirisidir.Jones, J. M. B. (1968). "ibn Isḥāḳ". Encyclopaedia of Islam. Vol. 3 (2nd ed.). Brill Academic Publishers. pp. 810–11. Mālik, İslam peygamberi Muhammed ve Medine Yahudileri hakkındaki hikâyeleri, bunların yalnızca din değiştiren Yahudilerin oğullarının anlatımlarına dayanılarak alındıkları gerekçesiyle reddetmiştir.Arafat, W. N. (1976-01-01). "New Light on the Story of Banū Qurayẓa and the Jews of Medina". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. 108 (2): 100–107. Aynı hikâyeler daha sonra ünlü hadisçi ibn Hacer el-Askalani tarafından 'tuhaf hikâyeler' (garāʾib) olarak kınanmıştır. Konuyla ilgili İbn Sa'd tarafından gelen diğer rivayet hakkında ise El-Albani, İbn Sa'd'ın rivayet zincirinin El-Vakidi'yi de içerdiği için zayıf olduğunu beyan etmiştir. Vakidi ile ilgili olarak Yahya ibn Ma'în "El-Vakidi, peygamber hakkında 20.000 uydurma hadis rivayet etmiştir" şeklinde bir ifade kullanmış, Buharî ondan bir tek rivayet bile almadığını belirtmiş ve rivayet zincirinin başındaki isim olan El-Hâris ibn el-Fudayl'nin asla sahabeden biriyle karşılaşmamış olması sebebiyle rivayetin muʻdal olduğu söylenmiştir.Ibn Hisham, 'Abd al-Malik (1995). Al-Sayyid, Majdi Fathi (ed.). Ṣaḥīḥ Sīrah al-Nabawīyah صحيح السيرة النبوية (in Arabic). Vol. 4. Dār al-Ṣaḥābah lil-Turāth. pp. 335–336. "
حديث ضعيف وإسناده معضل
1 – أخرجه ابن سعد، (2/27–28) في طبقاته من رواية الواقدي المتروك، وعنه أخرجه ابن السكن، والعسكري في الأمثال كما في الإصابة (5/34) .
في سنده الواقدي من المتروكين.
2 – أخرجه الخطيب (13/199) في تاريخه، و ابن الجوزي في العلل (1/175)، و ابن عساكر في تاريخه كما في الكنز (35491) من طريق محمد بن الحجاج اللخمي عن مجالد عن الشعبي عن إبن عباس.
و سنده موضوع. فيه اللخمي، قال البخاري عنه: منكر الحديث. و قال ابن معين: كذاب خبيث، وقال مرة: ليس بثقة، وكذبه الدارقطني، وإتهمه ابن عدي بوضع حديث الهريسة،"

 Konuyla ilgili yayınlar 
Esat Ayyıldız, Asmâ Bint Mervân: Arap-Yahudi Bir Kadın Şair , Edebiyat Kazıları, Ankara: İKSAD Publishing House, 2020. s. 13 -42.

Ayrıca bakınız
Ümmü Kırfe
Ebu Afek

 Kaynakça 

Kategori:Öldürülen şairler
Kategori:Cinayet kurbanları
Kategori:Orta Çağ'da Yahudiler
Kategori:Yahudi şairler
Kategori:Arap şairler
Kategori:Muhammed dönemi siyasi infaz kurbanları
Kategori:Kadın şairler
Kategori:Suikast sonucu ölen Yahudiler
Kategori:Muhammed'in muhalifleri