M5 (İstanbul Metrosu)

M5 (Üsküdar – Samandıra Merkez) Metro Hattı, İstanbul'un Anadolu Yakasında, ilk istasyonu Üsküdar, son istasyonu ise Samandıra Merkez olan 26,5 km uzunluğunda 20 istasyonlu tam otomatik sürücüsüz metro hattıdır. Metro hattında çalışan araçlar Türkiye'nin ilk sürücüsüz metro hattıdır. M4 (Kadıköy – Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı'ndan sonra Anadolu Yakası'nın ikinci metrosu olma özelliğini taşır. Hattın Üsküdar – Yamanevler arasındaki ilk etabı 15 Aralık 2017'de hizmete girmiştir.

Hattın üçüncü etabındaki Çekmeköy ile Samandıra Merkez arası Sancaktepe Şehir Hastanesi istasyonunu pas geçilerek 16 Mart 2024 tarihinde hizmete açılmıştır. Samandıra Merkez ile Sultanbeyli arasının ise 19 Mayıs 2026 tarihinde hizmete alınması planlanmaktadır.

Hat 2024 yılında günde ortalama 293.747 yolcu taşımıştır. Tek günlük yolcu rekoruna ise 345.194 kişi ile 2023 yılında ulaşmıştır.

 Tarihçe 
Başlangıçta hafif metro olarak düşünülen metro, daha sonra tıpkı M4 hattında olduğu gibi ağır metroya dönüştürülmüştür. Birçok kez gündeme gelen metronun ihalesi sık sık ertelenmiştir. Hattın ihalesi için ilk olarak 9 Ağustos 2011 tarihi planlanmış ancak daha sonra 26 Ağustos'a ertelenmiştir. İhaleye ise 15 Eylül 2011 günü çıkılmıştır. İhaleyi en düşük teklifi veren Doğuş Grubu kazanmıştır. 7 Mart 2012 tarihinde sözleşme imzalanmış olup bedeli 563.899.995,32€'dur. 6 Haziran 2012'de resmî olarak temel atılmıştır. Sözleşmeye göre işin bitim tarihi 4 Mayıs 2015'ti, fakat 15 Aralık 2017 tarihinde ilk etap açıldı. Hattın ikinci etabı ise 21 Ekim 2018 tarihinde Çekmeköy istasyonunda törenle açılmıştır.

Hattın üçüncü etabı olan Çekmeköy - Sancaktepe - Sultanbeyli uzatmasının ihalesi Mart 2017'de yapılarak Nisan 2017'de inşaat çalışmalarına başlanmıştır. 2018 yılının ortaasından itibaren ödenek yokluğu ile kredi temin edilememesi sebebiyle inşaat çalışmaları tamamen durdurulmuştur. Ekim 2019'da 110 milyon € kredi temin edilerek Kasım 2019'da inşaat çalışmaları Sancaktepe İstasyonu'nda yapılan törenle tekrar başlamıştır. Aralık 2020'de ise Eurobond ihracı ile hat için 60 milyon € ek finansman sağlanmıştır. Üçüncü etaptaki ana hat TBM tünel kazıları Sancaktepe İstasyonu'ndan Çekmeköy'e doğru Ocak 2021 tarihinde başlamıştır. TBM-1 18 Ocak 2022'de Meclis İstasyonu Şaftına ulaşarak TBM kazısını tamamlamıştır. TBM-1'in kazısı tamamlandığı gün TBM-3 Veysel Karani'ye doğru Sancaktepe'den kazıya başlamıştır. Sultanbeyli istasyonu'ndan 2 Temmuz 2022 tarihinde şantiye alanına indirilen ve Veysel Karani İstasyonu'na doğru kazacak olan 5. ve 6. TBMler 19 Ağustos 2022 tarihinde TBM Başlama Töreni ile kazıya başlamıştır. TBM kazı optimizasyonu ile çalışma programında 6 ay erken bitirme hedeflenmiştir. 19 Ekim 2022 tarihinde Meclis İstasyonu TBM şaftında hattın 3.etabının ilk ray kaynağı töreni yapılmıştır. Bu törende İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, 3. etap ilerleme oranının %65'e ulaştığını belirtmiştir.
4 Mayıs 2023 tarihinde Çekmeköy'den kalkan test treni ile elektrifikasyonu tamamlanan Meclis ve Sarıgazi istasyonlarını kapsayan ilk test sürüşü yapılmıştır. 6 Ekim 2023 tarihinde 5. TBM, Samandıra aç-kapa makas yapısına ulaşarak kazısını tamamlamıştır. 23 Kasım 2023 tarihinde 3. etap genelinde test sürüşleri başlamıştır.

 İşletme bilgileri 
 Sahibi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
 İşletici: Metro İstanbul
 Hat uzunluğu: 36,3 km (İşletmede olan 26,5 km)
 Hat açıklığı: Standart (1.435 mm)
 Sefer süresi: 43 dk / Tek yön
 Sefer sıklığı: 4 dakika 10 saniye (Pik saatlerde), 6 dakika (Normal satlerde)
 İstasyon sayısı: 28 (İşletmede olan 20, İnşa hâlinde 4, Proje aşamasında 4)
 Araç seti ve vagon sayısı: 150 adet (6'lı vagonlarla işletilen 25 tren seti)
 Günlük sefer sayısı: 520 sefer 
 Günlük yolcu sayısı: 243.806 (ortalama) (2023)
 Günlük işletmedeki yolcu kapasitesi: 843.440520 (sefer sayısı) x 1.622 (6'lı vagon kapasitesi) = 843.440
 Depo sahası/Kumanda merkezi: Metro İstanbul Behiç Erkin Yerleşkesi
 İşletme saatleri: 06.00 - 00.00 (Cumayı Cumartesiye ve Cumartesiyi Pazara Bağlayan Gecelerde 00.00 - 06.00 arasında çift bilet olacak şekilde)
 Araç Marka/Model: CAF - Mitsubishi (Ortak üretim)
 Hat voltajı: 750 V DC
 Sürüş modu: UTO, ATP
 Sinyalizasyon: GOA 4 - PAKS

 Teknik bilgiler 
 22,8 km anahat tünel uzunluğu
 26,5 km toplam hat tüneli uzunluğu
 20 istasyon
 140 metre platform uzunluğu
 Üsküdar istasyonunda 150 metre platform uzunluğu
 Üsküdar - Çekmeköy arası 24x2 adet yarım boy peron ayırıcı kapı ve Meclis - Sultanbeyli arası 24x2 tam boy peron ayırıcı kapı
 2.750 metre bağlantı tüneli
 25 Sürücüsüz metro treni (150 vagon)
 ÇSS etabı kapsamında 4 yeni tren (24 vagon) araç filosuna eklenmiştir.
 128,8 metre tren uzunluğu ile İstanbul Metrosu'ndaki en uzun metro treni

6 vagondan oluşan CAF üretimi trenlerde, 1622 yolcu kapasitesi bulunmaktadır. 128.88 m uzunluğundaki trenler, saatte 90 km/sa hız yapabilecek şekilde tasarlanmıştır. Hattın işletme hızı 80 km/sa olarak tasarlanmıştır.

23 Kasım'da İspanya'da üretilen metro araçları Çakmak istasyonunda raylara indirildi. 15 Aralık tarihinde ise 1. etap olan Üsküdar - Yamanevler hizmete girdi. 2. etap ise 21 Ekim 2018'de Çekmeköy istasyonunda yapılan törenle hizmete girdi. 3. etabın ilk kısmı 16 Mart 2024'te hizmete girerken 4. etap ise test aşamasındadır. 5. etap ise plan aşamasındadır.

Metro hattının 1. ve 2. etap istasyonlarında yarım boy PAKS bulunmaktadır. Üçüncü etapta ise tam boy PAKS bulunmaktadır. Bu sayede tren ile peron arasında hem gürültü hem de hava kirliliği önlenmiş oldu.

 Etaplar 
+EtapHatİstasyon sayısıHat uzunluğuDurumAçılış tarihi1Üsküdar-Yamanevler99,9 kmrowspan="3" 15 Aralık 20172Yamanevler-Çekmeköy710,1 km21 Ekim 2018 3Çekmeköy-Samandıra Merkez46,5 km16 Mart 2024Sancaktepe Şehir Hastanesi1 -rowspan="2"  19 Mayıs 2026Samandıra Merkez-Sultanbeyli34,4 km4Sultanbeyli-Kurtköy45,2 kmbelirsiz

 İstasyonlar 

 Sıra İstasyon İlçe Aktarma Tür Notlar 1 Üsküdar Üsküdar  (Üsküdar)・20x20px (ŞH Üsküdar) Yer altı Yeni Valide Camii・Üsküdar Mihrimah Sultan Camii・Üsküdar İETT Peronları 2 Fıstıkağacı İstanbul Üsküdar Lisesi 3 Bağlarbaşı Marmara Üniversitesi Bağlarbaşı Yerleşkesi・Marmara İlahiyat Camii・Capitol AVM 4 Altunizade  (Altunizade)・ (Altunizade) İstanbul Topkapı Üniversitesi Altunizade Kampüsü 5 Kısıklı Büyük Çamlıca Tepesi 6 Bulgurlu Bulgurlu Mahallesi 7 Ümraniye Ümraniye  (Ümraniye) Santral Meydanı 8 Çarşı  (Çarşı) Ümraniye Çarşısı・Ümraniye Belediyesi 9 Yamanevler Canpark AVM・Haldun Alagaş Spor Salonu 10 Çakmak Çakmak Oto Sanayi・Ümraniye İSKİ ve Vergi Dairesi 11 Ihlamurkuyu Buyaka AVM・Meydan İstanbul AVM 12 Altınşehir Cemil Meriç Kültür Merkezi Anadolu Kültür ve Cem Vakfi  13 İmam Hatip Lisesi Ümraniye Anadolu İmam Hatip Lisesi 14 Dudullu  (Dudullu) Metro Corner AVM 15 Necip Fazıl Metrogarden AVM・İdealistPark AVM・Ümraniye Belediyesi Kapalı Yüzme Havuzu 16 Çekmeköy Çekmeköy Madenler Meydanı・Şehit Üsteğmen Arif Kalafat Doğa Parkı 17 Meclis Sancaktepe Çamsan Park AVM・Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul ilindeki hastaneler listesi・Sarıgazi Ahmet Keleşoğlu ilkokulu 18 Sarıgazi  (Sarıgazi) Sancaktepe Kaymakamlığı 19 Sancaktepe Şehir Hastanesi Sancaktepe Şehir Hastanesi・Prof. Dr. Feriha Öz Acil Durum Hastanesi  20 Sancaktepe  (Sancaktepe) Sancaktepe Belediyesi  21 Samandıra Merkez Osmangazi Caddesi ↓↓ İnşa hâlinde ↓↓ 22 Veysel Karani SancaktepeYer altı Rings AVM・Veysel Karani İlköğretim Okulu・Aydos Ormanı 23 Hasanpaşa Sultanbeyli Sultanbeyli Kaymakamlığı・Sultanbeyli Belediyesi・Atlaspark AVM・Fatih Sultan Mehmet Mezarlığı 24 Sultanbeyli Sultanbeyli Kent Meydanı ↓↓ Proje aşamasında ↓↓ 25 Gölet Sultanbeyli Yer altı Gölet Parkı 26 Akşemsettin 27 Fuar Alanı Pendik Kurtköy Fuar Alanı 28 Kurtköy YHT/ViaPort  (Kurtköy YHT Garı)・・・ (Kurtköy YHT/ViaPort) Kurtköy Depo Sahası・ViaPort Asia Outlet AVM

 İstasyon özellikleri 
 İstasyonlar 20x20px İstasyon tipi(Turnike katı ve teknik katlar) Platform tipi Derinlik (Metre) Yürüyen merdiven(Cadde seviyesi - Turnike katı) Yürüyen merdiven(Turnike katı - Peron) Asansör(Cadde seviyesi - Turnike katı) Asansör(Turnike katı - Peron) Yürüyen bant Giriş/Çıkış sayısı Üsküdar  Aç-Kapa + Top-Down 19 8 6 2 2  4 Fıstıkağacı  Aç-Kapa Tünel 31 4 4 3 1  2 Bağlarbaşı  Top-Down + Aç-Kapa 33 10 8 3 1  5 Altunizade  Aç-Kapa + Tünel 21 22 5 7 2 4 7 Kısıklı  Tünel 44 2 2 10 3  1 Bulgurlu  Aç-Kapa Aç-Kapa + Tünel 23 8 4 2 1  2 Ümraniye  Aç-Kapa + Top-Down Tünel 33 4 4 1 1  2 Çarşı  Aç-Kapa Aç-Kapa + Tünel 29 10 9 1 1  3 Yamanevler  Tünel 25 4 4 1 1  2 Çakmak  Aç-Kapa + Top-Down 25 4 4 2 1  2 Ihlamurkuyu  Aç-Kapa 27 4 4 1 1  2 Altınşehir  29 5 8 2 1  2 İmam Hatip Lisesi  Aç-Kapa + Tünel 21 5 4 1 1  2 Dudullu  Top-Down + Tünel 27 13 5 2 1  2 Necip Fazıl  Aç-Kapa 20 6 4 2 2  4 Çekmeköy  Aç-Kapa Aç-Kapa + Tünel 30 8 4 4 2  2 Meclis Aç-Kapa 29 2 4 1 2  1 Sarıgazi  Tünel 44 2 8 4 2  1 Sancaktepe Şehir Hastanesi Aç-Kapa 24 6 4 4 2  2 Sancaktepe  21 2 4 2 2  1 Samandıra Merkez  Aç-Kapa Tünel 30 2 4 1 2  1 Toplam 131 103 56 32 4 65

 İstasyon uzaklıkları 
İstasyonların platform ortası baz alınarak ölçüm yapılmıştır.
 Sıra İstasyon İstasyonlar arası uzaklık İlk istasyona olan uzaklık 1 Üsküdar 0+00 km Başlangıç 2 Fıstıkağacı 1+41 km 1+41 km 3 Bağlarbaşı 1+16 km 2+57 km 4 Altunizade 1+27 km 3+84 km 5 Kısıklı 1+24 km 5+08 km 6 Bulgurlu 1+46 km 6+54 km 7 Ümraniye 1+30 km 7+84 km 8 Çarşı 1+09 km 8+93 km 9 Yamanevler 0+97 km 9+90 km 10 Çakmak 0+86 km 10+76 km 11 Ihlamurkuyu 1+08 km 11+84 km 12 Altınşehir 0+92 km 12+76 km 13 İmam Hatip Lisesi 0+95 km 13+71 km 14 Dudullu 0+93 km 14+64 km 15 Necip Fazıl 1+42 km 16+06 km 16 Çekmeköy 0+87 km 16+93 km 17 Meclis 1+00 km 17+93 km 18 Sarıgazi 1+22 km 19+15 km 19 Sancaktepe Şehir Hastanesi 1+18 km 20+33 km 20 Sancaktepe 1+42 km 21+75 km 21 Samandıra Merkez 1+05 km 22+80 km 22 Veysel Karani 1+93 km 24+73 km 23 Hasanpaşa 1+27 km 26+00 km 24 Sultanbeyli 1+71 km 27+71 km 25 Gölet 1+27 km 28+98 km 26 Akşemsettin 1+37 km 30+35 km 27 Fuar Alanı 1+23 km 31+58 km 28 Kurtköy YHT/ViaPort 1+35 km 32+93 km

 Yolcu istatistikleri 
Metro İstanbul tarafından yayınlanan verilere göre yolcu istatistikleri tabloda gösterilmiştir.

+ Yıllara Göre M5 Üsküdar - Sancaktepe Metro Yolcu İstatistikleri   2024 % değişim 2023 % değişim 2022 % değişim 2021 % değişim 2020 % değişim 2019 % değişim 2018 % değişim 2017107.217.696 %20,588.989.137 %11,280.007.671 %66,448.071.741 %24,238.703.767 %42,966.529.620 %105,732.337.699 %2.4521.267.904

 Kazalar/Arızalar 
22 Nisan 2024 günü sefer başlangıç saatinde Metro İstanbul resmi hesabı hattaki teknik bir arıza sebebiyle seferlerin Altunizade aktarmalı yapılacağına dair bir açıklama yapmıştır. 23 Nisan günü öğlen saatlerinde ikinci bir açıklama daha yapılarak zorunlu bakım çalışmaları nedeniyle Üsküdar-Altunizade arasındaki mekik işletmeye bugün de devam edileceği belirtilmiştir. Yaklaşık 1,5 saat sonra yapılan üçüncü bir açıklama ile 21 Nisan'ı 22 Nisan'a bağlayan gece işletme saatleri dışında eğitim amaçlı kullanılan iki yolcusuz trenin temas etmesi sonucu zarar gören kuplajların tamir işlemlerinin devam etmekte olduğu ve zorunlu bakım çalışmalarının 24 Nisan gecesi tamamlanarak 25 Nisan sabahı normal işletmeye geçileceği belirtilmiştir. 72 saatlik arızanın sonucunda belirtildiği gibi seferler normale dönmüştür.

Sosyal medyada pek çok kullanıcı arızanın ilk gününden itibaren durumla ilgili tepki göstermiştir. Oluşan yoğunluğun haricinde trenlerin çarpışması hakkındaki bilgilendirmenin yapılmasının 1,5 gün sürmesi ve kaza ile ilgili görüntünün ortaya çıkması sonrası (Metro İstanbul bu fotoğrafı kendisi paylaşmamış veya onaylamamıştır) bu bilgilendirilmenin paylaşılması tepki çekmiştir.

25 Nisan 2024 tarihinde Metro İstanbul'un İBB'ye yazdığı yazıda iki aracın da ciddi anlamda hasar görüp işletme dışı kaldığı ve hasarın onarımı için başlayan çalışmaların uzun zaman süreceğini belirtmiş, Sultanbeyli uzatması için bile yeterli olmayacak araç filosundan 2 araç eksildiği için yeni tren temininin gündeme alınması gerektiğini ifade etmiştir.

İBB tarafından başlatılan soruşturma üzerine Raylı Sistem Daire Başkanlığına 16 Mayıs 2024 tarihinde yazılan yazıda kazanın sebep olduğu maddi hasarın tesptinin tamamlanmış olup olmadığı, tamamlanmadıysa neden tamamlanmadığının açıklamasının 23 Mayıs 2024 tarihine kadar müfettişlere gönderilmesi istenmiştir. 23 Mayıs 2024 tarihinde Daire Başkanlığı yanıt olarak hasar gören araçlar için ekspertiz,raporlama ve maliyet analizine başlanmış olup çalışmalarıa devam edileceğini bildirmiştir.

 Entegrasyonlar 
Üsküdar istasyonundan Marmaray'a hizmet veren Üsküdar Tren İstasyonu'na ve Şehir Hatları Üsküdar İskelesi'ne, Altunizade istasyonundan Metrobüslere ve yapımı devam eden M14 (Altunizade - Kâzım Karabekir) Metro Hattı'na, Çarşı istasyonundan yapımı devam eden M12 (60. Yıl Parkı - Kâzım Karabekir) Metro Hattı'na, Dudullu istasyonundan M8 (Bostancı - Parseller) Metro Hattı'na, Sarıgazi istasyonundan yapıma devam eden M13 (Yenidoğan - Söğütlüçeşme) Metro Hattı'na entegrasyon sağlanmıştır.

Ayrıca yakın gelecekte Ümraniye, Sancaktepe ve Kurtköy YHT/ViaPort istasyonlarından proje aşamasındaki HızRay / M34 (Beylikdüzü - Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı'na entegrasyon planlanmaktadır. Proje aşamasındaki bir diğer hat olan Üsküdar-Kadıköy-Maltepe Tramvayı ile de Üsküdar istasyonunda entegrasyonu planlanmaktadır. Hattın 4. etabı için Kurtköy YHT/ViaPort'a uzatılması planlanmıştır. Böylece hattın yapılması planlanan yüksek standartlı demiryolu ile birlikte İstanbul Havalimanı'na entegrasyonu sağlanacaktır.

 Metroya Entegre İETT Otobüs Hatları 
İETT tarafından işletilen otobüs hatlarından UM, ÇM ve SM kodlu İETT hatları M5 Metro Hattına ücretsiz şekilde tam aktarma yapmaktadır. Alemdağ Caddesi'ni kullanarak Ümraniye'ye giden İETT Hatlarından bazıları Necip Fazıl İstasyonu'nda peron alanı bulunabilmesi sebebiyle Necip Fazıl İstasyonu'na kadar kısaltılmıştır. Ümraniye'den Üsküdar'a giden bazı hatlar ise Ümraniye veya Bulgurlu Metro İstasyonlarına kadar kısaltılmıştır. Bu hatlar da ücretli şekilde metro entegre hat olarak tanımlanabilmektedir.
 Ücretsiz Entegre İETT Hatları
 ÇM41 Çekmeköy - Necip Fazıl Metro
 ÇM42 Şahinbey - Çekmeköy Metro/Emek Mahallesi
 ÇM43 Atatürk Mahallesi - Necip Fazıl Metro
 ÇM44 Nişantepe - Çekmeköy Metro/Prof. Dr. Feriha Öz Hastanesi
 UM11 Kirazlıtepe - Kısıklı Metro - Esatpaşa
 UM13 Küçüksu/Yavuztürk Mahallesi - Ümraniye Metro - Ümraniye EAH
 UM36 Esenevler - Bulgurlu Metro
 UM40 Atatürk Mahallesi/Taşdelen - Necip Fazıl Metro
 UM60 Sancaktepe - Necip Fazıl Metro
 UM61 Paşaköy/Yenidoğan - Necip Fazıl Metro
 UM62 Yenidoğan/Taşdelen - Necip Fazıl Metro
 UM73 Sabiha Gökçen Havalimanı/Sultanbeyli - Samandıra Merkez Metro
 UM74 Sultanbeyli Devlet Hastanesi/Necip Fazıl Metro - Dudullu
 Ücretli Entegre İETT Hatları
 9A Atakent-Ümraniye Metro
 9KS Ömerli/Kasabaevleri - Necip Fazıl Metro
 11D İnkılap Mahallesi-Ümraniye Metro
 11G Yenidoğan - Necip Fazıl Metro
 11K Kazım Karabekir Mahallesi-Ümraniye Metro
 11R Reşadiye - Necip Fazıl Metro
 11M Evtaş Blokları-Bulgurlu Metro
 11ST Dumlupınar-Ümraniye Metro
 SM1 Sultanbeyli - Samandıra Merkez Metro
 SM2 Ahmet Yesevi Mahallesi - Samandıra Merkez Metro
 SM3 Mimar Sinan Mahallesi - Sancaktepe Metro - Prof. Dr. Feriha Öz Hastanesi
 SM4 Hilal Konutları - Samandıra Merkez Metro
 SM5 Sultanbeyli Orman Caddesi - Samandıra Merkez Metro
 SM6 Sultanbeyli Devlet Hastanesi - Samandıra Merkez Metro
 SM7 Yenidoğan - Sancaktepe Metro
 SM9 Kartal Metro - Samandıra Merkez Metro
 SM13 Yenidoğan Ufuk Caddesi - Sancaktepe Metro
 SM14 Ayazma Yaşam Vadisi - Sancaktepe Metro

 Güzergâh şeması 
orta|950x950px

 Görseller 

 Ayrıca bakınız 
 İstanbul Metrosu
 İstanbul ilinde toplu ulaşım
 Not listesi 

 Kaynakça 
 Özel

 Genel
 Üsküdar - Çekmeköy Metrosu geliyor… 
 Anadolu Yakası Raylı Sistem Müdürlüğü 
 Üsküdar - Çekmeköy metrosu | Ana Sayfa
 Anadolu Yakası'na ikinci metro için ihaleye çıkıldı 
 Üsküdar - Çekmeköy metrosu için ilk adımlar atılıyor
 Üsküdar - Çekmeköy Metrosu için dünya çapında ihale!
 Üsküdar - Çekmeköy metro hattı bilgi notu (12.02.2013) 
 Istanbul awards Asian metro contract - Railway Gazette 
 Üsküdar - Çekmeköy metrosu inşaat ve elektromekanik işleri 
 Temeli atılan Üsküdar - Çekmeköy Metrosu 38 ayda tamamlanacak 
 uskudarumraniyecekmekoymetrosu.com 

 Dış bağlantılar 

 Metro İstanbul resmî sitesi 



Kategori:Üsküdar'da ulaşım
Kategori:Ümraniye'de ulaşım
Kategori:Çekmeköy'de ulaşım
Kategori:Sancaktepe'de ulaşım
Kategori:Sultanbeyli'de ulaşım
Kategori:Pendik'te ulaşım
Kategori:2017'de hizmete giren demiryolu hatları
Kategori:2018'de hizmete giren demiryolu hatları
Kategori:2024'te hizmete giren demiryolu hatları