Arş

Arş (Arapça: العرش), Arapçada taht ve koltuk anlamlarına gelen bir kelimedir, Allah'ın tahtı veya daha ayrıntılı anlatımlarda taht odası; İbrahimî dinlerde gök katlarının üzerinde, tek Tanrı'nın dünyayı idare ettiği yerdir. Yahudilikte Araboth, İslam'da Arş olarak isimlendirilir. "Arş-ı Âlâ" Allah'ın tahtı anlamında özel isim olarak kullanılmaktadır.

Hadislerde Allah'ın arşı dışında Muhammed'in, Cebrail'i gökle yer arasında bir arş üzerinde otururken gördüğü, şeytanın da Allah'ın arşı gibi deniz (veya su) üzerinde bir arşı bulunduğu, çevresinin yılanlarla çevrili olduğu ve şeytanın insanları saptırmak üzere yardımcılarına emirleri buradan verip yeryüzüne saldığından söz edilir
 Anlamları 
Çardak, gölgelik, sayvan, çatı, kubbe. 
Taht, koltuk, serîr, erîke.
Tanrı'nın dokuzuncu kat gökte tasavvur olunan tahtı, Arş-ı Âlâ. 
Eski astronomide yıldızlardan boş olduğu düşünülen dokuzuncu ve en Alâ felek; Felek-ül-eflâk, Felek-i Âzam veya Felek-i Atlas.

 Etimoloji 
Arş sözcüğü Arapçada taht, göğün dokuzuncu tabakası anlamlarına gelmektedir. Aramice ve Süryanicede taht şeklinde yatak anlamına gelip özellikle Baal tapınağında bulunan taht için kullanılıyordu. Akatçada "erşu" biçiminde söylenen sözcük, Mezopotamya'da açık havada yatmak için kullanılan taht şeklinde yatak anlamına geliyordu. Ayrıca Palmira'da bir tanrının adı Arş (Arşu, Arsu) olarak geçer. Ares/Mars kelimesi de Arş ile akraba bir sözcüktür

 Yahudilikte 
Yahudilikte Araboth olarak ifade edilen arş, Yahve'nin taht odası veya göksel taht odası şeklinde ayrıntılı olarak anlatılır ve ilahi mahkeme yerini de ifade eder.

 Hristiyanlıkta 
Kitâb-ı Mukaddes'teki ifadelerden ötürü özellikle Hristiyan kiliselerinin fresk ve mozaiklerinde, İsa çoğu kez bir taht üzerine otururken tasvir edilir. Tanrı'nın tahtı olarak çevirebileceğimiz bu kelime "Arş-ı Âlâ" olarak kabul edilebilir. Tanrı'nın tahtının görünür olduğu tasvirlerde çoğunlukla İsa'nın yanında Vaftizci Yahya ve Meryem bulunmakta ve insanların günahlarının affedilmesi adına af dilemekte iken tasvir edilmektedirler. Literatüre Deisis olarak geçen bu sahne Ayasofya'da da bulunmaktadır.

 İslami literatürde 
Kaynaklara göre âlemin idaresi buradan yapılmaktadır.Ahmed b. Hanbel, s. 102; İbn Teymiyye, resail, IV, 111-112 Arş koç veya insan, arslan, öküz, kartal yüzlü meleklerce taşınır. Bazı rivayetlerde sayıları dört olan taşıyıcıların sayısının ahirette bazı peygamberlerin de katılmasıyla sekize ulaşacağı, Allah'ı tesbih ederken Arapça, diğer zamanlarda ise Farsça konuştukları rivayet edilir.Taberi, XXIV, 19, 26; XXIX, 33; Zemahşeri, III, 415; Kazvini, I, 86 Malzeme ve ebad: Rivayetlere göre arş nurdan, nur suyundan veya yakuttan yaratılmış büyük sütunları bulunan bir tahttır.Buhari, Halku efalil ibad, s. 194; Tirmizi, daavat, 79; İbn Hacer, 239 Arş altı, üstü, sağı, solu, ağırlığı, gölgesi, köşeleri, sütunları olan, kubbe şeklinde büyük bir nesnedir.Buhari, tevḥid 22, 23; Müslim, iman 327, tevbe 14, zikir 61-63; Tirmizi, tefsir 41  Yedi gök ile yer, kürsüye göre çölün ortasına atılmış bir yüzük halkası, Arşın kürsüye göre büyüklüğü ise, çölün halkaya olan büyüklüğü kadardır.İbn Belban, el-İhsân fî takrîbi Sahîhi İbni Hibbân, II, 66, nr. 361 Yeri: Arş yedinci göğün üzerindeki firdevs/  adn cennetinin üstünde, Allah da arşın üzerinde bulunmaktadır. Güneşin yörüngesi arşın altındadır ve güneş ışığını arşın nurundan alır.Buhari, tevḥid 23; Müslim, iman 250-251

Bazı alimler, “Allah vardı, ondan önce hiçbir şey yoktu ve arşı su üzerinde idi.”Buhari, tevḥid 21; Tirmizi, tefsir 6, 58, 68   “Allah hiçbir şey yaratmadan önce arşı su üzerinde idi”Darimi, Red  alel-Cehmiyye, s. 12  hadislerine dayanarak arşın Allah'ın zatı gibi ezeli olduğu görüşünü ifade ederler.

Kelamcılar Taha-5 ve Araf-54 gibi ayetlerde "Rahman arş üzerine oturdu" şeklinde geçen ifadeleri mecaz olarak değerlendir ve ayetlere antropomorfik anlamlar yüklenmekten kaçınırlar.

Araf suresi 54. ayette, Tevbe suresi 129. ayette, Yunus suresi 3. ayette, Hud suresi 7. ayette ve Rad suresi 2. ayette, İsra suresi 42. ayette, Ta Ha suresi 5. ayette, Mu'minun suresi 86. ve 116. ayette, Furkan suresi 59. ayette, Neml suresi 26. ayette, Secde suresi 4. ayette, Zümer suresi 75. ayette, Mü'min suresi 7. ve 15. ayetlerde, Zuhruf suresi 82. ayette, Hadid suresi 4. ayette, Hakka suresi 17. ve 32. ayetlerde, Tekvir suresi 20. ayette ve Büruc suresi 15. ayette arştan bahsedilir.

 Hinduizm 
Hinduizmde Tanrı Vişnu şeşa isminde bir tahtta oturur.

 Kaynakça 

Kategori:İslam terimleri
Kategori:Cennet