Sözcükte anlam değişmesi

Sözcükte anlam değişmesi, Türkçede meydana gelen bir dil olayıdır. Bazı sözcükler zaman içinde farklı anlamlar kazanabilir. Kendi içinde beşe ayrılır; anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi, anlam genişlemesi, anlam daralması ve güzel adlandırma. Dildeki anlam değişmesi sürekli devam eder.

 Anlam iyileşmesi 
Sözcüklerin kötü anlamı terk edip, iyi anlam kazanmasıdır.
 Örnekler: İlk sözcük eski, ikinci sözcük yeni anlamıdır.
 Yavuz: Kötü / Yavuz: İyi

 Anlam kötüleşmesi 
Sözcüklerin iyi anlamı terk edip, kötü anlam kazanmasıdır.
 Örnekler: İlk sözcük eski, ikinci sözcük yeni anlamıdır.
 Canavar: Canlı / Canavar: Yırtıcı
 Amele: İşçi / Amele: Aşağılayıcı anlam

 Anlam daralması 
Sözün kavram ve anlam bakımından bir daralmaya uğrayarak, eskiden anlattığı şeyin ancak bir bölümünü, bir türünü anlatır duruma gelmesi, bir sözün genel bir anlamdan özel bir anlama, geniş bir anlamdan daha dar bir anlama geçişi, anlam daralması olarak adlandırılır.Günay Karaağaç, Türkçenin Dil Bilgisi, Sayfa 606 c.2.

 Örnekler: İlk sözcük eski, ikinci sözcük yeni anlamıdır.
 Erik: Ağaç, meyve, gıda / Erik: Meyve
 Oğlan: Hem kızlara hem de erkeklere denir / Oğlan: Erkeklere denir
 Eski Türkçe Tüne-: geceyi geçirmek, gecelemek./ Türkiye Türkçesi Tüne-: Yalnız kuşlar ve evcil kanatlı hayvanlar için kümeste veya tünekte gecelemek.

 Anlam genişlemesi 
Bir sözcüğün özel bir anlamı terk edip, genel bir anlam almasıdır.
 Örnekler: İlk sözcük eski, ikinci sözcük yeni anlamıdır.
 Ön: Güneşin doğduğu yön / Ön: Varlıkların esas alınan yüzü
 Yol: yürünen yer / Yol: yöntem

 Güzel adlandırma 
Doğrudan kullanılması hoşa gitmeyen kavramların yerine iyi kavramları kullanmaktır 
 Örnekler: 
 Verem = ince hastalık
 Ölüm = vefat etmek
 Cin  = üç harfliler

 Kaynakça 

Kategori:Türkçe dilbilgisi