Kumandılar

Kumandılar (kendilerince: Къуманды Kumandı, Къубанды Kubandı, Къуўанды Kuwandı, Къувандыг Kuvandıg; Rusça Кумандинцы Kumandintsı), Rusya'nın orta güney bölgesindeki Altay Krayı, Altay Cumhuriyeti ile Kemerovo Oblastında yaşayan Türk halklarından Altayların 3000 kişilik kabilesi. UNESCO'ya göre dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesindedir.

 Coğrafya 
Rusya'nın daha çok Altay Krayında Biy Nehri civarındaki Biyskiy, Krasnogorskiy ve Soltonskiy rayonlarında (2002 rakamlarına göre 1663 kişi), biraz da Altay Cumhuriyetinin Turaçak rayonunda (931 kişi), çok az olarak da Kemerovo Oblastında (226 kişi) yaşarlar.

 Boyları 
Eskiden sayıları 39 olan söök sayısının Ruslarla birlikte yaşamaya başladıktan sonra zamanla unutularak bugün 10 civarında olduğu ifade ediliyor: Şabat, Çedirbek, Kızılkös, Apaşkös, Toñ~Ton, Toñıl~Tunal, Sakpıjık~Sakpıjok, Toguz, Komnoş~Komdoş, Küzen.Figen Güner Dilek (2008), Altay Türklerinde akrabalık , Ahmet B. Ercilasun Armağanı, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş., Ankara

Wilhelm Radloff'a göre Kumandılar iki zaysanlık [jайсан] (Aşağı Kumandılar, Yukarı Kumandılar) ve altı söök [сӧӧк] (Sô, Kubandı, Tastar, Yutı, Çabraş ve Tôn-Kubandı) olarak yapılanmışlardır:W. Radloff, Sibirya’dan 1.Cilt, S.200

Aşağı Kumandılar (kendilerince: Örö Kumandı/Kuvandı/Kıvandı) 
Sô
Kubandı
Yukarı Kumandılar (kendilerince: Altına Kumandı/Kuvandı/Kıvandı) 
Tastar
Yutı
Çabraş 
Tôn-Kubandı

L. P. Potapov tarafından yapılan düzenleme ise şöyledir:Potapov L.P., "Ethnic composition and origin of Altaians. Historical ethnographical essay", p. 21

+  No Söök Annalistic NameEthnic and linguistic affiliation PeriodNote  1  So So/Se/Sek/Saka  Parental tribe of the Ancient Türks prior to 4th c. CEPotapov L.P., Ibid, p. 58 2  Kubandı Kuman/Cuman/Kuban/Kun (Hung.) Appear after disintegration of the Kangar state 7th c. CEPotapov L.P., Ibid, p. 54  3  Tastar Kuman/Cuman/Kuban/Kun (Hung.); Ases Appear after disintegration of Kangar state  7th c. CEPotapov L.P., Ibid, p. 60  4  Diutı (Chooty) Tele/Teleütler Tele/Teleütler were members of the Göktürkler 6th-8th c. CE Potapov L.P., Ibid, p. 14, 59 5  Chabash (Chabat) bilinmiyor bilinmiyor bilinmiyorPotapov L.P., Ibid, p. 62 6  Ton (Ton-Kubandy) Nenets kabilesi Altai-kiji söögü Tongjoan, Tuva grubuTongak of unknown extraction 12th c. CE in "Moğolların Gizli Tarihi" 

 Barınakları 
Wilhelm Radloff'a göre Kumandıların barınakları  genellikle ağaç kütüklerinden yapılmış kaba baraka, toprak kulübe ve kayın ağacının kabuğundan yapılmış çadırlardan ibarettir.

 Dil 
küçükresim|upright=1.18|Altay Cumhuriyeti, Altay krayı ve Kemerovo Oblası Kumandıların coğrafyasıdır

Kumandıların dilleri Kumandıca (MultiTree 1p0), Altaycanın Kuzey Altaycası denen lehçe grubuna girer ve bu gruptaki Tuba ve Çalkanduların lehçelerine benzer.

2010 sayımına göre kendini Kumandı olarak niteleyen 3114 kişiden ancak 738 ya da 1044 kadarı Kumandıcayı konuşabildiği kaydedilmiştir.

 Kaynakça 

Kategori:Türk halkları
Kategori:Rusya'daki etnik gruplar
Kategori:Altay Cumhuriyeti
Kategori:Altay Krayı