Yafa portakalı

Yafa portakalı veya Şamoti portakalı (), tatlı, neredeyse çekirdeksiz portakal çeşididir. Aslen Arap olan çiftçiler tarafından 19. yüzyılda geliştirilmiştir. İsmini ilk ihracat için üretilen İsrail'deki Yafa yerleşim bölgesinden almıştır.Issawi, 2006, p. 127 .Basan, 2007, p. 83 . Filistin'de üretimin sembolü halindedir. 1948 yılında kurulmuş İsrail Devleti için birincil narenciye ihracatı olmuştur. Özellikle Orta Doğu'da yetiştirilen portakalların üç ana çeşidinden biridir. Yafa portakalı, ayrıca Kıbrıs, Irak, Lübnan, Suriye ve Türkiye'de de yetiştirilmektedir.Ladaniya, 2008, pp. 48–49 .

 Özellikleri 
küçükresim|upright=0.91|Yafa portakalının 1930 yılında kasalarla ihracatı
küçükresim|upright=0.91|1938 yılında Petah Tikva'daki portakal Ambalajı
küçükresim|upright=0.91|Bir Salim'de portakal bahçeleri
küçükresim|upright=0.91|1952 yılında Kargo ile ihracatNational Photo Collection  , serial#-049562, photo code - D392-104. Author=Cohen Fritz
Ekoloji seçici olması en önemli özelliğidir. Orta mevsim portakalıdır çeşididir. Ocak ayının ortasında veya Şubat ayının başlarında olgunlaşır Diğer ismi Şamoti portakalı olarak bilinen Yafa portakalı, "mükemmel" olarak tarif edilmiş bir lezzet ile, neredeyse çekirdeksiz bir "tatlı ve güzeldir".Page, 2008, p. 99 . En önemli sofralık çeşitlerden biridir.Akdeniz İhracatcı Birlikleri Yayınları. Türkiye'de yetiştirilen başlıca Turunçgil çeşitleri: Portakal Çeşitleri: Yafa.  Bu meyvenin kabuğu sarı renktedir. Ekolojiye bağlı olarak kabuk kalınlığı değişir. Kabuk kalınlığı adeta 6.11 mm'dir. Özellikle, meyvenin sap tarafındaki kabuk daha kalındır. Onun sert kabuğu "ihracat için özellikle uygundur" kriterini sağlar.Krämer, 2008, p. 91 . Kabuk pürüzlüden - hafif pürüzlüye kadar değişim gösterir. Meyve etine bağlılığı ve meyve et tekstürü kabukta orta derecededir. Çok az meyve suyu üretmesi de önemli özelliklerinden biridir; ama, bu, meyve suyu üretimi için uygun değildir.

Meyve iriliği 2 tür olur: iklim koşullarına bağlı olarak orta büyük ile büyük arasında değişir. Ölçüler adeta aşağıdaki gibi olur:
Meyve şekli hafif oval ile oval arasında;
Genişliği 70.47 mm;
Boyu 80.13 mm;
Ağırlığı ise 191.16 gr'dır.

Her meyve başına 2.66 çekirdek düşer ve ticari anlamda çekirdeksizdir. Portakal çeşitleri içinde en iri yaprağa sahiptir. Yafa portakalının yaprakları diğer çeşitlere oranla daha açık renklidir.

Türkiye'deki Yafa 45-A çeşidinin ağaç ve meyve özellikleri aşağıdaki gibidir:
 Tür Portakal Çeşit Yafa 45-A Tescil durumu Tescilli Hasat dönemi Ocak sonu-Mart sonuna dek Ağaç üzerinde kalma durumu Var Soğuktan zararlanma eşiği (°C) -2 Muhafaza durumu   5-6 C de 5-6 ay Ağaç habitüsu Orta güçlü, yukarı büyür Dikenlilik durumu Dikensiz Periyodisite durumu Var Ekolojik seçicilik Var Ekonomik verime yatma yaşı 10-12 Meyve kabuk rengi Sarı portakal Pürüzlülük Pürüzlü Meyve ağırlığı (gr) 170-200 Kabuk kalınlığı Kalın Soyulabilirlik Kolay Puflaşma Yok Çekirdeklilik Çekirdeksiz Meyve etinin rengi Koyu portakal Tadı ve lezzeti Lezzetli, aromalı Meyve suyu durumu Sulu Verim (kg/Ağaç)(10-12 Yaşında) 150-200 Tüketim şekli Sofralık Endüstride kullanımı Yok

 Tarihi 
Yafa portakalının özel bir tarihsel serüveni olmuştur.

Afrika, Batı Asya ve Avrupa arasındaki kavşakta bulunan Filistin İslam dönemi (1200-1900 CE) boyunca emperyal ve küresel dağıtım ağları aracılığıyla ihracat için bir dizi mallar üretti. Bunlar arasında sabun, şeker, arpa, portakal ve pamuk daha önemlileriydi.. Pamuk bölgesinin, yalnızca emtia boyunca damgasını vurmasına rağmen, "Filistin'de üretimin bir sembolü Yafa portakalı olarak kalır".Baram and Caroll, 2000, p. 145 .

Yafa portakalı, Yafa yakınlarındaki Baladi çeşitli bir ağaç üzerinde bir mutasyon olarak 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmış ve daha sonra Arap çiftçiler tarafından geliştirilerek yeni bir meyve oldu.

19. yüzyılın ortalarında Tel Aviv kentinin halkı, ticaret sayesinde zenginleşti. Ticaret ürünleri arasında Avrupa ile alışverişi yapılan ipekle yanaşı, Yafa portakalı da bulunmaktaydı.

Türkiye'de Mersin, Finike ve Hatay'da yetiştirilir. Özellikle, Türkiye'de gerçek ekolojisi Mersin ve çevresidir, bu bölgede tam olgunlaşma mevsiminde dünyada eşine az rastlanabilecek kalitede olağanüstü, hatta gerçek Yafa portakal meyveleri elde edilebilir.

2000'li yıllarda İsrail devlet politikasının en sıkı muhaliflerinden biri, İsrailli yönetmen Eyal Sivan, hem İsrail-Filistin ilişkisinin evrimine, hem de sembolleştirilen Yafa portakal görseli üzerinden tarihin nasıl yeniden yazıldığına dair Yafa, Portakalın Otomatiği () politik belgesel filmini çekmiştir. Bu filmde Yafa portakalı'nın bir İsrail markası olarak dünyaya nasıl 'pazarlandığı' anlatılıyor. Bu belgesel filmi 2009 yılında Doc Film Festivali'nde Eyal Sivan'a 'En İyi Belgeselci Birincilik Ödülü'nü kazandırmıştır. 2010'da ise Solelune, Palermo'da Eyal Sivan bu filmle 'Kurgu Dalında Birincilik Ödülü' kazandı. Filmin en önemli sonucu ise şöyledir: Yafa portakalının tarihi, aynı zamanda Filistinlilerin, İsraillilerin toprakların da tarihidir.

 Faydası 
Bir deri hastalığı Vitiligo () hastalığının tedavisinde uygulanabilir.Prof.Dr.Ahmet Maranki, Prof.Dr.İbrahim Saraçoğlu, Vitiligo (Ala hastalığı) için yafa portakalı kürü. 
Kabuklarından reçel yapılır.

 İstatistiklerde 
2010 yılında Dünya'da turunçgil üretimi 123.755.750 ton olmuştur.FAO, 2010 Bu üretimin % 56'sını portakallar oluşturmaktadır. 2010 yılı Türkiye verilerine göre 1.710,500 ton portakal üretimi 53.236 hektar alanda yapılmıştır. Çeşitler üzere portakal üretiminin aşağıdaki gibi olmuştur:
Washington Navel portakalı: % 77,
Valencia late ve diğer çeşitler: % 17,
Yafa portakalı: % 4,3.

 Ayrıca bakınız 
İsrail ekonomisi
İsrail'de tarım

 Kaynakça 
Özel

Genel

 Dış bağlantılar 
Orange Varieties
Pre-1948 Palestine Statistics
120 Years of Citrus in Israel
An orange Israeli icon turns green

Kategori:Citrus
Kategori:İsrail tarihi
Kategori:Filistin (bölge) tarihi
Kategori:İsrail ekonomisi
Kategori:İsrail'de tarım
Kategori:Portakal kültivarları
Kategori:Otomatik taksonkutu eklenmesi gereken sayfalar