Mâzenderanca

Mazenderance (مازِرونی زوون: Māzerūni zevūn, مازنی: Māzeni,تبری: Teberi) Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller grubunun Kuzeybatı İran dilleri koluna bağlı bir dildir. Hazar Denizi'nin güney kesiminde başta Mazenderan olmak üzere Gilan ve Gülistan eyaletlerinde konuşulur. Mazenderanca, Farsçadan çok büyük ölçüde etkilenmiş olmasına rağmen, kuzeybatı İran kökenli bağımsız bir dil olarak varlığını sürdürmektedir.Coon, "Iran:Demography and Ethnography" in Encyclopedia of Islam, Volume IV, E.J. Brill, pp. 10,8. Excerpt: "The Lurs speak an aberrant form of Archaic Persian" See maps also on page 10 for distribution of Persian languages and dialectKathryn M. Coughlin, "Muslim cultures today: a reference guide," Greenwood Publishing Group, 2006. p. 89: "...Iranians speak Persian or a Persian dialect such as Gilaki or Mazandarani"

Mazenderanca, Mazeruni, Mazeni, Teberi, Teveri, Gileki, Tati, Galeşi, Elkayi gibi isimlerle adlandırılmaktadır.

 Sınıflandırma 
Bir Kuzeybatı İran dili olan Mazenderanca gramer, genetik ve söz dağarcığı bakımından başta Gilekçe olmak üzere diğer kuzeybatı İran dilleri olan Talışça, Zazaca ve Simnanca, Sengserce gibi dillerle benzerlik göstermektedir.

Gramatik cinsiyet taşıyan Eski Mazenderancada dişil adlar a ile biterken, eril adlar e ile bitiyordu.Fakhr-Rohani, Muhammad-Reza. 2004. She means only her 'husband': politeness strategies amongst Mazanderani-speaking Rural_women. (Conference abstract) CLPG Conference, University of Helsinki, Finland, PDF  Çağdaş Mazenderancada ise bazı sözcüklerde Eski Mazenderancadan kalıntı olarak gramatik cinsiyet (örn. jənā kadın ve mərdē erkek) halen bulunmaktadır. Gramatik cinsiyet, Simnanca, Sengserce ve Zazaca gibi Mazenderanca ile yakından ilişkili bazı modern İranî dillerde günümüze kadar korunmuştur.

Serevi, Amoli, Baboli, Gaimşehri, Çalusi, Nuri, Şehsevari, Ghasrani, Şahmirzadi, Demavendi, Firuzkuhi, Esterebadi and Ketuli gibi lehçeleri bulunmaktadır. Sari, Shahi, Babol, Amol, Nowshahr, Chalus ve Tonekabon gibi şehirlerdek konuşulmaktadır.

 Tarih 
Hazar Deniz'inin güney kıyılarında, tarihî Taberistan (Deylem) bölgesinde konuşulan Mazenderanca en eski yazılı geçmişe sahip İran dillerinden biridir. Dağlık bir bölge olmasına bağlı olarak bağımsız kalabilmesi ve Müslüman Araplar tarafından geç ele geçirilmesi dilin yazılı geçmişini koruyabilmesinde önemli rol oynamıştır.Windfuhr, G. L. 1989. New Iranian languages: Overview. In Rüdiger Schmitt, ed., Compendium linguarum Iranicarum. Wiesbaden: L. Reichert. pp. 246–249. Ancak on yedinci yüzyılın başlarından itibaren Mâzenderan bölgesinin İran'ın geri kalanıyla bütünleşmesine bağlı olarak Mazenderancanın edebi ve idari önemi Farsça lehine azalmaya başlamıştırBorjian, Maryam. 2005. Bilingualism in Mazandaran: Peaceful Coexistence With Persian  . Language, Communities and Education. Languages, Communities & Education: A Volume of Graduate Student Research. New York: Society for International Education , Teachers College, Columbia University. pp. 65–73. ve dil günümüzde büyük ölçüde bir Güneybatı İran dili olan Farsça etkisinde kalmıştır.

 Kaynakça 

Kategori:Hint-Avrupa dilleri taslakları
Kategori:Kuzeybatı İran dilleri