Salome (opera)

Salome, Alman besteci Richard Strauss tarafından Oscar Wilde'ın orijinal Fransızca Salome oyunundan Hedwig Lachmann tarafından uyarlanan librettosuna göre hazırlanmış bir perdelik "müzikli dram" janrında bir operadır. Bu eser Ernst von Schuch'un orkestra şefliği altında ilk defa 9 Aralık 1905'te Dresden "Konigliches Opernhaus" operaevinde sahnelenmiştir.

 Roller 

küçükresim|upright=0.91|1907 New York Metropoliten Operaevi yapımı için Salome rolünde Olive Fremstad

RolSesİlk gösterim rolleri, 9 Aralık 1905(Orkestra şefi: Ernst von Schuch)Kral Hirodes Antipa, Roma'ya bağlı Yahudiye eyaletini "Tetrark/Kral" idarecisitenorKarel Burian Herodias, Karısı mezzo-soprano Irene von Chavanne Salome, üvey kızı ve yeġeni soprano Marie Wittich Jokanaan. Vaftizci Yahya bariton Karl PerronNarraboth, Muhafız Birliği KomutanıtenorRudolf Ferdinand JägerHerodias'in genç hizmetlisikontraltoRiza EibenschützBirinci YahuditenorHans Rüdigerİkinci YahuditenorHans SavilleÜçüncü YahuditenorGroschDördüncü YahuditenorAnton ErlBeşinci YahudibasLéon Rains Birinci Nasıralı bas Theodor Kruis İkinci Nasıralı tenor Friedrich PlaschkeBirinci askerbasFranz Nebuschkaİkinci askerbasErwinBir KapadokyalıbasErnst WachterBir kölesoprano/tenorMaria KeldorferMisafirler (Mısırlılar ve Romalılar) ve maiyetleri, hizmetliler, askerler  (hepsi sessiz)

 Konu özeti Konu özeti Malıtz, Leo (1921) The Opera Goer's Complete Guide eserinden ve Metropolitan Opera synopsisinden  uyarlanmıştır.

Mekân - Kral Hirodes'in Sarayının büyük terası.
Zaman - İsa'nın ölümünden birkaç yıl önce.

1. Sahne
Muhafız gücünün komutanı olan  genç asker Narraboth  Sarayda verilen  festival ziyafetinde bulunan güzel prenses Salome'nin karşı durulmaz güzelliğine hayran olup onu gözlemektedir. Kral Hirodes'in genç hizmetlisi onunla konuşmaya koyulur. Bu genç muhafızlar komutanına bu takıntısından vazgeçmesini tavsiye eder. Bu türlü soylu kadınların tehlikeli kişiler olduklarını bildirir. Zaten de saray ziyaretçilerini gözlemenin makul erkekler tarafından yapılmaması gereken bir şey olduğunu söyleyerek onu ikaz eder. Ziyafet salonunun içlerinden derinlerden Salome'nin üvey babası ve Romalılara tabi olan "Yahudiye eyaleti idarecisi Kral Hirodes'in bir kuyu içinde tutuklattığı (operada Jokanaan adı ile anılan) Vaftizci Yahya'nın sesi duyulmaktadır. Yahya yeni ve son peygamber olarak yeryüzüne İsa'nın geldiğini devamlı olarak avazı çıktığı kadar bağırarak ilan etmektedir. Fakat devlet idarecileri onun ne dediğini anlamamaktadırlar.

2. Sahne

Salome üvey babasının ziyafette kendine şehvetli göz atışlarından bıkmıştır ve kendini ziyafet salonundan terasa dışarı atar. Fakat salonun içinde bulunan bir kuyudan gelen Jokanaan'ın seslerine merak sarmıştır. Jokanaan bu bağırtıları arasında Salome'nin annesi ve Kral Hirodes'in karısı olan Herodias hakkında çok fena gerçekler ifşa etmektedir. Herodias'ın Salome'nin babasını kardeşine öldürttüğünü ve sonra bu kocasının katili ile evlendiğini açıkça bağırıp söylemektedir. Ama Kral Hirodes kimsenin bu çukurun yakınına gitmesini yasaklamıştır. Salome bu yasağa uymamak için muhafızlar komutanı Narraboth'u kullanmaya karar verir ve çeşitli iğfal edici yollarla Narraboth'u kandırarak Jokanaan'ın tutuklandığı çukurdan çıkarılmasını sağlar ve en çekici tavırlarını takınarak onun yanına gelir.

3. Sahne
Salome Jokanaan'dan sanki büyülenmiştir. Ona aşk yeminleri yapar, fiziksel güçleri, saçları ve dudakları  hakkında şarkılar söyler. Bu kişinin kendine çekici bulmayıp ona karşı gösterdiği menfi tavırlar arttıkça, Salome onu gittikçe daha da çekici bulmaya başlamıştır. Onun zindanlara tekrar geri gönderilmesinde önce onunla birleşmeyi şiddetle arzu etmeye başlar. 

sol|küçükresim|upright=0.68|Salome'nin "Yedi Peçe Dansı" . Ressam:Franz von Stuck (1906)

4. Sahne
Ziyafettekiler de salondan çıkıp terasa gelirler. Kral Hirodes Salome'den kendisi ve ziyaretçiler için dans  etmesini ister. Salome dans etmek için bir ön şart koyar. Eğer Kral Hirodes için dans ederse ondan her ne isterse istesin kendisine vereceğine dair bir yemin vermesini şart olarak Hirodes'e bildirir. Bun şartı Kral Hirodes kabul eder. Bunun üzerine Salome çok çekici ve şehvet doğurucu bir dans olan  "Yedi Peçe Dansı"'nı Kral Hirodes için icra eder.

Kral Hirodes bu danstan çok memnun kalmıştır ve Salome'nin her isteğini yerine getirmeye hazırdır. O kadar iğfal edici hareketlerine rağmen Jokanaan'dan hiç pozitif yanıt alamayan Salome ondan intikam almak istemektedir. Kral Hirodes'den istediği bir gümüş tepsi üzerinde Jokanaan'ın kesik başıdır. Kral Hirodes bu istekten hiç hoşlanmamıştır ve Salome'yi bu isteğinden caydırmaya çalışır ama Salome isteğinde ısrar eder. Jokanaan kesik kafası bir gümüş tepsi ile Salome'ye sunulur. Salome kesik başı elleri arasında tutar; ama Jokanaan'ın kendine çekiciliğinden ölüsünden bile kendini kurtaramaz. Bu şehvetli isteğini karşılamak için elleri arasında tuttuğu kesik başı tutup dudaklarına götürüp bu kesik başın dudaklarına  çok şehvetli bir buse verir.

Kral Hirodes Salome'nin bu şehvetli hareketinden tiksinip ondan nefret etmiştir. Muhafız askerlerine çok kısa bir emir verir: "Bu kadını öldürün". Salome'nin öldürülmesinden sonra da askerlerin kalkanları altına gömülmesini emreder.

 Enstrümantasyon 

Salome operasının orijinal orkestra notalarına göre şu çalgılar bulunan büyük bir orkestra  gereklidir:

Tahta nefesli çalgılar: pikolo flüt, 3 flüt, 2 oboa, İngiliz kornosu, "heckelfon", "klarinet pikollo", 2 Si bemol klarinet, 2 La major klarinet, bas klarinet, 3 fagot, kontrofagot
Bakır nefesli çalgılar: 6 Fa korno, 4 trompet, 4 trombon, tüba
Perküsyon (8–9 çalgıcı): 5 timpanı, kirişli davul, bas davulu, ziller, üçgen (çalgı), tam-tam, tef, kastanyet, glockenspiel, ksilofon
Tuşlu çalgılar: celesta, harmonium (sahne dışında), org (sahne dışında)
Yaylı çalgılar: 2 arp, 16 Birinci kemanlar, 16 İkinci kemanlar, 10–12 viola, 10 viyolonsel, 8 kontrobas

 Seçilmiş disk kayıtları 

Şu listede Salome operası için yapılan disk (Audio CD ve Video DVD) kayıtlarından seçilmişleri verilmektedir:

 CD 

 YılRoller (Salome, Jochanaan, Kral Hirodes, Herodias, Narraboth )  Orkestra şefi,Opera Evi ve Orkestra Marka 1947  Maria Cebotarı,Marko Rothmüller,Julius Patzak,Elisabeth Hongen,Karl Friedrich Clemens Krauss,Viyana Filarmonik Orkestrası  Audio CD: Gebhardt Cat: JGCD 0011  1949  Ljuba Welitsch,Herbert Janssen,Frederick Jagel,Kirsten Thorborg,Brian Sullivan Fritz ReinerNew York Metropolitan Opera Orkestrası  Audio CD: Gebhardt Cat: JGCD 0013 1951  Inge Borkh,Hans Hotter,Max Lorenz,Irmgard Barth,Lorenz Fehenberger  Joseph KeilberthJoseph Keilberth Bayerische Staatsoper Orkestrası  Audio CD: Cantus Classıcs Cat: 500705 1952  Inge Borkh,Ferdinand Frantz,Max Lorenz,Margarete Klose,Franz Fehringer Karl SchröderHesse Radiodifusion Senfoni Orkestrası Audio CD: MytoCat: 00211 1952  Ljuba Welitsch, Hans Hotter, Set Svanholm, Elisabeth Hongen,Brian Sullivan  Fritz Reiner,New York, Metropolitan Opera Orkestrası Audio CD: WalhallCat: WLCD 0201 1961  Birgit Nilsson,Eberhard Wächter,Gerhard Stolze,Grace Hoffman,Waldemar Kmentt Georg SoltiViyana Filarmonik Orkestrası Audio CD: Decca Records Cat: 475 7528; 000692102 (USA)1970  Dame Gwyneth Jönes,Dietrich Fischer-Dieskau, Richard Cassilly,Mignon Dunn,Wieslaw Ochmann  Karl BohmHamburg Devlet Operasi OrkestrasıAudio CD: Deutsche Grammophon  Cat: 445 319-2  1972  Leonie Rysanek,Eberhard Wächter,Hans Hopf,Grace Hoffman,Waldemar Kmentt  Karl Bohm Viyana Filarmonik Orkestrası Audio CD: Opera d'Oro  Cat: OPD 7004  1977  Hildegard Behrens,José van Dam,Karl-Walter Bohm,Agnes Baltsa,Wiesław Ochman Herbert von KarajanViyana Filarmonik  OrkestrasıAudio CD: Celestial Audio Cat: ÇA 6451990 Jessye Norman,James Morris,Walter Raffeiner,Kerstin Witt,Richard Leech  Seiji ÖzawaDresden Staatskapelle Orkestrası Audio CD: Philips  Cat: 432 153-2 1991 Karen Huffstodt,José van Dam,Jean Dupouy,Hélène Jossoud,Jean-Luc Viala Kent Nagano Opera de Lyon Orkestrası Audio CD: Virgin Classıcs Cat: VCD7 91477-2

 DVD 

YılRoller (Salome, Jochanaan, Kral Hirodes, Herodias, Narraboth ) Orkestra şefi,Opera Evi ve OrkestraMarka1974  Teresa Strataş, Bernd Weikl, Hans Hopf, Astrid Varnay, Wieslaw Ochman,Hanna Schwarz Karl BohmViyana Filarmonik Orkestrası DVD: Deutsche Grammophon  Cat: DG 000907209 1991  Cheryl Studer,Bryn Terfel,Horst Hiestermann,Leonie Rysanek,Clemens Bieber Giuseppe Sinopoli Deutsche Oper Berlin Orkestrası DVD: Warner Music Vision Cat: 9031-73827-2 1997 Catherine Malfitano,Bryn Terfel,Kenneth Riegel,Anja Silja,Robert Gambill  Christoph von DohnányiRoyal Opera House Covent Garden Orkestrası  DVD: Decca Cat: 074105-9 2007  Nadja Michael,İris Vermıllion,Peter Bronder,Matthias Klink,Falk Struckmann Daniel Harding Teatro alla Scala Orkestrası DVD: TDK DVWW OPSALOME 2008  Nadja Michael, Michaela Schuster, Thomas Moser,Joseph Kaiser,Michael Volle  Philippe JordanRoyal Opera House, Covent Garden Orkestrası DVD: Opus Arte OA 0996 D

 Ayrıca bakınız 
 Opera
 Richard Strauss

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
  IMSLP websitesi "Salome, Op.54 (Strauss, Richard)" maddesi  (Erişme:12.08.2012)
  "Operatoday" websitesi Almanca "Salome" Librettosu   (Erişme:12.08.2012)
 "Opearadis" websitesi Richarda Strauss "Salome" diskografisi "Opearadis" websitesi Richarda Strauss "Salome" diskografisi (Erişme:12.08.2012)
 Metropoliten Opera ses kayıtları (aboneli)
 YouTube websitesinde "Richard Strauss: Salome - Malfitano, Terfel, Riegel" maddesinde Richard Strauss'un Salome operasının 1997'de Londra "Kraliyet Convent Garden Operaevi" temsilinin tümünün live video kaydı. Online:

Kategori:Almanca operalar
Kategori:Richard Strauss operaları
Kategori:Popüler kültürde Yahya
Kategori:1905 operaları