Yukatek Mayacası

Yukatek Mayacası ya da Yukatekçe veya kısaca Mayaca (kendilerince Màaya t'àan ; İspanyolca maya, yucateco, yukateko), Mezoamerika'nın Atlantik tarafında Yukatan Yarımadası'nda daha çok Meksika'da (Yucatán, Quintana Roo, Campeche), daha az olarak da Belize (Corozal, Orange Walk) ve çok az olarak Guatemala'da (Petén) Yukatek Mayaları tarafından konuşulan Maya dilleri ailesinin Yukatek dilleri grubunun Yukatek-Lakandon dilleri alt grubundan bir Kızılderili dilidir. En yakın akrabası Lakandoncadır (Jach-t’aan). Meksika'da resmi dillerdendir.

Bu dili konuşanlar günümüzde "Maya" (Màaya) adını çok yaygın biçimde kendileri için kullanan tek Maya halkıdır ve "Yukatek/Yucatec" adı diğer Maya dilleriyle karışmaması için daha çok dilcilerce kullanılır.

Meksika'da Instituto Nacional de Lenguas Indígenas tarafından korunup kollanan 68 dil grubu (agrupaciones lingüísticas) ve 364 yerli dil/lehçe (variantes lingüísticas) arasında yer alır.INALI : Catálogo de las Lenguas Indígenas Nacionales , Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas


 Nüfus 
Konuşanı 800.000 (ya da en üst rakam: 1.200.000) kişidir:
Meksika
Yucatán 547,098
Quintana Roo 163,477
Campeche 75,847
Belize
Corozal 897
Orange Walk 383
Guatemala
Petén 50-100 ?

 Etkileri 
Yukatan yarımadasının Meksika bölümünde konuşulan İspanyolcanın Yukatek İspanyolcası adlı şivesini kelimeleriyle desteklediği gibi fonolojik ve morfolojik yönden de büyük etkisi vardır.

İngilizcedeki shark (köpekbalığı) kelimesinin Yukatek Mayacası xoc  (ya da xok; okunuşu: şok/shok) kelimesinden geçtiği iddia edilir ve bu iddia kuvvetle muhtemeldir.

 Popüler kültürde 
Mel Gibson'un yönetmenliğinde 2006 yapımı Apocalypto filmi tamamen Yukatek Mayaları arasında çekilmiş olup filmde kullanılan dil de Yukatek Mayacasıdır.

Örnekler
 Yukatek Mayacası Türkçe <small>Standardtelaffuz <small>Batı Yucatán,Kuzey Campeche ve Merkezi Quintana Roo telaffuzu Normal çeviri Harfiyen çeviri B'ix a bèel? Bi'x a b'eh? Nasılsın? Yolunuz nasıl? Ma'alob', kux tèech?  İyi, ya sen? Kötü değil, senin gibi? B'ey xan tèen.  Benimle aynı Tu'ux ka b'in?  Nereye gidiyorsun?  Tim b'in xíimbal.  Gezmeye gidiyorum.  B'ix a k'àab'a'?  Adın nedir? Nasıl adlandırılıyorsun? In k'àab'a'e' Jorge.  Adım, Jorge Adım, Jorge Jach ki'imak in wóol in wilikech.  Memnun oldum Seni gördüğüm için kalbim çok mutlu Ba'ax ka wa'alik?  Ne var ne yok? Mix b'a'al. Mix b'a'ah.   B'ix a wilik?   Jach ma'alob'.    Ko'ox!    Ko'one'ex!    B'a'ax a k'áat?   (Tak) sáamal. Aasta sáamah.  Jach Dyos b'o'otik.   

 Kaynakça 

Kategori:Maya dilleri
Kategori:Meksika yerli dilleri
Kategori:Belize'deki diller
Kategori:Guatemala'daki diller