TCDD Taşımacılık Banliyö Trenleri

TCDD, 1950'li yıllarda başta İstanbul olmak üzere ülkenin büyük şehirlerinde artan nüfus yoğunluğuna yanıt olarak, özellikle Avrupa'da yaygınlaşan kent içi ve banliyölerde karayolu trafiğinden bağımsız elektrikli ve çevreci bir ağır raylı sistem olan banliyö trenlerini Türkiye'ye uyarlamak için çalışmalara başladı. 1955'te hizmete giren B1 (Sirkeci – Halkalı) Banliyö Treni, Türkiye'nin ilk banliyö treni oldu. Ardından TCDD, E 4000 ve E 8000 tren setlerini satın aldı. Bu trenler 1979 yılına kadar hizmet verdi; 1979'da ise E 14000 tren setleri satın alınarak, mevcut trenlere ek olarak kullanılmaya başlandı. 2000'li yıllarda banliyö hatlarını modernize etme ve metro standartlarına yükseltme fikirleri öne çıktı; bu kapsamda ilk proje İzmir'de oluşturuldu ve sonrasında İstanbul ile Ankara da bu projeyi takip etti.

 İşletmedeki hatlar 
TCDD Taşımacılık tarafından İstanbul ve Kocaeli'de Marmaray ve Ankara'da Başkentray; İZBAN A.Ş. tarafından İzmir'de İZBAN, GAZİULAŞ A.Ş. tarafından Gaziantep'te Gaziray ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından Sakarya'da Adaray adıyla işletilmekte olan Banliyö Trenleridir.

 İstanbul-Anadolu ve Kocaeli
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 32000 serisi Marmaray treni
  Marmaray, Halkalı – Gebze arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. İlk etabı 29 Ekim 2013'te, ikinci etabı ise 12 Mart 2019'da hizmete girmiştir.

 İstanbul-Avrupa
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 32000 serisi Halkalı – Bahçeşehir Raylı Sistemi treni
  Halkalı – Bahçeşehir Raylı Sistemi, Halkalı – Bahçeşehir arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 23 Mayıs 2022'de hizmete girmiştir.
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 32000 serisi Sirkeci – Kazlıçeşme Raylı Sistemi treni
  Sirkeci – Kazlıçeşme Raylı Sistemi, Sirkeci – Kazlıçeşme arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 26 Şubat 2024'te hizmete girmiştir.

 Ankara
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 23000 serisi Başkentray treni
  Başkentray, Sincan – Kayaş arasında  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 12 Nisan 2018'de hizmete girmiştir.

 İzmir
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 22000 serisi İZBAN treni
  İZBAN, Selçuk – Aliağa arasında  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. İlk etabı 30 Ağustos 2010'da, en son etabı ise 8 Nisan 2019'da hizmete girmiştir.

 Gaziantep
  Gaziray, Başpınar – Taşlıca arasında  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 5 Kasım 2022'de hizmete girmiştir.

 Sakarya
 Adaray, Arifiye – Adapazarı arasında  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. İlk olarak 2013 – 2016 arasında hizmet veren hat, 29 Ekim 2024'te yeniden hizmete girmiştir.

 İnşa hâlindeki hatlar 
 Konya
 KonyaRay, inşa hâlinde olan banliyö treni hattıdır. 30 Nisan 2023'te temeli atılmış ve inşa çalışmaları başlamıştır.

 Afyonkarahisar
 AFRAY, inşa hâlinde olan banliyö treni hattıdır. 3 Mayıs 2023'te temeli atılmış ve inşa çalışmaları başlamıştır.

 Atıl durumdaki hatlar 
 Kayseri
 Kayseri Yeşilhisar-Sarıoğlan Banliyö Hattı, atıl durumda olan banliyö treni hattıdır.

 Eski hatlar 
TCDD, 1950'li yıllarda başta İstanbul olmak üzere ülkenin büyük şehirlerinde artan nüfus yoğunluğuna yanıt olarak, özellikle Avrupa'da yaygınlaşan kent içi ve banliyölerde karayolu trafiğinden bağımsız elektrikli ve çevreci bir ağır raylı sistem olan banliyö trenlerini Türkiye'ye uyarlamak için çalışmalara başladı. 1955'te hizmete giren B1 (Sirkeci – Halkalı) Banliyö Treni, Türkiye'nin ilk banliyö treni oldu. Ardından TCDD, E 4000 ve E 8000 tren setlerini satın aldı. Bu trenler 1979 yılına kadar hizmet verdi; 1979'da ise E 14000 tren setleri satın alınarak, mevcut trenlere ek olarak kullanılmaya başlandı. 2000'li yıllarda banliyö hatlarını modernize etme ve metro standartlarına yükseltme fikirleri öne çıktı; bu kapsamda ilk proje İzmir'de oluşturuldu ve sonrasında İstanbul ile Ankara da bu projeyi takip etti.
küçükresim|sağ|upright=0.75|E 14000 serisi Sirkeci banliyösü ve Haydarpaşa banliyösü treni
 İstanbul-Avrupa 
 B1 (Sirkeci – Halkalı) Banliyö Treni, 1955 – 2013 yılları arasında Sirkeci – Halkalı arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 1 Mart 2013'te iptal edilen banliyö treni hattıdır. Hattın yerine Marmaray hizmete girmiştir.

 İstanbul-Anadolu ve Kocaeli 
 B2 (Haydarpaşa – Gebze) Banliyö Treni, 1969 – 2013 yılları arasında Haydarpaşa – Gebze arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 19 Haziran 2013'te iptal edilen banliyö treni hattıdır. Hattın yerine Marmaray hizmete girmiştir.

 Ankara 
 B1 (Sincan – Kayaş) Banliyö Treni, 1972 – 2016 yılları arasında Sincan – Kayaş arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 11 Temmuz 2016'da iptal edilen banliyö treni hattıdır. Hattın yerine Başkentray hizmete girmiştir.

 İzmir 
 B1 (Alsancak – Menderes) Banliyö Treni, 1984 – 2006 yılları arasında Alsancak – Menderes arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 2006'da iptal edilen banliyö treni hattıdır. Hattın yerine İZBAN hizmete girmiştir.
 B2 (Basmane – Çiğli) Banliyö Treni, 1984 – 2006 yılları arasında Basmane – Çiğli arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 2006'da iptal edilen banliyö treni hattıdır. Hattın yerine -Basmane haricindeki güzergâhta- İZBAN hizmete girmiştir.
 B3 (Alsancak – Buca) Banliyö Treni, 1984 – 2006 yılları arasında Alsancak – Buca arasındaki yaklaşık  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren ve 2006'da iptal edilen banliyö treni hattıdır. Şirinyer Tüneli'nin inşası sırasında İzmir-Alsancak – Eğirdir demiryolu ile Şirinyer – Buca şube demiryolu'nun bağlantısı koptuğu için iptal edilmiştir. Hattın yerine -Alsancak – Şirinyer arasındaki güzergâhta- İZBAN hizmete girmiştir.
 B4 (Basmane – Bornova) Banliyö Treni, 1984 – 1995 yılları arasına Basmane – Bornova arasındaki yaklaşık  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 1995'te Halkapınar – Bornova şube demiryolu'nun kapatılması dolayısıyla iptal edilmiştir. Hattın yerine aynı güzergâhı kullanan İzmir Metrosu'nun M1 Hattı hizmete girmiştir.
 B5 (Alsancak – Seydiköy) Banliyö Treni, 1984 – 1986 yılları arasında Alsancak – Seydiköy arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta hizmet veren banliyö treni hattıdır. 1986'da Gaziemir Akçay Caddesi'nin genişletilmesi sırasında İzmir-Alsancak – Eğirdir demiryolu ile Gaziemir – Seydiköy şube demiryolu'nun bağlantısı koptuğu için iptal edilmiştir. Hattın yerine -Alsancak – Gaziemir arasındaki güzergâhta- İZBAN hizmete girmiştir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 TCDD resmî sitesi 
 TCDD Taşımacılık resmî sitesi 
 İZBAN resmî sitesi 

!Banliyö Trenleri
*