İbrahim Heski

İbrahim Heski (Ibrahim Pasha Haski Tello,Gérard Chaliand, A People without a country: the Kurds and Kurdistan, Zed Books, 1993, ISBN 978-1-85649-194-5, p. 55.  Dana Adams Schmidt, Journey among brave men, Little, Brown, 1964, p. 57.  Erhard Franz, Kurden und Kurdentum: Zeitgeschichte eines Volkes und seiner Nationalbewegungen, Deutsches Orient-Institut, 1986, ISBN 3-89173-006-3, p. 140.   Kürtçe: Biroyê Heskê Têlî; ? - 25 Temmuz 1931, Siyahçeşme, İran), 
Celali aşiretine mensup olan Kürt kökenli Osmanlı isyancı ve siyasetçi.

 Hayat 

Babası Hesk ve annesi Têlî'nin oğlu olarak dünyaya geldi.Rohat Alakom, Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması, Avesta, 1998, ISBN 975-7112-45-3, p. 82. İbrahim, Celali aşiretinin kollarından Hesesori aşiretine mensuptu. Çeşitli kaynaklarda "İbrahim Ağa", "İbrahim Paşa", "Heskizâde İbrahim", "Bırho", "Bro Haski Tello", "Bro Haski Talu" adlarıyla bahsedilmektedir. Britanyalı yazar ve maceracı Rosita Forbes kendi eserinde the hero of the region was a wild and gallant freebooter called Ibrahim Agha Huske Tello diye anlattı.Rosita Forbes, Conflict: Angora to Afghanistan, Cassell, 1931, p. 264.   İbrahim, I. Dünya Savaşı sırasında Rusya İmparatorluk Ordusu'na karşı savaştı.

 Birinci Ağrı İsyanı 

1925 yılında Şeyh Said İsyanı'nın başarısız olmasından sonra Ağrı Dağı'na sığındı. 1926 yılında, Hasenanlı, Celali, Haydaranlı aşiretlerini komuta ederek Birinci Ağrı İsyanı'nı başlattı.Faik Bulut, Devletin Gözüyle Türkiye'de Kürt İsyanları, Yön Yayıncılık, 1991, p. 79. Mayıs 16 tarihinde Demirkapı bölgesinde Türk Ordusu'nun 9. Tümen 28. Piyade Alayı ve bir Jandarma alayı isyancılara üstünlük sağlayamadı. Türk birlikleri (28. Piyade Alayı) Doğubeyazıt'a kadar çekildi.Bulut, ibid, p. 80. 16/17 Haziran tarihlerinde İbrahim ve onun kuvvetleri 28. ve 34. alaylar tarafından kuşatıldıysa da Yukarı Demirkapı yoluyla İran'a kaçmaya başarabildi.Bulut, ibid, p. 83.

Ağrı Cumhuriyeti 

28 Ekim 1927 tarihinde Hoybun örgütü, Kürdistan'ın bağımsızlığını ilan etti. İbrahim ise Ağrı Cumhuriyeti'nin başkanı olduPaul J. White, Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey, Zed Books, 2000, ISBN 978-1-85649-822-7, p. 77.   ve Hoybun tarafından Bağımsız Kürdistan'ın Ağrı Eyaleti'nin valiliğine atandı.Mehmet Köçer, "Ağrı İsyanı (1926-1930)", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, s. 385.  Oğulları İlhami, Ömer, Davut ve kardeşleri Ahmet ve Eyüp de Ağrı ayaklanmasına katıldılar. Ahmet ve 100 yaşındaki annesi ayaklanma sırasında çatışmada öldü.Rohat Alkom, ibid, p. 84. Ağrı ayaklanmalarının ardından, adamlarıyla birlikte İran'a çekildi.

 Maku ayaklanması ve ölümü 

1931 yılında Maku civarında Fars (İran) Ordusu ile Kürtler arasında şiddetli çatışma yaşandığındaGreat Britain Foreign Office, British documents on foreign affairs: reports and papers from the foreign office confidential print. From the first to the second world war. Turkey, Iran, and the Middle-East, 1918-1939. The Allies take control, 1920-1921, University Publications of America, 1985, ISBN 978-0-89093-603-0, p. 180.   Albay Muhammed Ali Han'ın komutasındaki 2. Azerbaycan Tugayı bununla uğraştı ve takviye kuvveti olarak Tabriz ve Erdebil'den Albay Kalb Ali Han'ın komutasındaki birlikleri gönderildi.Robert Michael Burrell, Iran: political diaries, 1881-1965. 1931-1934, Archive Editions, 1997, ISBN 978-1-85207-710-5, p. 186.   25 Temmuz tarihinde, Çaldıran'ın Siyahçeşme civarında meydana gelen çatışmada, isyancılardan Kalb Ali Han öldürüldü ve Kürt tarafı da başta İbrahim ve onun kardeşleri olmak üzere üç ya da dört asi elebaşını kaybetti.Great Britain Foreign Office, ibid, p. 252.  

 Kaynakça 

Kategori:1931'de ölenler
Kategori:Osmanlı Kürtleri
Kategori:Türkiye Kürtleri
Kategori:Kürt isyancılar
Kategori:Şeyh Said İsyanı
Kategori:Ağrı Cumhuriyeti
Kategori:Çatışmada ölenler