Polyksena Lahdi

Polyksena Lahdi, Çanakkale merkeze 110 km. uzaklıktaki Kızöldün Tümülüsü'nde bulunan ve MÖ 520-500 yıllarına tarihlenen mermer lahit. Anadolu'da bulunan figür bezemeli lahitlerin en erken örneğidir.

Lahit, 1994 yılında bir kaçak kazı ihbarı üzerine yapılan kurtarma kazısında bulunmuştur.Polyksena Lahdi, Figen Çevirici , Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Anabilim Dalı Doktora Tezi, İzmir 2006 Anadolu'dan ele geçen az sayıdaki Geç Arkaik Devir heykeltıraslık eserlerinden birisi olması açısından önemlidir.

Lahdin dört yüzünde, kabartma olarak şekillendirilmiş sahneler bulunur. Uzun kenarlarından birinde, birçok vazo resmi üzerinde de betimlenen, Troya savaşı'nın sonundaki hikâyenin baş karakterinden biri olan Troia kralı Priamos ile kraliçe Hekabe’nin küçük kızları olan Polyksena'nın kurban edilmesi olayı betimlenmektedir. Eser, bu nedenle Polyksena Lahdi adıyla anılmaktadır. Aynı kenarın kapak kısmında açılan bir delik, lahdin antik dönemde bir soygun geçirdiğini gösterir.

Lahit, Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmekteykenPolyksena Lahdi , Manisa Haber Gazetesi 2018'de kurulan Troya Müzesi'ne nakledilmiştir.

 Özellikleri 
Prokonnesos (Marmara Adası) mermerinden yapılmış olan lahit, 3,32 m uzunluğunda, 1,6 m genişliğinde ve 1,78 m yüksekliğindedir. Lahit teknesi dikdörtgen sanduka şeklindedir. Lahit kapağı ise iki yöne eğimli üçgen alınlıklı çatı formundadır. Lahit açığa çıkarıldığında, çevresinin kiremitlerle örtülü olduğu, bu kiremit örtünün altında, lahde dayalı olarak gömülmüş, iki araba tekerleği ve koşum takımlarına ait bronz aksam bulunmuştur.

 Betimlemeler
Lahdin yan yüzlerindeki kabartmalarda 37 figür bulunmaktadır.
+ Polyksena Lahdi figürleri Yüzü  Resim nosu  Figür adı  Betimlemesi  Birinci uzun yüz (Levha 11-12)  1  Elinde Lyra Tutan kadın   2  Elinde Kurdele (taenia) Tutan kadın   3 Ayakta Duran kadın Figürü   4 Elinde Yelpaze taşıyan kadın  5 Tahtta Oturan kadın   6 Elinde Ayna ve Yumurta taşıyan kadın   7 Elinde alabastron taşıyan kadın   8 Aulos Çalan kadın Müzisyen   9 Kithara Çalan kadın Müzisyen   10 Silah Dansı Yapan kadın   11 Silah Dansı Yapan kadın  12 Silah Dansı Yapan kadın   13 Silah Dansı Yapan kadın   14 Kastanyetle Dans Eden kadın   15 Dans Eden kadın   16 Dans Eden kadın   17 Dans Eden kadın  Birinci Kısa Yüz (Levha 13)  18  Ayakta Duran kadın   19  Klinede Oturan kadın   20  Klinede Oturan kadın   21  Elinde Yiyecek taşıyan kadın   22  Elinde Sürahi (oinochoe) ve Ayna taşıyan kadın   İkinci Uzun Yüz (Levha 14-15)Akhilleus'un mezarı önünde Priamos'un kızı Polyksena'nın kurbanı betimlenmiştir. Sağ tarafta, genç kızın Yunan savaşçılar tarafından kurban edilmesi işlenirken, sol tarafında ise, ölen kız için yas tutan Troialılar betimlenir  23  Ayakta Yas Tutan erkek   24  Diz Çökerek Yas Tutan kadın   25  Ayakta Yas Tutan kadın   26  Çömelerek Yas Tutan kadın   27  Ayakta Yas Tutan kadın   28  Ayakta Yas Tutan kadın   29  Ayakta Yas Tutan kadın   30  Polyksena' yı taşıyan erkek Figürü (Aias )  31  Polyksena' yı taşıyan erkek Figürü (Antiphates )  32  Polyksena' yı taşıyan erkek Figürü (Amphilokhos )  33  Neoptolemos  34  Polyksena  İkinci Kısa Yüz (Levha 16)  35  Hekabe   36  Ayakta Yas Tutan kadın   37  Ayakta Yas Tutan kadın  
 Lahit hakkında yayınlar 
Polyksena Lahdi, bilinen en eski lahit olduğu için bulunuşundan itibaren beri araştırmacıların ilgisini çekmiş ve hakkında pek çok yayın yapılmıştır. Bu yayınların bazıları şunlardır
N. Sevinç, "Çanakkale-Gümüsçay Tümülüsleri 1994 Yılı Kurtarma Kazıları Ön Raporu", 6. Müze Kurtarma Kazıları Semineri, 24-26 Nisan 1995, Didim (Ankara, 1996)
M. Karaosmanoglu, Baslangıcından Klasik Dönem Sonuna Kadar Lotus-Palmetçik ve Yumurta Boncuk Dizisinin Gelisimi (Erzurum, 2006)
F. Gilotta, "Gümüsçay e L’Etruria: Due Ambienti a Confronto, RdA 22 (1998)
B. F. Weber, "Die Bauteile des Athenatempels in Milet", AA (1999)
Ramazan. Özgan, "Zur Ikonographie des Bostoner Throns", F. Krinzinger (ed.), Akten des Symposions die Ägäis und das westlische Mittelmeer Beziehungen und Wechselwirkungen 8. bis 5. Jh. v. Chr., Archäologische Forschungen 4, (2000)
C. Reinsberg, "Der Polyxena-Sarkophag in Çanakkale", OLBA 10 (2001)
N. Sevinç-R. Körpe- M. Tombul- B. C. Rose- D. Strahan- H. Kiesewetter-J. Wallrodt, "A New Painted Graeco-Persian Sarcophagus from Çan", Studia Troica 11 (2001)
S. Ateslier, "Observations on an Early Classical Building of the Satrapal Period at Daskyleion", T. Bakır (ed.), Proocedings of the First International Symposium on Anatolia in the Achaemenid Period, Bandırma 15-18 August, 1997, Achaemenid Anatolia XCII (Leiden, 2001)
Gerda Schwarz, "Der Tod und das Mädchen, Frühe Polyxena-Bilder", AM 116 (2001) 
J. G. Pedley, Greek Art and Archaeology (London, 2002)
Tomris Bakır, "Hellespontine Phrygia. Das hellespontische Phrygien in der Zeit des achämenidischen Reiches", L'archéologie de l'empire achéménide, Collège de France, 21- 22 novembre (Paris, 2003)
S. Ateslier, & E. Öncü, "Gümüsçay Polyksena Lahiti Üzerine Yeni Gözlemler", Olba 10 (2004)
C. B. Rose, “Ilion”, Byzans 3, Stadtgrabungen und Stadtforschung im westlichen Kleinasien (İstanbul, 2006)

 Sembolik anlamı 
Lahit, üzerinde Troya Kralı Priamos ile kraliçe Hekabe'nin küçük kızları Polyksena'nın kurban edilmesinin betimlenmesi nedeniyle kadına yönelik şiddeti somutlaştıran bir tarihî eser olarak değerlendirilir. Lahdin sergilendiği Troya Müzesi'nin yetkilileri, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde geçici bir süre için eserin siyah örtüyle kapatarak kadına yönelik şiddete dikkat çeker.

 Ayrıca bakınız 
 Altıkulaç Lahdi

 Kaynakça 

Kategori:Antik lahitler
Kategori:Çanakkale ili tarihi
Kategori:1994'te arkeolojik buluntular
Kategori:1994'te Türkiye
Kategori:MÖ 6. yüzyılda eserler
Kategori:Türkiye'deki arkeolojik keşifler
Kategori:Troya Müzesi
Kategori:Ahameniş İmparatorluğu döneminde Anadolu
Kategori:Hellespont Frigyası