İsrail Hava Kuvvetleri

İsrail Hava Kuvvetleri (), diğer adıyla Hava Kolordusu () ya da kısaca IAF, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin havacılık ve uzay koludur. 28 Mayıs 1948'de, İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'nden kısa bir süre sonra kuruldu. Nisan 2022 itibarıyla Tomer Bar, Hava Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapmaktadır.

İsrail Hava Kuvvetleri, kuruluş aşamasında ele geçirilen veya bağışlanan sivil uçaklar ile kullanılan II. Dünya Savaşı savaş uçaklarıyla faaliyet gösterdi. Daha sonra Boeing B-17'ler, Bristol Beaufighter'lar, de Havilland Mosquito'lar ve P-51D Mustang'ler dâhil olmak üzere ek uçaklar edinildi. Hava Kuvvetleri, 1956 Süveyş Krizi sırasında İsrail'in Kadeş Operasyonu'nda önemli bir rol oynadı ve Mitla Geçidi'ne paraşütçü indirdi. 5 Haziran 1967'de, Altı Gün Savaşı'nın ilk gününde gerçekleştirilen Focus Operasyonu ile Arap hava kuvvetlerini zayıflatarak savaşın geri kalanında hava üstünlüğünü sağladı. Altı Gün Savaşı'nın hemen ardından Mısır, Yıpratma Savaşı'nı başlattı ve İsrail Hava Kuvvetleri, düşman topraklarının derinliklerindeki stratejik hedeflere tekrar tekrar hava saldırıları düzenledi. 6 Ekim 1973'te patlak veren Yom Kippur Savaşı sırasında, Mısır ve Suriye'nin ilerleyişi Hava Kuvvetleri'ni düşman hava savunmalarını yok etme planlarını uygulamaktan alıkoydu. Füze ve uçaksavar tehditleri altında faaliyet göstermek zorunda kalan hava kuvvetleri, sağladığı yakın hava desteğiyle İsrail kara birliklerinin durumu kontrol altına almasını ve sonunda karşı taarruza geçmesini sağladı.

Altı Gün Savaşı'ndan bu yana İsrail'in askeri uçaklarının çoğu Amerika Birleşik Devletleri'nden temin edilmiştir. Bunlar arasında A-4N Skyhawk, F-4E Phantom II, F-15C Eagle, F-15I Strike Eagle, F-16C/I Fighting Falcon ve F-35I Lightning II yer almaktadır. Ayrıca IAI Nesher ve IAI Kfir gibi yerli üretim uçakları da kullandılar. 7 Haziran 1981'de, Osiraq'taki Irak nükleer tesislerini yok etmek amacıyla Opera Operasyonu gerçekleştirildi. 1 Ekim 1985'te, Kıbrıs'ta üç İsrailli sivilin öldürüldüğü Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) terör saldırısına yanıt olarak, Tahta Bacak Operasyonu ile Tunus'taki FKÖ Genel Merkezi bombalandı. 1991'de Süleyman Operasyonu ile Etiyopyalı Yahudiler İsrail'e getirildi. Daha sonra birçok operasyona katıldı; bunlar arasında 2006 Lübnan Savaşı, Dökme Kurşun Harekâtı, Bulut Sütunu Operasyonu, Koruyucu Hat Operasyonu, 2021 İsrail-Filistin krizi ve Gazze Savaşı yer almaktadır. 6 Eylül 2007'de ise Orchard Operasyonu kapsamında iddia edilen Suriye nükleer reaktörü başarılı bir şekilde bombalandı.

Tarihçe
İsrail Hava Kuvvetleri, el konulan veya bağışlanan sivil uçaklar ile II. Dünya Savaşından kalma eski veya fazlalık olan Boeing B-17, Bristol Beaufighter, de Havilland Mosquitoes ve P-51D Mustang tipi pervaneli savaş uçakları toplanarak kurulmuştur. İsrail Hava Kuvvetleri, 1956 yılındaki Süveyş Krizi'nde Kadeş Harekâtı'nda görev alarak İsrail milli güvenliği için önemli bir rol oynadı. 5 Haziran 1967'de, Altı Gün Savaşı'nın ilk gününde, karşıt Arap hava kuvvetlerini büyük oranda imha ederek hareketsiz bırakan ve savaşın geri kalanında hava üstünlüğünü ele geçiren Mivtza Moked(Odaklanma Harekâtı) gerçekleştirerek savaşı çok kısa sürede İsrail'in kazanmasını sağladı.

upleft=0.91|küçükresim|upright|İsrail Hava Kuvvetlerine ait bir F-4 Phantom II

Altı Gün Savaşı'nın sona ermesinden kısa bir süre sonra Mısır, 1967 yılında Yıpratma Savaşı'nı başlattı ve İsrail Hava Kuvvetleri, düşman topraklarının derinliklerindeki stratejik hedeflere düzenli bir şekilde bombardıman taarruzları  gerçekleştirdi. 6 Ekim 1973'te Yom Kippur Savaşı patlak verdiğinde, Mısır ve Suriye'nin ilerlemeleri karşısında İsrail Hava Kuvvetleri savaşın başlangıcında bocaladı. Sina Yarımadasında Mısır kuvvetlerinin kurduğu hava savunma şemsiyesi uzun bir süre İsrail savaş uçaklarının bölgede harekât yapabilme kabiliyetlerini kısıtladı ve Mısır'a İsraile yönelik karadan saldırı yapabilme imkanı verdi.

1973 Yom Kippur Savaşı'nda Mısır ile olan mücadelede İsrail birçok savaş uçağını kaybetti. Ancak Amerikan'ın kurduğu hava şemsiyesi sayesinde İsrail'e hızlıca yapılan sevkiyatlar sonucunda İsrail Hava Kuvvetleri çökmekten kurtulabildi. Yom Kippur Savaşından beri İsrail'in askeri uçaklarının çoğu Amerika'dan temin edilmekte ve Amerika, İsrail'in en yakın savunma işbirlikçisi konumunda bulunmaktadır. İsrail'in geçmişten günümüze kullandığı Amerikan uçakları arasında Douglas A-4 Skyhawk, F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon ve F-35 Lightning II gibi önde gelen savaş uçakları bulunmaktadır. İsrail Hava Kuvvetleri, IAI Nesher ve daha sonra daha gelişmiş IAI Kfir gibi bir dizi yerli üretim denemeleri ile savaş uçağı ihtiyacına çözüm bulmaya çalıştı ancak Amerikan savaş uçakları, İsrail hava gücünün omurgasını oluşturmaya devam etti. İsrail Hava Kuvvetleri'nin kullandığı uçakların büyük bir kısmı, bugün de Amerikan üretimi savaş uçaklarıdır.

7 Haziran 1981'de, İsrail Hava Kuvvetlerinden altı F-15'in eşlik ettiği sekiz F-16, Osirak'taki Irak nükleer tesislerini yok etmek için Opera Operasyonu'nu icra etti. 9 Haziran 1982'de İsrail Hava Kuvvetleri, Lübnan'daki Suriye hava savunmasını çökerten Köstebek Kriket 19 Operasyonunu gerçekleştirdi. 1 Ekim 1985'te, Kıbrıs'ta üç İsrailli sivili öldüren bir Filistin Kurtuluş Örgütü menşeili terör saldırısına yanıt olarak, İsrail hava kuvvetleri Tunus'taki Filistin Kurtuluş Örgütü Karargahını bombalayan Tahta Bacak Operasyonunu gerçekleştirdi. 1991'de İsrail Hava Kuvvetleri, Etiyopya Yahudilerini İsrail'e getiren Süleyman Operasyonunu gerçekleştirdi. 1993 ve 1996'da sırasıyla Hesap Verebilirlik Operasyonu ve Gazap Üzümleri Harekatına katıldı. O zamandan beri, 2006 Lübnan Savaşı, Dökme Kurşun Operasyonu, Bulut Sütunu Operasyonu, Koruyucu Hat Harekâtı, Duvarların Muhafızı Operasyonu ve Demir Kılıçlar Operasyonu da dahil olmak üzere birçok operasyonda yer aldı. 6 Eylül 2007'de, İsrail Hava Kuvvetleri Orchard Operasyonu'nda, iddiaya göre bir Suriye nükleer reaktörünü bombaladı.

Savaş Suçları
Amnesty International, 2023 Hamas-İsrail Savaşı sırasında İsrail Hava Kuvvetlerinin Filistinli ve Lübnanlı sivilleri katlettiğine dair raporlar yayınladı ve İsrailli askeri yetkililerin ve savaş uçağı pilotlarının uluslararası savaş suçları mahkemesinde yargılanmalarını talep etti. Middle East Eye tarafından yapılan bir habere göre İsrail Hava Kuvvetlerinde görevli pilotların Uluslararası Ceza Mahkemesinde savaş suçlarından dolayı yargılanmaktan korktukları belirtildi. Bir İsrail tankının açtığı ateş sonucunda ölen 5 yaşındaki Filistinli çocuk Hind Rajab anısına kurulmuş olan Hind Rajab Vakfı, 2025 yılında Brezilya'da tatil yapan bir İsrail askerine karşı Gazze'de savaş suçu işlediğine dair dava açtı ve dava sonucunda Brezilya mahkemeleri İsrail askerinin gözaltına alınmasına karar verdi. Adı açıklanmayan İsrail askeri, yargılanmaktan kurtulmak için İsrail istihbaratının yardımıyla Brezilya'yı terk etti. İsrail hükûmeti, İsrailli askerlerin savaş suçları ile yargılanmasından çekindiği için İsrail askerlerine kimliklerini gizli tutmaları ve sosyal medyada asker olduklarına dair paylaşım yapmamaları çağrısında bulundu.

Organizasyon
küçükresim|İsrail Hava Kuvvetlerine bağlı bir F-35 (Nellis Hava Üssü, Nevada,2023)
İdari Birimler
Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı
Sabit Kanatlı Uçaklar Grubu
Helikopter Grubu
Hava İstihbarat Başkanlığı
Ekipman Grubu
İnsan Kaynakları Grubu
Sağlık Birim Başkanlığı
Kontrol Grubu
Hava Kuvvetleri Özel Kuvvetleri
Birim 5101 Shaldag – Hava Kuvvetleri Özel Operasyon Kuvveti
Birim 669 – Muharebe arama-kurtarma kuvveti
Birim 5700 - Aerodrom kurma ve idare etme kuvveti
Hava Savunma Komutanlığı
Kuzey Hava Savunma Alayı
Merkez Hava Savunma Alayı
Güney Hava Savunma Alayı (Hava Harp Okulu Dahil)

 Muharebe Filoları 
küçükresim|İsrail Hava Kuvvetlerine bağlı bir Boeing 707 F-15 uçaklarını havadan ikmal ediyor
Ramat David Hava Üssü (Filo 1)
101. Filo İlk Savaşçı
105. Filo Akrep
109. Filo Vadi157. Filo Vadi Filosu160. Filo Gölge Avcılar193. Filo Batının SavunucularıSdot Micha Hava Üssü (Filo 2)
150. Filo
199. Filo
248. Filo
 Hatzor Hva Üssü (Filo 4)
100. Filo Uçan Deve144. Filo Anka200. Filo İlk İHAHatzerim Hava Üssü (Hava Üssü 6)
69. Filo Çekiçler102. Filo Uçan KaplanİHK Gösteri Grubu
107. Filo Turuncu Kuyruk ŞövalyeleriHava Kuvvetleri Piyade Okulu
Tel Nof Hava Üssü (Hava Üssü 8)
106. Filo Mızrak118. Filo Gece Sürücüleri133. Filo İki Kuyruklu Şövalye210. Filo Beyaz Kartal 
601. Filo (Uçuş Test Merkezi)
 Birim 555 Gökyüzü Kargası (elektronik harp birimi)
Ovda Hava Üssü (Hava Üssü 10)küçükresim|M-346 'Lavi'
115. Filo Uçan Ejderha Uçuş Okulu
 Hava Harp Okulu
Hayfa Hava Üssü (Hava Üssü 21)
Teknik Okul
Hava Kuvvetleri Teknoloji Koleji
Ramon Hava Üssü (Filo 25)
113. Filo Eşek Arısı119. Filo Yarasa190. Filo Sihirli Dokunuş201. Filo Tek253. Filo NegevNevatim Askerî Üssü (Hava Üssü 28)
103. Filo Filler116. Filo Güneyin Aslanları117. Filo İlk Jet120. Filo Çöl Devleriküçükresim|Heron iha
122. Filo "Nahshon"
131. Filo Sarı Kuş Şövalyeleri140. Filo Altın KartalPalmachim Hava Üssü (Hava Üssü 30)
123. Filo Çöl Kuşları124. Filo "Rolling Sword"
147. Filo "Goring Ram" 
151. Filo (Füze Test Filosu)
161. Filo Kara Yılan166. Filo Kıvılcım''

 Envanter 

 Hava araçları 
GörselHava aracıMenşeiTürVaryantSayıNotlar Savaş uçakları 152x152px F-35 Lightning II  Çok maksatlı F-35I 45 30 adet sipariş edildi. 152x152px F-16 Fighting Falcon  Çok maksatlı F-16C/I 174 152x152px F-15 Eagle  Çok maksatlı F-15A/C  F-15I 66 Havadan erken ihbar ve kontrol uçakları 152x152px Boeing 707  Havadan erken ihbar ve kontrol EL/M-2075 Phalcon 2 AESA radar ile modifiye edildi. 152x152px G-550  Havadan erken ihbar ve kontrol CAEW 2 EL/W-2085 radar ile donatıldı. Elektronik savaş ve keşif uçakları 152x152px Super King Air  Elektronik istihbarat B200 13 152x152px G-550  Keşif  Elektronik istihbarat SEMA 4 Bir tanesi keşif için kullanılmaktadır. Havada yakıt ikmal uçakları 152x152px Boeing 707  Havada yakıt ikmali KC-707-300 7 152x152px KC-46 Pegasus  Havada yakıt ikmali KC-46A 8 adet sipariş edildi. 152x152px KC-130 Hercules  Havada yakıt ikmali KC-130H 7 Nakliye uçakları 152x152px Super King Air  Genel maksat  Hafif nakliye B200 5 152x152px C-130 Hercules  Taktik hava nakliyesi C-130E/H 1 152x152px C-130J Super Hercules  Taktik hava nakliyesi C-130J-30 7 Helikopterler 152x152px UH-60 Black Hawk  Genel maksat UH-60A/L 49 2024'teki kazada bir tanesi kaybedildi. 152x152px AH-64 Apache  Saldırı AH-64A/D 48 30 adet AH-64E sipariş edildi. 152x152px CH-53 Sea Stallion  Nakliye S-65C-3 22 12 adet sipariş edildi. Eğitim uçakları 152x152px OH-58 Kiowa  Helikopter eğitimi OH-58B 18 152x152px G 120  Temel eğitim G 120A-1 16 152x152px T-6 Texan II  İleri seviye eğitim  Aerobasi T-6A 20 152x152px M-346 Master  Jet eğitimi M-346i 30 152x152px F-16 Fighting Falcon  Dönüşüm eğitimi F-16D 49 152x152px F-15 Eagle  Dönüşüm eğitimi F-15B/D 21 İnsansız hava araçları 152x152px Heron  İHA Heron-1 ? Orta irtifa uzun ömür sınıfıdır. 152x152px Hermes 900  İHA ? Orta irtifa uzun ömür sınıfıdır. 152x152px Hermes 450  İHA ? 152x152px Orbiter  İHA Orbiter 4 ?

 Hava savunma sistemleri 
 Silah Resim Menşei Tür Varyant Hizmette Notlar Karadan havaya füze sistemleri MIM-104 Patriot 200x200px  Uzun menzilli karadan havaya füze sistemi PAC-2 ? GM+ "Yahalom" standardına yükseltildi. Arrow 200x200px  Arrow-2  Arrow-3 ? Atmosfer dışına çıkabilen anti-balistik füze serisidir. Davud Sapanı 200x200px  Orta menzilli karadan havaya füze sistemi ? Uzun menzil için de kullanılabilmektedir. Demir Kubbe 200x200px  Kısa menzilli karadan havaya füze sistemi 9+ 2011'den beri faaliyettedir.

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız