Anadolu tarihi kronolojisi

Türk tarihinin zaman çizelgesi, Türkiye ve ondan önce kurulmuş devletlerde politik olaylar, bölgesel değişimler ve önemli yasal değişiklikleri içeren bir çizelgedir. Bu çizelgeden başka Türkiye tarihi, Osmanlı padişahları listesi ve Türkiye cumhurbaşkanları listelerine bakabilirsiniz.

 13. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1299    Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu I. Osman'ın saltanat dönemi başladı.

 14. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1389  15 Haziran  I. Kosova Muharebesi. Sırbistan'ın büyük bir kısmı fethedildi. 1396  25 Eylül  Niğbolu Muharebesi. Bulgaristan fethedildi.

 15. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1444  10 Kasım  Varna Muharebesi. Osmanlı zaferi, Haçlılar yenildi. 1453   II. Mehmed (Fatih) Konstantinopolis'i fethetti. Bizans imparatoru XI. Konstantinos savaşta öldü.  1460   II. Mehmed, Mora'yı fethetti.  1461   II. Mehmed, Trabzon'u fethetti ve Trabzon İmparatorluğu son buldu. 1462   II. Mehmed'in sarayı olan Topkapı Sarayı'nın yapımına başlandı. 1463   Bosna fethedildi. 1473   Otlukbeli Muharebesi; II. Mehmed, Akkoyunlular hükümdarı Uzun Hasan'ı yendi. 1475   Gedik Ahmed Paşa, Feodosya'yı ele geçirdi. Kırım ele geçirildi. 1478   Arnavutluk fethedildi. 1480  Gedik Ahmed Paşa Otranto'yu ele geçirdi,  1481  3 Mayıs  II. Mehmed öldü. II. Bayezid tahtına çıktı. 1482   Hersek fethedildi. 1498   Karadağ fethedildi.

 16. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1514   Çaldıran Muharebesi; I. Selim, Safevî Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarı I. İsmail'i yendi. Kürdistan Osmanlı Devleti'nin kontrolü altında.  1516   Mercidabık Savaşı; I. Selim, Mısır'da Memlûk Sultanlığı'nda Kansu Gavri'yi yendi. Suriye ve Filistin Osmanlı kontrolünde. 1517   Ridaniye Savaşı; I. Selim Mısır Memlük Sultanı II. Tuman bay'ı yendi. Mısır Osmanlı kontrolünde; I. Selim takes the title caliph.  1519   Cezayir fethedildi. 1520   Kanuni Sultan Süleyman (Muhteşem Süleyman, I. Süleyman) saltanatı başladı. 1521   Kanuni Sultan Süleyman Belgrad'ı aldı. 1522   Kanuni Sultan Süleyman Rodos'u aldı. 1526   Mohaç Muharebesi. Kanuni Sultan Süleyman, Louis II of Hungary and Bohemia yendi. 1529   Viyana Kuşatması. 1533   Irak Türk kontrolünde. 1538   Preveze Deniz Muharebesi. Türk donanması Akdeniz'in çoğunluğunu kontrolüne aldı. 1550   Kadınlar saltanatı 1551   Libya alındı. 1541   Kanuni Sultan Süleyman, Budapeşte'yi fethetti. 1547   Macaristanın büyük bölümü Osmanlı kontrolüne girdi. 1566   Kanuni Sultan Süleyman (Muhteşem Süleyman, I. Süleyman) saltanatı sona erdi. 1569   Büyük İstanbul yangını. 1570   Kıbrıs, Piyale Paşa tarafından fethedildi. 1571  7 Ekim İnebahtı Deniz Muharebesi'nde  İspanyollara ve Venediklilere karşı mağlubiyet. 1574   Tunus fethedildi. 1578   Tiflis ve Gürcistan'ın çoğunluğu fethedildi. 1590   Osmanlı ve Safevi Devletleri arasında İstanbul Barış Antlaşması  imzalandı.

 17. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1610   Kuyucu Murat Paşa, Celali isyanları bastırdı. Türkmenler ağır bir şekilde bastırıldı. 1612   Nasuh Paşa Antlaşması Osmanlı İmparatorluğu ile Safevî Devleti arasında imzaladı. Ferhat Paşa Antlaşması ile Osmanlı ilerleme kaydetti. 1615   Serav Antlaşması ile Nasuh Paşa Antlaşması onaylandı. 1683  11 Eylül  II. Viyana Kuşatması. Osmanlı yenildi. 1686   Macaristan'dan geri çekildi. 1687   IV. Mehmed öldü. 1699   Osmanlılar, Karlofça Antlaşması'nı Macaristan ve Avusturya ile imzaladı.

 18. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1718   Pasarofça Antlaşması imzalandı.  Lale devrinin başlaması. (1730 son buldu.) 1729   Türkiye'de ilk matbaa İbrahim Müteferrika tarafından kuruldu. 1730   Patrona Halil isyanı. Lale devrinin sonu. III. Ahmet tahttan indirildi. 1739   Belgrad Antlaşması imzalandı. 1774   Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.

 19. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1807  Mayıs  Kabakçı Mustafa İsyanı: Yenilikçi Sultan III. Selim tahttan indirdi. 1808  21 Temmuz  Alemdar Mustafa Paşa isyanı bastırır fakat III. Selim öldü ve II. Mahmud padişah oldu.  1813  23 Nisan  Sırp isyanı. 1821   Yunan İsyanı: Yunan Bağımsızlık Savaşı başladı. 1830   Cezayir'in kontrolü Fransız yönetimine devredildi. 1832  21 Temmuz  Yunan İsyanı: Yunan egemenliği oluşturuldu. 1831   Mısır-Osmanlı Savaşı. (1831-1833) 1853  4 Ekim  Kırım Savaşı 1860  21 Ekim  İlk Türk gazetesi,Agah Efendi tarafından bastırıldı. (Tercuman'ı Ahval). 1862  5 Şubat  Birleşik Özerk Rumen devleti kuruldu. 1876  23 Aralık  1876–1877 İstanbul Konferansı başladı. 1877  24 Nisan  93 Harbi: Rusya ile bir diğer savaş başladı. 1878  3 Mart  93 Harbi: Ayastefanos Antlaşması ile Romanya ve Sırbistan'ın bağımsızlığı yeniden tesis edildi otonom ülke Bulgaristan'da olduğu gibi. Avusturya-Macaristan'daki Bosna-Hersek birlikteliği sona erdi. 4 Haziran  Kıbrıs, Birleşik Krallık tarafından işgal edildi. 1881   Tunus Fransız kolonisi oldu. 1882   Mısır, İngiltere korumasına girdi 1885  6 Eylül  Doğu Rumeli şehrinde yargı yetkileri Bulgaristan'a devredildi.

 20. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 1908  3 Temmuz  İkinci Meşrutiyetin ilanı (Jön Türk Devrimi) 5 Ekim  Bulgaristan tam bağımsızlık elde etti. 7 Ekim  Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Bosna Eyaleti'ni topraklarına kattığını ilan etti. 1912   Osmanlılar kısa süren savaş ile İtalyanlara mağlup oldu. İtalyanlar Libya'da kazandı ve Kuzey Afrika'da 340 yıllık Osmanlı varlığı bu savaş ile son buldu. 28 Kasım  Birinci Balkan Savaşı: Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti. 1913  17 Mayıs  Birinci Balkan Savaşı: Osmanlılar Avrupa'daki varlığının çok büyük kısmını kaybetti. 1914  2 Ağustos  Osmanlılar I. Dünya Savaşı'nda İttifak Devletleri yanında yer aldı. Kıbrıs, Britanya İmparatorluğu'na geçti.  1915  18 Mart  Gelibolu Savaşı Türklerin en büyük zaferlerinden biri olarak tarihe geçti ve Müttefikler tarafından büyük bir başarısızlık olarak görüldü.   Ermeni Kırımı 1923  29 Ekim  Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Mustafa Kemal Atatürk gizli oylamayla ve oy birliğiyle ilk Türkiye cumhurbaşkanı seçildi. 30 Ekim  Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kabinesi İsmet İnönü tarafından kuruldu. 1924   İmamların hükûmet tarafından atanacağı yeni bir politika benimsendi. 3 Mart  Osmanlı Hilâfeti, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından feshedildi. Eğitimin birleştirilmesi (Tevhid-i Tedrisat) Kanunu çıkartıldı. Din İşleri ve Vakıflar Bakanlığı kaldırıldı. Bunun yerine Diyanet İşleri ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. 6 Mart  2. İsmet İnönü kabinesi kuruldu. 8 Nisan  Dini mahkemelerin yerini sivil mahkemeler aldı. 20 Nisan  Yeni Türk anayasası kabul edildi. 26 Ağustos  Türkiye İş Bankası kuruldu. 30 Ekim  Mecliste bulunan generallere ya profesyonel askerlik hayatında olmaları ya da meclis olmaları konusunda karar vermeleri yönünde karar verildi. Bu olay Generaller Krizi olarak bilinir. 17 Kasım  Türkiye Cumhuriyetinin ikinci siyasi partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu. 22 Kasım  3. kabine Ali Fethi Okyar tarafından kuruldu. 1925  11 Şubat  Doğu'da Şeyh Said İsyanı başladı. 25 Şubat  Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nda değişiklik yapıldı; dinin politikaya alet edilememesi ve bunun vatan hıyaneti suçu sayılması TBMM'de kabul edildi. 4 Mart  4. kabine İsmet İnönü tarafından kuruldu. 5 Mayıs  Manok Manukyan adında bir Ermeni Atatürk'e suikast planladığı gerekçesi ile idam edildi. 5 Haziran  Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın dini amaçlarını siyasete alet ettiği gerekçesi ile kapatıldı. 29 Haziran  Şeyh Said ve 46 takipçisi Diyarbakır'da ölüm cezasına çarptırıldı. 27 Ağustos  Mustafa Kemal Atatürk, Şapka Devrimi'ni yapmak için Kastamonu'ya geldi. 1 Eylül  Ankara'da Birinci Türk Tıp Kongresi toplandı. 4 Eylül  Türk Kadınları ilk kez güzellik yarışmasına katıldı. 1 Ekim  Atatürk, Bursa'da tekstil fabrikası açtı. 5 Kasım  Ankara Hukuk Fakültesi açıldı. 25 Kasım  "Şapka Kanunu" yayınlandı, dini kıyafetler giymek yasaklandı. 26 Aralık  Miladi takvime geçiş için kanun çıkarıldı. 1926  17 Şubat  İsviçre Medeni Kanunu'ndan uyarlanan Medeni Kanun kabul edildi. Kadın hakları genişletildi ve çok eşlilik kaldırıldı. 1 Mart  İtalya Ceza Kanunu'nda alınan Türk Ceza Kanunu kabul edildi. 17 Mart  TBMM'de "Demir Sanayinin Tesisine Dair Kanun" kabul edildi. 24 Mart  Türkiye'de petrol arama ve işletilmesinin devletçe yönetilmesini öngören kanun TBMM'de kabul edildi. 1927  7 Mart  İstiklâl Mahkemeleri kapatıldı. 15 Ekim  Mustafa Kemal Atatürk, Mecliste Nutuğu okumaya başladı.  20 Ekim  "Nutuk" sona erdi. 28 Ekim  İlk nüfus sayımı yapıldı ve nüfus yaklaşık 13.5 milyon olarak hesaplandı. 27 Kasım  İsmet İnönü tarafından 5. kabine kuruldu. 25 Aralık  İlk kadın avukat Süreyya Ağaoğlu görevine başladı. 1928  10 Nisan  Anayasa'da yer alan "Türkiye Cumhuriyetinin resmi dini İslam'dır." cümlesi kaldırıldı. 19 Mayıs  "Yüksek Mühendis Mektebi Kanunu" kabul edildi. 1 Kasım  Latin harflerinden uyarlanan Türk alfabesi kabul edildi. 1929  3 Nisan  Kadına seçme ve seçilme hakkı yerel seçimlerde verildi. 29 Nisan  İlk Türk kadın yargıç atandı. 13 Mayıs  TBMM'de ilk Ticaret Kanunu kabul edildi. 1 Eylül  Arapça ve Farsça yerine Türkçenin kullanılmasına yönelik kurslar açıldı. 1930  11 Haziran  Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulması için verilen kanun teklifi kabul edildi. 12 Ağustos  Cumhuriyetin üçüncü partisi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. 27 Eylül  İsmet İnönü tarafından altıncı hükûmet kuruldu. 27 Ekim  Yunan Başbakan Venizelos, Ankara'da Mustafa Kemal Atatürk'ü ziyaret etti.  17 Kasım  Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın radikal dini gruplar tarafından dağılmasının ardından, Başkan Fethi Okyar tarafından kapatılma kararı alındı. 23 Aralık  Cumhuriyet karşıtları tarafından Kubilay katledildi. 1931  16 Mart  İlk kadın cerrah Suat Rasim diplomasını aldı. 26 Mart  Ölçü Kanunu kabul edildi. Arap ölçülerinin yerine metrik sistem kullanılmaya başlandı. 20 Nisan  Mustafa Kemal Atatürk'ün, tarihi sözü olan "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" sözü kullanıldı.  4 Mayıs  Yedinci Hükûmet İsmet İnönü tarafından kuruldu. 25 Temmuz  "Matbuat Kanunu" kabul edildi. 1932  18 Temmuz  Türkiye, Milletler Cemiyeti üyesi oldu. 31 Temmuz  Belçika'da düzenlenen Dünya Kadınlar Güzellik Yarışmasında Türk yarışmacı Keriman Halis Ece'nin kazandığı ilan edildi. 13 Kasım  Dr. Müfide Kazım, ilk kadın doktoru oldu. 12 Aralık  Adile Ayda, Dışişleri Bakanlığı'nda ilk kadın memur olarak atandı. 1933  7 Şubat  İstanbul bir camide ilk defa Türkçe ibadet yapıldı. 31 Mayıs  The 480-Yıl-old Darülfünun'ün 480 yaşında kapatıldı, yerine İstanbul Üniversitesi kuruldu. Haziran  Sümerbank ve Halkbank kuruldu. 26 Ekim  Türk kadınlarına yerel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı verildi. 18 Kasım  İstanbul Üniversitesi açıldı. 1 Aralık  Beş Yıllık Kalkınma Planı ilk defa kabul edildi. 1934  21 Haziran  Soyadı Kanunu kabul edildi, unvan olarak kullanılan Bey, Efendi, Paşa, Sultan ve Hanım gibi kelimeler terk edildi. 24 Kasım  Mustafa Kemal Paşa, Atatürk soyadını aldı. Aya Sofya camisi, müze olarak değiştirildi. 5 Aralık  Türk kadınlarına milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı verildi. İlk seçimlerde 18 kadın milletvekili TBMM'ye girdi. 1935  1 Mart  Sekizinci Hükûmet İsmet İnönü tarafından kuruldu.  1936  29 Mayıs  Türk Bayrağında yer lan hilal ve yıldız için boyutları bir kanun ile belirlendi. 8 Haziran  Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin ilk adımları olarak işçi kanunu kabul edildi. 1937  27 Ocak  Hatay'ın bağımsızlığı Milletler Cemiyetinin Cenova toplantısında kabul edildi. 9 Haziran  Ankara'da Tıp Fakültesi kurulmasına karar verildi. 20 Eylül  Atatürk, Dolmabahçe Sarayında ilk sanat galerisini açtı. 9 Ekim  Nazilli Basma Fabrikası Atatürk tarafından açıldı. 25 Ekim  Dokuzuncu Hükûmet, eski ekonomi bakanı Celal Bayar tarafından kuruldu.   Dersim İsyanı: 1937-1938 yıllarında yaşanan isyan hükûmet tarafından bastırıldı. 1938  10 Kasım  Kurucu Mustafa Kemal Atatürk öldü. Yerine eski asker ve başbakan İsmet İnönü geçti. 1939   İkinci Dünya Savaşı: Türkiye savaşının sonlarına doğru Almanya'ya savaş ilan etti, o ana kadar tarafsız kaldı. 7 Temmuz  Hatay, Türkiye'ye katıldı. 1950  25 Haziran  Kore Savaşı: Birleşmiş Milletler adına savaşa katıldı.  Müfide İlhan, İlk belediye başkanı olarak Mersin'de göreve başladı..  1952   Türkiye, Sovyetler Birliğine karşı NATO'nun önemli stratejik ortağı oldu. 1953  27 Temmuz  Kore Savaşı: Savaş bitti. 1954   Türkiye, İncirlik Hava Üssü'nü ABD Hava Kuvvetlerine kullanmak üzere izin verdi. 1955  6 Eylül  6-7 Eylül Olayları: 6 - 7 Eylül 1955'te İstanbul'da yaşayan başta Rumlara olmak üzere azınlıklara yönelik tahrip ve yağma hareketi patlak verdi. 7 Eylül  6-7 Eylül Olayları: Olaylar bitti. 1960  27 Mayıs  Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. Silahlı Kuvvetler adına ülke yönetimini Millî Birlik Komitesi üstlendi. Orgeneral Cemal Gürsel Millî Birlik Komitesi'nin başına getirildi. millî Birlik Komitesi ilk iş olarak Türkiye Büyük Millet Meclisini ve hükûmeti feshetti ve her türlü siyasi faaliyeti yasakladı. 1965  Ekim  1965 Türkiye genel seçimlerini Millî Şef İsmet İnönü, Süleyman Demirel'e karşı kaybetti. 1971  12 Mart  Sol ve Sağ çatışmaları önlemek amacı ile, Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri komutanı Faruk Gürler, Deniz Kuvvetleri komutanı Celal Eyiceoğlu ve Hava Kuvvetleri komutanı Muhsin Batur'un imzası ile Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a bir muhtıra vererek hükûmet istifaya zorlanmış, yaşananlara Türk Silahlı Kuvvetleri müdahale etmiştir. 1974   Türkiye, Kıbrıs Barış Harekatı'nı gerçekleştirdi. 1980  12 Eylül  1980 yılında yapılan Askeri darbe sonucu Süleyman Demirel'in Başbakan'ı olduğu hükûmet görevden alındı, Türkiye Büyük Millet Meclisi lağvedildi, 1970 sonrasında değiştirilen 1961 Anayasası tamamen rafa kaldırıldı ve Türkiye siyasetinin yeniden tasarlandığı bir askeri dönem başladı. Bu dönem yaklaşık dokuz yıl sürdü. 12 Eylül 1980 ardından partiler lağvedildi, parti liderleri önce askeri üslerde gözetim altında tutuldu, ardından yargılandı. 1983  6 Kasım  1983 Türkiye genel seçimleri, 12 Eylül Darbesinin ardından ilk genel seçim yapıldı. 1991   Körfez Savaşı başladı. 1999  24 Mart  Kosova Savaşı: NATO, bölgedeki iç savaşı sona erdirmek için balkanlarda devreye girdi. Türkiye görev aldı. 10 Haziran  Kosova Savaşı: Savaş sonlandı.

 21. yüzyıl
 Yıl  Tarih  Olay 2002  2002 Haziran  Türkiye, Afganistan'daki Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti (ISAF)'nin komutasını devraldı. 2003  2003 Şubat  Türkiye, ISAF'ın komutasını devretti. 2004  2004 Aralık  Avrupa Birliği (AB), Türkiye'nin nihai üyelik müzakerelerinin başlamasına karar verdi. 2005  1 Ocak  Yeni Türk Lirası (YTL) tedavüle girdi. 14 Şubat  Türkiye ikinci kez Afganistan'da ISAF'ın komutasını devraldı.3 EkimAvrupa Birliği, Türkiye ile katılım müzakerelerine başladı. Anlaşmazlıklardan dolayı görüşmeler istenilen zamanda başlamadı.201124 MartTürkiye, NATO'ya yeşil ışık yaktı ve İzmir'in, Libya'daki Muammer Kaddafi rejimini devirme operasyonunun komuta merkezi olmasına izin verdi.Turkey's war in Libya 

 Kaynakça

*Zaman çizelgesi
Kategori:Tarihsel kronolojiler