Hordaland

Hordaland (Norveççe:Hordaland fylke) Norveç'in batı kıyısında yer alan sınırları içinde otuz üç belediye bulunan bir eyalettir.Kommunar i Hordaland-erişim 04 Nisan 2012   fjords.com:Hordaland-erişim 04 Nisan 2012  Rogaland güneyinde, Sogn og Fjordane kuzeyinde, Buskerud ve Telemark doğusunda eyaleti çevrelemektedir. Norveç'in toplam nüfusunun %10'u, 490.000'inin üstünde kişi, burada yaşamaktadır.

Merkezi eyaletin en yüksek, bölgenin üçüncü, ülkenin dokuzuncu nüfusu en yoğun kenti olan Bergen'dir. Alanının %71'i deniz seviyesinden 300 metre yüksek dağlık bölgelerden oluşmaktadır. Voss, Odda ve Leirvik diğer şehirleridir. Eyalet coğrafi olarak dört bölgeye ayrılmıştır: Nordhordland, Sunnhordland, Hardanger ve Voss. Hordaland, çok sayıdaki büyük ve küçük adaları, gölleri, buzulları, fiyordları, şelaleleri, dağları ve ovaları ile zengin bir kültürel manzaraya sahiptir.

 Tarihçe 
Hordaland'in yaklaşık bin yıllık bir geçmişi vardır. 7. yüzyıldan itibaren yaklaşık dokuz yüz yıl Hordafylke adı altında küçük krallıkların egemenliği altında kalmıştır. 16. yüzyılın başlarında Norveç, dört “len”e bugünkü adıyla eyalete ayrılmıştır. “Bergenhus len”, Bergen dahil olmak üzere batı ve kuzey Norveç'i kapsamaktaydı. 1662 yılında 'len', amt. yani valilik olarak değiştirilmiştir. “Bergenhus amt.” Hordaland, Sogn og Fjordane, Sunnmøre, Troms ve Nordland'den oluşmaktaydı. 1763 yılında bu valilik güney ve kuzey olmak üzere ikiye ayrılmıştır. 1919 yılında “Sondre Bergenhus amt”, “Hordaland Fylke” olmuştur. 1831-1972 yılları arasında Bergen, şehir-eyalet statüsünde değerlendirilmiştir. 1972 yılında eyalet statüsünü kaybederek Hordaland'in parçası olmuştur.

 Adı ve Arması 
Adı bir Germen kavmi olan "Horde" (Hǫrðar) halkının adıdır. Muhtemelen Keltçe bir kelime olan savaşçıi kahraman anlamına gelen haruðóz kelimesinden türetilmiştir. Bu kapsamda savaşçıların diyarı anlamına gelmektedir. Büyük Norveç Ansiklopedisi:Hordaland – fylke i Norge,Fylkesvåpenet-erişim 04 Nisan 2012 

Eyaletin arması 1 Aralık 1961 tarihinde kabul edilmiştir. Kırmızı arka planın üstünde altın sarısı iki çapraz balta üstünde kraliyet tacı bulunmaktadır. Motif Haakon Magnusson'un 1344 yılında yazdığı bir mektupta kullandığı mühürden alınmıştır. Description of the flag-erişim 04 Nisan 2012 

 Kültür 
Hordaland Norveç'teki önemli kültür merkezlerinden biridir. Hordaland, çok sayıda ahşap mimari ve anıtsal taş binaları korumayı başarmıştır. 1979  Unesco World heritage list:Bryggen-erişim 04 Nisan 2012  ve 2005   Unesco World heritage list:West Norwegian Fjords – Geirangerfjord and Nærøyfjord-erişim 04 Nisan 2012  yıllarında Bergen iki kez Dünya Mirası listesinde yer almıştır. Henrik Ibsen'in ilk tiyatro yönetmeni olarak görev aldığı Norveç'in ilk tiyatrosu 1850 yılında Bergen'de kurulmuştur. Hordaland'te Kültür-erişim 04 Nisan 2012  Bölgede yüzden fazla doğal park vardır. Hardanger Dağı Yaylası, Norveç'in en büyük millî parkı ve Kuzey Avrupa'daki en büyük yayla ve Avrupa'nın en büyük yaban geyiği sürüsünün evidir. Hordaland - The Central County of Western Norway-erişim 04 Nisan 2012 

 Coğrafya 
Norveç'in batısında yer alan Hordaland, güneyde Rogaland, kuzeyde Sogn og Fjordane, doğuda Buskerud ve Telemark eyaletleriyle çevrilidir. Batısı Kuzey Denizi kıyısıdır. Hardangervidda başta olmak üzere fiyortları, şelaleleri, buzulları, yüksek dağları, yaylası ve korunaklı koylarıyla çeşitli ve zengin bir peyzaja sahiptir.  Hordaland profili:Om Hordaland-erişim 04 Nisan 2012  Deniz seviyesinden 1863 metre ile Hardangerjøkulen eyaletin en yüksek dağıdır. Osterøy 328 km² ile en büyük adası, Fedje 9 km²lik alan ile en küçük ilçesidir. Yüzölçümü bakımından en büyük şehri Voss'tur.


 İklim 
Genel olarak ılıman bir iklim hakimdir. Yüksek dağlar denizden gelen soğuk rüzgârları engellemektedir. Dağlık bölgelerde kara ve deniz arasındaki sıcaklık farkı yıllık değişimleri rüzgâr koşullarından etkilenmektedir. Hem yaz ve hem de kış aylarında batı rüzgârları hakimdir. Kıyısında, genellikle güney ve doğu arasında bir yönden gelen rüzgârlar hakimdir. Yaz aylarında, iyi hava koşullarında, öğleden sonra, kuzeybatı veya kuzey tarafından yönünden rüzgârlar esmektedir.

Ocak ve Şubat aylarında kıyıda sıcaklıklar 0-2 °C arasında değişmektedir. Yüksek dağların olduğu doğusunda -5;-10 °C ye kadar düşebilmektedir. Ölçülen en düşük sıcaklıklar kıyıda -10;-15 °C, vadi ve dağlarda -25;-35 °C'dir. Temmuz ayı ortalama sıcaklıkları ise kıyıda 14–16 °C, en yüksek 32 °C olmak üzere ortalama 20–25 °C'dir.

Özellikle Bergen yağış açısından en zengin bölgelerdendir. Yıllık azami 1500 mm olmak üzere ortalama 3000 mm yağış görülmektedir. Ekim ve Mayıs aylarında yağmurun en yoğun olduğu aylardır.

Kıyısında, çoğunlukla bahar ve yaz aylarında, bulutlu ve % 2-3 oranında sis olmaktadır. Vadilerin bazı bölgeleri sonbahar ve kış aylarında sisli ve soğuktur. Dağlarında, deniz seviyesinden 1000–1400 m. üzerinde, çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında, % 2-5 arasında sis frekansı vardır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – klima-erişim 04 Nisan 2012 		

 Ulaşım 
“Voss-Bergen” demiryolu 1883 yılında açılmıştır. 1909 yılında Oslo'dan dağların arasından geçen Bergen Demiryolu yapılmıştır. 1935'te yapılan “Voss-Granby” (Hardanger) demiryolu, 1985 yılına kadar sadece taşımacılık için kullanılmıştır. Doğusunda dağların arasında ulaşımı sağlayan dört ana yol vardır. E 16 Bergen üzerinden Voss, Gudvangen, Aurland, Lærdal ve Filefjell'den geçmektedir. E 16, E 39 ve E 134 yollarına kara yolu bağlantıları vardır. Özellikle batıdaki ilçe ve şehirlere tüneller ve köprüler inşa edilmiştir.

Eyalet aynı zamanda uluslararası trafiğe sahiptir ve yolcu sayısı ile ülkenin en büyük ikinci havalimanı olan ana havaalanı, Bergen'in güneyinde, Flesland'de bulunmaktadır. Ayrıca Voss ve Stord'da birer hava alanı bulunmaktadır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – samferdsel-erişim 04 Nisan 2012 

 Ekonomi 
Balıkçılık
Balıkçılıkta Hordaland, ülkenin en önemli kaynağıdır. 1970'lerin başından itibaren, diğer endüstrilerdeki güçlü büyüme ve büyük ölçüde geleneksel balıkçılıkta düşüşe sebep olmuştur. Akuakültür endüstrisi, Austevoll, Fjell, Bømlo, Fusa ve Tysnes başta olmak üzere pek çok ilçede yaygındır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – fiskets-erişim 04 Nisan 2012 
Sanayi
Hordaland, istihdam açısından Rogaland'dan sonra ülkenin en önemli sanayi bölgesidir. Mühendislik endüstrisi, özellikle gemi inşa ve makine sanayi, ana demir ve metal sanayi ile tekstil ve hazır giyim endüstrisi en önemli sanayi birimlerini oluşturmaktadır. Bergen, eyalet genelinin yaklaşık %46'lık istihdamını sağlamaktadır. Diğer önemli istihdam birimleri ise Stord, Lindås, Kvinnherad, Odda, Bømlo, Kvam ve Vaksdal'dır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – industri-erişim 04 Nisan 2012 
Enerji üretimi
Bergen enerji üretiminde ilk sırayı alan şehirdir. Toplamda altmış üç elektrik santralleriyle 3729 MW ve yıllık ortalama 15.799 GWh üretim ile toplam üretimin % 13'ünü karşılamaktadır. Bjoreia, Sima, Austdøla ve Norddøla başta olmak üzere nehirlerde santraller kurulmuştur.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – energi-erişim 04 Nisan 2012 
Turizm
Hordaland çok sayıdaki çeşitli adaları, fiyortları, dağları ve buzulları ile önemli bir turizm merkezidir. Tarihi mekanlar da dahil olmak üzere, eyalette, orta çağ döneminde yapılmış pek çok kilise bulunmaktadır. Saraylar, kuleler ve tarihi dönemlerden kalma pek çok tarihî eser barındıran Hordaland'in, tarihsel bölgeleri Utne (Hardanger), Stord (Sunnhordland) ve Voss'da müzeler bulunmaktadır. Ayrıca Bergen'de, ülke çapında önemli sanat, kültür ve doğa tarihi müzeleri vardır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi, Hordaland – turisme-erişim 04 Nisan 2012 

 Belediyeler 
küçükresim|upright=1.59|Hordaland İlçeleri ve Belediyeleri Haritası  

Hordaland eyaletine bağlı otuz üç belediye bulunmaktadır:

Nr.HaritaArmaİsim Municipalities-erişim 04 Nisan 2012MerkezNüfusNüfus. 1. Ocak 2012. Hordaland-erişim 04 Nisan 2012Alankm²DilBölge120125px|orta|Bergen kommune25px|Bergens kommunevåpenBergenBergen263 762KarışıkMidthordland121125px|orta|Etne kommune25px|Etnes kommunevåpenEtneEtnesjøen3 963NorveççeSunnhordland121625px|orta|Sveio kommune25px|Sveios kommunevåpenSveioSveio5 228NorveççeSunnhordland121925px|orta|Bømlo kommune25px|Bømlos kommunevåpenBømloSvortland11 503NorveççeSunnhordland122125px|orta|Stord kommune25px|Stords kommunevåpenStordLeirvik17 957NorveççeSunnhordland122225px|orta|Fitjar kommune25px|Fitjars kommunevåpenFitjarFitjar2 944NorveççeSunnhordland122325px|orta|Tysnes kommune25px|Tysnes' kommunevåpenTysnesUggdal2 766NorveççeSunnhordland122425px|orta|Kvinnherad kommune25px|Kvinnherads kommunevåpenKvinnheradRosendal13 318NorveççeSunnhordland122725px|orta|Jondal kommune25px|Jondals kommunevåpenJondalJondal1 050NorveççeHardanger122825px|orta|Odda kommune25px|Oddas kommunevåpenOddaOdda6 946KarışıkHardanger123125px|orta|Ullensvang kommune25px|Ullensvangs kommunevåpenUllensvangKinsarvik3 417NorveççeHardanger123225px|orta|Eidfjord kommune25px|Eidfjords kommunevåpenEidfjordEidfjord957NorveççeHardanger123325px|orta|Ulvik kommune25px|Ulviks kommunevåpenUlvikUlvik1 112NorveççeHardanger123425px|orta|Granvin kommune25px|Granvins kommunevåpenGranvinGranvin923NorveççeHardanger123525px|orta|Voss kommune25px|Voss' kommunevåpenVossVossevangen13 978NorveççeVoss123825px|orta|Kvam kommune25px|Kvams kommunevåpenKvamNorheimsund8 522NorveççeHardanger124125px|orta|Fusa kommune25px|Fusas kommunevåpenFusaEikelandsosen3 811NorveççeMidthordland124225px|orta|Samnanger kommune25px|Samnangers kommunevåpenSamnangerTysse2 417NorveççeMidthordland124325px|orta|Os kommune25px|Os i Hordalands kommunevåpenOsOsøyro17 726NorveççeMidthordland124425px|orta|Austevoll kommune25px|Austevolls kommunevåpenAustevollStorebø4 792NorveççeMidthordland124525px|orta|Sund kommune25px|Sunds kommunevåpenSundSkogsvåg6 409NorveççeMidthordland124625px|orta|Fjell kommune25px|Fjells kommunevåpenFjellStraume22 720NorveççeMidthordland124725px|orta|Askøy kommune25px|Askøys kommunevåpenAskøyKleppestø26 210KarışıkMidthordland125125px|orta|Vaksdal kommune25px|Vaksdals kommunevåpenVaksdalDale4 138NorveççeNordhordland125225px|orta|Modalen kommune25px|Modalens kommunevåpenModalenMo370NorveççeNordhordland125325px|orta|Osterøy kommune25px|Osterøys kommunevåpenOsterøyLonevåg7 521NorveççeNordhordland125625px|orta|Meland kommune25px|Melands kommunevåpenMelandFrekhaug7 036NorveççeNordhordland125925px|orta|Øygarden kommune25px|Øygardens kommunevåpenØygardenTjeldstø4 419NorveççeMidthordland126025px|orta|Radøy kommune25px|Radøys kommunevåpenRadøyManger4 952NorveççeNordhordland126325px|orta|Lindås kommune25px|Lindås' kommunevåpenLindåsKnarvik14 668NorveççeNordhordland126425px|orta|Austrheim kommune25px|Austrheims kommunevåpenAustrheimÅrås2 776NorveççeNordhordland126525px|orta|Fedje kommune25px|Fedjes kommunevåpenFedjeFedje576NorveççeNordhordland126625px|orta|Masfjorden kommune25px|Masfjordens kommunevåpenMasfjordenMasfjordnes1 683NorveççeNordhordland1225px|orta|Hordaland 25px|orta|HordalandHordalandBergen490 570NorveççeVestlandet

 İş birlikleri 
Kardeş bölgeleri Cooperating Regions-erişim 04 Nisan 2012
  Basse-Normandie, Fransa
  Cardiff, Galler, Birleşik Krallık
  Kaunas, Litvanya
 , İskoçya, Birleşik Krallık
Kardeş şehirleri Samarbeidsregionar-erişim 04 Nisan 2012
 , Türingiya, Almanya
 , Edinburgh, İskoçya

 Nüfus 
Hordaland, Oslo ve Akershus dan sonra ülkenin en kalabalık eyaletidir. Eyaletin nüfusunun %66'lık kısmı Bergen bölgesinde (Bergen, Askøy, Os ve dağ Belediyeleri) yaşamaktadır. Bergen tek başına toplam nüfusun yaklaşık %53'ünü oluşturmaktadır. Diğer önemli nüfus merkezleri Stord-Leirvik, Bømlo, Voss, Odda, Folgefonn Yarımadası-Kvinnherad, Alvik, Norheimsund ve Lindåshalvøya yarımadaları ile Holsnøy ve Radøy'dur. Genel nüfus artışı düzenli artış gösterse de bölgesel olarak düzensizdir. Bergen'de artış olurken Voss ve Hardanger'de nüfus yıllar arasında azalma göstermiştir. Eyaletin çeşitli bölgelerinde çeşitli sanayi üslerinin bulunması nüfus gelişim farklılıklarının başlıca nedenidir. Bu bağlamda, Hardanger'de enerji yoğun sanayi ve tarım yapılmaktadır, her iki sanayide de istihdamda bir düşüş yaşanmıştır.  Büyük Norveç Ansiklopedisi: Hordaland – befolkning-erişim 04 Nisan 2012 




 Önemli kişiler 
 Ole Bull (1810-1880), besteci, kemancı
 Eikeland Tore (1990-2011), politikacı
 Edvard Grieg (1843-1907), besteci
 Nordahl Grieg (1902-1943), yazar
 C. J. Hambro (1885-1964), politikacı
 Ludvig Holberg (1684-1754), yazar
 Leif Andreas Larsen ("Shetlands-Larsen") (1906-1990), İkinci Dünya Savaşı'nda subay.
 Christian Michelsen (1857-1925), politikacı
 Johan Sebastian Welhaven (1807-1873), yazar

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Brekke, Nils Georg,: “Kulturhistorisk vegbok : Hordaland”, [Ny utg.], 2009, ISBN 978-82-7326-102-1, 
 Hartvedt, Gunnar Hagen,: “Hordaland og Bergen”, 1976 (Bygd og by i Norge), ISBN 82-05-08687-7, 
 Helland-Hansen, William,: “Naturhistorisk vegbok: Hordaland”, 2004, ISBN 82-7326-061-5, 
 Ronald Cohn Jesse Russell :“Hordaland”,2012, ISBN 1333586490, 

 Dış bağlantılar 		
 Resmi sitesi
 Resmi kültür sitesi		
 Müzeleri		
 Fotoweb						

 Kaynakça 		


  Pdf, Hordaland

Kategori:Hordaland