Jailbreak (iOS)

Jailbreak, Apple'ın mobil cihazlarındaki iOS, iPadOS ve TvOS işletim sisteminde bulunan kısıtlamaların kaldırılması amacıyla yapılan erişim işlemidir. İsmi İngilizce kökenli olup, "hapisten kaçış, zincirleri kırma" anlamlarına gelmektedir. Apple cihaz kullanıcılarına normal şartlarda izin verilmeyen eylemleri gerçekleştirme olanağı sunar. Android işletim sistemli cihazlara yapılan kök erişim izni (root) ile karşılaştırılabilir.

Jailbreak gayriresmî bir işlemdir ve yöntemleri topluluk tarafından geliştirilmektedir. Jailbreak işlemi Amerika Birleşik Devletleri'nde yasal olmakla beraber, Apple bu işlemin bir "garanti ihlali" sebebi olduğunu duyurmuştur.

 Jailbreak'in kullanım amaçları 
küçükresim|Cydia'nın simgesi.
iOS işletim sistemi, Android'e kıyasla kişiselleştirme ve yönetim bakımından daha kısıtlıdır. Android işletim sisteminde arayüz modifikasyonları için (duruma göre) kök erişimi dahi gerekmezken, iOS'ta arayüzün kişiselleştirilmesi kısıtlandırılmıştır. Jailbreak işlemi ile kullanıcı Apple cihazının arayüzünde modifikasyonlar yapabilir, cihazı daha kapsamlı bir şekilde kontrol edebilir ve cihaza yazılımsal olarak normalde sağlanmayan özellikler ekleyebilir.

Jailbreak aracılığıyla kullanıcılar cihazlarına normalde iOS resmi uygulama mağazası Apple App Store'da bulunmayan ve/veya kısıtlamalar dolayısıyla bulunamayan uygulamaları, eklentileri ve temaları yükleyebilir. Bu uygulamalar dünya çapında herkes tarafından geliştirilebilmekte olup, kullanım sonucu olabilecek sorunlardan Apple sorumlu değildir.

Jailbreak işlemi yapılmış cihazlar yapılan eklemeler haricinde de iCloud, App Store, Apple Music gibi Apple servislerini kullanabilmekte ve telefon görüşmelerini yapmak gibi diğer normal faaliyetlerine devam edebilmektedir.

Jailbreak yöntemlerinin bazıları, üçüncü parti yazılımları, temaları ve eklentileri aramaya ve yüklemeye yarayan bir APT istemcisini de (genellikle Cydia) otomatik olarak yükler. Cydia'da mevcut olan yazılımlar Apple uygulama standartlarına uymak zorunda değildir, dolayısıyla çoğu indirilebilir içerik arayüzde, uygulamalarda hatta işletim sisteminin kendisinde değişiklikler yapmayı sağlayan eklenti ve özelleştirmelerdir. Kullanıcılar bu programları cihaz arayüzünü kişiselleştirmek, cihaza istediği özellikleri eklemek ve sıkıntıları gidermek, dosya sistemi erişimi ve komut satırı araçları sayesinde yazılım geliştirme işlerini kolaylaştırmak için yükleyebilmektedir.

 Jailbreak türleri
Jailbreak işlemi için üçüncü partiler tarafından geliştirilen araçlar vardır. Aracına göre yöntem değişebilse de çoğu Jailbreak aracı bir bilgisayarın desteğine ihtiyaç duyar. Jailbreak araçlarına günümüzden örnekler unc0ver, checkra1n ve Chimera'dır.

Jailbreak yöntemleri, yaptığı işlemin etkilerine göre dört farklı tipte sınıflandırılabilir. Dört işlem de temelinde aynı işi (cihaz modifikasyonlarına erişim sağlama ve kısıtlamaları kaldırmayı) yapsa da olası etkilerinden ötürü ayrılır.

 Tethered (bağımlı) 
Bağımlı Jailbreak yöntemi ve araçları, cihazın kısıtlamalarını sadece bir başlatımlık (boot) kaldırır. Cihazın kapatılması, çökmesi veya şarjının bitmesi durumunda cihazı başlatabilmek ve kısıtlamaları kaldırabilmek için yöntem yeniden uygulanmalıdır. Cihazın açılması için bile bilgisayara bağımlı olması bu yöntemi kimisi için sıkıntılı kılmaktadır.

 Semi-tethered (yarı bağımlı) 
Yarı bağımlı Jailbreak yöntemi ve araçları da bağımlı Jailbreak yöntemi gibi cihaz kısıtlamalarını sadece bir başlatımlık kaldırır. Bağımlı Jailbreak yönteminden farkı ise yeniden başlatılması durumunda sadece cihazın yeniden kısıtlanmasıdır. Cihaz bir bilgisayara ihtiyaç duymadan açılabilir, fakat kısıtlamaların yeniden kaldırılması için bilgisayar ile yeniden Jailbreak yapılması gerekmektedir. "checkra1n" aracı bu Jailbreak yöntemini uygulayan araçlara örnektir.

 Untethered (bağımsız) 
Bağımsız Jailbreak yöntemi cihazın kısıtlamalarının tamamen kaldırılmasını sağlar. Cihaz yeniden başladığında da herhangi bir işlem yapmaya gerek duymadan, kısıtlamalar kaldırılmış bir şekilde kullanılabilir. Yöntemin ilk uygulanması için bir bilgisayar gerekse de cihaz her yeniden başladığında tekrar uygulanması gerekmez. Bazı yöntemler bilgisayara dahi ihtiyaç duymadan, tüm işlemi cihaz üzerinden halledebilir. 

 Semi-untethered (yarı bağımsız) 
Yarı bağımsız Jailbreak yöntemi ve araçları, cihazın kısıtlamalarını bağımlı ve yarı bağımlı Jailbreak yöntemleri gibi yalnızca bir başlatımlık kaldırır. Bağımlı ve yarı bağımlı yöntemlerden farkı ise cihaza yeniden yetkilerin sağlanması bir bilgisayar olmadan, cihazın üzerinden yapılabilmesidir. Cihaz bir bilgisayara ihtiyaç duymadan açılabilir ve kısıtlamaların yeniden kaldırılması cihaz üzerinden yapılabilir. "unc0ver" ve "Chimera" araçları bu Jailbreak yöntemini uygulayan araçlara örnektir.

 Jailbreak tarihçesi 

 İlk Jailbreak araçları 

Aygıt/İşletim SistemiYayım tarihiİlk jailbreakAraçGeliştiriciiPhone (orijinal)/iOS 1.029 Haziran 200710 Temmuz 2007 (isimsiz) iPhone Dev TeamiPhone 3G/iOS 2.011 Temmuz 200820 Temmuz 2008PwnageTooliPhone Dev TeamiOS 3.017 Mart 200919 Temmuz 2009PwnageTooliPhone Dev TeamiPhone 3GS19 Haziran 20093 Temmuz 2009purplera1nGeorge HotziPad30 Nisan 20103 Mayıs 2010SpiritcomexiOS 4.021 Haziran 201021-23 Haziran 2010PwnageTooliPhone Dev TeamiPhone 424 Haziran 20101 Ağustos 2010JailbreakMe 2.0comexiPad 211 Mart 20115 Temmuz 2011JailbreakMe 3.0comexiOS 5.012 Ekim 201113 Ekim 2011redsn0wiPhone Dev TeamiPhone 4S14 Ekim 201120 Ocak 2012Absinthepod2g, Chronic Dev Team, iPhone Dev Team

 Jailbreak araçlarının Son sürümleri 
 İsim Yayım Tarihi Donanım Yazılım Untethered? Geliştirici(ler) iPad iPhone iPodTouch JailbreakMe 3.0 5, Temmuz 2011   1 4.2.6 – 4.2.8  comex Seas0npass 18 Ekim 2011 2nd generation Apple TV 4.3 – 5.3  redsn0w 0.9.15 beta 3 1 Kasım 2012 1  1 4.1 – 6.1.6  
Untethered: 
Tethered: iPhone Dev Team Absinthe 2.0.4 30 Mayıs 2012 1
 2
 3 3GS
 4
 4S 1    pod2g, Chronic Dev Team, iPhone Dev Team evasi0n 4 Şubat 2013    6.0 – 6.1.2  pod2g, MuscleNerd, pimskeks, and planetbeing (evad3rs) evasi0n7 22 Aralık 2013   5 7.0 – 7.0.6  pod2g, MuscleNerd, pimskeks, and planetbeing (evad3rs) p0sixspwn 30 Aralık
2014    6.1.3 – 6.1.6  winocm, iH8sn0w, and SquiffyPwn Pangu 23 Haziran 2014   5 7.1 – 7.1.2  dm557, windknown, ogc557, and Daniel_K4 (@PanguTeam) Pangu8 22 Ekim 2014   5 8.0 – 8.1  windknown, ogc557, Daniel_K4, zengbanxian, INT80 (@PanguTeam) TaiG  29 Kasım 2014    8.0 – 8.4  TaiG PPJailbreak 18 Ocak 2015    8.0 – 8.4  PanguTeam and PPJailbreak Pangu9 14 Ekim 2015    9.0 – 9.1  PanguTeam Pangu9 23 Mart 2016 4th generation Apple TV 9.0 – 9.0.1  PanguTeam PPJailbreak 24 Temmuz
2016    9.2 – 9.3.3  PanguTeam and PPJailbreak

 Not listesi 

 Kaynakça 

Kategori:İPhone
Kategori:İOS jailbreak
Kategori:İOS yazılımları
Kategori:Apple