Hilakku

Ḫilakku (), daha sonra Pirindu (), olarak bilinen, Demir Çağı'nda MÖ 1. binyılda, güney Anadolu'da var olmuş, Luvice konuşan bir Geç Hitit Devleti'dir.Trevor Bryce, The Peoples and Places of Ancient Western Asia,Routledge, Oxon, 2011, sayfa.309,

 İsim 

 Ḫilakku 
Bu krallığın yerli adı, Demir Çağı’na ait Hiyeroglif Luvice yazıtların yokluğu nedeniyle günümüzde hâlâ bilinmemektedir. Bununla birlikte, krallığın aşağıda belirtilen adlandırmalarla ihtiyatla özdeşleştirilebileceği ileri sürülmüştür:

 Hitit İmparatorluğu metinlerinde geçen Ḫilika ülkesi ();
 Melid kökenli yazıtlarda anılan Ḫilikka diyarı (𔗒𔔹𔗧𔔂)
 Gurgum Kralı I. Ḫalparuntiya’nın kayıtlarında geçen Ḫirikka ülkesi (𔗒𔖱𔓯𔗧𔔂)

Yeni Asur dönemine ait Akadca kaynaklarda bu krallık Ḫilakku () adıyla anılmaktadır. Grek-Romen dönemde Kilikya (Cilicia) olarak bilinen bölgenin adı da bu Ḫilakku adından türetilmiştir.

 Pirindu 
Yeni Asur İmparatorluğu’nun çöküşünü takiben Ḫilakku ülkesi, Yeni Babil dönemine ait Akadca kaynaklarda Pirindu adıyla yeniden ortaya çıkmaktadır ( ve ).

Pirindu adının, “taşlık (yer)” anlamına gelen Luvice Piruwanda adından türediği düşünülmektedir. Bu adlandırma, söz konusu bölgenin daha sonraki Grekçe ve Türkçe adları olan Kilikia Trakheia (Grekçe: Τραχεῖα Κιλικία) ve  ile anlam bakımından örtüşmektedir.

Yeni Babil kaynaklarında geçen Pirindu adının, Hitit İmparatorluğu kayıtlarında bir altın kaynağı olarak anılan Pirundummeya ülkesi () ile özdeş olup olmadığı ise kesinlik kazanmamıştır.

 Coğrafya 

 Konum 
Ḫilakku Krallığı, Klasik Antik Çağ’da Kilikya olarak anılacak olan bölgenin batı kesiminde yer almakta olup, daha özelde Dağlık (Taşlık) Kilikya (; ) olarak adlandırılan bölümde bulunmaktaydı. Krallık, kuzey ve kuzeybatıda Toros ve Bolkar Dağları çevresinde, Ḫiyawa’nın kuzey ve kuzeybatısında, bu bölge ile Tabal coğrafyası arasında konumlanmıştı. Bu konum itibarıyla Ḫilakku, Dağlık Kilikya’nın kuzey ve kuzeydoğu kesimlerine tekabül etmekte olup, özellikle daha sonraki Olba bölgesi ile Kalykadnos (günümüz Göksu) Nehri’nin aşağı havzası boyunca uzanan alanlarla örtüşmektedir.

Ḫilakku’nun doğu sınırı, Konya Ovası’nın güneydoğusu ile Tarsus’un kuzeyi arasında yer alan dağlık bölgede bulunmaktaydı; batı sınırını ise, vadisi aracılığıyla krallığı Konya Ovası’na bağlayan Kalykadnos (Göksu) Nehri oluşturmaktaydı.

Yeni Babil dönemi itibarıyla Pirindu, Dağlık (Taşlık) Kilikya’nın batı ve güney kesimlerinde yer almakta olup, Kalykadnos (Göksu) Nehri’nin batısındaki toprakları da kapsayacak şekilde genişlemişti. Bu genişleme sonucunda Pirindu, batıda Sallunê’ye, güneyde ise Akdeniz kıyılarına kadar ulaşmıştı. Doğuda ise Pirindu’nun hâkimiyet alanı, Ovalık Kilikya’da yer alan Ḫarrua kentine kadar uzanmaktaydı.

 Komşuları 
Ḫilakku’nun komşuları, doğusunda yine bir Geç Hitit Devleti olan Ḫiyawa, kuzeyinde ise Tabal bölgesine ait krallıklar idi. Bu nedenle Yeni Asur dönemine ait kayıtlarda Ḫilakku, sıklıkla Que (Ḫiyawa) ve Tabal ile birlikte anılmıştır. Güneyinde Akdeniz vardı. Klasik Antik Çağ'da Kilikya Tracheia, Kilikya Aspera adı verilen bölgeyi; günümüzde Mersin ile Antalya illeri arasındaki dağlık topraklar oluşturmaktadır.Trevor Bryce, The Peoples and Places of Ancient Western Asia,Routledge, Oxon, 2011, sayfa.584,

 Şehirler 
Yeni Asur kaynakları, Ḫilakku adlı bir kentin varlığını kaydetmektedir; ancak bu durum, krallığın bir kent-devleti olduğu şeklinde yorumlanamaz. Nitekim söz konusu kentin, günümüz Kayseri kentine karşılık gelen Mazaka ile özdeşleştirilmesi isabetli değildir. Bu kaynaklar ayrıca Ḫilakku’da “21 müstahkem kent ve bunlara bağlı yerleşimler”in varlığından da söz etmektedir ().

Yeni Babil dönemi sırasında ise Pirindu’nun başkenti, Urā (ya da Urâ / Uraʾa) idi; krallığın diğer kraliyet kentlerinden biri ise Kirši olarak anılmaktadır.

 Krallar listesi 

  (), 
  (), 
  (; Luvice: *Sanda-Sarrumas), 
 I. Syennesis (; Luvice: ), 
  (), 
 II. Syennesis (; Luvice: ), 
 Xeinagoras of Halicarnassus (), 
 III. Syennesis (; Luvice: ), 

 Ayrıca bakınız 
Hititler
Luviler
Aramiler
Demir Çağı
Bronz Çağı

 KaynakLar 
Notlar

Kaynakça

 Konuyla ilgili yayınlar 












































Kategori:Demir Çağı'nda Anadolu
Kategori:Geç Hititler
Kategori:Hitit İmparatorluğu
Kategori:Antik Suriye