Çaa göl (il)

Çaa-Höl (Yeni Göl) İli (Tuva Türkçesi: Чаа-Хөл кожуун / Çaa-Höl kojuun) —  Tuva Cumhuriyetinde 17 idari bölgeden biridir. 
İdari bölgenin yönetim merkezi — Çaa-Höl.

 Sözkökü 
Çaa-Höl kojuun, sözünün anlamı bölük halinde şöyledir. Çaa, yeni anlamına gelir, Türkçe kökenlidir. Bilindiği üzere Eski Türkçedeki Y ile başlayan kelimeler zamanla değişikliğe uğrayıp Tuva ve Hakasya dolaylarında Ç olarak söylenegelmiştir. Höl, göl anlamına gelir, Türkçe kökenlidir. Eski Türkçedeki ince sözlerin başında kullanılan K sesi Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan gibi Batı Türkleri'nde G ile başlarken Tuva'da H olarak değişime uğramıştır (Misal: Köl| göl / höl; ). Kojuun ise bölgelik yönetim merkezi anlamında kullanılır.
Bu bilgilere karşılık olarak  "çaa" sözünün savaş (Eski Türkçedeki yağı anlamındadır), höl sözünün de çöl (bozkır, alan, arazi) sözünden değişerek geldiği belirtilir. Böylece anlamı savaş meydanı, ordugah olarak belirtilmektedir.

 Coğrafya 
Çaa Göl(il) toprak olarak 290.310 hektarlık bir alanı kaplar. İdari yönetim olarak bölge 1992 yılında kurulmuştur. Çaa-Höl, Şançı, Ak-Turug, Kızıl-Dag olarak 4 küçük yönetim merkezine ayrılır. Bölgenin kuzeydoğusunda Krasnoyarsk bölgesi sınırları vardır. 
İklimi karasal bir iklim olup kışları sert soğuktur.

 Tarih 
Bölge yönetimde ilk olarak 1941 yılında kurulmuştur. Fakat 1961 yılında kaldırılıp Ulug-Hem (il)'e bağlanmıştır. 1992 yılında tekrar düzenlenip ayrı bir yönetim olmuştur.Tuva Cumhuriyeti Resmi Sitesi http://gov.tuva.ru 

 Nüfus 
Bölge nüfusu 7800 kişidir. Nüfus Sayan-Şuşen barajı dolayısı ile eski yerden taşınıp Çaa Göl'ün sağ tarafına yerleşmiştir.

 İdari Bölümler 
Bölge 4 küçük idareye ayrılır. Toplam 7 yerleşim köyü mevcuttur. 
 Ak-Durug
 Kızıl-Dağ köy idaresi — merkezi Bulun-Terek köyü;
 Çaa-Höl 
 Şançı

 Ekonomi 
Tarım ve hayvancılık odaklı bir ekonomi vardır. Rusya Federasyonu, Türk topluluklarının bilimde teknolojide gelişmesini istemeyip özellikle hayvancılık alanına ekonomik bir yönlendirme politikası vardır.

 Dış bağlantılar 
 Çaa-Göl bölgesi ile ilgili bilgiler
 Bölge ile ilgili başlıca bilgiler
 Başlıca bilgiler
 Sayan-Şuşen Hidroelektrik Santralı bilgiler 
 Bilgilendirici kitaplar

Kaynakça

Kategori:Tuva Cumhuriyeti'ndeki rayonlar
Kategori:Çaahöl (il)
Kategori:1941'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1992'de kurulan bölgeler ve ülkeler