Selanik Vilayeti

Selanik Vilayeti (1864-1913) (Osmanlı Türkçesi: , latinize: Selânik Vilâyeti), bir Osmanlı vilayetidir. 1864'te kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Selanik Eyaleti kaldırılmış ve vilayet kurulmuştur. 1913'te Birinci Balkan Savaşı sırasında Osmanlı egemenliğinden çıkmış ve Yunanistan Krallığı'nın egemenliğine girmiştir.

Eyaletin yüzölçümü, 19. yüzyıl sonlarında  idi.Europe by Éliseé Reclus, page 152

Vilayet, kuzeyde Bulgaristan Prensliği (daha sonra Krallık); kuzeydoğuda Doğu Rumeli (Berlin Antlaşması'ndan sonra); doğuda Edirne Vilayeti; güneyde Ege Denizi; batıda Manastır Vilayeti ve bağımsız Serfiçe Sancağı (1881'den sonra); kuzeybatıda Kosova Vilayeti ile sınırlanmıştır.

Vilayet, bugünkü Yunanistan Makedonyası'nın Orta ve Doğu kesimleri ile Bulgaristan'daki Pirin Makedonyası'ndan oluşuyordu. Bugünkü Pirin Makedonyası'nın bir kısmı Cuma-yı Bala, Petriç, Nevrekop, Menlik, Ropçoz ve Razlık kazaları olarak yönetiliyordu. Balkan Savaşlarından sonra ve 1913 yılında Yunanistan Krallığı, Sırbistan Krallığı ve Bulgaristan Çarlığı arasında paylaşılmıştır.

 Sancakları 
Vilayet 3 sancak içeriyordu:
 Selanik Sancağı (سلانیك سنجاغی)
(Selanik, Kesendire, Karaferye, Vodina, Yenice-i Vardar, Langaza, Kılkış (Avrathisar olarak da adlandırılırdı), Katrin, Aynoroz, Doyran, Ustrumca, Tikveş, Gevgeli)
 Serez Sancağı (سیروز سنجاغی)
 (Serez, Zihne, Demirhisar, Razlık, Cuma-yı Bala, Menlik, Nevrekop)
 Drama Sancağı (درامه سنجاغی)
 (Drama, Kavala, Sarışaban, Taşoz (Daha sonra sancak statüsüne yükseltildi.), Pravişte, Doyran)
 Taşoz Sancağı (طاشوز سنجاغی)
 (Drama Sancağı'na bağlı olup sonrasında ayrı bir sancak olarak oluşturuldu.)
küçükresim|upright=1.15|Selanik Vilayeti haritası
küçükresim|upright=1.15|Osmanlı alfabesiyle yazılmış Selanik Vilayeti'nin 1907 haritası
küçükresim|upright=1.49|Selanik Vilayeti (1881) Sınırları ve Etnik Yapısı

 Demografik yapı 
1881/82-1893 Osmanlı nüfus sayımına göre vilayetin toplam nüfusu 1.009.992 kişidir ve etnik olarak şu gruplardan oluşmaktadır:Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830-1914, Demographic and Social Characteristics , The University of Wisconsin Press, p. 158-159

 Türk - 450.456
 Rum - 282.013
 Bulgar - 231.606
 Yahudi - 41.984
 Katolik - 2.654
 Protestan - 329
 Ermeni - 48
 Yabancı - 1.272
1905/06 Osmanlı Nüfus Sayımı'na göre vilayetin toplam nüfusu 921.359 kişi ve etnik nüfus şu şekilde idi:Kemal Karpat (1985), Ottoman Population, 1830-1914, Demographic and Social Characteristics , The University of Wisconsin Press, p. 168-169

 Türk - 419.604
 Ortodoks Rumlar - 263.881
 Ortodoks Bulgarlar - 155.710
 Yahudi - 52.395
 Eflak - 20.486
 Çingene - 4.736
 Katolik Rum - 2.693
 Doğu Ermenisi - 637
 Protestan - 329
 Katolik Ermeni - 58
 Latin - 31
 Asuri- 4
 Yabancı - 795

Bununla birlikte, Osmanlı Arşivlerine göre, 1905/06 Osmanlı Nüfus Sayımına göre Vilayet'in ana etnik-dinsel grupları şunlardır:

 Türk - 510.125
 Ortodoks Rumlar (Patriarkistler) - 326.030
 Ortodoks Bulgarlar (Eksarhistler) - 229.422
 Yahudi - 52.645

Sancaklara göre, dört ana etnokonfesyonel grubun sayısı aşağıdaki gibidir:
SancakTürk%Rum%Bulgar%Yahudi%Toplam%Selanik Sancağı233.09839,8211.38936,192.75215,849.8898,3586.128100,00Serez Sancağı150.04541,182.33422,5131.47639,31.5800,4365.435100,00Drama Sancağı126.98276,232.30719,45.1943,12.1761,3166.659100,00Toplam510.12545,6326.03029,1229.42220,552.6454,71.118.222100,0

 Valiler 

 Mehmet Akif Paşa (Haziran 1867 - Şubat 1869)
 Mehmed Sabri Paşa (Şubat 1869 - Eylül 1871)
 Hekim İsmail Paşa (Eylül 1871 - Mayıs 1872)
 Hurşit Paşa (Mayıs 1872 - Ağustos 1872)
 Küçük Ömer Fevzi Paşa (1. kez) (Ağustos 1872 - Mayıs 1873)
 Mehmet Akif Paşa (3. kez) (Mayıs 1873 - Eylül 1873)
 Ahmed Midhat Şefik Paşa (Ekim 1873 - Şubat 1874)
 Küçük Ömer Fevzi Paşa (2. kez) (Şubat 1874 - Eylül 1875)
 Baytar Mehmed Refet Paşa (Aralık 1875 - Haziran 1876)
 Mustafa Eşref Paşa (Haziran 1876 - Nisan 1877)
 Çerkez Nusret Paşa (Haziran 1877 - Aralık 1877)
 İbrahim Halil Paşa (Aralık 1877 - Temmuz 1878)
 Halil Rifat Paşa (Temmuz 1878 - Mart 1880)
 Abidin Paşa (Mart 1880 - Haziran 1880)
 Lofçalı İbrahim Derviş Paşa (Ağustos 1880 - Ocak 1882)
 İsmail Hakkı Paşa (Mart 1882 - Eylül 1885)
 Hasan Hakkı Paşa (Eylül 1885 - Ağustos 1886)
 Abdullah Galib Paşa (Ağustos 1886 - Ağustos 1891)
 Mustafa Zihni Paşa (Ekim 1891 - Kasım 1895)
 Hasan Fehmi Paşa (1. kez) (1895)
 Ramazanoğlu Hüseyin Rıza Paşa (Ocak 1896 - Ocak 1899)
 Hacı Hasan Refik Paşa (Ocak 1899 - Mayıs 1901)
 Biren Mahmud Tevfik Bey (Mayıs 1901 - Mayıs 1902)
 Hasan Fehmi Paşa (2. kez) (Mayıs 1902 - Eylül 1904)
 Şerif Mehmed Rauf Paşa (Eylül 1904 - Ağustos 1908)
 Ali Daniş Bey (Ağustos 1908 - Eylül 1909)
 Pirizade İbrahim Hayrullah Bey (Eylül 1909 - Ocak 1912)
 Hüseyin Kâzım Kadri Bey (Ocak 1912 - 8 Ağustos 1912)
 Ali Ferit Paşa (Ağustos 1912 - Eylül 1912)

 Selanik Vilayeti doğumlu şahsiyetler 

 Ahmet Demir (bürokrat)
 Ahmet Kınık
 Ahmet Zeki Soydemir
 Ali Rıza Çevik
 Ali Rıza Türel
 Ali Şevket Öndersev
 Arif Ertunga
 Asaf İlbay
 Ayşe Günel
 Behzat Bilgin
 Refet Bele
 Mithat Şükrü Bleda
 Cahit Ortaç
 Cahit Tokgöz
 Cavid Bey
 Doktor Nâzım
 Emin Kalafat
 Emine Özçağlar
 Enver Dündar Başar
 Esat Sagay
 Firuz Kesim
 Fuat Bulca
 Şükrü Naili Gökberk
 Grigorios Zalikis
 Hakkı Yeten
 Halil Rifat Paşa
 Halil Tekin Bucaklı
 Haluk Nihat Pepeyi
 Hasan Adnan Erzi
 Hasan Faik Türel
 Hasan Rami Paşa
 Hasan Tahsin Berk
 Hasan Tahsin San
 Hasan Tahsin Uzer
 Hatice Özgener
 Hilmi Oytaç
 Hristos Sarcetakis
 Hüsnü Kitapcı
 Emanuel Karasu
 Kemal Zaim Sunel
 Makbule Atadan
 Mebrure Aksoley
 Mehmet Ali Okar
 Mehmet Orhan Mersinli
 Mehmet Rüştü Eğel
 Mehmet Somer
 Mustafa Arif Deymer
 Mustafa Kemal Atatürk
 Mustafa Neyyir
 Mustafa Önsay
 Naime İkbal Tokgöz
 Nazım Bezmen
 Nâzım Hikmet
 Nazım Poroy
 Nihat İyriboz
 Nuri Conker
 Nuri Yamut
 Osman Kibar
 Osman Köksal
 Ragıp Hulûsi Özdem
 Rahmi Arslan
 Salih Bozok
 Seyfullah Esin
 Sıtkı Üke
 Süleyman Kani İrtem
 Süleyman Sırrı Aral
 Şefik Hüsnü Deymer
 Tevfik Kamil Koperler
 Yusuf Salman
 Zehra Budunç

Ayrıca bakınız
 Kavala Sancağı
 Arnavutluk Vilayeti

 Kaynakça 
DipnotAlıntı

, s.v. Salonique.

 Dış bağlantılar 





Kategori:Osmanlı döneminde Selanik
Kategori:1864'te kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1867'de Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan oluşumlar