Âşık Allahverdi

Âşık Allahverdi (Ak Âşık), 1775-1880 yılları arasında yaşamış Azeri halk ozanıdır.

 Hayatı 
Âşık Allahverdi'nin XVIII. yüzyılın sonu, XIX. yüzyılın başlarında (1775-1880) yaşadığı tahmin edilmektedir. Âşık Allahverdi'nin yaşamı hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. XIX. yüzyıl Göyçe Âşık Okulu'nun en ünlü sanatçılarındandır.

Söylenenlere göre, Allahverdi'nin doğuştan saçı, kaşı, kirpiği ak olduğu gibi, dünyaya bakışı, yaratıcılığı da farklı olmuştur. Ömrünün her gününü âşık sanatına bağlayan Allahverdi, halk arasında Ak Âşık adıyla tanınıp şöhret bulmuştur.

Allahverdi'nin Ak Âşık diye çağrılması ile ilgili başka bir rivayet de mevcuttur. Halk bilimcilerin araştırmalarına göre, Ak Âşık'ın babası Şeyh Osman Sufi-Derviş tekkesinin mürşidi olmuş, müritleri ile kuzeyden, muhtemelen Kazah-Şemşeddil ya da o bölgeye ait Karakoyunlu'dan göçüp Şerurda, Aras'ın yanındaki Kosacan köyünde yerleşmiştir. Şeyh Osman ve oğlu Kara Osmanoğlu âşık olmasalar da, güzel saz çalıp okurlarmış. Ancak onların âşıklığı tekke töreni çemberinden kenara çıkmazmış.

Ak Âşık'ın ablasının da saz-söz sanatına hakim olduğu, Kosacan'da gelin olmasına rağmen, ölene kadar sazı yere koymadığı söylenir. Günümüze ulaşan rivayetlere göre, Ak Âşık Aras'ın ötesinden Telli Cafer'in kızı Süsenber hanımla aile kurmuş, "Süsenberi" havası da onun şerefine oluşmuştur. Ak Âşık'ın İsmail ve Muharrem adında iki oğlu olduğu bilinmektedir.

Ak Âşığın Göyçe'ye göçmesi nedenini ise araştırmacılar iki olaya bağlamaktadır. Bunlardan biri babası öldükten sonra ailenin tüm ağırlığının Allahverdi'nin üzerine düşmesi, diğeri de o dönemde Kaçarların İran'da ve Kafkasya'da etkin olmasıdır.

Âşık Allahverdi'nin saz çalıp okuma yeteneğiyle hastalara şifa olduğu rivayet edilir. Bu haber kısa sürede Doğu Anadolu hakimlerinden Serdar Hüseyin Paşa'ya ulaşır. Uykusuzluktan azap çeken Serdar Hüseyin Paşa, âşığı ne pahasına olursa olsun, bulup getirmelerini emreder. Gönderilen silahlı grup onu çok arar, Göyçe'de bulup Serdar Hüseyin Paşa'nın huzuruna götürürler. Ak Âşık 5 yıla yakın burada kalır. Söylenenlere göre, âşık ilk saz çalışı ile Serdar Hüseyin'i uyutmuştur. Paşa'nın adamları Paşa'nın öldüğünü sanıp, Allahverdi'yi öldürmek ister. Serdar Hüseyin 2 gün 2 gece yatıp uyur. O andan itibaren derdine deva olan Ak Âşık'ı himayesi altına alır.

 Kaynakça 

 Yapılan Çalışmalar 
 Mürsel Hekimov, "Üstad aşıklar", Bakü: Gençlik, 1983, sayfa.50-54.
 Terlan Göyçeli. "Göyçe aşık mektebi". Bakü-1998. sayfa.23-27.
 Azad Ozan Kerimli, "Musiki dünyası" dergisi, №1, 2000 sayfa.69.

 Azerice eserlerine örnek 
Durnam, gedər olsan bizim ellərə,
Qatıq söylə, qaymaq söylə, yağ söylə.
Əgər soruşsalar Ağ Aşığın halını,
Boynu armud saplaq, canın sağ söylə

Kategori:Azeri halk ozanları
Kategori:Türk halk ozanları
Kategori:Azerbaycan halk müziği
Kategori:Türk halk müziği sanatçıları
Kategori:Âşık edebiyatı
Kategori:100 yaş üstü Azeriler
Kategori:Resim aranan müzisyenler