Ekim 2011 Van depremi

Ekim 2011 Van depremi, 23 Ekim 2011 günü Türkiye saati ile 13.41'de Van'da meydana gelen ve 25 saniye süren bir depremdir. Depremin merkez üssü Van'a 17 kilometre uzaklıktaki Tabanlı köyüdür. Yapılan değerlendirmelerde depremin büyüklüğü; Kandilli Rasathanesi tarafından Richter ölçeğine göre 6.6ML, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu tarafından ise Moment magnitüd ölçeğine göre 7.2 Mw olarak duyuruldu. Kandilli Rasathanesi'nden daha sonra yapılan açıklamada depremin moment büyüklüğü 7.2 Mw olarak düzeltildi.

Deprem, Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Gözlem Ağı'na bağlı 22 istasyon tarafından kaydedildi. Hakkâri, Ağrı, Iğdır, Erzurum, Kars, Bingöl, Muş, Bitlis, Siirt, Batman, Mardin, Diyarbakır, Şanlıurfa gibi çevre illerde İran  ve Kuzey Irak'ta da hissedilen depremde binalar yıkıldı, elektrik ve telefon hatları kesildi.

 Jeolojik arka plan 
küçükresim|sağ|1900-2011 yılları arasında bölgede meydana gelen 7'den büyük depremler.

Alüvyon tabakaları üzerinde bulunan Van şehrinde kumlu, çakıllı ve killi zemin tabakaları bulunmaktadır. Yer yer zemin yüzeyine 2 metre derinliğe kadar yaklaşan yeraltı suları nedeniyle bazı yapıların temellerinde oturmalar meydana gelmektedir.

 Sismoloji 
Van Gölü ve çevresi, 1100 ve 1900 yılları arasında 5 ile 10 şiddetleri arasındaki pek çok depremden etkilenmiştir. Geçmişte Van çevresinde meydana gelen bu depremler de, depremin merkez üssü olan Erciş'te hasara neden olmuştur. Bölgedeki ana ve artçı şoklara ilişkin yapılan fay çözümleri, depremlerin bindirme fayına bağlı olarak oluştuğunu göstermektedir. Artçı şokların yer ve dizilimlerine bakılarak yapılan incelemeye göre depreme neden olan bindirme fayı Kuzeydoğu yönüne uzanmakta olup, 50 kilometre boyunca kırılmıştır. Depremlerin ardından hattın kuzeyindeki alanlarda da sismik hareketlilik (kütle hareketleri ve tansiyon kırıkları) oluştu. Depremin etkisiyle Van şehir merkezindeki yapıların temellerinde 0,5 ile 2 santimetre arasında, Erciş'teki bazı yapıların temellerinde ise 0,5 ile 3 santimetre arasında oturmalar oluştu. Çeşitli bölgelerde ise sıvılaşma ve bunun sonucunda kum konileri ile obruklar oluştu.

Bölgenin sismik yapısı açısından önemli görülen depremler şunlardır:
 Yıl  Yer  Büyüklük  Ölü sayısı  Hasarlı bina 1941  Erciş, Van  5.9 Ms  192  600 1945  Çatak, Van  5.8 Ms  -  - 1972  Merkez, Van  5.2 Ms  -  - 1976  Çaldıran - Muradiye, Van  7.5 Ms  3840  9232 1977  Erciş, Van  5.2 Ms  -  -

 Etkileri 
küçükresim|upright=1.25|Depremin USGS'den yayımlanan şiddet haritası
Deprem sonucunda bölgesel olarak yapılan çalışmalarda ölü, yaralı ve enkaz sayıları ile bu sayıların genel toplama oranı, 31 Ekim 2011 tarihinde aşağıdaki gibidir.
 Yer  Ölü  Yaralı  Enkaz Merkez, Van  95 (%15,8)  350 (%8,5)  10 (%0,5) Erciş, Van  169 (%28,1)  750 (%18)  55 (%2,4) Diğer  337 (%56,1)  3052 (%73,5)  2197 (%97,1) Toplam  601  4152  2262

 Yapısal hasarlar 
28 Ekim günü sabah saatlerinde AFAD'dan yapılan açıklamada; Van ili Merkez ilçesi, köyleri ve Erciş ilçesi merkez mahallelerinde TSİ 09:30 itibarıyla 10.621 binanın incelendiği; 5.739 binanın hasarlı ve oturulmaz, 4.882 binanın hasarlı ancak oturulabilir olduğu ve tespit çalışmalarına devam edildiği belirtildi.AFAD internet sitesi,28.10.2011 09:30 tarihli basın duyurusu 28.10.2011 tarihinde erişildi. Deprem nedeniyle toplam 2.262 bina yıkıldı.

 Altyapı hasarları 
Depremin etkisiyle elektrik ve telefon hatları kesildi, Van - Erciş karayolu üzerinde üç ayrı noktada çökme meydana geldi. Çökmeler nedeniyle karayolu ulaşımının sağlanmasında güçlükler yaşandı. Van merkezde, doğalgaz boru hattında meydana gelen sızma nedeniyle doğalgaz akımı kesildi. Bazı mahallelerde boru hatlarında meydana gelen patlama nedeniyle, şehrin bazı kesimlerine su verilemedi.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi' nde öğretime bir hafta süreyle ara verildi. Üniversite 26 Aralık 2011'de yeniden öğretime açıldı. İlk ve orta dereceli okullar Van'ın merkezinde ve Erciş ilçesinde bir hafta, Bitlis'in Tatvan ilçesi ve köylerindeyse bir gün tatil edildi ancak Van, Erciş ve köylerdeki okullar 2,5 ay sonra açılabildi.

 Beşerî etkiler 
Depremle birlikte insanlar paniğe kapıldı ve birçok kişi araçlarla kenti terk etti. Depremin hasar verdiği Bitlis'te ikisi çocuk üç kişi öldü.

Van M Tipi Cezaevi'nden 160 mahkûm firar etti. Mahkûmlardan 74'ü güvenlik güçlerinin yaptığı çalışmalar neticesinde cezaevine geri döndü. Dönmeyen mahkûmların ise aileleriyle görüşülerek ikna edilmelerinin sağlanmasına çalışıldı.

Yapılan son açıklamada; 5 Kasım günü TSİ 09:00 itibarıyla 604 ölü olduğu belirtildi. Daha önceki açıklamalarda belirtilen 4152 yaralı sayısı ise değişmedi.AFAD internet sitesi, 24.10.2011 17:00 tarihli basın duyurusu 24.10.2011 tarihinde erişildi.

 Hukuki etkiler 

"Afet yasası" olarak bilinen ve 16 Mayıs 2012 tarihinde kabul edilen 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun", 31 Mayıs 2012 tarihinde, 28.309 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kanun ile riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerdeki iyileştirme, tasfiye ve yenilemelerin usul ve esasları belirlenirken, kanunun uygulama sorumluluğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na verildi.

 Afet yönetimi ve arama kurtarma 
Depremin ardından Erciş Kaymakamı Ramazan Fani başkanlığında kriz masası oluşturuldu.

küçükresim|sağ|İHH İnsani Yardım Vakfı'nın enkazdaki arama kurtarma çalışmaları (26 Ekim 2011)
küçükresim|sağ|Depremden bir hafta sonra afet bölgesi.
küçükresim|sağ|AKUT ekiplerinin arama kurtarma çalışmaları (25 Ekim 2011)
Türk Kızılayı tarafından yapılan açıklamada, bölgedeki kan merkezlerinin yaralılar için gerekli kanı ulaştırma çalışmalarına başladığı ve bölgede arama kurtarma ekibi, iş makinesi ve içme suyu ihtiyacı bulunduğu belirtildi. Yardım malzemelerinin bölgeye ulaştırılması için tüm hazırlıklar yapıldı. Ankara'daki Türk Kızılayı Afet Operasyon Merkezi'nde bir kriz masası oluşturuldu ve en çok ihtiyaç duyulan malzemeler kamuoyu ile paylaşıldı.

Saat 15:30 sularında enkazlardan çıkarılan yaralılar hastanelere ulaştırılmaya başlandı. Muradiye Devlet Hastanesi tedbir amacıyla boşaltılırken, il merkezinde jandarma ve çevik kuvvet ekipleri, hasarlı bina veya enkazlara vatandaşların girmesini engellemek için güvenlik önlemleri aldı. Van Yüzüncü Yıl Tıp Fakültesi Hastanesinde artçı sarsıntıların devam etmesi nedeniyle hastalar bahçeye taşındı.

Acil sağlık hizmetleri ve polisin telefon santralleri, kısa mesaj servisine açıldı. Güvenlik nedeniyle önemli bir alana doğalgaz verilememesi nedeniyle bölgeye kömür sevkiyatı başlatıldı.

Genelkurmay Başkanlığı'nın Ankara Güvercinlik Askeri Havaalanı'ndaki iki, Diyarbakır'daki bir uçağı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın koordinasyonunda tıbbi yardım ile arama kurtarma malzeme ve personeli taşıdı. Ayrıca, Genelkurmay Özel Kuvvetler Komutanlığı'ndan bir Doğal Afet Arama Kurtarma (DAK) Taburu ve Jandarma Genel Komutanlığından bir Jandarma Özel Arama Kurtarma (JÖAK) Taburu deprem bölgesine gönderildi.Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 23.10.2011 tarihli 1. açıklaması  Bu yardım faaliyetlerine ilave olarak; iki tabur ile Van'da arama-kurtarma ve çadır kurma faaliyetleri; dört Doğal Afet Yardım Taburu ile Erciş bölgesinde arama-kurtarma faaliyetleri başlatıldı. Van ve Erciş bölgesine 24 Ekim 2011 günü beş tabur daha sevk edildi. Çalışmalara destek vermek üzere toplam sekiz uçak ve yedi helikopter, bu çalışmalarda kullanıldı.Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 23.10.2011 tarihli 2. açıklaması  Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri de bölgeye gönderildi. AKUT Arama Kurtarma Derneği; 16 ekipten 194 personel ve 6 arama-kurtarma köpeği ile arama-kurtarma çalışmalarına katıldı.AKUT Arama Kurtarma Derneği internet sitesi, AKUT Ekipleri Van'a doğru yola çıktı haberi  23.10.2011'de erişildi.AKUT Arama Kurtarma Derneği internet sitesi, "AKUT Ekipleri Van'da" haberi  24.10.2011'de erişildi.

Depremden sonra ilk uluslararası yardım Azerbaycan'dan geldi. Azerbaycan, deprem bölgesine üç uçakla ilk yardım ekibi ve malzemesi gönderdi. 24 Ekim günü sabah saatlerinde Azerbaycan ve İran'dan gelen toplam 300 arama-kurtarma personeli çalışmalara katıldı.

24 Ekim 2011 gecesi, saat 00:30'a kadar afet bölgesine toplam 1584 arama kurtarma personeli, 491 sağlık personeli, 10 arama köpeği, 256 iş makinesi ve araç, 7'si hava ambulansı olmak üzere 75 ambulans, 20 jeneratör, 95 seyyar tuvalet, 2546 çadır, 7648 battaniye, 1120 gıda paketi, 10.040 gıda kolisi ve 500 kumanya gönderildi.AFAD internet sitesi, 24.10.2011 tarihli basın duyurusu  24.10.2011 tarihinde erişildi.

24 Ekim günü Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığı tarafından bir yardım kampanyası oluşturuldu ve banka hesap numaraları kamuoyuna duyuruldu.AFAD internet sitesi, yardım kampanyası sayfası  24.10.2011 tarihinde erişildi.

Deprem bölgesinde çadır ve yardım malzemelerinin dağıtımı sırasında meydana gelen aksaklıklar nedeniyle izdiham oluştu. Bölgedeki askerlerin havaya ateş açmalarına rağmen vatandaşlar çadırları ve yardım malzemelerini araçtan indirip taşımaya başladılar.

Van Valiliği'ne 3.000.000 TL (Üç milyon Türk lirası) acil yardım ödeneği gönderildi. Bakanlar Kurulu'nda alınan karar ile depremden etkilenen esnafın Halk Bankası'na, çiftçilerin de Ziraat Bankası'na mevcut borçları faizsiz olarak 1 yıl ertelendi. Depremden iki gün sonra, 25 Ekim tarihinde hükûmet, 30'dan fazla ülkeden çadır ve prefabrik konut yardımı talep etti.

 Tepkiler 
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlamaları kapsamında her yıl düzenlenen resmi geçit törenleri ve Çankaya Köşkü'nde düzenlenen 29 Ekim resepsiyonu iptal edildi. Cumhuriyet tarihinde ilk kez 29 Ekimde resmi geçit törenlerinin yapılmaması, Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ve halkın çeşitli kesimleri tarafından eleştirildi.

Milli Piyango İdaresi tarafından yaptırılan 36 okula depremde hayatını kaybeden öğretmenlerin isimleri verildi.

 Uluslararası tepkiler ve yardımlar 
Deprem haberinin dünyada duyulmasının ardından uluslararası kuruluşlardan Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve NATO ile devletlerden Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Ermenistan, Fransa, Irak, İsrail, Kosova, KKTC, Mısır, Pakistan, Rusya, Yunanistan, İngiltere, Polonya, Macaristan ve İsviçre'nin yetkilileri; başsağlığı mesajlarını ve büyük bir kısmı, talep edildiği takdirde yardıma hazır olduklarını ilettiler.

Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Türk ekiplerinin afet yönetimi kapasitesine sahip olduğunu söyledi. 23 Ekim'de Dışişleri Bakanlığı, kendileri istemeden yardıma gelen Azerbaycan, BulgaristanBurch, Jonathon; Pamuk, Hümeyra (25 Ekim 2011). "Quake Rescuers Save Baby, Turkey Requests Aid" . Reuters. Retrieved 26 Ekim 2011. ve İran dışında yapılan tüm yardım tekliflerinin reddedildiğini açıkladı.

 Medya 
Depremden 46 saat sonra enkazdan çıkarılan 14 günlük "Azra Bebek" (Azra Karaduman), Van Depremi'nin simgesi olmuş ve medyada sıkça yer almıştır. Habertürk televizyonu spikeri Duygu Canbaş, sunduğu haber programında "Tüm Türkiye, her ne kadar doğusunda, Van'dan da gelmiş olsa bu haber, hepimizi gerçekten derinden sarstı ve üzdü." diyerek yorumladı. Müge Anlı'nın ise atv'deki programında sarf ettiği sözler, halkın tepkisini çekti. Yapılan bu yorumlar üzerine RTÜK, inceleme başlattı. Bu sözlerin sosyal medyada yayılmasının ardından sunucunun kanaldan istifa etmesi ve kanalın konuyla ilgili açıklama yapması beklendi.

Çağdaş Gazeteciler Derneği; ırkçılık içerdiğini belirttikleri bu yoruma yer vermenin suç olduğu gerekçesiyle, Türk Ceza Kanunu'nun 216. maddesine (halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama) dayanarak dava açtı. Sunucu Müge Anlı ise, sözlerinin arkasında olduğunu ve sözlerinin yanlış anlaşıldığını belirterek, özür dilemedi. Van'daki atv kameramanı Hakan Gülte, Müge Anlı'nın sözleri nedeniyle bir arkadaşına saldırıldığını ve kendisinin de tehlikede olduğunu Twitter sayfası üzerinden duyurdu. CNN Türk, Müge Anlı'ya dava açıldığı konusunda internette yayınladığı habere bir not yazarak, "Toplumsal sorumluluk bilinci gereği bu görüntüleri yayınlamadık ve yayınlamayacağız." dedi. RTÜK, Müge Anlı'nın yayında söylediği sözler nedeniyle ATV'ye para cezası verdi. 

 İnternet 
Google arama motoru, daha önce Haiti ve Japonya depreminde kullanıma açtığı "kişi bulucu" uygulamasını Van'daki deprem için Türkçe olarak hizmete soktu. Uygulama; Türkiye'de yakınlarına ulaşamayan kişilerin, ilgili sayfaya girip aradıkları kişinin ismini yazdıklarında, varsa o kişinin durumuyla ilgili kayıtlara ve geçmiş bilgilere ulaşmasına olanak sundu. Sistem, bu iki bilgiyi birbiriyle eşleştirerek felaket bölgesinde bulunan kişilerle onları arayanların birbirinden haberdar olmasını sağladı.Google arama motorunun "kişi bulucu" sayfası  24.10.2011 tarihinde erişildi.

Enkaz altında yakınları olanlar; bilgi ve gelişmeleri, yakınlarının kendilerine cep telefonlarıyla yolladıkları mesajları, Facebook ve Twitter gibi sosyal paylaşım sitelerinden ilgili kurum ve kuruluşlara iletti. Ayrıca bu siteler üzerinden bağış kampanyaları organize edildi.AKUT Arama Kurtarma Derneği'nin Facebook sayfası  24.10.2011 tarihinde erişildi.

 Meydana gelen başlıca artçı depremler 
küçükresim|23 Ekim 2011 Türkiye saati ile 13:41'de meydana gelen depremin ardından 26 Ekim 2011 TSİ 01:00'a kadar 554 artçı sarsıntı meydana gelmiştir. (Kandilli Rasathanesi)küçükresim|2011 yılında Van ili çevresindeki sismik hareketlilik. (USGS)
Türkiye saati ile 13:41'de meydana gelen ana depremin ardından 30 Ekim'e kadar moment magnitüd ölçeğine göre 2 Mw'den büyük 1561 artçı sarsıntı yaşandı; bu sismik hareketlilikler Doğu Anadolu Bölgesi'nin birçok yerinde hissedildi. Van dışında Tunceli, Muş, Varto, Ağrı, Iğdır, Çaldıran, Hakkâri, Elazığ ve Adıyaman'da da deprem olabileceği, artçı depremlerin 15 gün boyunca devam edebileceği belirtildi.

Artçı sarsıntılardan en büyüğü ana depremin olduğu gün (23 Ekim) akşam saat 23:45'te 5.7 Ml ve 6.0 Mw olarak kaydedildi. Bu artçı deprem sonucunda ağır hasarlı bazı evler tamamen yıkıldı ve arama kurtarma faaliyetlerine ara verildi. 23 Ekim 2011 tarihinde bölgede meydana gelen artçı depremlerden 4.0 ve daha büyük olanlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

 Tarih  Saat  Koordinatlar  Derinlik  Büyüklük  Yer 23.10.2011  23:56:37    5.0 km  4.0  Van Gölü/Van 23.10.2011  23:45:34    5.0 km  5.7  Mollakasım/Van 23.10.2011  22:43:25    5.0 km  4.4  Mollakasım/Van 23.10.2011  22:06:06    5.0 km  4.9  Yeşilsu/Van 23.10.2011  21:53:48    5.1 km  4.9  Şahgeldi/Van 23.10.2011  21:27:01    5.0 km  4.1  Kasımoğlu/Van 23.10.2011  21:10:45    5.0 km  5.0  Göllü/Van 23.10.2011  19:38:47    5.0 km  4.0  Akçaören/Van 23.10.2011  19:05:08    5.0 km  4.4  Aşağıgölalan/Van 23.10.2011  18:57:59    5.5 km  4.6  Güvençli/Van 23.10.2011  16:46:10    4.6 km  4.0  Dağönü/Van 23.10.2011  16:44:47    5.7 km  4.1  Akçift/Van 23.10.2011  16:33:49    5.0 km  4.1  Dağönü/Van 23.10.2011  16:17:05    5.0 km  4.2  Halkalı/Van 23.10.2011  16:06:51    5.0 km  4.1  Mollakasım/Van 23.10.2011  15:42:09    5.0 km  4.2  Özyurt/Van 23.10.2011  15:23:32    2.1 km  4.0  Gedikbulak/Van 23.10.2011  15:21:39    2.7 km  4.0  Çolpan/Van 23.10.2011  15:17:33    5.0 km  4.1  Yukarıgölalan/Van 23.10.2011  14:44:25    12.6 km  4.3  Güvençli/Van 23.10.2011  14:32:41    5.0 km  5.5  Halkalı/Van 23.10.2011  14:27:15    5.0 km  4.3  Halkalı/Van 23.10.2011  14:10:44    10.6 km  4.7  Kurubaş/Van 23.10.2011  13:56:49    5.0 km  5.5  Gedikbulak/Van 23.10.2011  13:48:17    9.0 km  5.4  Ilıkaynak/Van 23.10.2011  13:41:21    5.0 km7.2(Sonradandüzeltildi.)  Tabanlı/Van

AFAD, 2 Nisan 2012 Pazartesi günü Türkiye saati ile 16:00'a kadar geçen beş aylık süre boyunca, büyüklükleri 1.5 ile 5.8 arasında değişen 9367 artçı deprem kaydedildiğini açıkladı.

 9 Kasım depremi 

9 Kasım günü akşam saatlerinde 5.6Mw büyüklüğünde meydana gelen ve bölgedeki 5 istasyon tarafından kaydedilen deprem, 25 binanın daha yıkılmasına ve yeni ölüm ve yaralanmalara yol açtı. Kısa süre sonra Kandilli Rasathanesi Ulusal Deprem İzleme Merkezi Müdürü tarafından bu depremin artçı değil, yeni bir deprem olduğu açıklandı. Bu deprem, farklı nitelikteki fay sistemleri üzerinde gelişmiş olup, 23 Ekim'de meydana gelen depremin etkisiyle meydana gelmiş olabileceği değerlendirilmektedir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 








 Konuyla ilgili yayınlar 


2O11,10
depremi, 10
Van
Kategori:2011'de Türkiye