İzmir Marşı

İzmir Marşı veya Gazi Mustafa Kemal Paşa Marşı, Türk ordusunun Kurtuluş Savaşı sırasında İzmir'e girişini konu alan, nihavend makamında bir marş. Bestecisi ve söz yazarı kesin olarak bilinmemektedir. İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinde Millet Marşı olarak kayıtlı, İzzettin Hümayi Elçioğlu (Muallim) bestesi olan bir çeşitlemesi bulunmaktadır.

Bazı kaynaklarda ilk olarak Kafkasya Marşı adıyla bestelendiği öne sürülmektedir. Bu marşın hikâyesi şöyledir: "İslam Ordusu", Osmanlı Devleti'nin Doğu Ordular Grubu'na bağlı bir askeri birimdi. Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın emrindeki ordu Bakü Muharebesi'ni kazanarak 15 Eylül 1918'de Bakü'ye girmiş, marş da bu zafer üzerine yazılmıştı. Marşın bestecisi olduğu öne sürülen İzzettin Hümayi Elçioğlu'nun o günlerde 38 yaşında olduğu halde bu cephede savaştığı tahmin edilmektedir.

Bestesi
Bazı kaynaklarda İzzeddin Hümayi Elçioğlu tarafından I. Dünya Savaşı'nın Kafkasya Cephesi için "Kafkasya Marşı" olarak 1914 yılında bestelendiği bilgisi geçer. Bu kaynaklara göre Türk Kurtuluş Savaşı sonrası marşın sözleri değiştirildi ve "Kafkasya dağlarında" yerine "İzmir'in dağlarında" veya "İnönü Dağları'nda" diye başlayan deyişleri üretildi. Aslen Kafkasya Cephesi'ne ithafen bestelendiğine dayanak olarak Kemal Tahir'in Yorgun Savaşçı romanındaki "Umduğumuz gibi, Kafkasya dağlarında çiçekler açsaydı, düşman önümüzden kaçsaydı bile biz, 95 bin kişi ile Turana ulaşamazdık..." cümlesi gösterilir. Orkestra şefi Naci Özgüç, atalarından Elçioğlu'nun marşı yazdığını ailesinden duyduğunu ve kaynaklarda marşı 38 yaşında yazdığı iddiasına ulaştığını belirtir. Buna karşılık müzik tarihçisi Murat Meriç, Elçioğlu'nun yazdığına dair bilgilerin herhangi bir kanıtı olmadığını ve söz yazarıyla bestecisinin bilinmediğini, resmi kaynaklarda da "anonim" olarak geçtiğini belirtir. Kaptanzade Ali Rıza Bey, 23 Temmuz 1930 tarihli bir röportajında bu marşı kendisinin bestelediğini söylemiştir.

Murat Bardakçı bir yazısında eserin herhangi bir elyazması kopyası bulunmadığını, 1940'lı ve 50'li yıllardaki kopyalarındaysa "Kafkasya Marşı" olarak geçtiğini belirtir. Bardakçı'ya göre dinî müzik bestecisi Elçioğlu'nun marşı yazmış olduğu bilgisini destekleyen herhangi bir bulgu yoktur ve dönemin kaynaklarında esere dair Elçioğlu'na atıfta bulunulmamıştır; bu iddia Etem Üngör'ün Türk Marşları (1966) kitabından ortaya çıkmıştır. Murat Bardakçı marşın aslen Kafkasya Cephesi için bestelendiği, ancak Elçioğlu tarafından bestelenmiş olmayabileceği görüşündedir.

Müziğin ilk plak kaydı olarak gösterebileceğimiz ilk eser Darulelhan Heyeti tarafından seslendirilen "Yayla Suyu" adlı Erzurum türküsüdür.
Sözleri

küçükresim|İzmir Marşı'nın melodisi, MIDI dosyası halinde

İzmir'in dağlarında çiçekler açar
İzmir'in dağlarında çiçekler açar
Altın güneş orada sırmalar saçar
Altın güneş orada sırmalar saçar
Bozulmuş düşmanlar hep yel gibi kaçar
Bozulmuş düşmanlar hep yel gibi kaçar

Yaşa Mustafa Kemal Paşa, yaşa
Adın yazılacak mücevher taşa
Yaşa Mustafa Kemal Paşa, yaşa
Adın yazılacak mücevher taşa

İzmir dağlarına bomba koydular
İzmir dağlarına bomba koydular
Türk'ün sancağını öne koydular
Türk'ün sancağını öne koydular
Şanlı zaferlerle düşmanı boğdular
Şanlı zaferlerle düşmanı boğdular
Kader böyle imiş ey garip ana
Kanım feda olsun güzel vatana
Kanım feda olsun güzel vatana

İzmir'in dağlarında oturdum kaldım
Şehit olanları deftere yazdım
Şehit olanları deftere yazdım
Öksüz yavruları bağrıma bastım
Öksüz yavruları bağrıma bastım
Kader böyle imiş ey garip ana
Kanım feda olsun güzel vatana

Türk oğluyum ben ölmek isterim
Türk oğluyum ben ölmek isterim
Toprak diken olsa yatağım yerim
Toprak diken olsa yatağım yerim
Allah'ından utansın dönenler geri
Allah'ından utansın dönenler geri

Yaşa Mustafa Kemal Paşa, yaşa
Yaşa Mustafa Kemal Paşa, yaşa
Adın yazılacak mücevher taşa
Adın yazılacak mücevher taşa

Benzer müzikler
"İzmir Marşı", Erzurum türküsü olan "Yayla Suyu" adlı türkü ile benzer müziğe sahiptir. Ayrıca "Erzurum Marşı" ile aynı müziğe sahiptir. 1918'de Erzurum'un Kurtuluşu'ndan, Mehmed Akif'in eseri olan İstiklâl Marşının resmen millî marş olarak kabulü tarihine kadar bu manzume, Erzurum mekteplerinde marş ihtiyacını tatmin etmiştir. İzmir Marşı'nın, ilk olarak 1919 yılında Erzurum Kongresi'nden önce Mustafa Kemal Paşa Erzurum'da Köşk'ün bahçesinde otururken Albayrak Okulu öğrencileri tarafından Paşa'nın huzurunda okunan "Erzurum Marşı" kaynaklı olabileceği görüşü de öne sürülmektedir.

Ayrıca "Türklerin Gemisi (Çanakkale Boğazı)" ve "Biz Şen Gemicileriz" adlı marşlar ile benzer müziğe sahiptir.

Yayla Suyu, Alan Çayırlarında, Oğlan Oğlan Kalk Gidelim (Gagavuz ve Kırım versiyonu vardır), Karpuz Kestim Yiyen yok türküleri ile benzer müziğe sahiptir. Kafkasya'dan Kırıma kadar çok geniş bir coğrafyada bu müziğin farklı versiyonları mevcuttur.

Yunanistan'da Έχασα μαντήλι με εκατό φλουριά adlı türkü benzer müziğe sahiptir. ΓΙΩΤΑ ΛΥΔΙΑ'nın söylediği Η τσιγγάνα η Μαρίτσα adlı şarkı ile de benzer müziğe sahiptir. Ρόζα Εσκενάζυ'nin 1936 yılında söylediği Σε ζωγράφισα βλάχα μ''' yine benzer müziğe sahiptir.

Arnavutluk'ta Sabri Fejzullahu ve Adelina Ismajli'in söylediği Kallma cigaren'' benzer bir müziğe sahiptir.

Ayrıca bakınız
Eski İzmir Marşı
Türk İzmir Marşı
İzmir Marşı (Kudmanizade Şamlı İskender)
Yayla Suyu
Kafkasya Marşı
Ünlü Makedonya

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Kategori:Türk marşları
Kategori:İzmir hakkında şarkılar