Terapsit

Terapsitler (Therapsida), memelileri ve soyu tükenmiş akrabalarını içeren, gelişmiş bir sinapsit kladıdır., 3rd ed., 1966. Başka bir deyişle terapsitler, Sinapsida'nın hayatta kalan tek sınıfı olan memelilerin tümünü ve onların soyu tükenmiş akrabalarını içeren sphenacodont grubudur. Ancak bu isim, daha çok memeli olmayan terapsitler için kullanılır.

Günümüzde memelilere özgü olarak bilinen çoğu özelliklerin kökeni (laktasyon, kıl, dik duruş) terapsitlere dayanır. Therapsida'ya atfedilen en eski fosil, Tetraceratops insignis'tir (orta Permiyen döneminden).M.Laurin & R.R. Reisz. 1996. The osteology and relationships of Tetraceratops insignis, the oldest known therapsid. Journal of Vertebrate Paleontology 16(1): 95-102.J. Liu, B. Rubidge & J. Li, New basal synapsid supports Laurasian origin for therapsids, 2009, Acta Palaeontol. Pol., 54 (3): 393-400 Terapsitler, 275 milyon yıl önce yaşamış pelikozorlardan (özellikle sphenacodontlardan) evrimleşmiş ve eski egemen kara omurgalıları olan pelikozorların yerini almışlardır. Permiyen-Triyas yok oluşundan hemen önce (260 myö) ortaya çıkan sinodontlardan (gelişmiş bir terapsit grubu) erken memeliler (Mammaliaformes, 220 myö) türemiştir. Memeliler dışındaki hayatta kalmış en son terapsit grubu olan Haramiyida'nın nesli Kretase-Tersiyer yok oluşunda tükenmiştir.

 Karakteristik özellikleri 

Terapsitlerin şakak kemiğindeki fenestra penceresi, pelikozorlara oranla daha büyüktür. Terapsitlerin çeneleri daha karmaşık ve güçlü olup öndeki kesici dişler kesme işlemine  dair farklılaşma gösterir. Yanlarda yer alan köpek dişleri ise delme ve parçalama işlemleri için kullanılırken besinleri kesme ve çiğnemek için azı dişleri bulunur. Ayakları vücutlarının altında, sürüngenler ve pelikozorların –sürüngen benzeri– yayılan bacaklarında olduğundan daha dikey olarak konumlandırılmıştır.

 Keşfedilişleri 
İlk terapsit fosilleri 1838 yılında Rusya'da ve 1845 yılında (Dicynodon) Güney Afrika'da bulunmuştur. İlk araştırmacılar arasında Richard Owen (1804-1892) yer alır. 1876 yılında Owen, erken mezozoik dönem kara sürüngenlerinin hem amfibilere hem de memelilere benzerlik gösterenlerinu, British Museum, Güney Afrika sürüngenler kataloğunda Anomodontia (memeli benzeri sürüngenler, Therapsida) olarak tanımlamıştır.The Origin of The Idea of the Mammal-like Reptile Richard P. Aulie, The American Biology Teacher  > Vol. 37, No. 1, Jan., 1975, National Association of Biology Teachers

 Sınıflandırma 
küçükresim|upright=0.91|Biarmosuchus, bir biarmosuchian
sağ|küçükresim|upright=0.91|Estemmenosuchus, bir dinocephalian
sağ|küçükresim|upright=0.91|Anteosaurus, bir anteosaur
sağ|küçükresim|upright=0.91|Inostrancevia, bir gorgonopsid
sağ|küçükresim|upright=0.91|Bauria, bir therocephalian
sağ|küçükresim|upright=0.91|Oligokyphus, bir cynodont
Üst âlem: Eukaryota
Âlem: Animalia
Alt âlem: Eumetazoa
Cladus: Bilateria
Cladus: Nephrozoa
Cladus: Deuterostomia
Şube: Chordata
Cladus: Chordata Craniata
Alt şube: Vertebrata
Ara şube: Gnathostomata
Üst sınıf: Tetrapoda
Sınıf: Synapsida
Takım: Therapsida
Alt takımlar: †Anomodontia - †Biarmosuchia - Cynodontia - †Dinocephalia - †Eotitanosuchia - Theriodontia

 Filogeni 

 Ayrıca bakınız 

Memelilerin evrimi
Yaşamın evrimsel tarihi
Evrim zaman çizelgesi

 Galeri 

 Açıklayıcı notlar 

 Dipnotlar 

 Kitap 
 Benton, M.J. (2004). Vertebrate Paleontology. 3rd ed. Blackwell Science Ltd
 Carroll, R.L. (1988). Vertebrate Paleontology & Evolution. W. H. Freeman & Company, NY
 Kemp, T.S. (2005). The origin and evolution of mammals. Oxford University Press
 Romer, A.S. (1966). Vertebrate Paleontology. University of Chicago Press, 1933; 3rd ed.

 Dış bağlantılar 


 "Therapsida: Mammals and extinct relatives" Tree of Life 
 "Therapsida: overview" Palaeos 


Kategori:Permiyen devri sinapsitleri
Kategori:Kretase devri omurgalıları
Kategori:1905'te tanımlanan fosil taksonları
Kategori:Memelilerin evrimi
Kategori:Geçiş fosilleri
Kategori:Robert Broom tarafından adlandırılmış taksonlar