Sur

küçükresim|sağ|upright=1|İspanya'nın Ávila kentinde bulunan surlar.
küçükresim|sağ|upright=1|Türkiye'de bulunan İstanbul Surları.
küçükresim|upright=1|Yıkılmadan önce Berlin Duvarı, 1986
sağ|küçükresim|upright=1|Hırvatistan'ın Dubrovnik kentinde bulunan surlar.
Sur, bir yerleşim yerini savunma amacıyla inşa edilen bir tür tahkimattır. Antik dönemlerden beri yerleşim yerleri ya da kalelerin etrafına inşa edilen surlar, Berlin Duvarı örneğindeki gibi modern dönemlerde de kullanılır. Tarihî surlar üzerinde, savunmayı ve gözetleme kabiliyetini artırmak amacıyla yuvarlak ya da köşeli surdan daha yüksek şekilde yapılan kulelere 'burç' adı verilir. Modern sur amacını taşıyan duvarlarda ise bu yapılara sadece gözetleme kulesi denir. Kimi surlarda, etkinliği artırmak için surun dış cephesine hendek kazılır.

 Surlar nelerden inşa edilir? 
Surların günümüze değin ulaşabilmesinin sebeplerinden birisi, varoluşları itibarı ile dayanıklı materyallerden inşa edilmiş olmalarıdır. Surlar dayanıklı taşlardan yapılırken, örneğin antik çağa ait sivil mimari günümüze nispeten daha az ulaşabilmiştir. Surların inşasında çoğu zaman devşirme adı verilen, daha önce kullanımda olan malzemelerin yeniden kullanılması da önemli bir rol oynamıştır. Bunun dışında sur inşası için çok sayıda işçinin seferber edilmesi gerekirdi.

 Surlar nelerin göstergesidir? 
Surların varlıkları, genelde savaşçı bir döneme ve içeride korunmak istenen yapı, zenginlik ve insanların varlığına kanıt niteliğinde görülebilir. Her ne kadar savunma amacı ile inşa edilmiş olsalar bile surlar, dekorasyon ya da sivil mimariden ekler de barındırabilirler. Bir surun inşası, çevresindeki bazı binaları tahrip ederek, diğerlerinin mimari parçalarını bünyesine katarak veya mevcut iletişim yollarını değiştirerek, çevrelediği yerleşimin önceden var olan kentsel donanımını etkiler. Bir surun belirlediği sınırlar, yerleşimin gelecekteki gelişimini de belirler. Dolayısıyla surlar zaman zaman savunma fonksiyonunun dışında, o şehrin prestij ve şanını ifade etmeye yarayan araçlar olarak da görülmüştür. Örneğin Aydın'daki Afrodisias kenti surları için bu söylenebilir.C. Ratté, New research on the urban development of Aphrodisias in Late Antiquity, içinde: D. Parrish (editör Urbanism in Western Asia Minor. New Studies on Aphrodisias, Ephesos, Hierapolis, Pergamon, Perge and Xanthos (Portsmouth 2001), 116-147.

 Surların tarihi nasıl belirlenir? 
Yazıt gibi yazılı kaynaklarla belirli bir tarih verilmiyorsa, surların tarihleri belirlenirken en güvenilir yöntem stratigrafik arkeolojidir. Bu yöntem uygulanırken de, kesmelerden tarihlendirmeye yarayacak malzeme çıkması beklenir. Başka bir tarihlendirme yöntemi ise inşa stilidir. Helenistik dönemde inşa edilen bir sur, kullandığı taş ve inşa teknikleri açısından, daha sonra inşa edilmiş surlardan ayrılacaktır. Örneğin helenistik dönemde kesme taş kullanımı görülmemektedir.

 Antik dönem surlarına örnekler 

 Anastasius Suru
 Çin Seddi
 Hadrian Duvarı
 Limes Duvarı ve Kaleleri
 Servius Surları

Ayakta kalan Orta Çağ surlarına örnekler 

 İtalya 

Macaristan 

 Polonya 

 Portekiz 

 Romanya 

 Modern dönem surları 
küçükresim|upright=0.82|Berliner Duvarı, Potsdamer Platz, 1985
 Berlin Duvarı
 Suriye-Türkiye sınır duvarı

 Ayrıca bakınız 
 Ankara surları 
 Alanya Surları 
 Bursa Kalesi
 Diyarbakır Surları
 Konstantinopolis Surları
 Sinop surları 
 Sığacık surları
 Trabzon surları
 Belgrad Kalesi surları (Sırbistan)
 Lefkoşa surları (Kıbrıs)

 Kaynakça