Azerbaycan'daki siyasi partiler listesi

Azerbaycan'daki siyasi partiler listesi, Azerbaycan'da etkin olan veya olmuş siyasi partiler.

Azerbaycan'daki siyasi partiler ve onların faaliyetleri "Siyasi partiler hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Kanunu" ile düzenlenmektedir.

Azerbaycan'da siyasi partilerin resmî devlet kaydına alınması Adalet Bakanlığınca gerçekleştirilmektedir. Resmî kayıtlı siyasi partiler cumhurbaşkanlığı seçimlerine, genel ve yerel seçimlere katılabilir.

 Tarihçe 
Azerbaycan'da siyasi partilerin tarihi 1900'lü yıllarda başlamaktadır. O yıllarda siyasi partilerin yer aldığı meclis, Rusya İmparatorluğu Devlet Dumasıydı.

Rus Çarlığı'nın çöküşü ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile Azerbaycan'ın parlamentosu kuruldu ve bu sayede yeni siyasi partiler kuruldu.

28 Nisan 1920 tarihinde Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, 11. Kızıl Ordu tarafından işgal edildi ve tüm siyasi partiler kapatıldı. SSCB döneminde yasal olarak tek etkin parti Azerbaycan Komünist Partisi oldu.

1980'lu yılların sonlarından itibaren halk, Azerbaycan Komünist Partisi ve hükûmet karşıtı eylemlere başladı. Eylemlerin parçası olarak vatandaşlar Azerbaycan Komünist Partisi'nin üyelik biletlerini yırttılar.
+PartiEtkin olduğu yıllarHimmet: Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5., B., 2001; Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918-1920), B., 1998; Əfəndiyev S.M., Azərbaycan proletariatının inqilabi hərəkatı tarixindən,B.,1957; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века, Б., 1997;1904-1920İttifaki-Müslimin1905–1907İctimaiyyun-AmiyyunAslani S.ġ., Ġran "Ġctimaiyyun-amiyyun" (Mücahid) Partiyasına aid yeni sənədlər, ADU-nun Elmi əsərləri (tarix və fəlsəfə elmləri seriyası), 1973,1905-1917Geyrat PartisiSeyidzadə D., Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində: müstəqillyə aparan yollar, B., 1998; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербаиджана в начале XX века, Б., 1997; Ахмедов А., Азербаиджанские тюрки в революции 1905 г., Б., 2001.1905-1917Karabağ Birlik Meclisi1906-1908Difai; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века, Б., 1997;1906-15 Ekim 1917İttifak Partisi1907–1917MüdafaaSeyidzadə D.B., Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində: müstəqilliyə aparan yollar, B., 2004; Süleymanova S., Azərbaycanda ictimai-siyasi hərəkat, B.. 1999; Вагирова И.С., Политические партии и организации Азербаиджана в начале XX века ,Б., 1997; Ахмедов А., Азербаиджанские
 тюркивреволюций1905года,Б.,2002.1907-1909Rusyada Müslümanlık Fırkası?–1917Müsavat PartisiMüsavat Partiyasının Proqram və nizamnamə sənədləri, Gəncə, 1993; Azərbaycantarixi,7cilddə,c.5, B.,2001;"GəncAzər"(Ġstintaqmateriallarıüzrə),B.,1993;1911–28 Nisan 1920 Adalet Partisi: Azərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5., B., 2001; Azərbaycan Cümhuriyyəti (1918–1920), B., 1998; Əfəndiyev S.M., Azərbaycan proletariatının inqilabi hərəkatı tarixindən,B.,1957; Багирова И.С., Политические партии и организации Азербайджана в начале XX века, Б., 1997;1916-1920Türk Ademi-Merkeziyyet Fırkası1917-17 Haziran 1917 Kafkasya İttihat ve Terakki FırkasıPaşayev A., Haqqverilməz,alınar,"'Respublika" qəzeti,1990,22dekabr.1918-1918 İttihatAzərbaycan tarixi, 7 cilddə, c.5, B., 2001; Mustafayev Q., XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda Ġslam ideologiyası və onun tənqidi, B., 1973; GöyüĢov A., Azərbaycanda Ġttihadçılıq, B., 1997; Süleymanova S., Azərbaycanda ictimai-siyasi hərəkat (XIX yüzilliyin sonu - XX yüzilliyin əvvəlləri), B., 1999; Агамлиева Н., Худиев Р., Азербаиджанская Республика. Страницы политической истории. 1918-1920, Б., 1994.1917-28 Nisan 1920Halkçı Partisi1917–28 aprel 1920Çiftçi Partisi1917–28 aprel 1920Ahrar PartisiAzerbaycan tarihi, 7 kitapta, k.5, B., 2001.Güz 1918-28 Nisan 1920Azerbaycan Komünist PartisiAzərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi, B., 1958; Azərbaycan tarixi, 3 cilddə. c.3, B., 1973;1920-1991

 Etkin Partiler
Bağımsızlığın kazanılmasından sonra Azerbaycan Millî İstiklâl Partisi ilk siyasi parti olarak resmî devlet kaydına alındı.

Şu anda ise devlet kayıtlarında 27 siyasi parti var. En son kayda alınan siyasi parti Azat Vatan Partisidir.

Adalet Bakanlığında resmî devlet kaydına alınan siyasi partilerLogoPartiKıslatmaGenel BaşkanKayıt Tarihi56x56px|alt=Azerbaycan Millî İstiklâl PartisiAMİPArzuhan Alizade17.07.1992Ana Vatan PartisiAVPFezail Ağamalı11.08.199256x56px|alt=Vatandaş Dayanışması PartisiVHPSabir Rüstemhanlı03.11.199256x56px|alt=Müsavat PartisiMÜSAVATİsa Gamber08.12.1992Yeni Azerbaycan PartisiYAPİlham Aliyev18.12.1992Ak PartiAğPTural Abbaslı13.01.199356x56px|alt=Azerbaycan Ümit PartisiÜMİTİkbal Ağazade05.05.199356x56px|alt=Azerbaycan Demokratik Maarifçilik PartisiADMPElşen Musayev04.08.199556x56px|alt=Azerbaycan Halk Cephesi PartisiAHCPAli Kerimli01.09.1995Vahdet PartisiVPTahir Kerimli11.12.199856x56px|alt=Azerbaycan Halk PartisiAHP Penah Hüseyn09.07.1999Azerbaycan Demokrat PartisiADPSerdar Celaloğlu03.02.200056x56px|alt=Adalet PartisiADALETİlyas İsmailov18.05.200256x56px|alt=Muasır Müsavat PartisiMMPHafız Hacıyev08.05.200256x56px|alt=Büyük Kuruluş PartisiBKP Fazıl Mustafa12.08.2005Azatlık PartisiAZATLIKAhmet Oruç56x56px|alt=Demokratik Islahatlar PartisiDİPAsım MollazadeAdalet, Hukuk, Demokrasi Partisi AHDPKudret HasanguliyevBüyük Azerbaycan PartisiBAPElşad Musayev56x56px|alt=Klasik Halk Cephesi PartisiKHCPMirmahmut Miralioğlu31.01.2007Millî Diriliş Hareketi PartisiMDHPFerec Guliyev31.05.2011Yeni Zaman PartisiYZPMusa Ağayev16.04.2020 alt=|56x56pikMillî Cephe PartisiMCPRazi Nurullayev31.08.202056x56px|alt=Cumhuriyetçi Alternatif PartisiREALBoş56x56px|alt=Gelecek Azerbaycan PartisiGAPAğasif Şakiroğlu 15.12.2020 56x56px|alt=Hak Adalet PartisiHAPAli İnsanov 15.10.2021Azat Vatan PartisiAzVPAkif Nağı05.09.2022

 Resmî kayıtsız partiler
Bazı siyasi partiler resmî olarak devlet kaydına alınmasa da etkin olarak siyasi faaliyetler göstermektedir.
PartiKısaltmaGenel BaşkanAzerbaycan Demokrasi ve Refah PartisiADRPKubat İbadoğluAzerbaycan İslam PartisiAİPMövsüm Samedov (geçici)Azerbaycan Sosyalist PartisiASPElşen HasanovTuran PartisiTPCahandar BayoğluAzerbaycan Milliyetçi Demokrat PartisiAMDPKalender MuhtarlıAzerbaycanın Liyakatli Evlatları PartisiALÖVRza SefersoyAzerbaycan Liberal Partisi ALPAvaz TemirhanAzad Azerbaycan PartisiAAPOqtay Hüseyinov(geçici)Büyük Dayak PartisiBDPMirkazım SeyidovDemokratik Birlik PartisiDBPMirfazil HəmidVatan Uğruna Birlik Partisi VNBPEmin Hüseyinov

 Millî Meclis’te bulunan siyasi partiler 
9 Şubat 2020 Azerbaycan genel seçimlerinde parlamentoda temsil hakkını 9 (10) siyasi parti kazanmıştır.
56x56px6. dönem Millî Meclis'te bulunan siyasi partilerSiyasi partiGenel BaşkanıMilletvekilleriBelediye üyesi  YAP Yeni Azerbaycan Partisi İlham Aliyev   VHP Vatandaş Dayanışması Partisi Sabir Rüstemhanlı     AVP Ana Vatan Partisi Fezail Ağamalı ADMP Azerbaycan Demokratik Maarifçilik Partisi Elşen Musayev  BKP Büyük Kuruluş Partisi Fazıl Mustafa  AHDPAdalet Hukuk ve Demokrasi Partisi Kudret Hasanguliyev  DİP Demokratik Islahatlar Partisi Asım Mollazade   REAL Cumhuriyetçi Alternatif Partisiİlgar Mammadov   MCP Millî Cephe Partisi Razi Nurullayev   VPVahdet PartisiTahir Kerimli

 Kapatılan partiler 
 Yüksek Mahkeme tarafından resmî kaydı iptal edilen partiler 56x56px|sağPartiKapatılmasıAzerbaycan Halklarının Beraberlik Partisi (Talış Halk Partisi)Bölücülük sebebiyle 1993'te Yüksek Mahkeme tarafından kapatıldı.Azerbaycan İslam PartisiCasusluk sebebiyle 1995'te kapatıldı.Azerbaycan Vahit Komünist PartisiSSCB'nin onarılmasını desteklediği sebebiyle 1 Eylül 1995'te Yüksek Mahkeme tarafından kapatıldı. Lakin 1 ay sonra Yüksek Mahkemenin kararı feshedildi.

 Kapanan partiler 
Kapanan PartilerPartiyanın AdıTarih1900-1990'lı yıllarİttifaki-Müslimin1906Müdafaa Partisi1909Kafkasya İttihat ve Terakki Fırkası28 Mayıs 1918İttihat Partisi28 Nisan 1920Ahrar PartisiHalkçı PartisiAzerbaycan Komünist Partisi1 Eylül 1991Bağımsızlık DönemiAzerbaycan Namına İttifak Partisi2 Mart 2023Azerbaycan Tekâmül Partisi9 Mart 2023Birlik Partisi9 Mart 2023Millî Vahdet Partisi13 Mart 2023Azerbaycan Azat Cumhuriyetçiler Partisi14 Mart 2023Azerbaycan Sosyal Refah Partisi23 Mart 2023Azerbaycan Liberal Demokrat Partisi1 Nisan 2023Azerbaycan Sosyal Demokrat Partisi4 Nisan 2023Azerbaycan Vahit Komünist Partisi6 Nisan 2023Bağımsız Azerbaycan Partisi7 Nisan 2023Azerbaycan Cumhuriyetçiler Partisi8 Nisan 2023Yeni Yol Partisi12 Nisan 2023Azerbaycan Millî Demokrat Partisi14 Nisan 2023Aydınlar Partisi17 Nisan 2023Bağımsız Halk Partisi18 Nisan 2023Vahit Azerbaycan Millî Birlik Partisi26 Nisan 2023Azerbaycan Terakki Partisi29 Nisan 2023Azerbaycan Komünist Partisi4 Mayıs 2023Korkut Partisi8 Mayıs 2023Millî Kongre Partisi11 Mayıs 2023Azerbaycan Vatanseverler Partisi12 Mayıs 2023Vatandaş Birliği Partisi22 Mayıs 2023Millî-Demokrat İdrâk Partisi5 Haziran 2023Millî Dayanışma Partisi9 Haziran 2023Cumhuriyet Halk Partisi22 Haziran 2023Sosyal Adalet Partisi22 Haziran 2023Azerbaycan Yükseliş Partisi23 Haziran 2023Azerbaycan Liberal Partisi24 Haziran 2023Vatandaş ve İnkişaf Partisi25 Haziran 2023Azerbaycan Millî Devletcilik PartisiAzerbaycan Mübarizleri Partisi
İsim değişen partilerPartinin eski adıPartinin yeni adıDeyişme tarihi1900-1990'lı yıllar Geyrat Partisi (1905) Türk Ademi Merkeziyyet Fırkası1917Bağımsızlık dönemiAzerbaycan Komünist Partisi (1993)Azerbaycan Vahit Komünist Partisi1993Azerbaycan Vahit Komünist Partisi Azerbaycan Komünist Partisi (1993)1995 Bozkurt Partisi Azerbaycan Millî Demokrat Partisi1999 Açık Cemiyet Partisi Azat Demokratlar Partisi22 Aralık 2013 Vahit Azerbaycan Partisi Ak Partisi26 Haziran 2016 Demokratik Azerbaycan Dünyası Partisi Millî Dayanışma Partisi22 Ağustos 2020 Azerbaycan Diriliş ve Terâkki Partisi Yeni Yol Partisi2022
Başka parti ile birleşip yeni isim alan partilerKapanan partilerBirleşilen PartiBirleşme Tarihi1900-1990'lu yıllar Türk Ademi Merkeziyyet Fırkası Müsavat PartisiTürk Ademi Merkeziyyet Fırkası "Müsavat" 3 Haziran 1917 Rusyada Müslümanlık Partisi "İttihadi-İslam" CemiyetiRusyada Müslamanlık "İttihat"Ocak 1918Adalet PartisiRusya Sosyal Demokrat
İşçi Partisi (bolşevikler) Bakü KomitesiAzerbaycan Komünist Partisi (1920)11-12 Şubat 1920Çiftçi PartisiHimmet 
Başka partiyle birleşerek yeni isim alan partilerKapanan PartiBirleştiği PartiBirleştiyi Tarih1900–1990 Difai Partisi Müsavat Partisi 1917Bağımsızlık devri Azerbaycan Ana Toprak Partisi (Rövşen Gambar) Müsavat Partisi1995 Doğru Yol Partisi (Tamerlan Karayev) Adalet Partisi  Azerbaycan Demokrat Partisi 1996 Demokratik Azerbaycan Partisi(Aydın Guliyev) 1998 Demokratik Yol Partisi (Yakub Abbasov) 2000Azerbaycan Demokratik Girişimciler PartisiYeni Azerbaycan Partisi2021Azerbaycan Halk Demokratik PartisiAzerbaycan Millî Hareket PartisiAzerbaycan Köylü PartisiAzerbaycan Yurttaş PartisiMillî Kurtuluş Partisi

 Notlar 

Kaynakça

#
Kategori:Azerbaycan siyaset listeleri
Kategori:Siyasi parti listeleri
Kategori:Azerbaycan tarihi ile ilgili listeler