Epimedium

Keşişkülahı (Epimedium), kadıntuzluğugiller (Berberidaceae) familyasının Epimedium cinsinden 60 ya da daha fazla tür içeren otsu çiçekli bitkilerin ortak adı. Bu cinsin bazı türleri Güney Çin'de endemikdir. Bazıları Asya bazıları ise Avrupa'nın uzak yerlerine kadar yayılmıştır.

Keşişkülahı türleri zorlu iklim koşullarında yaşayabilen çok yıllık bitkilerdir. Pek çok türü baharda açan örümcek gibi 4 taç yapraklı çiçeklere sahiptir. Pek çoğunun afrodizyak etkisi olduğuna inanıldığından azgın teke otu gibi adlarla adlandırılır.

 Yetiştirme 
Bazı türleri ve doğal veya sera ortamında oluşan hibridleri batıda son 100-150 yıldır yetiştirilmektedir. Şu sıralar yeni Çin türleri yaygın olarak yetiştirilmektedir, pek çok türü de yeni keşfedilmiştir ve bir kısmı daha yeni adlandırılmıştır. Ayrıca Japon hibrid türleri de kültür cinsi olarak kullanılmaktadır. Bu bitkinin yeni türlerindeki artış ABD'den Massachusetts'ten Darrell Probst ve Japonya'dan Mikinori Ogisu  adlı iki bitki bilimcinin çalışmaları ile olmuştur. Ancak yeni bulunan türlerin henüz hangi koşullara dayanabildikleri henüz tam olarak tespit edilememiştir. O sebeple bu konuda doğal alanları dışında yetişen bu türlere dikkat etmek gerekir.

Bununla birlikte Türkiye'de de doğal olarak yetişen keşişkülahı türleri bulunmaktadır. Türkiye'de Epimedium pubigerum türü Belgrat Ormanında; Epimedium pinnatum subsp. colchicum alt türü ise Artvin Borçka Macahel Florasında gözlemlenmiştir.
küçükresim|Epimedium x versicolor

 Çoğaltılması 
Keşişkülahı köklerinden ağustos sonu veya tohumdan baharın başlarında çoğaltılabilir. Genel olarak drenajlı ve humuslu topraklarda, gölge veya yarı gölge ve belli oranda nemin gerektiği alanlarda yetişir. Keşişkülahı yer örtücü bir bitki olup gümüş, kırmızı, bronz karşımlı renklere sahip yaprakları ve çeşitli renkte kokulu çiçeklere de sahiptir. Bu sebeple bahçecilikte Japonya'da yüzyıllardır bahçecilikte de popülerdir. Soğuğa dayanıklılık için yapraklarının sonbaharda budanmalı, ayrıca dona karşı koruyucu önlem alınması da tavsiye edilmektedir.
küçükresim|sağ|Epimedium alpinum çiçeği

 Tıbbi kullanımı 
Keşişkülahı flavonlar, glikozitler, icariin ve noricariin içerir. Etkili bölümü %3 ve türüne göre daha da fazla ikariin (icariin) içeren kurutulmuş yapraklarıdır. Çok güçlü bir cinsel uyarıcı (afrodizyak)'dır. Özellikle Çin, Kore ve Japonya'da bu bitki ve etkileri ile ilgili geniş kapsamlı olarak yapılan hem laboratuvar, hem de klinik çalışmalarda gerek fare ve tavşanlar üzerinde ve gerekse insanlarda kesin ve açık biçimde cinsel aktiviteyi ve performansı artırdığı gözlenmiştir.Chiu JH, Chen KK, Chien TM et al. Epimedium brevicornum Maxim extract relaxes rabbit corpus cavernosum through multitargets on nitric oxide/cyclic guanosine monophosphate signaling pathway. Int J Impot Res. 2006;18:335-42. PMID 16395327Chen KK, Chiu JH. Effect of Epimedium brevicornum Maxim extract on elicitation of penile erection in the rat. Urology. 2006;67:631-5. PMID 16527595 Keşişkülahı bitkisi aynı zamanda, tüm beden boyunca duyusal sinirleri, özellikle genital bölgeyi uyararak sperm üretimini artırdığı düşünülmektedir. Keşişkülahı tansiyonu normal seviyede seyreden insanların tansiyonunu düşürmeksizin, yüksek tansiyonu düşürmekte etkili olabilmektedir. Viagradaki sildenafil'e benzer bir etkiyi icariin'in keşişkülahında gösterdiği tespit edilmiştir.Ning H, Xin ZC, Lin G et al. Effects of icariin on phosphodiesterase-5 activity in vitro and cyclic guanosine monophosphate level in cavernous smooth muscle cells. Urology 2006;68:1350-4. PMID 17169663Xin ZC, Kim EK, Lin CS et al. Effects of icariin on cGMP-specific PDE5 and cAMP-specific PDE4 activities. Asian J Androl. 2003;5:15-8. PMID 12646997Saenz de Tejada I, Angulo J, Cuevas P et al. The phosphodiesterase inhibitory selectivity and the in vitro and in vivo potency of the new PDE5 inhibitor vardenafil.  Int J Impot Res. 2001;13:282-90. PMID 11890515Measured differently, the EC50 of icariin is approximately 4.62 μM, while sildenafil's is .42 μM.Jiang Z, Hu B, Wang J et al. Effect of icariin on cyclic GMP levels and on the mRNA expression of cGMP-binding cGMP-specific phosphodiesterase (PDE5) in penile cavernosum. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci. 2006;26:460-2. PMID 17120748Dell'Agli M, Galli GV, Dal Cero E et al. Potent Inhibition of Human Phosphodiesterase-5 by Icariin Derivatives. J Nat Prod. 2008;71 Sep 9. [Epub ahead of print]. PMID 18778098 Yine kalp damar sistemi üzerinde de oldukça etkili olan keşişkülahı bitkisi koroner kalp damarlarını genişletmekte ve koroner vasküler direnci azaltarak koroner kan akışını artırmakta yararlı olabilmektedir. Keşişkülahı bitkisi sadece cinsel fonksiyonları düzenleyici olarak değil, aynı zamanda cinsel istek, iktidarsızlık, özellikle son yapılan araştırmalara göre ostropoz,Huiping Ma, Xirui He, Yan Yang, Maoxing Li, Dingjun Hao, Zhengping Jia.,"The genus Epimedium: An ethnopharmacological and phytochemical review"   Review Article   Journal of Ethnopharmacology Volume 134, Issue 3, 12 April 2011, Pages 519-541 dikkat, düşünce konsantrasyonu ve zihnin odaklanma kapasitesini artırmak içinde yararlı olabileceği tespit edilmiştir.

Bir efsaneye göre Çin'de M.Ö. 200 yılında soylu bir aile, çocukları olmadığı için soyu tükenme tehlikesi ile karşı karşıyadır. Oğullarında iktidarsızlık sorunu olduğunu anlayınca; çalmadıkları kapı kalmaz. Oğullarının sorunu çevrede duyulur, adam dışarı çıkamaz, arkadaşlarının alaycı yüzüne bakamaz olmuştur. Bir gün kapılarını fakir bir çoban çalar. Efsaneye göre koyun çobanı, sürüsünü belirli bir bölgede otlattıktan sonra cinsel anlamda daha aktif olduğunu görmüştür. O otlardan toplayıp aileye getirmiştir. Aile önce çobanı aşağılar, kızar; koyunlarla oğullarını bir tuttuğu için... Olan biteni izleyen oğlan, herkes yatıya çekildikten sonra bu otları her gün yer. Bir yılın sonunda çiftin nur topu gibi bir oğulları doğar. Bu olaydan sonra Çin halkı azgın teke yaprağını önemli bir cinsel kuvvetlendirici olarak görmeye başlar.Sabah Gazetesi 15-12-2006 tarihli haber

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Epimedium Care and Culture (Heronswood Nursery)
William T. Stearn, The Genus Epimedium, revised edition 2002, ISBN 0-88192-543-8
An Overview of Epimedium, in The Plantsman, March 2010, by Tony Avent of Plant Delights Nursery

Kategori:Epimedium