Lehçe

Lehçe (język polski, polszczyzna), Polonyalıların konuştuğu dildir. Polonya'nın resmî dilidir ve dünyada 45,3 milyon kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilir. Hint-Avrupa dilleri ailesinin Slav dilleri öbeğine bağlı bir dildir. Bu dil esas olarak Polonya sakinleri ve sözde kişilerin temsilcileri tarafından konuşulmaktadır.

Dilsel tipoloji açısından, morfoloji alanında geniş bir çekim ile çalışan çekimsel bir dildir. Lehçe vurgu genellikle sondan itibaren ikinci heceye düşer ve cümle içinde SVO (tamamlayıcı kararın konusu) hüküm sürer. Lehçe şu anda Batı Slav temsilcileri arasında en fazla kullanıcıya sahiptir ve ortak kullanım açısından ikinci Slav dilidir. Günümüzde, kötü işaretlenmiş ve kaybolan diyalektik çeşitliliğin yanı sıra standart dil iletişim pratiğinde hakimiyet ile karakterizedir. Danışma görevini yerine getiren Polonya Dil Konseyi tarafından düzenlenir. Latin alfabesi ek aksan işaretleri ile zenginleştirilmiştir.

küçükresim|right|upright=1.14|Lehçe

 Sınıflandırma 

Lehçe, Hint-Avrupa dil ailesine ait Slav dillerinin batı şubesine aittir. Batı Slav lehçesi sürekliliğini oluşturduğu Slovakça ve Çek dili ile yakından ilgilidir. Bu dil varlıkları Ausbau tipi dillerdir, yani sınırları, sosyo-politik ve kültürel faktörler kadar dilbilimsel konulara dayandırılmamıştır. Bu etnolektler ayrı dil standartlarına sahip olduklarından ve edebi gelenekler geliştirdiklerinden ve bağımsız devletlerde resmi dillerin işlevlerini yerine getirdiklerinden, bağımsız, özerk diller olarak adlandırılırlar. Bununla birlikte, diyalektik süreklilik olgusu, dilbilimde katı diller arası sınırlar koymayı imkansız kılmaktadır. Polonya lehçeleri ile Çek-Slovak lehçeleri arasındaki ayrım, dil standardizasyonunun kapsamına karşılık gelen ulusal sınırlara dayanmaktadır.

Modern Polonya dili, öncelikle kitle eğitimi ve iletişiminin ve insanların kitlesel göçünün etkisiyle yüksek derecede homojenlik ile ayırt edilir. Polonya genelinde yaygın olan standart (ülke çapında) dilin yaygınlaşması, kırsal alanlarda bir ölçüde korunmuş olan mevcut diyalektik farklılıkların önemli ölçüde bulanıklaşmasına neden olmuştur. Buna ek olarak, normatifist eğilimler, dil farklılıklarını düzeltmeye odaklanan Polonya dilbiliminde evde bulunmaktadır. Lehçe dil alanında kullanılan Kashubian etnikolekt, kabul edilen sınıflandırma kavramlarına bağlı olarak Lehçe dilinin lehçelerine dahil edilir veya ayrı bir dil olarak kabul edilir. Dilsel bakış açısından, Polonya dilinden ayrıdır, ancak sosyo-dilbilimsel koşullar onu Lehçe lehçesi olarak algılamaktadır - çünkü sosyal olarak gelişmiş bir dil olarak çeşitli iletişim alanlarında hakimdir.

 Leh alfabesi 
 Büyük harflerAĄBCĆDEĘFGHIJKLŁMNŃOÓPRSŚTUWYZŹŻ Küçük harfleraąbcćdeęfghijklłmnńoóprsśtuwyzźż

Lehçe metin örneği:

Język polski należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (którego dialekt kaszubski przez część polskich uczonych jest jeszcze często traktowany jako dialekt języka polskiego), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Ocenia się, że jest on językiem ojczystym około 46 milionów ludzi na świecie, w tym głównie w Polsce oraz wśród Polaków za granicą

Harflerin okunuşunun yaklaşık açıklaması:

 Ą - Yaklaşık Fransızca "on" gibi (nazal O)
 C - Türkçe "ts"
 Ć - Hafif bir Ç gibi (T ve Y aynı anda konuşulur gibi.)
 Ę - Fransızca "in" gibi (nazal E)
 CH / H - sert bir H sesi. Azerice "X" harfine karşılık gelir.
 J - Türkçe "y"
 Ł - İngilizce "water"ın w harfi gibi, ue (sessiz L); takribî W Tatarçada
 Ń - Türkçe "ny"'e benzer
 Ó - "u"
 O - hafif geriden bir o
 Ś - Hafif bir Ş gibi (H ile Ş arasında bir harf.)
 W - Türkçe "v"
 Y - Türkçe "ı" ile "e" arası gibi
 Ź - Hafif bir J gibi (H ile J arasında bir harf.)
 Ż - Türkçe "j"
 NI - "ny(i)"
 ÓW - UF
 SI - Hafif Ş(İ)
 SZ - "ş"
 CI - Hafif Ç(İ)
 CZ - ince "ç"
 DŹ - Hafif bir C (D ve Y aynı anda konuşulur gibi.)
 DŻ - ince "c"
 DZI - Hafif C(İ)
 ZI - Hafif J(İ)

 Sözcük dağarcığı 
 Kişi zamirleri 
TekilÇoğulja [ya] - Benmy [mı] - Bizty [tı] - Senwy [vı] - Sizon [~] - O (eril)ona [~] - O (dişil)ono [~] - O (nötr)oni [onyi] - Onlar (en az bir erkek içeren topluluk)one - Onlar (sadece kadınlardan oluşan veya insanlardan oluşmayan topluluk)

 Olmak Fiili 
ja jestem [ya yestem] - Ben ...immy jesteśmy [mı yesteşmı] - Biz ...izty jesteś [tı yesteş] - Sen ...inwy jesteście [vı yesteşçe] - Siz ...inizon jest [on yest] - O ...dir (eril)ona jest [ona yest] - O ...dir (dişil)ono jest [ono yest] - O ...dir (nötr)oni są [onyi soŋ] - Onlar ..dirler (en az bir erkek içeren topluluk)one są [one soŋ] - Onlar ...dirler (sadece kadınlardan oluşan veya insanlardan oluşmayan topluluk)

 Sayılar 
jeden [yeden] - birdwa [dva] - ikitrzy [tşı] - üçcztery [çterı] - dörtpięć [pyenç] - beşsześć [şeşç] - altısiedem [şedem] - yediosiem [oşem] - sekizdziewięć [cevyenç] - dokuzdziesięć [ceşenç] - onjedenaście [yedenaşçe] - on birdwanaście [dvanaşçe] - on ikitrzynaście [tşınaşçe] - on üçczternaście [çternaşçe] - on dörtpiętnaście [pyetnaşçe] - on beşszesnaście [şesnaşçe] - on altısiedemnaście [şedemnaşçe] - on yediosiemnaście [oşemnaşçe] - on sekizdziewiętnaście [cevyetnaşçe] - on dokuzdwadzieścia [dvaceşça] - yirmi

trzydzieści [tşıceşçi] - otuzczterdzieści [çterceşçi] - kırkpięćdziesiąt [pyeŋçceşont] - ellisześćdziesiąt [şeşçceşont] - altmışsiedemdziesiąt [şedemceşont] - yetmişosiemdziesiąt [oşemceşont] - seksendziewięćdziesiąt [cevyenceşont] - doksansto [~] - yüzpięćset [pyentset] - beş yüztysiąc [tışonts] - binmilion [milyon] - bir milyonmiliard [milyart] - bir milyar

 Aylar 
styczeń [stıçeny]ocakluty [lutı]şubatmarzec [majets]martkwiecień [kvyeçeny]nisanmaj [may]mayısczerwiec [çervyets]haziranlipiec [lipyets]temmuzsierpień [şerpyeny]ağustoswrzesień [vjeşeny]eylülpaździernik [pajcernyik]ekimlistopad [listopat]kasımgrudzień [gruceny]aralık

 Hayvanlar 
słoń [swony]filkoń [kony]atkot [~]kedipies [pyes]köpekkrowa [krova]inekwilk [vilk]kurtświnia [şvinya]domuzmucha [muxa]sinekosa [~]eşekarısıpszczoła [pşçowa]arıniedźwiedź [nyecvyec]ayıślimak [şlimak]salyangozjeż [yeş]kirpi

 Sık Kullanılan Fiilerin Çekimi 

ja mam [ya mam] - benim ... var.my mamy [mı mamı] - bizim ... var.ty masz [tı maş] - senin ... var.wy macie [vı maçe] - sizin ... var.on ma [~] - onun ... var. (eril)ona ma [~] - onun ... var. (dişil)ono ma [~] - onun ... var. (nötr)oni mają [onyi mayaŋ] - onların ... var. (en az bir erkek içeren topluluk)one mają [one mayaŋ] - onların ... var. (Sadece kadınları içeren veya insanları içermeyen topluluk)

 Diğer 
drzewo [djevo]ağaçkwiat [kfiat]çiçek

dzień [cin]günmiesiąc [myeşonts]ayrok [~]yıl

Anglia [anglya]İngiltereSzkocja [şkotsya]İskoçyaWalia [valya]GallerIrlandia [irlandya]İrlandaWielka Brytania [vyelka brıtanya]Büyük BritanyaZjednoczone Królestwo [zyednoçone krulestvo]Birleşik KrallıkNiemcy [nyemtsı]AlmanyaSłowacja [swovatsya]SlovakyaNorwegia [norvegya]NorveçRosja [rosya]RusyaDania [danya]DanimarkaWyspy Owcze [vıspı ofçe]Faroe AdalarıBelgia [belgya]BelçikaJaponia [yaponya]JaponyaStany Zjednoczone Ameryki [stanı zyednoçone amerıki]Amerika Birleşik DevletleriFrancja [frantsya]FransaHiszpania [hişpanya]İspanyaPortugalia [portugalya]PortekizMonako [~]MonakoWłochy [vwoxı]İtalyaSłowenia [swovenya]SlovenyaEuropa [ewropa]AvrupaWenezuela [venezwela]VenezuelaTurcja [turtsya]Türkiye

Polska [~]PolonyaPolak (m) [~] / Polka (f) [~]Polonyalıpolski [~]Lehçe

Cześć [çeşç]SelamHejka [heyka]MerhabaDzień dobry [cin dobrı]İyi günlerHiç bedelDzień dobry [cin dobrı] yerindeGünaydınHiç bedelDzień dobry [cin dobrı] yerindeTünaydınDo widzenia [do vidzenya]Görüşürüz (Resmî olarak)Do zobaczenia [do zobaçenya]GörüşürüzDo usłyszenia [do uswışenya]Yakında görüşmek üzereDobry wieczór [dobrı vyeçur]İyi akşamlarDobranoc [dobranots]İyi gecelerNa razie [na raje]Görüşürüz

 Yönler 
Lewo [levo]SolPrawo [pravo]SağProsto [~]DüzNa dół [na duw]AşağıDo góry [do gurı]YukarıDaleko [~]UzakDługo [dwugo]UzunBlisko [~]YakınKrótko [krutko]KısaMapa [~]HaritaInformacja Turystyczna [informatsya turıstıçna]Turizm Danışma Bürosu

 Temel söz dağarcığı 
Tak [~]EvetNie [nye]HayırDziękuję [ceŋkuye]TeşekkürlerNie ma za co, Proszę [nye ma za tso, proşe]Önemli değilProszę [proşe]LütfenPrzepraszam [pşepraşam]Pardon, özür dilerimMatka [~]AnneOjciec [oyçets]BabaŻona [jona]Eş, karıMąż [moŋş]Eş, kocaSyn [sın]OğlanCórka [tsurka]KızPrzyjaciel [pşıyaçel] (e), Przyjaciółka [pşıyaçuwka] (k)ArkadaşJęzyk niemiecki [yeŋzık nyemyetski]AlmancaJęzyk turecki [yeŋzık turetski]Türkçepo hiszpańsku [po hişpanysku]İspanyolcapo francusku [po frantsusku]Fransızcapo chińsku [po xinysku]ÇinceDobrze [dobje]İyiŹle [jle]KötüJako tako [yako tako]Şöyle böyleSerdecznie dziękuję [serdeçnye ceŋkuye]Çok teşekkürlerJak masz na imię? [yak maş na imye]Adınız nedir?Miło mi [miwo mi]Tanıştığımıza memnun oldumJak się masz? [yak şe maş]Nasılsınız?Nie rozumiem [nye rozumyem]AnlamıyorumJak to się mówi po polsku? [yak to şe muvi po polsku]Bu Lehçe nasıl söylenir?

 Bazı sözcük ve cümleler 

 Posta Kartı - Kartka pocztowa
 Pul - Znaczki pocztowe
 Biraz - Trochę
 Kahvaltı - Śniadanie
 Öğle yemeği - Drugie śniadanie, Obiad
 Akşam yemeği - Kolacja
 Vejetaryen - Wegetarianin
 Ekmek - Chleb
 İçecek - Napój
 Kahve - Kawa

• Çay - Herbata

• Meyve suyu - Sok

• Su - Woda

• Şarap - Wino

• Tuz - Sól

• Biber - Pieprz

• Et - Mięso

• Dana eti - Wołowina

• Domuz eti - Wieprzowina

• Balık - Ryby

• Kümes hayvanı - Drób

• Tatlı - Deser

• Dondurma - Lody

• Bu ne? - Co to jest?

• ... var mı? - Czy jest... ?
Mekânlar
• Tren - Pociąg

• Otobüs - Autobus

• Metro - Metro

• Hava limanı - Lotnisko

• Otogar - Dworzec autobusowy

• Kule - Wieża

• Köprü - Most

• Tuvalet - Toalety

• Banka - Bank

• Postane - Poczta

• Müze - Muzeum

• Polis karakolu - Posterunek policji

• Hastane - Szpital

• Eczane - Apteka

• Dükkân - Sklep

• Lokanta - Restauracja

• Okul - Szkoła

• Kilise - Kościół

• Cadde - Ulica

• Meydan - Plac

• Dağ - Góra

• Tepe - Wzgórze

• Göl - Jezioro

• Okyanus - Ocean

• Nehir - Rzeka

• Yüzme Havuzu - Basen

• ... nerede? - Gdzie jest...?

Zaman ve günler 
• Gün - Dzień

• Hafta - Tydzień

• Ay - Miesiąc

• Yıl - Rok

• Pazartesi - Poniedziałek

• Salı - Wtorek

• Çarşamba - Środa

• Perşembe - Czwartek

• Cuma - Piątek

• Cumartesi - Sobota

• Pazar - Niedziela

• Bugün - Dziś; Dzisiaj

 Dün - Wczoraj
 Yarın - Jutro
 Saat kaç? - Która godzina? 
 1.45, Bir kırk beş - 1.45, Pierwsza czterdzieści pięć
 1.45, İkiye çeyrek var - 1.45, Za kwadrans druga

Mevsimler ve Aylar
 İlkbahar - Wiosna
 Yaz - Lato
 Sonbahar - Jesień 
 Kış - Zima  
 Ocak - styczeń
 Şubat - luty
 Mart - marzec
 Nisan - kwiecień
 Mayıs - maj
 Haziran - czerwiec
 Temmuz - lipiec
 Ağustos - sierpień
 Eylül - wrzesień
 Ekim - październik
 Kasım - listopad
 Aralık - grudzień

 Kaynakça