İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası

İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası ya da İstanbul Puanlı Atletizm Birinciliği, 1929-89 yılları arasında  İstanbul'un atletizm branşındaki şampiyonunu belirlemek için yapılan spor organizasyonu.

 Fikrin gelişimi 
Türkiye'de atletizm ilk olarak XIX. Yüzyılın son çeyreğinden itibaren Galatasaray Lisesi ve Robert Lisesi gibi okullarda başlamış, Galatasaray Lisesi'nde beden eğitimi öğretmeni olan Monsieur Curel'in 1870 yılında Kağıthane'de düzenlediği koşu, atma ve atlama dallarından oluşan idman bayramı Türkiye'de atletizm yarışmalarının başlangıcı olarak anılmıştır.

Kulüp düzeyinde ise ilk kez 1908 yılında İkinci Meşrutiyet döneminin başlamasıyla canlanan spor ortamında Fenerbahçe, Beşiktaş ve İstanbul Jimnastik Kulübü tarafından ele alınan bu spor dalında, 26 Ekim 1913'te Fenerbahçe'nin düzenlediği ilk atletizm bayramı azınlıklar arasında revaçta olan bu spor dalının, Türk sporcular arasında da beklenen ilgiyi görmesini sağladı. Union Club Sahasındaki yarışlarda sadece 100 metre ve ve 800 metre koşuldu ve Fenerbahçeli Bedri Yıldırım ile Tripo birinci oldular. Aynı dönemde aynı sahada Hilâl-i Ahmer Cemiyeti ve Donanma Cemiyeti'nin hasılat amaçlı tertip ettiği yarışmalarda da Beşiktaşlı sporcular başarı kazandılar.Beşiktaş JK resmi sitesi "Branş tarihleri/Atletizm" 
1 Mayıs 1914'te İstanbul Jimnastik Kulübünün düzenlediği yarışlarda atletizm ile ilgili merak daha da arttıysa da, aynı yıl I. Dünya Savaşı'nın başlaması bu alandaki gelişmeyi kesintiye uğrattı.

Tüm spor faaliyetlerinin eşgüdümünü sağlamak üzere kurulan Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'na 1922 yılında dahil olan Türkiye Atletizm Federasyonu'nun faaliyete geçmesiyle Türkiye'de ilk düzenli ve atletizmdeki tüm kategorileri kapsayan atletizm yarışmaları başladı. Bunu  Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş ile azınlık kulüpleri Beyoğluspor ve Kurtuluş'un (1896 yılında İstanbul Rumları tarafından Tatavla Heraklis adıyla kurulan ve Türkiye'nin en eski spor kulübü olan Kurtuluş 1906 yılında Atina'da düzenlenen Ara Olimpiyatları'nda Osmanlı Devleti'ni temsil etmişti) yarışmalara getirdiği rekabet havası izledi.

1924 Yaz Olimpiyatları'nda Türk sporcuların başarılı olamaması, yarışmaların derecelerinin de kaydedildiği bir düzene kavuşturulması fikrini getirdi ve bu sistemle Türk atletizm tarihinde ilk Türkiye Ferdi Atletizm Şampiyonası yarışmaları 5 Eylül 1924'te Eskişehir'de yapıldı. Aynı yıl, derecelerin, rekorların ve sporcu sıralamalarının belirlendiği ilk İstanbul Ferdi Atletizm Şampiyonası organize edildi.

1924 yılında başlayan İstanbul Ferdi Atletizm Şampiyonası günümüze dek sürerken, kulüpler arasındaki rekabet puan sistemiyle İstanbul'un en başarılı kulübünü belirleyecek bir organizasyonun yapılması düşüncesiyle ilk İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası 1929 yılında düzenlendi ve güçlü bir kadroya sahip Galatasaray'ın şampiyonaya katılmaması neticesinde 120 puanlı Beşiktaş şampiyon, 92 puanlı Fenerbahçe de ikinci oldular.Dağlaroğlu, Rüştü, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi (1907-1957)", İstanbul (1957) s. 499

1938'e kadar kesintili olarak yapılan bu şampiyona, o yıldan itibaren daha düzenli bir hal aldı. Aynı yıl kulüplerarası puanlı Gül Kupası yarışlarının da başlatılmasıyla düzenli olarak yapılan kulüplerarası şampiyonalar ikiye çıktı. 1951 yılından itibarense Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası'nın düzenlenmeye başlanmasıyla rekabet daha çetin bir hal aldı.

 Şampiyonanın geçmişi 
1929'dan 1988'e dek geçen 60 yıllık süre zarfında Şampiyona toplam 52 kez düzenlendi. 1930'lu yıllarda ve 1942 ile 1943 yıllarında II. Dünya Savaşı koşulları nedeniyle yapılamayan; 1975-1982 arasında da beş kez kulüplerin teşkilatla sorunları, ekonomik bunalım ve sıkıyönetim gibi nedenlerle tertiplenemeyen organizasyonda baştan sona kadar boy gösteren Fenerbahçe 24 kez şampiyon olurken, 1950'li yılların ikinci yarısında atletizmde çöküş yaşayan Galatasaray sarı-lacivertli takımı 16 şampiyonlukla takip etti. İlk iki şampiyonanın birincisi Beşiktaş Galatasaray'ın 1950'lerin ikinci yarısındaki çöküşünün yarattığı boşluğu doldurup iki şampiyonluk daha alarak toplamda 4 şampiyonluğa ulaştı.

1933 yılında Galatasaray'daki çatlama sonucunda bu kulüpten ayrılan idareci ile sporcularla kurulan1905 GS sitesi ve 1938 yılında futbolda İstanbul ve Türkiye şampiyonluğuna ulaşan Ateş Güneş kulübü atletizmde de aynı yıl şampiyon olurken, 1941 yılında kurulan ve 1960'ların başına dek boksta ve 1970'lerin ortalarına dek voleybolda şampiyonluklar kazanan İETT 1945'te ve daha çok basketbolda ününü duyurmuş olmakla birlikte 1970'lerin ikinci yarısında atletizmde de iddialı konuma gelen İTÜ 1979'da birer şampiyonluk almışlardır.

1955 yılındaki 6-7 Eylül Olayları'ndan sonra İstanbul Rumlarının büyük oranda göç etmeleriyle o döneme dek iddialı olan azınlık kulüpleri de ortadan kaybolmuştur.

Türk atletizminin uluslararası alanda birçok başarı kazandığı 1930'lardan 1960'lara kadar yüksek sayıda seyircilere hitap eden İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası 1960'lardan itibaren ilgisini kaybetti. 1987 yılında birkaç kademeden oluşan Türkiye Atletizm Ligi'nin başlamasıyla 1989 yılında son kez düzenlendi.

 Şampiyonlar 
SezonŞampiyonİkinciYer ve tarih1929<center><span style="color:white;">BeşiktaşFenerbahçeFenerbahçe Stadyumu, 11 Ekim 19291930<center><span style="color:white;">BeşiktaşBahriyeFenerbahçe Stadyumu, 7 Kasım 19301931<center> Yapılamadı1932<center><span style="color:white;">BeşiktaşGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 22-29 Temmuz 19321933<center> Yapılmadı1934<center> Yapılmadı1935<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayBeşiktaşTaksim Stadyumu, 13-14 Temmuz 19351936<center> Yapılmadı1937<center> Yapılmadı1938<center><span style="color:#A32638;">Ateş GüneşFenerbahçeFenerbahçe Stadyumu, 1938 1939<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 5-6 Ağustos 19391940<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 2-4 Ağustos 19401941<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 12-13 Temmuz 19411942<center> Yapılmadı1943<center> Yapılmadı1944<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeSümersporFenerbahçe Stadyumu, 23-24 Temmuz 19441945<center><span style="color:#A32638;">İETTFenerbahçeFenerbahçe Stadyumu, 11-12 Ağustos 19451946<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 15-16 Ağustos 19461947<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeİETTİnönü Stadyumu, 9-10 Ağustos 19471948<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeİETTİnönü Stadyumu, 4-5 Eylül 19481949<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayİnönü Stadyumu, 17-18 Temmuz 19491950<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayİnönü Stadyumu, 18-19 Ağustos 19501951<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 20-22 Temmuz 19511952<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşFenerbahçe Stadyumu, 1-2 Eylül 19521953<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeyoğlusporFenerbahçe Stadyumu, 15-16 Ağustos 19531954<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeyoğlusporFenerbahçe Stadyumu, 2-3 Ekim 19541955<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşFenerbahçe Stadyumu, 28-31 Ekim 19551956<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşMithatpaşa Stadyumu, 25-26 Ağustos 19561957<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşMithatpaşa Stadyumu, 29-30 Haziran 19571958<center><span style="color:white;">BeşiktaşFenerbahçeFenerbahçe Stadyumu, 26-27 Temmuz 19581959<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşMithatpaşa Stadyumu, 1-2 Haziran 19591960<center><span style="color:white;">BeşiktaşFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 16-17 Temmuz 19601961<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeKurtuluşsporMithatpaşa Stadyumu, 21-22 Ağustos 19611962<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBeşiktaşMithatpaşa Stadyumu, 4-5 Ağustos 19621963<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu,8-9 Haziran 19631964<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayMithatpaşa Stadyumu, 8-9 Ağustos 19641965<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 22-23 Ekim 19651966<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeAli Sami Yen Stadyumu, 13-14 Eylül 19661967<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeAli Sami Yen Stadyumu, 1-2 Eylül 19671968<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayFenerbahçe Stadyumu, 24-25 Ağustos 19681969<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 6-7 Eylül 19691970<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeFenerbahçe Stadyumu, 18-19 Temmuz 19701971<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 21-22 Temmuz 19711972<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 12-13 Ağustos 19721973<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeMithatpaşa Stadyumu, 18-19 Ağustos 19731974<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeİnönü Stadyumu, 17-18 Ağustos 19741975<center> Yapılmadı1976<center> Yapılmadı1977<center> Yapılmadı1978<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayİTÜİnönü Stadyumu, 26-27 Ağustos 19781979<center><span style="color:white;">İTÜFenerbahçeİnönü Stadyumu, 15-16 Ekim 19791980<center> Yapılmadı1981<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayİTÜİnönü Stadyumu, 5-6 Eylül 19811982<center> Yapılmadı1983<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeİnönü Stadyumu, 17-18 Nisan 19831984<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayİnönü Stadyumu, 4-5 Ağustos 19841985<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeGalatasarayİnönü Stadyumu, 17-18 Ağustos 19851986<center><span style="color:#FFB300;">GalatasarayFenerbahçeİnönü Stadyumu, 24-25 Mayıs 19861987<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeBoğaziçiBurhan Felek, 27-28 Haziran 19871988<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeENKABurhan Felek, 2-3 Temmuz 19881989<center><span style="color:yellow;">FenerbahçeENKABurhan Felek, 21-22 Temmuz 1989
 1968 yılında 24-25 Ağustos tarihlerinde düzenlenen Şampiyona'da Galatasaray en fazla puanı toplamasına rağmen 4x400 bayrak yarışında bir Galatasaraylı atletin rakibine dirsek attığı belirlenince sarı-kırmızılılar diskalifiye edildi ve bu yarıştan aldıkları puan silindi. Böylece 33.848 puan alan Fenerbahçe şampiyon, 32.456 puan alan Galatasaray ise ikinci oldu.
 1975 yılında İstanbul kulüpleri İstanbul bölgesinin tek atletizm antrenörü Şevki Koru'nun emekliye ayrılacak olmasından dolayı, Atletizm Federasyonu Başkanı Cüneyt Koryürek'e başvurarak yeni ve yabancı bir antrenör görevlendirilmesini talep etmişler, ayrıca Federasyon'un uygulamalarını eleştirmişlerdir. İstanbul atletizmindeki bu kargaşa İstanbul Atletizm Bölge Müdürlüğü'ne 1975 yılının İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası'nı düzenleme olanağını vermemiş, buna karşılık Bölge Müdürü Kamuran Tekil söz konusu sezonda Fenerbahçe Atletizm Bayramı (5-6 Temmuz), Galatasaray Atletizm Bayramı (25 Temmuz), Spor Yazarları Bayramı (16-17 Ağustos), Uluslararası Cezmi Or Yarışları (13-14 Eylül) ve Türkiye-Bulgaristan Genç Millî Müsabakaları (14 Eylül) olmak üzere beş yarışma düzenleneceğini açıklamıştır. Daha sonra Galatasaray Atletizm Bayramı yapılmazken diğer dört faaliyet gerçekleşmiştir. 
 1976 yılında ise kulüpler İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası'nı boykot etmişlerdir. 22 Mayıs 1976 tarihinde yapılan açıklamada yarış koşullarının düzeltilmemesi halinde İstanbul'daki hiçbir yarışa katılmayacaklarını İstanbul Atletizm Bölge Müdürlüğü'ne yazılı olarak bildirmişlerdir. 5-6 Haziran 1976 tarihlerinde BJK İnönü Stadyumu'nda düzenlenmesi planlanan Şampiyona'ya gelen 128 atlet taleplerini bu defa pankartlara yazmış, daha sonra eşofmanlarını giyerek pistten tribüne çıkmışlardır. 13 Haziran'da ise atletler yarışmak üzere stada gelmelerine rağmen, bu defa bölge müdürlüğü idarecileri ve hakemler gelmeyince kendi aralarında yarışmışlardır.
 1977 sezonunda da İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası düzenlenmezken sadece atmalar yarışmaları yapılmıştır.
 1980 yılında İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası düzenlenemedi, sadece 14-15 Haziran'da Ferdi Atletizm Yarışması yapıldı. Atletizm İstanbul Bölge Müdürlüğü 16-17 Ağustos tarihlerinde ise sadece Galatasaray, Fenerbahçe ve İTÜ'nün katıldığı bir üçlü yarışma tertip etti, bu yarışmada Galatasaray şampiyon oldu. Sonraki dönem ise 12 Eylül Darbesi'ne giden sürecin sıkıyönetim koşulları nedeniyle Kulüplerarası Şampiyona'nın düzenlenmesine olanak tanımadı. Bu dönemde kulüpler ile Bölge Müdürlüğü arasındaki gerilim devam etti. Nitkim İstanbullu atletler Uluslararası Cezmi Or Yarışları'na protesto amaçlı katılmadılar.
 1982 yılında da sadece Türkiye Şampiyonası seçmeleri mahiyetinde İstanbul Ferdi Atletizm Şampiyonası düzenlendi ve kulüplerarası şampiyona tertiplenmedi.

 Takım Başarıları 
TakımŞampiyonluk sayısıİkincilik Fenerbahçe 25 19 Galatasaray 16 10 Beşiktaş 5 7 İTÜ 1 2 İETT  1 2 Ateş Güneş  1 0 Beyoğluspor  0 2 Bahriye  0 1 Kurtuluşspor  0 1 Sümerspor  0 1 Atatürk Amatör Atletizm  0 1 Boğaziçi  0 1 ENKA  0 1

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Cumhuriyet gazete arşivi
 Milliyet gazete arşivi
 Fenerbahçe Spor Kulübü resmi sitesi atletizm sayfaları
 Galatasaray Spor Kulübü resmi sitesi atletizm tarihçesi
 Beşiktaş Jimnastik Kulübü atletizm branşı tarihçesi
 Rüştü Dağlaroğlu, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi 1907-1957", İstanbul (1957).
 Rüştü Dağlaroğlu, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi 1907-1987", İstanbul (1988).
 Vala Somalı, "Türk Sporunda 75 Yıl-Beşiktaş Spor Tarihi", İstanbul (1978).
 Neriman Tekil, "Atletizm Almanak 1981-82", İstanbul (1982).
 Türkiye Atletizm Federasyonu resmi sitesi.

Kategori:Türkiye'deki atletizm müsabakaları
Kategori:İstanbul'da düzenlenen spor etkinlikleri
Kategori:Bilgi kutusu bulunmayan sayfalar