Baki Mezarlığı

Baki Mezarlığı (Arapça: ٱلْبَقِيْع) veya Cennetü'l-Baki (Arapça:جنة البقيع), Müslümanların Medine'deki ilk mezarlığıdır.

Baki Mezarlığı Mescid-i Nebevi'ye dış avlusunun doğu cephesinden bitişiktir. Mescid'in Baki Kapısı'nın (Arapça: باب البقيع) veya diğer adıyla Cuma Kapısı'nın (Arapça: باب الجمعة) doğrudan karşısında yer alır.

Müslümanların, Muhammed'in ve ardılı iki halifenin kabirlerini ziyaretten sonra, Cennetü'l Baki'de yatan sahabelerin ve diğer Müslümanların kabirlerini ziyaret etmelerinin İslam dinince müstehap olduğuna inanılır.İbn-i Berrac, c. 1, s. 283; Muhakkık-i Hilli, c. 1, s. 210.Şerbini, c. 1, s. 513; Bahuti, c. 2, s. 601; İbnu’l-Hac, c. 1, s. 265.

İmam Müslim'in rivayet ettiği bir hadiste, Cebrail'in Muhammed'e gelerek: “Ey Muhammed! Rabbin sana, ehli bakii ziyaret etmeni, onlar için mağfiret dilemeni emrediyor.” dediği yazar. Başka bir sahih hadiste de: “Ben baki ehline dua etmek için oraya gönderildim.” dediği rivayet edilir.

 Tarihçe 
küçükresim|upright=1.19|Muhammed’in ailesi ve yakınlarının mezarlarının da bulunduğu Baki Mezarlığı’nın Abdülaziz el-Suud yönetimi tarafından 1926'da tahrip edilmeden evvelki durumu.History of the Cemetery of Jannat al-Baqi

Mezarlığın olduğu alan Muhammed Mekke'den Yesrib'e (şimdiki adıyla Medine) hicret ettiğinde teke dikeni cinsi bitkilerle kaplıydı. Hicretten sonra yeni evlerin bu çalılık alanın yakınına yapılmaya başlanmasıyla burası mezarlık olarak belirlendi ve dikenli çalılar temizlendi. Mezarlık Mescid-i Nebevi ile birlikte inşa edildi ve 622 yılında (Hicrî 1 yılı) açıldı.

 Mezarlığa hürmetsizlik ve tahribat 
Necd'deki Diriye şehrinin emiri Muhammed bin Suud, Vahhabi hareketinin kurucusu Muhammed bin Abdülvehhâb ile 1744 yılında bir araya gelerek 1727'de kurulmuş olan Diriye Emirliği'ni Arabistan'ın hükmetmek Birinci Suudi Devleti olarak yeniden şekillendirdi. Kurdukları devleti yönetecek hanedanına babasının adını vererek Suud Hanedanı’nı kurdu. Emirlik'in sonraki yöneticileri hem emir hem de imam olarak anıldılar.

Emirlik'in bir sonraki imamı olan Abdülaziz bin Muhammed Suûdi liderliğindeki Vahhabiler 1801'de Kerbela'yı istila etti, Hüseyin bin Ali’nin türbesini yağmaladı. 1803'te Mekke'yi ele geçirdikten sonra Diriye'ye dönen Abdülaziz, Kasım 1803'te Kerbela Baskını'nın intikamı olarak Şiilerce öldürüldü. Abdülaziz'in yerine geçen Diriye Emirliği'nin 3. İmamı ve Emiri Said bin Abdülaziz Suûdi'nin önderliğinde Hicaz'ın fethine devam eden Vahhabiler Nisan 1804'te Medine'yi Osmanlılardan aldı. Baki Mezarlığı'ndaki bütün yapıları yıktılar ve mezar taşlarını kırdılar.

Osmanlı padişahı II. Mahmud'un talimatıyla başlanan Osmanlı-Suudi Savaşları sırasında Medine'yi tekrar ele geçirmek için hareket eden Tosun Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Aralık 1811'de El-Safra Savaşı’nda geri püskürtüldü. Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın Ahmet Bonaparte Paşa ile gönderdiği 20.000 kişilik takviye kuvvetin de yardımıyla 1812'de Tosun Paşa Medine'yi tekrar kuşattı ve şehri Vahhabilerden geri aldı.

1814/15 yıllarında serüvenleri sırasında Medine'yi de ziyaret eden Johann Ludwig Burckhardt iki cilt olarak yayımlanmış Travels in Arabia (Türkçe: Arabistandaki Seyahatlerim) isimli kitabının Medine'ye ayırdığı kısmında Baki Mezarlığı hakkında şunları yazmıştır.

Vahhabi yönetimi sona erdikten sonraki yıllarda Baki Mezarlığı'ndaki mezarlar ve türbeler tekrar yapılmıştır. İbrahim Rifat Paşa'nın 1901-1908 yılları arasındaki dört hac ziyaretindeki deneyimlerini ve gözlemlerini yazdığı Mirʾâtü'l-Ḥaremeyn (Haremeyn Tarihi) eserinde gözlemlediği yapıları şöyle aktarmıştır.

Suûdi Hanedanı Hicaz'ı 1925'te tekrar ele geçirdi. Sonraki yıl İbn Suud kadıdan alınan dini icazete dayanarak mezarlığın yıkılmasına izin verdi. Bir Vahhabi milis kuvveti olan İhvan 21 Nisan 1926'da yıkıma başladı. En küçük mezartaşı bile kırıldı. Muhammed'in türbesinin de yıkılacağına dair söylentilerin artması sonrası İbn Suud türbenin yıkılmayacağını açıkladı.

Bugün hiçbir türbe ve mezar taşının bulunmadığı Baki yine mezarlık olarak kullanılmaktadır.https://islamansiklopedisi.org.tr/cennetul-baki   TDVİA'de "CENNETÜ’l-BAKĪ‘" maddesi

 Definler 
Mescid-i Nebevi inşaat aşamasındayken ölen sahabe Esad bin Zurara bu mezarlığa gömülen ilk kişidir.Muhammad ibn Saad. Kitab al-Tabaqat al-Kabir vol. 3. Translated by Bewley, A. (2013). The Companions of Badr. London: Ta-Ha Publishers.Muhammad ibn Ishaq. Sirat Rasul Allah. Translated by Guillaume, A. (1955). The Life of Muhammad. Oxford: Oxford University Press.

Bedir Harbi'ne sefere çıkılmadan önce rahatsızlanan ve Muhammed Medine'de değilken 17 Ramazan 2'de ölen kızı Rukiyye Baki Mezarlığı'na gömülmüştür. Rukiyye Muhammed’in ev halkından Baki Mezarlığı'na gömülen ilk kişidir.Tabari/Landau-Tasseron p. 162.Muhammad ibn Umar al-Waqidi. Kitab al-Maghazi. Translated by Faizer, R., Ismail, A., & Tayob, A. K. (2011). The Life of Muhammad, p. 51. Oxford & New York: Routledge.

Bedir Harbi'nin biraz sonrasında, Hicrî 3 yılında ölen Osman bin Maz'un, muhacirundan bu mezarlığa defnedilen ilk sahabedir.İbn-i Sa’d, c. 1, s. 115.

 Muhammed'in ailesi ve yakınları 
 Halime, süt annesi
 Zeyneb bint Huzeyme (596-625), eşi
 Meymûne bint Haris (ö. 632), eşi
 Reyhâne bint Zeyd (612 - 632), eşi
 Mâriye (ö. 637), eşi
 Zeyneb bint Cahş (593 - 641), eşi
 Hafsa bint Ömer (605-658), eşi
 Ümmü Habibe (594-665), eşi
 Ümmü Seleme (596-683), eşi
 Safiyye bint Huyey (611-671), eşi
 Aişe (613-678), eşi
 Fatıma (606-632), kızı
 Rukiyye bint Muhammed (601 - 624), kızı
 Zeyneb bint Muhammed, (599 - 629), kızı
 İbrahim (630 - 632), oğlu
 Abbas bin Abdulmuttalib (566 - 652), amcası
 Safiyye bint Abdülmuttalib (567 - 640), halası
 Hasan bin Ali (669–624), torunu
 Zeynelâbidîn (659-713), kuşak torunu
 Muhammed el-Bakır (676-731), 3. kuşak torunu
 Ca'fer es-Sâdık (702-765), 4. kuşak torunu

Diğer
Ebu Bekir (573 - 634), ilk halife
Ömer bin Hattab (583 - 644), ikinci halife
Osman bin Affan (574 - 656), üçüncü halife
Osman bin Maz'un (ö. 623), ilk defnedilen sahabi
Fatıma bint Esed, Ali'nin annesi
 Ubeyy bin Kâb (ö. 654), Muhammed'in vahiy katibi
Ümmü'l-Benîn, Ali'nin eşi
Mâlik bin Enes (712 - 795), Fıkıh alimi
Şeyh Şamil (1797 - 1871), Dağıstanlı imam ve komutan
Abdülmecid (1868 - 1944), son halife
Mahmut Sami Ramazanoğlu (1892 - 1984) Erenköy Cemaati (Altınoluk) lideri

 Galeri 


 Ayrıca bakınız 
 Cennet'ül Muallâ
 Vadi's-Selam

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Kategori:Medine'deki yapılar
Kategori:Suudi Arabistan'daki mezarlıklar
Kategori:Müslüman mezarlıkları
Kategori:Şii mezarlıkları
Kategori:İslam tarihi