Serdarlı, Tortum

Serdarlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.

 Tarihçe 

Bugün Serdarlı ve Aşağıserdarlı adlarını taşıyan yerleşim yerlerinin eski ortak adı Odeki (ოდეკი) veya Odek'tir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu yerleşimler Odek (اودك) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu köyler sırasıyla Yukarı Odek (یوقاری اودك) ve Aşağı Odek (آشاغی اودك) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Odeki veya Odek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüze kalıntıları ulaşan kilise de bu dönemden kalmış olabilir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 148.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Odeki veya Odek köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde tek yerleşim olarak geçer.  Bu tarihte bu yerleşim Tortum sancağına bağlı Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Büyük bir yerleşim olan köyün nüfusu 611 haneden oluşuyordu. Köydeki 7 hane Müslüman olmuş, 604 hane Hristiyan olarak kalmıştı.

Odeki veya Odek köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde de tek köy olarak geçer. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 145 hanede 387 Müslüman erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Odik köyünün nüfusunun yaklaşık 774 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Odeki veya Odek köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Yukarı Odek" ve "Aşağı Odek" şeklinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bugünkü Serdarlı köyü olan Yukarı Odek bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim yeri 1940 genel nüfus sayımında "Yukarıödük" şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.660 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Odeki veya Ödük Türkçe olmadığı için Yukarı Odek köyünün adı 1950'lerin ilk yarısında Yukarıelmalı olarak değiştirilmiştir. 1959 yılında ise köye Yukarıkatıklı adı verilmiştir. Nitekim genel nüfus sayımlarında köy 1955 yılında Yukarıelmalı, 1960 yılında Yukarıkatıklı adıyla geçer. 1965 genel nüfus sayımına göre Yukarıkatıklı köyünde 1.985 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 456 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263. Köyün adı yakın dönemde Serdarlı olarak değiştirilmiştir.

1988 yılında belediye kurulmuştur. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Serdarlı'nın belde iken Bahçeli, Fevzipaşa, Kale, Kemalpaşa, Küçükdere ve Osmanbektaş isimli 6 mahallesi vardı. 2012 yılı öncesi Pehlivanlı'nın nüfusu, bu 6 mahallenin toplam nüfusu olarak kayıtlara geçmiştir.

Serdarlı köyünde eski bir su kemeri ve eski bir kilise bulunmaktadır. Bir dere kenarında bulunan Noraşeni Kilisesi, kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Çatı örtüsü de günümüze ulaşmıştır. Girişi güneyde olup batı ve doğuda birer penceresi bulunmaktadır. 2016 yılında samanlık olarak kullanılıyordu.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km, Tortum ilçe merkezine 47 km  uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Serdarlı-Uzundere il yolunun başlangıcındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 836 2021 1.095 2020 1.363 2019 992 2018 772 2017 722 2016 783 2015 789 2014 920 2013 1.787 2012 2.563 2011 2.328 2010 3.193 2009 2.711 2008 1.654 2007 2.628 2000 2.809 1990 2.700 1985 2.241 1965 1.985

 Yönetim 
 Belediye başkanlığı 

 Seçildiği yıl Belediye başkanları 2009 Muammer Yiğider (AKP) 2004 Ali Aksu (BĞMSZ) 1999 Mehmet Ünlü (ANAP) 1994 Şerafettin Küçükoğlu (ANAP) 1989 Şerafettin Küçükoğlu (ANAP)

 Resim Galerisi 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti