Ölen Galyalı

Ölen Galyalı (İtalyanca: Galata Morente) MÖ 230-220 yılları arasında Pergamon kralı I. Attalos tarafından Anadolu'da Kelt asıllı Galatlara karşı kazandığı zaferi kutlamak amacıyla yaptırılmış olduğu düşünülen heykelin Roma döneminde yapılan mermerden kopyasına verilen isimdir. Eserin kimin tarafından yapıldığı bilinmemekle beraber Pergamon sarayının heykeltıraşı Epigonus tarafından yapılmış olma ihtimali yüksektir.

Heykelde ölmekte olan bir Galyalı savaşçı olağanüstü bir gerçeklikle betimlenmiştir. Kelt asıllı Galyalı savaşçının tipik saç şekli ve bıyıkları belirleyicidir. Heykeldeki figür boyundaki metal kolye hariç çıplaktır, yenik savaşçı kalkan ve kılıcın yanında yerde oturmaktadır.

 Bulunması 
Heykelin Roma'da 17.yüzyılın başlarında Ludovisi Villa bölgesinde yapılan kazı çalışmaları sırasında bulunduğu ve 1623 yılında Ludovisi ailesi adına kaydedildiği bilinir. Heykel  daha sonra Papa XII. Clemens tarafından Capitol Müzesine kazandırılmıştır. Roma sanatının önde gelen eserlerinden olduğu için Birinci Fransa İmparatorluğu sırasında Napolyon Bonapart'ın dikkatini çekmiş ve Louvre Müzesinde sergilenmek üzere alınmıştır. Napolyon Savaşlarının ardından eser İtalya'ya iade edilmiştir.

 Keltlerin tasvir edilmesi 
Heykel iki yönlü bir tasvir içermektedir. Bir yandan Galatlar özelinde Kelt kavimlerini yenen Pergamon Krallığına övgü düzülürken diğer yandan da cesur ancak mağlup düşman övülmektedir. Heykel Galyalıların genelde çok az giysi veya zırh giyerek savaşmalarına dair bilgi de vermektedir.Romalı tarihçi Polybius MÖ 225 yılında savaşılan Telamon Muharebesi sırasında bazı Galya kabilelerinin Roma karşısında çıplak savaştıklarını belirtmiştir. (Polybius, Histories II.28) Benzer bir aktarım Halikarnassoslu Dionysius tarafından yapılmıştır Galyalı savaşçının çıplak tasvir edilmesinin ardında savaşçı bir kavim olan Galyalıların kahramanca ölmeyi de bilmelerinin etkisi olduğu da iddia edilir.Amerikalı sanat tarihçisi Horst Waldemar Janson

 Etkileri 
sağ|küçükresim|upright=1.14|Bogotá sokaklarında bir el ilanında kullanılan Ölen Galyalı figürü
Antik dönemden günümüze gelebilen önemli eserlerden sayılan heykel çok sayıda sanatçıya ilham vermiş, sayısız kopyası ve benzeri yapılmıştır. Heykelin ilk keşfedildiği 17.yüzyılda ölmekte olan bir gladyatörü betimlediği sanılmıştır. Ayrıca bu dönemdeki sanat eleştirmenleri heykeldeki sanat kalitesi ve ifadelerin keskinliğinden etkilenmiş ve kesinlikle görülmesi gereken bir eser olarak tanımlanmıştır. Eseri görmeye giden romantizmin ünlü ismi Byron heykelle ilgili bir şiir yazmıştır.Byron, Childe Harold, Canto IV (1818), 140–141. dörtlükler Napolyon 1797 yılında Roma'yı işgal ettiğinde heykel Paris'e götürülmüş daha sonra halen sergilenmekte olduğu Roma'daki Capitol Müzesine geri getirilmiştir.

 Kopyaları 
Heykelin dünya çapında çok sayıda müzede sergilenen kopyaları bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır:
 Cambridge Üniversitesi Klasik Arkeoloji Müzesi, Birleşik Krallık
 Courtauld Galerisi, Londra, Birleşik Krallık
 Leinster House, Dublin, İrlanda
 Berlin
 Prag
 Stockholm
 Washington Tarih Topluluğu Müzesi, Tacoma, Washington, ABD
 Redwood Kütüphanesi, Newport, Rhode Island, ABD
 Ermitaj Müzesi, Sankt-Peterburg, Rusya

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 
Galyalılar

 Dış bağlantılar 
Capitol Müzesi sanal gezi sitesi

Kategori:Pergamon
Kategori:Capitol Müzesi
Kategori:Galatlar
Kategori:Helenistik heykel sanatı
Kategori:Antik Roma'da heykel
Kategori:MÖ 3. yüzyılda eserler
Kategori:Çıplak heykeller
Kategori:Louvre Müzesi koleksiyonu