Konverso

Konversolar (İspanyolca ve Portekizce: Converso; (dişi: Conversa) Latince: conversus; Anlam: (dinen) dönme) özellikle 14. ve 15. yüzyıllarda İspanya ve Portekiz hakimiyeti altında, Katolisizme geçen Yahudi ve Müslümanlara veya onların torunlarına denir. Hükûmet baskısı sebebiyle topluca din değiştirme olayları gerçekleşmiştir. Endülüs'ün yaptığı 1491 Granada Antlaşmasıyla dini haklar korunmasına rağmen 1492'de Elhamra Kararnamesiyle bu haklar geri alındı. Söz konusu kararname Yahudilerin yanı sıra görünürde Hristiyan olup Yahudi dininin vecibelerini gizli bir biçimde yerine getiren ancak ifşa olan Konversoların da İspanya topraklarından sürülmelerine neden olmuştur. 

Morisko, Fas kökenli Yeni Hristiyanlardır. Bu terim aynı zamanda, İslamı gizlice idame ettiren Kripto Müslümanlar için de kullanılır.
Marrano, Yahudi kökenli Yeni Hristiyanlardır. Bu terim aynı zamanda, Yahudiliği gizlice idame ettiren Kripto Yahudiler için de kullanılır.

Konversolar hem çıkıp geldikleri cemaatlerde hem de yeni katıldıkları cemaatlerde şüpheyle yaklaşılıp tacize uğruyorlardı. Hem Hristiyan hem Yahudiler bu kişilere tornadizo (dönek) diyordu. Jaime I, Alfonso X ve Juan I, yasalar yürürlüğe sokup hakareti yasakladı. Bu, büyük kraliyet koruma düzeninin bir parçasıydı; resmi olarak yasalarla bu kişilerin malvarlıkları korunuyor, eski dinlerine geri dönmeleri engelleniyor, konversoların hareketlerini kontrol altında tutuyor, tekrar eski dinlerine dönmemeleri için Yahudiler arasında yaşamaları ve hatta onlarla birlikte aynı sofrada oturmaları dahi engelleniyordu.

Konversolar eşit haklardan yararlanamadı. Alfonso VII, "yakın zamanda dönenlerin" Toledo'da devlet bürolarında çalışmasını yasakladı. Konversolar, gerek dindar olsun gerekse laik, bazı Hristiyanlarca desteklenip bazılarınca hor görüldüler. İber krallıklarında piskoposluktan kraliyet metresliğine kadar çeşitli roller üstlenen Konversolar bir derece saygı görseler de aşırı toplumsal gerginlik dönemlerinde pogromlara maruz kaldılar; örneğin, bir deprem sonrası çıkan salgından onlar sorumlu tutuldu. İspanyol ve Portekiz engizisyonlarına maruz kaldılar.

Özellikle asiller sınıfı içinde saf kanların ayrıcalıklı olduğu dönemde Piskopos Lope de Barrientos bu asil sınıf içindeki konversoları veya onların soyundan gelenleri listelemiştir. Dediğine göre, Vizigot döneminde hemen hemen hepsinin din değiştirdiği İber Yahudileri göz önüne alındığında kimin konversolardan gelip gelmediği tam olarak bilinemez.

Aralık 2008'de yayınlanan American Journal of Human Geneticse göre modern İspanyoların (ve Portekizlilerin) %19.8'inde Sefarad DNA'sı bulunurken %10.6'sında Fas DNA'sı bulunmaktadır.The Genetic Legacy of Religious Diversity and Intolerance: Paternal Lineages of Christians, Jews, and Muslims in the Iberian Peninsula , Adams et al. 2008 Sefarad sonuçları çelişkili olarakReduced genetic structure of the Iberian peninsula revealed by Y-chromosome analysis: implications for population demography , Flores et al. 2004Mitochondrial DNA affinities at the Atlantic fringe of Europe , Gonzalez et al. 2003Toward resolution of the debate regarding purported crypto-Jews in a Spanish-American population: evidence from the Y chromosome , Sutton et al. 2006 İberya'nın genelinde yapılmayıp deney test yazarlar tarafından genelleştirilmiştir."Despite alternative possible sources for lineages ascribed a Sephardic Jewish origin",  "La cifra de los sefardíes puede estar sobreestimada, ya que en estos genes hay mucha diversidad y quizá absorbieron otros genes de Oriente Medio" ("The Sephardic result may be overestimated, since there is much diversity in those genes and maybe absorbed other genes from the Middle East"). ¿Pone en duda Calafell la validez de los tests de ancestros? “Están bien para los americanos, nosotros ya sabemos de dónde venimos” (Puts Calafell in doubt the validity of ancestry tests? "They can be good for the Americans, we already know from where we come from). "  “We think it might be an over estimate" "The genetic makeup of Sephardic Jews is probably common to other Middle Eastern populations, such as the Phoenicians, that also settled the Iberian Peninsula, Calafell says. “In our study, that would have all fallen under the Jewish label.”” http://www.sciencenews.org/view/generic/id/39056/title/Spanish_Inquisition_couldn%E2%80%99t_quash_Moorish,_Jewish_genes "El doctor Calafell matiza que (...) los marcadores genéticos usados para distinguir a la población con ancestros sefardíes pueden producir distorsiones". "ese 20% de españoles que el estudio señala como descendientes de sefardíes podrían haber heredado ese rasgo de movimiento más antiguos, como el de los fenicios o, incluso, primeros pobladores neolíticos hace miles de años." "Dr. Calafell clarifies that (...) the genetic markers used to distinguish the population with Sephardim ancestry may produce distortions" "that 20% of Spaniards that are accounted as having Sephardim ancestry in the study could have inherited that same marker from older movements like the Phoenicians, or even the first Neolithic settlers thousand of years ago" http://www.elmundo.es/elmundo/2008/12/04/ciencia/1228409780.html  Doğu Akdeniz'den 5 ila 10 bin kişinin geldiğini düşünen Stephen Oppenheimer, bu kişilerin hata sonucu Sefaradlara eklendiğini savunur. Aynı yazarlar Ekim 2008'de yapılan araştırmayla İberya ve Balear Adaları'nın soy ağacını Fenikelilere bağlar. Genetik çalışmaların geri kalanları, Fas kökenlileri %2.5-3.4 ila %7.7 olarak gösterir.

Ayrıca bakınız
Anusim
Kripto Yahudi
Yahudilerin İspanya'dan sürülmesi 1492
Kripto Müslüman

Kaynakça
Özel

Genel
Gitlitz, David. 'Secrecy and Deceit: The Religion of the Crypto-Jews', Albuquerque, NM: University of New Mexico Press, 2002.
Roth, Norman, Conversos, Inquisition, and the Expulsion of the Jews from Spain, Madison, WI: University of Wisconsin Press, 1995.