Güvenilmez anlatıcı

Güvenilmez anlatıcı, edebiyatta, filmlerde ya da tiyatro oyunlarında güvenilirliği ciddi anlamda riskli olan anlatıcı. Terim, 1961 senesinde Wayne C. Booth'un The Rhetoric of Fiction eserinde ortaya çıkmıştır."Professor Wayne Booth" , an obituary, The Times, Ekim 14, 2005 Bu tarz bir anlatım yöntemi yazar tarafından belirli nedenlerle seçilmiş olabilir. Bu genelde seyirciyi ya da okuyucuyu kandırmak içindir. Bu tarzda anlatıcı genelde birinci şahıs anlatıcıdır. Aynı zamanda üçüncü şahıs anlatıcının da güvenilmez anlatı olarak kullanıldığı olur.

Bu anlatıcının doğası bazen çok çabuk açığa çıkar. Örneğin; Hikâyenin başında anlatıcı açık bir hataya düşebilir, kuruntulu iddialarda bulunabilir ya da bazen şiddetli akıl hastası olabildiğini kabul eder. Bu anlatım aracının dramatik şekilde kullanımında ise anlatıcı açığa çıkacak gerçeği hikâyenin sonuna kadar erteleyebilir.

 Güvenilmez anlatıcı için örnekler 
 Tarihsel olaylarda 

 Romanlarda 

Ken Kesey'in ünlü romanı Guguk Kuşu'nda "Şef" Bromden karakteri şizofrenidir. Ve hikâyeyi anlatırken ara ara akli dengesini kaybederek insanların küçülüp büyüdüğü kısımlar anlatır. Bu kısımlarda duvarlar gülmekte ve ortalığı bir sis kaplamaktadır.

 Filmlerde 
Amadeus filminde Antonio Salieri karakterinin yaşlı hali, rakibi Wolfgang Amadeus Mozart'ı öldürdüğünü iddia ettiği için akıl hastanesine kapatılmıştır. Hikâyenin gerçekte var mı olduğunu yoksa sadece Salieri'nin kuruntularından ibaret mi olduğunu bilemeyiz. Hastanede Salieri'nin Mozart'ı öldürdüğüne dair herhangi bir bulgu olmadığından, bu hikâyenin gerçekçiliği özellikle belirsiz kalmıştır.

Yurttaş Kane filminde Charles Foster Kane karakterinin hikâyesi, 5 farklı tanıdığı tarafından anlatıldığından ve hepsinin karakter için farklı görüşleri olduğundan belirsizdir. Bu da Güvenilmez anlatıcı(lar)a güzel bir örnektir.

Raşomon filminde ölen samurayın hikâyesi birçok farklı anlatıcı tarafından anlatılmaktadır. Ve bu anlatıcıların her biri olayları kendi açılarından ya da kendi çıkarlarına göre anlatır. Bazısı anlattığı hikâyede çaldığı eşyayı saptırırken bazısı gururundan dolayı hikâyeyi kendini şereflendirecek şekilde anlatır. Bu anlatım tarzı Raşomon etkisi olarak Karl G. Heider tarafından incelenmiştir.

Olağan Şüpheliler filminde masum görünen ayağı sakat "Roger 'Verbal' Kint" karakteri hikâyeyi film boyunca kendini temize çıkaracak şekilde anlatır. Onu sorgulayan polis memuru ise onun anlattıklarına güvenmiyordur. Lakin mecburen onu serbest bırakırlar. Filmin sonunda Kint karakterini lüks bir arabayla şehir içinde kaybolurken izleyici onun ayağının sakat olmadığını anlar.

 Televizyonda 

 Çizgi romanlarda 

 Güvenilmez anlatıcıların kullanıldığı eserler 

 Martin Amis - Time - Arrow
 Emily Brontë -  Uğultulu Tepeler
 Angela Carter -  Wise Children
 Geoffrey Chaucer -  Canterbury Hikâyeleri
 Wilkie Collins -  The Moonstone
 Bret Easton Ellis en belirgin eseri, Amerikan SapığıSarah Webster. When Writer Becomes Celebrity. The Oxonian Review of Books, Vol. 5, No. 2 (spring 2006)  
 William Faulkner -  The Sound and the Fury"How to Write a Damn Good roman, II", by James N. Frey (1994) ISBN 0-312-10478-2, p. 107 
 F. Scott Fitzgerald -  Muhteşem GatsbyThomas E. Boyle. Unreliable Narration in "The Great Gatsby". The Bulletin of the Rocky Mountain Modern Language Association, Vol. 23, No. 1 (Mar., 1969), pp. 21-26 
 Ford Madox Ford -  The Good SoldierWomack, Kevin and William Baker, eds. The Good Soldier: A Tale of Passion. Broadview Press, 2003. 
 Kazuo İshiguro -  When We Were OrphansMudge, Alden. "Ishiguro takes a literary approach to the detective roman."   
 Henry James -  Yürek BurgusuHelal, Kathleen, ed. The Turn of the Screw and Other Short işs. Enriched Classics. Simon and Schuster, 2007.  
 James Lasdun -  The Horned Man
 Anita Loos -  Gentlemen Prefer Blondes
 Vladimir Nabokov -  Pale Fire
 Vladimir Nabokov - Lolita
 Salman Rushdie -  Geceyarısı Çocukları
 Robert Shea & Robert Anton Wilson -  The Illuminatus! Trilogy
 Gene Wolfe'nin en belirgin eseri The Book of the New Sun ve The Fifth Head of Cerberus

Güvenilmez bakış açısından ya da açılarından anlatılan filmler;

 Amarcord, yönetmen Federico FelliniTom Dawson,  , reviewing Amracord on BBC flims
 Big Fish, yönetmen Tim BurtonLance Goldenberg, "There -  Something Fishy About Father", Creative Loafing Tampa, Ocak 8th 2004.
 Dr. Caligari'nin Muayenehanesi, yönetmen Robert WieneFerenz, Volker, "Fight Clubs, American Psychos and Mementos," New Review of Film and Television Studies, Vol. 3, No. 2 (1 Kasım 2005), pp. 133-159, (link, accessed 5 Mart 2007, reg. required).
 Fight Club, yönetmen David FincherChurch, David, "Remaining Men Together: Fight Club and the (Un)pleasures of Unreliable Narration ", Offscreen, Vol. 10, No. 5 (Mayıs 31, 2006). Retrieved on 14 April 2009.
 Kahraman (2002), yönetmen Zhang Yimou
 Akıl Defteri, yönetmen Christopher Nolan
 Rashomon, yönetmen Akira Kurosawa   Rashomon article on Turner Classic Movies
 Stage Fright, yönetmen Alfred HitchcockThe "lying" opening flashback, Hitchcock/Truffaut
 The Usual Suspects, yönetmen Bryan Singer  "'Where Is My Mind?' — Chaucer -  'Unreliable Narrator' Goes Neo-Noir: (The Usual Suspects, Fight Club and Memento)" by Jen Johans

 Kaynakça 

Kategori:Anlatıbilim
Kategori:Anlatı teknikleri