Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası

Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası ya da Türkiye Puanlı Atletizm Birinciliği, Türkiye Atletizm Federasyonu tarafından 1951'den 1987'ye dek düzenlenen ve atletizmde kulüp düzeyinde Türkiye şampiyonunu belirlemeyi hedefleyen spor organizasyonu.

1987 yılında Türkiye Atletizm Ligi organizasyonunun başlatılmasıyla anılan seneden itibaren düzenlenmemiştir.

 Fikrin ortaya çıkışı 
Türkiye'de tarihçesi Cumhuriyet'in ilanından önceki döneme dayanan atletizm sporunda ilk Türkiye Şampiyonası 5 Eylül 1924 tarihinde Eskişehir'de düzenlenmiştir. Paris'te düzenlenen 1924 Yaz Olimpiyatları'nda başarılı olamayan Türk atletlerinin derecelerinin daha sistematik şekilde belirlenmesi yönündeki çalışmalar çerçevesinde, bireysel düzeyde düzenlenen bu ilk şampiyonada ferdi dereceler tespit edilmiş ve rekor kaydına başlanmıştır.

Bunun haricinde aynı yıl İstanbul ve Ankara, çok sonra da İzmir'de yine Bölge Ferdi Atletizm Şampiyonaları düzenlenmeye başlamış, kulüplerarası müsabakalar ise daha sonra başladığı gibi 1940'lara kadar düzenli bir seyir izlemekten de uzak kalmıştır. 

Genellikle İstanbul-Ankara mücadelesi şeklinde geçen Türkiye Ferdi Atletizm Şampiyonasının yanı sıra bir de kulüplerarası Türkiye birinciliğinin düzenlenmesi fikrinin taraftar kazanabilmesi için Türkiye'nin maddi olanaksızlıklar, ülke içi ulaşım imkânlarının kısıtlılığı ve masrafı ile kulüpleşme olgusunun ülke çapına yayılmasındaki gecikmeler gibi sıralanabilecek sorunların tedricen bertaraf edilmesi gerekmiştir.

Öte yandan, ilk Türkiye Birinciliği 1924'te düzenlenen futbola ilaveten, 1942'de sutopu, 1945'te hentbol, 1946'da basketbol, 1948'de voleybol gibi takım sporlarında Türkiye şampiyonaları tertiplenmeye başlanmıştır. 1951 yılında ise kürek dalında olduğu gibi genellikle yarışlarda ilk üçe girenleri puanlama usulüyle atletizmde de puanlı takım şampiyonasının organize edilmesi mümkün olabilmiştir.

 Şampiyonanın sistemi 

Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonaları'na katılım hususunda iki yöntem izlenegelmiştir: Bazen kulüplerarası bölge şampiyonalarında belirli derecelere ulaşan kulüplerin katılması, bazen de Türkiye Şampiyonası elemelerinde Atletizm Federasyonu tarafından belirlenen puan limitini geçen kulüplerin iştirak etmesi sağlanmıştır.

Puanlama sistemi ise 1954'e kadar branşlarında ilk üçe ya da altıya giren sporculara 1 ilâ 3 ya da 1 ilâ 6 puan verilmesine dayandırılmış; 1957'den 1987'ye kadar ise Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği'nin (IAAF) belirlediği ve sıralamaların yanı sıra dereceleri de dikkate alan sistemle gerçekleştirilmiştir.

 Atletizm sezonu ve şampiyonaların tarihleri 

Kros ve salon yarışları hariçte bırakılırsa, atletizm açık hava sporu olduğundan Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonalarının yaz aylarında düzenlenmesi, Türkiye'de Haziran ve Temmuz aylarının sıcak olması nedeniyle de ya Mayıs ya da Ağustos-Ekim döneminin tercih edilmesi söz konusu olmuştur.

 Şampiyonanın düzenlendiği şehirler 

Şampiyona 1951 sezonundan 1987 sezonuna kadar 35 kez düzenlenmiştir. İstanbul ve İzmir on ikişer kez ile şampiyonayı en çok düzenleyen şehirler olmuşlardır. Ankara 9 kez, Bursa, Eskişehir ve Mersin de birer kez  şampiyonaya evsahipliği yapmışlardır (Şehirlerin toplamının 36 çıkmasının sebebi 1985 şampiyonasının İstanbul ve İzmir olmak üzere iki kademeli yapılmış olmasıdır).

 Şampiyonlar 

35 kez düzenlenen organizasyonda en çok şampiyonluğu futbol ve diğer birçok branşta olduğu gibi bu sporda da lokomotif rolü üstlenen ezeli rakipler Galatasaray (14 kez) ve Fenerbahçe (11 kez) almıştır.

İstanbul'un bu iki kulübünü, futboldaki Harp Okulu, basketbol ve voleyboldaki Muhafızgücü ve bokstaki Karagücü gibi, askerliğini yapmakta olan sporcuları bünyesine katarak dönemsel güçlü takımlar oluşturan Jandarmagücü ve Türkiye'nin ilk atletizm şampiyonlarından olup Mersin'de 1964-75 yılları arasında Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü yaptığı dönemde büyük bir atletizm varlığı meydana getiren Seyfi Alanya'nın takımı Mersin Amatör Atletizm dörder şampiyonlukla izlemektedir.

Bu takımların dışında İzmir Amatör Atletizm ve Silahlı Kuvvetler Gücü birer şampiyonluk kazanarak zaman zaman iddialarını göstermişlerdir.

TakımŞampiyonlukİkincilik Galatasaray 14 9 Fenerbahçe 11 9 Mersin Amatör Atletizm 4 3 Jandarmagücü 4 2 Silahlı Kuvvetler Gücü  1 1 İzmir Amatör Atletizm  1 0 Ankara Amatör Atletizm  0 3 İzmir Yu-Pi  0 2 Ankara Demirspor  0 1 Beşiktaş  0 1 Hacettepe  0 1 İTÜ  0 1 İzmir Karantina  0 1 Karagücü  0 1 Tofaş SAS  0 1

Avrupa Kupaları

Türkiye Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası, ülke şampiyonunu belirleyen spor organizasyonu olarak, 1975 yılından sonra atletizm branşında da düzenlenmeye başlayan Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'na katılacak Türk takımının belirlenmesini sağlamıştır. 1987 yılından sonra ise Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'na Türkiye Atletizm Süper Ligi şampiyonlarının katılması söz konusu olmuştur.

 Sezonlar 

 1951 sezonu
İstanbul (Fenerbahçe Stadı), 4-5 Ağustos 1951.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  67  2.Fenerbahçe  26  3.Harbokulu  6

İlk gün yarışlarında Galatasaray 32-26'lık puan üstünlüğü yakaladı. Ancak Fenerbahçeli idareciler işaret etmiş oldukları bazı düzensizliklere yönelik itirazlarının sonuçsuz kalması neticesinde ikinci gün şampiyonayı protesto etti ve takım yarışmalardan çekildi. Harbokulu'nun az sayıdaki atletinin yanı sıra Galatasaraylı atletlerin kendileriyle yarıştıkları bir müsabakaya dönen Şampiyona sonunda sarı-kırmızılı takım ilk Türkiye şampiyonluğunu kazandı.

 1952 sezonu
İstanbul (Fenerbahçe Stadı), 6-7 Eylül 1952.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  98  2.Galatasaray  36  3.Ankara Amatör Atletizm  9  4.Beşiktaş  4

 1953 sezonu
İstanbul (Mithatpaşa Stadı), 29-30 Ağustos 1953.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  66  2.Karagücü  24  3.Galatasaray  21  4.Ankara Amatör Atletizm  14  5.Beyoğluspor  12  6.Beşiktaş  11

 1954 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 23-24 Ekim 1954.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  57  2.Ankara Amatör Atletizm  48  3.Karagücü  22  4.Jandarmagücü  20  5.Beyoğluspor  12  6.Beşiktaş  10  7.Galatasaray  4

 1955 sezonu
Yapılmadı.

 1956 sezonu
Yapılmadı.

 1957 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 14-15 Eylül 1957.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  26.566  2.Jandarmagücü  24.620  3.Beşiktaş  21.745  4.Beyoğluspor  21.298

 1958 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 4-5 Ekim 1958.

SıraTakımPuan  1.Jandarmagücü  26.295  2.Fenerbahçe  26.095  3.Beşiktaş  17.085  4.Ankara Amatör Atletizm  

 1959 sezonu
İstanbul (Mithatpaşa Stadı), 23-24 Ağustos 1959.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  29.354  2.Ankara Demirspor  28.646  3.Jandarmagücü  23.871  4.Beşiktaş  23.839

 1960 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), Ekim 1960.

SıraTakım  1.Fenerbahçe   2.Jandarmagücü   3.Beşiktaş 

 1961 sezonu
İstanbul (Mithatpaşa Stadı), 30 Eylül-1 Ekim 1961

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  26.764  2.Beşiktaş  25.142  3.Kurtuluş  23.755  4.İzmir Karantina  19.995  5.Jandarmagücü  18.924  6.Deniz Harp Okulu  17.709

 1962 sezonu
İzmir (Alsancak Stadı), 27-29 Ekim 1962.

SıraTakımPuan  1.Jandarmagücü  20.370  2.Galatasaray  19.052  3.İzmir Karantina  17.566  4.Zonguldak Stad Atletik  17.038  5.Ankara Amatör Atletizm  17.566  6.Ankara Demirspor  13.483

Bu sezonun Türkiye Şampiyonası önemli tartışmalar yarattı. Fenerbahçe İstanbul şampiyonu olmasına rağmen, Türkiye Şampiyonası elemesi düzenlendi ve birinci gelen Galatasaray'ın şampiyonaya katılmasına karar verildi. Fenerbahçe şampiyonayı ve Federasyon'u yanlı davranmakla itham ederek protesto etti.

 1963 sezonu
Bursa, 31 Ağustos-1 Eylül 1963

SıraTakımPuan  1.Jandarmagücü  27.425  2.Galatasaray  24.774  3.Ankara Amatör Atletizm  24.397  4.Ankara DSİ  21.292  5.İzmir Karantina  19.696  6.Zonguldak Stad Atletik  18.970

 1964 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 26-27 Eylül 1964.

SıraTakım  1.Jandarmagücü   2.Fenerbahçe   3.Galatasaray   4. Ankara Demirspor   5.İzmir Karantina 

 1965 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 2-3 Ekim 1965.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  23.953  2.İzmir Karantina  23.604  3.Zonguldak Stad Atletik  23.503  4.Mersin Amatör Atletizm23.333  5.İzmir Karantina 22.490 

Galatasaray takımı, diğer takımların aksine Federasyona şampiyonadan bir gün önce yarışacak atletlerinin listesini vermeyince puantajdan çıkarıldı.

 1966 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), Ağustos 1966.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray 24.897  2.Mersin Amatör Atletizm 24.388  3.Jandarmagücü 23.917  4.İzmir Karantina 23.029  5.Stad Atletik 22.396  6.Eskişehir Havagücü 19.368

 1967 sezonu
İstanbul (Ali Sami Yen Stadı), 8-9 Temmuz 1967.

SıraTakımPuan  1.Mersin Amatör Atletizm 27.245  2.Galatasaray 26.623  3.Fenerbahçe 24.061  4.Jandarmagücü 23.166  5.İzmir Karantina 21.931  6.Zonguldak Stad Atletik 19.660

 1968 sezonu
İzmir (Alsancak Stadı), 2-3 Kasım 1968.

SıraTakımPuan  1.Mersin Amatör Atletizm  27.287  2.Fenerbahçe  26.958  3.Galatasaray  26.719  4.Jandarmagücü  22.976  5.Zonguldak Stad Atletik  22.529  6.İzmir Karantina  19.807

 1969 sezonu
Eskişehir (Atatürk Stadı), 4-5 Ekim 1969.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  28.121  2.Fenerbahçe  27.820  3.Mersin Amatör Atletizm  26.359  4.Ankara Karagücü  25.833  5.Eskişehir Havagücü  24.453  6.Zonguldak Stad Atletik  23.181

 1970 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 17-18 Ekim 1970.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray 29.903  2.Fenerbahçe 28.014  3.Mersin Amatör Atletizm 26.995  4.İzmir Karantina 

 1971 sezonu
İstanbul (Mithatpaşa Stadı), 28-29 Ağustos 1971.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  29.000  2.Hacettepe  28.598  3.Mersin Amatör Atletizm  28.522  4.Fenerbahçe  25.196  5.İzmir Karantina  24.245  6.Ankara Karagücü  23.837  7.Eskişehir Havagücü  22.034  8.Zonguldak Stad Atletik  16.729

 1972 sezonu
Mersin (Selim Sırrı Stadı), 29-30 Eylül 1972.

SıraTakımPuan  1.Mersin Amatör Atletizm 29.679  2.Galatasaray 29.291  3. İzmir Karantina23.675  4.Fenerbahçe 22.959  5.Karşıyaka 18.609  6.Ankara Amatör Atletizm18.343  7. Sivas Demirspor 18.225  8.Zonguldak Stad Atletik 17.237

Fenerbahçe ve Galatasaray sonuçlara itiraz ederek şampiyonanın İstanbul'da düzenlenmesini talep ettilerse de Atletizm Federasyonu bu talebi reddetmiştir.

 1973 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 6-7 Ekim 1973.

SıraTakım  1.Galatasaray   2.Mersin Amatör Atletizm   3.İzmir Karantina   4.Fenerbahçe  5.Ankara Karagücü   6.İTÜ   7.Sivas Demirspor   8.Zonguldak Stad Atletik 

 1974 sezonu
İstanbul (İnönü Stadı), 24-25 Ağustos 1974.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  30.036  2.Mersin Amatör Atletizm    3.Fenerbahçe    4.İTÜ    5.Sivas Demirspor    6.İstanbul TSYD    7.Ankara Amatör Atletizm  

 1975 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 26-27 Mayıs 1975

SıraTakımPuan  1.Mersin Amatör Atletizm  31.407  2.Galatasaray  29.002  3.Fenerbahçe  26.788

 1976 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 27-28 Eylül 1976.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  29.872  2.Ankara Amatör Atletizm  27.696  3.İTÜ  26.406  4.Fenerbahçe  24.196
Devlet kuruluşlarında kadrosuz memur çalıştırma yasağının Mayıs 1975'te TBMM'de yasalaşması üzerine, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'ne bağlı bölgelerde fahri olarak hizmet yapan müdürler görevden alınmaya başlandı. Bu bağlamda, Mersin Amatör Atletizm Kulübü'nü dönemin en güçlü atletizm takımlarından biri haline getiren Seyfi Alanya da görevden ayrılmak zorunda kaldı. Mersinli atletler 1975 Türkiye Şampiyonası'nda bu kararı protesto ettiler.

1965-75 arasında 4 Türkiye şampiyonluğu, 4 Türkiye ikinciliği ve 3 Türkiye üçüncülüğü kazanan Mersin Amatör Atletizm Kulübü'nün yaratıcısı ve yöneticisi Seyfi Alanya'nın görevden alınışını pankart açarak ya da yarışları boykot ederek protesto eden 20 Mersin atleti 10 Ağustos 1976'da 6 ay hak mahrumiyeti cezasına çarptırılınca Galatasaray 1976 Türkiye Şampiyonası'nda rahat bir şampiyonluk aldı ve 1980 yılına kadar hemen hemen rakipsiz şampiyon oldu.

 1977 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 6-7 Ağustos 1977.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  29.702  2.Tofaş SAS  27.075  3.İTÜ  26.326  4.Fenerbahçe  24.520

 1978 sezonu
İstanbul (İnönü Stadı), 30 Eylül-1 Ekim 1978.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  28.829  2.İTÜ  26.117  3.Fenerbahçe  24.367  4.Karşıyaka    5.Zonguldak MTA    6.Ankara MTA  

 1979 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 6-7 Ekim 1979.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  31.260  2.Fenerbahçe  29.523  3.İTÜ  26.318

 1980 sezonu
İstanbul (İnönü Stadı), 19-20 Ekim 1980.

SıraTakım  1.Galatasaray   2.Fenerbahçe   3.İTÜ 

 1981 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 3-4 Ekim 1981.

SıraTakımPuan  1.İzmir Amatör Atletizm  30.446  2.Ankara Amatör Atletizm  29.420  3.İTÜ 28.310  3.Ankara Karagücü 27.274

Önce Galatasaray sonra Fenerbahçe masabaşı oyunlar yapıldığı gerekçesiyle şampiyonadan çekildiler.

 1982 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 21-22 Ağustos 1982.

SıraTakımPuan  1.Silahlı Kuvvetler Gücü  31.260  2.İzmir Yu-Pi  31.186  3.Galatasaray  30.463  4.Fenerbahçe  28.846  5.İTÜ  27.387  6.Ankara Demirspor  16.674

 1983 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 11-12 Haziran 1983.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  64.578  2.Silahlı Kuvvetler Gücü  64.565  3.İzmir Yu-Pi  63.880

 1984 sezonu
İstanbul (İnönü Stadı), 22-23 Eylül 1984.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  63.211  2.Galatasaray  63.095  3.İzmir Yu-Pi  63.048

 1985 sezonu
İstanbul (İnönü Stadı), 7-8 Eylül ve İzmir (Atatürk Stadı), 28-29 Eylül 1985 (iki kademe).

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  63.033  2.İzmir Yu-Pi 62.292  3.Galatasaray  62.221

 1986 sezonu
İzmir (Atatürk Stadı), 2-3 Ağustos 1986.

SıraTakımPuan  1.Galatasaray  64.140  2.Fenerbahçe 63.506  3.İzmir Yu-Pi 62.472  4.Silahlı Kuvvetler Gücü 54.257  5.Eskişehir Havagücü 51.297  6.Boğaziçi 45.986

 1987 sezonu
Ankara (19 Mayıs Stadı), 21-22 Ağustos 1987.

SıraTakımPuan  1.Fenerbahçe  32.283  2.Galatasaray 31.518  3.Çimentaş  30.499

 Dış bağlantılar 
 Cumhuriyet gazete arşivi
 Milliyet gazete arşivi
 Fenerbahçe Spor Kulübü resmi sitesi atletizm sayfaları 
 Galatasaray Spor Kulübü resmi sitesi atletizm tarihçesi 
 Beşiktaş Jimnastik Kulübü atletizm branşı tarihçesi
 Rüştü Dağlaroğlu, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi 1907-1957", İstanbul (1957).
 Rüştü Dağlaroğlu, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi 1907-1987", İstanbul (1988).
 Vala Somalı, "Türk Sporunda 75 Yıl-Beşiktaş Spor Tarihi", İstanbul (1978).
 Neriman Tekil, "Atletizm Almanak 1981-82", İstanbul (1982).
 Türkiye Atletizm Federasyonu resmi sitesi.

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye Atletizm Süper Ligi
 İstanbul Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası

Kaynakça

Kulüplerarası Atletizm Şampiyonası