Gökçedere, Demirözü

Gökçedere, Bayburt ilinin Demirözü ilçesine bağlı bir beldedir.

Tarihçe
Gökçedere Beldesinin eski ismi Pulur'dur. Pulur kelimesi toprak kale anlamına gelmektedir. Daha sonra beldenin kuzeyindeki Çarhak olarak adlandırılan tepeden beldeye inen dere yatağından dolayı belde "Gökçedere" ismini almıştır.

Yerleşim yeri içerisinde bulunan höyükte yapılan araştırmalar, buradaki yerleşimin Erken Tunç Çağı'ndan başlayarak Roma ve Bizans dönemini içerecek şekilde sürdüğünü göstermiştir. Ele geçen buluntulardan Karaz kültürünün söz konusu höyükte etkisini yaşattığını göstermektedir. 1395 yılında Kadı Burhâneddin ile Emir Mutahharten arasında yaşanan muharebe köyün yakınlarında gerçekleşmiştir. Kadı Burhaneddin adına İranlı tarihçi Esterâbâdî tarafından hazırlanan Bezm u Rezm adlı kitapta Pulur köyü savaşların yoğun etkilerine maruz kalan bir yerleşim olarak görülmektedir. Safevi-Akkoyunlu mücadelesinde, Akkoyunlular yenilince Bayburt'u mesken tutan Akkoyunlular'ın çoğu Osmanlı'ya sığınmış ve Osmanlı'nın hizmetine girerek Pulur'un da içinde olduğu Bayburd yöresinde yaşamıştır. Pulur ve civar yerlere yerleşenlerden biri olan Akkoyunlu Ferruhşâd Bey'e, 1514 yılında gerçekleşen Çaldıran Muharebesi'ndeki katkılarından dolayı ödül olarak Pulur'unda yer aldığı bazı köyler ikta olarak verilmiştir. Ferruhşad Bey Pulur'da 1517 yılında bir cami ile imarethane, dârutta'lim (kuran okulu), hamam ve misafirhanenin (han) olduğu külliye inşa ettirmiştir. Bu yapıların bakım ve onarımı içinde vakıf kurmuştur. Köyün tarım geliri ve iki değirmenin geliri de bu vakfa ayrılmıştır. Yerleşim, 1530 yılı Osmanlı tahririnde Pulur adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak görülmektedir. Osmanlı-Safevi çatışmasının yoğun olduğu dönemde Safevi Şahı I. Tahmasb tarafından düzenlenen seferde Pulur'da zarar görmüştür.

1642 yılı avarız defterinde köy statüsünde görülen yerleşimde, 60 Müslüman hane, 25 Hristiyan hane ile 5 askeri ve 15 dini görevli bulunmaktadır. Yerleşim, 19. yüzyılda Pulur (پولور) adıyla Bayburd'un en kalabalık köylerinden biri olarak görülmektedir. 1835 yılı Osmanlı kayıtlarında sadece erkek nüfus yer almakta olup bu tarihte 70 hanede 316 Müslüman ve 22 hanede 124 Hristiyan (Ermeni) olmak üzere toplam 92 hanede 440 erkek yaşamaktadır. Mufassal deftere göre ise 113 hanedeki Müslüman erkek sayısı 322, 45 hanedeki Hristiyan erkek sayısı da 121 olup köydeki toplam hane 158 ve erkek sayısı da 443'dür. Yerleşim, 1881 yılından 1898'e kadar 7 köyün bağlı olduğu nahiye merkezi konumundayken, 1898 yılında yapılan düzenlemeyle Pulur adındaki nahiyeye 42 köy bağlanmıştır. Bu tarihlerde köyde, 1780-1800 yılı arasında inşa edildiği düşünülen medrese bulunmaktadır.

Bölgenin genelinde yaşanan Ermeni Olayları sırasında Ermeni çetelerce, köyde yaşayan Ermenilerinde desteğiyle Müslümanlara saldırılmıştır. 1898 yılında yerleşimde Hamidiye İptidaisi (ilkokul) eğitim vermeye başlamıştır. Yerleşim sınırları içerisinde 1'i tek kişinin ve 5'i ortak olmak üzere 6 değirmen bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuyla Gümüşhane'ye bağlanan Bayburd kazasının nahiyesi statüsünü sürdürmeye devam etmiştir.

Yerleşim, Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla 1935 ve 1940 yılı nüfus sayımlarında da Pulur (Pülür) nahiyesinin merkez köyü olarak görülürken sonrasında Pulur nahiyesinin merkez köyü Kısanta (Demirözü) yerleşimi olmuştur. 1945 yılı nüfus sayımından itibaren de Pulur adıyla, Pulur nahiyesinin merkezi olmayan bir köyü olarak kayıtlarda yer almaya başlamıştır. Köyün Pulur olan adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Gökçedere olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. 1974 yılında yerleşimde belde belediye teşkilatı kurulmuştur. 1987 yılında Demirözü'nün ilçe olmasıyla, Gökçedere yeni kurulan ilçenin beldesi olmuştur.

 Tarihî-turistik yerler 
Beldede, Ferruhşad Bey tarafından 1517'de inşa ettirilen külliyede; Ferruhşad Bey Camii, han, hamam, dârutta'lim, türbe ve imaret bulunmaktadır. Cami günümüzde de kullanılmaktadır. Muhtemelen 18. yüzyıl sonlarına doğru külliye içerisine bir de medrese inşa edilmiştir. Türbede, Ferruhşad Bey'in babası Korkmaz Bey gömülüdür.
küçükresim|Ferahşad Bey Camii

 Coğrafya 
Belde, Bayburt il merkezine 43 km, Demirözü ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Beldenin; Yeşilyurt, Pınarbaşı ve Karşıyaka olmak üzere üç mahallesi vardır.

 Nüfus 
+Yıllara göre belde nüfus 
verileri20222.24020212.39620202.82520193.02320182.29920172.12820162.18920152.23020142.30520132.26120122.27320112.36020102.35120092.38920082.42820072.63620003.48619972.59419902.70119852.65019802.35719752.20019701.82019651.65019601.500

 Yönetim 

 Belediye başkanlığı 
+YılSeçilen başkan2024Mikdat Şeker (AKP)2019Yavuz Bakır (MHP)2014Necmettin Bakır (AKP)2009Necmettin Bakır (SP)2004Hüsamettin Akdoğan (Bağımsız)1999Hüsamettin Akdoğan (ANAP)1994Mustafa Aslantaş (ANAP)1989Mustafa Kemal Ay (RP)1984Şükrü Başarır (ANAP)1977İshak Baştürk (CHP)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Gökçedere Belediyesi
 YerelNet

Kategori:Demirözü belde ve köyleri