Aşağıseyit, Çal

Aşağıseyit, Denizli ilinin Çal ilçesine bağlı bir Yörük mahallesi.

Büyük Menderes nehri kıyısında yer alır. Ekonomisi tarım ve hayvancılık üzerine kuruludur. Kültüründe koyuna büyük değer verilir ve her sene Ağustos sonunda  Sudan Koyun Geçirme Festivali'ne ev sahipliği yapar.

 Tarihçe 
Köyün ne zaman kurulduğu ile ilgili kesin bilgiler bulunmaz ancak kuruluşu ile ilgili çeşitli rivayetler anlatılmaktadır. Bir rivayete göre köyü Ali Gazi adında bir kişinin  kurmuştur; bir diğer rivayete göre Seyit adındaki iki amcaoğlundan birisi Aşağıseyit'e diğeri ise Yukarıseyit’e yerleşmiştir. Halk, Hoca Ahmed Yesevi’nin Horasan’dan gönderdiği dervişlerden bazılarının bu bölgeye yerleştiğini ve Yörük geleneğinin de bu dervişler ile  yöreye geldiğine inanır.

Danişmendli Türkleri 1698 yılındaki zorunlu iskân ile ilgili fermanın sonucunda bu bölgeye yerleştirilmiştir. Koyun karşılığında yaylaların verilmesi nedeni ile köyde koyunların kutsal sayıldığı düşünülür.

Günümüzde halen sürdürülen ve somut olmayan kültürel miras ulusal envanterine giren Sudan Koyun Geçirme Festivali'nin başlangıcı bu zorunu iskan dönemine dayandırılır.

 Koyunu Suya Çekme Yarışları 

Köyde her sene çobanlar arasında "Koyunu Suya Çekme" yarışları düzenlenir. Koyunun suya çekilmesi Yörüklük geleneğinin bir parçasıdır. Aşağıseyit köyünde düzenlenen  şenlik, koyunu suya geçirme yarışlarını içermektedir ve her sene Ağustos ayında gerçekşleşir. Şenlik, köy hudutları içerisinde bulunan Şehit Kurt Ali'nin mezarı ziyaret edilerek ve dualar okunarak başlar. Sabahların erken saatlerinde, sürülerin el koyunlarının (sürü lideri) öncülüğünde Menderes ırmağına girmeleri ile yarışlar başlar ve ikindiye kadar devam eder.

 Aşağıseyit Höyüğü 
Köyün 1,5 km. güneydoğusunda 828 metre yüksekliğindeki doğal bir tepe üzerinde Aşağıseyit Höyüğü bulunur. Höyük'te 2021'de İzmir Demokrasi Üniversitesi öğretim üyesi Erim Konakçı  tarafından kazı çalışmaları başlamıştır. Roma dönemi ile Geç Tunç Çağı ve Erken Tunç Çağı'na tarihlenen yapı kalıntıları bulunmuştur. Höyüğün, antik dönemde Lunda olarak bilinen bir yerleşimin parçası olduğu, Helenistik dönemde bir kale veya garnizon olarak kullanıldığı düşünülür. Geç Tunç Çağı tabakalarından üzüm çekirdeği  tespit edilmiş, yörede M.Ö 1500'lerde üzüm tüketildiğine dair veri sağlamıştır.

 Yöreye özgü  sözler 

 Aşağıseyit, Yukarıseyit kız bulamazsan Çal'a seyit.
 Anası sarar, kızı koyar iki sarmaylan garın mı doyar.
 Bir okka pekmez, derdimi develer çekmez.
 Babası oğluna bir dönüm bağ vermiş de, oğlu babasına bir salkım üzüm vermemiş.
 Adı ne budu ne, tarana aşının dadı ne
 Evde hasırı yok halı beğenmez, küpte pekmezi yok balı beğenmez.
 Kız anasından öğrenir sofra yazmayı, oğlan babasından öğrenir sokak gezmeyi.
 Her şey yakışığı, tarana aşı kaşığıyla
 Üzümü küpten, kızı kökten al.
 Sac kıvamını bulur hamur tükenir, yaş kıvamını bulur ömür tükenir.
 Çalın devesi çölde yürümez.
 Kurt katırın fiyatını mı sorar.
 Esebey ile Yazır, delikli heybe hazır.
 Allah'ın yakmayacağı ocağa, Çökelez çırası vursan yanmaz.
 Elin öldürüverdiği yılan, kalkarda bir daha sokar.
 Ana gezer kız gezer, ala köpek ev düzer.
 Palçıklı kadın çok koca değiştirir.
 Düşün deli gönül düşün, adam beygir mi alır kışın.
 Kesmez bıçak ele yağsız, hünersiz garı dile yağsız.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Çal- Aşağıseyit Köyü tanıtım videos
 Çal-Aşağı Seyit Facebook sayfası

Kategori:Çal'ın mahalleleri