Doğu Kanada İnuitçesi

Doğu Kanada İnuitçesi (kendilerince ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ Inuktitut; İngilizce Inuktitut, Eastern Canadian Inuktitut, East Inuktitun), Kanada'da Doğu Kanada İnuitleri tarafından konuşulan İnuit dilleri kolundan bir Eskimo dili.

Kuzeybatı Topraklarında 11 resmî dilden biri

Nunavut'ta 4 resmî dilden biri

 Eskimo dilleri içindeki yeri 
 Eskimo - Aleut dilleri
 Aleut dilleri
 Eskimo dilleri
 Yupik dilleri
Sirenik Yupikçesi
Öz Yupik dilleri 
Sibirya Yupikçesi
Naukan Yupikçesi 
Alaska Yupikçesi  (Yupikçe & Çupikçe)
Supikçe
 İnuit dilleri
 İnyupikçe
 Batı Kanada İnuitçesi
 Doğu Kanada İnuitçesi
 Grönland İnuitçesi

 Diyalekt ve kabileleri 
3 ana lehçe grubu oluşturur: Kivalliq-Aivilik, Qikiqtaaluk (Baffin), Nunavik-Labrador.

Kivalliq-Aivilik İnuitçesi
 Kivalliq İnuitçesi (kendilerince ᑭᕙᓪᓕᕐᒥᐅᑦ Kivallirmiut, Kivallirmiutut, Kivallirmiutun, Inuktitun; İngilizce Kivalliq, Keewatin dialect, Caribou dialect, Caribou Inuit (sensu stricto)). (Nunavut)'da ᖃᒪᓂᑦᑐᐊᖅ (Qamanittuaq/Baker Lake) ile ᑎᑭᕋᕐᔭᖅ (Tikirarjuaq/Whale Cove) şehirlerinde konuşulur. 
 Qaernermiut şivesi (İngilizce Qairnirmiut subdialect). Konuşan kabileler:  Qaernermiut, (?) Harvaqtormiut
 Hauneqtormiut ya da Kangiqliniqmiut (İngilizce Hauniqturmiut subdialect) 
 Padlermiut (İngilizce Paallirmiut subdialect) 
 Ahiarmiut (İngilizce Ahiarmiut subdialect) 
 Aivilik İnuitçesi (kendilerince Aivilingmiutut, Inuktitut; İngilizce Aivilik dialect, Walrus Inuit). ᓴᒡᓕᖅ (Sagliq/Southampton Island), ᐃᒡᓗᓪᓕᒑᕐᔪᒃ (Igluligaarjuk/Chesterfield Inlet) ve ᑲᖏᖅᖠᓂᖅ (Qangiqłiniq/Rankin Inlet) şehirlerinde konuşulur. 
 Southampton şivesi (İngilizce Southampton subdialect) 
 Rankin şivesi (İngilizce Rankin subdialect). Konuşan kabileler: Aivilingmiut, (?) Amitormiut 
Qikiqtaaluk İnuitçesi
 Kuzey Qikiqtaaluk İnuitçesi (kendilerince Qikiqtaaluk uannangani, Inuktitut; İngilizce North Baffin dialect, North Qikiqtaaluk dialect). (Nunavut)'da ᐃᒡᓗᓕᒃ (Iglulik/Igloolik), ᓴᓂᕋᔭᖅ (Sanirajaq/Hall Beach), ᒥᑦᑎᒪᑕᓕᒃ (Mittimatalik/Pond Inlet), ᑲᖏᖅᑐᒑᐱᒃ (Kangiqtugaapik/Clyde River), ᐃᒃᐱᐊᕐᔪᒃ (Ikpiarjuk/Arctic Bay), ᓇᓂᓯᕕᒃ (Nanisivik), ᖃᐅᓱᑦᑐᖅ (Qausuittuq/Resolute) ve ᐊᐅᔪᐃᑦᑐᖅ (Aujuittuq/Grise Fiord) şehirlerinde konuşulur. 
 Tununirmiut şivesi (İngilizce Tununirmiut subdialect). Konuşan kabileler: Nedlungmiut, Tununirusirmiut, Tununermiut, Mittimatalingmiut (halk) Mittimatalingmiutut (dil), Aggomiut, (?) Pilingmiut 
 Iglulirmiut (İngilizce Iglulingmiut subdialect) 
 Güney Qikiqtaaluk İnuitçesi (kendilerince Qikiqtaaluk nigiani, Inuttitut; İngilizce South Baffin dialect (sensu lato), South Qikiqtaaluk dialect). (Nunavut)'da ᑲᖏᖅᑐᒑᐱᒃ (Kangiqtugaapik/Clyde River), ᕿᑭᖅᑕᕐᔾᔪᐊᖅ (Qikiqtarjuaq/Broughton Island), ᐸᖕᓂᖅᑐᐅᖅ (Pangniqtuuq/Pangnirtung), ᐃᖃᓗᐃᑦ (Iqaluit/Frobisher Bay), ᑭᖕᒥᕈᒃ (Kingmiruk/Lake Harbour) ve ᑭᙵᐃᑦ (Kinngait/Cape Dorset) şehirlerinde konuşulur. 
 Güneydoğu şivesi (İngilizce Southeast Baffin subdialect, East Baffin dialect). Konuşan kabileler: Akudnirmiut, Padlimiut, Qinguamiut, Saumingmiut, Kingnaitmiut, Qinguamiut, Okomiut, Talirpingmiut
 Güneybatı şivesi (İngilizce Southwest Baffin subdialect, South Baffin dialect (sensu stricto)). Konuşan kabileler: Kingarmiut ya da Sikosuilarmiut (İngilizce Cape Dorset dialect), Akuliarmiut, Nugumiut, Qaumauangmiut
Nunavik-Nunatsiavut İnuitçesi
 Nunavik İnuitçesi (kendilerince Inuttitut, Nunavimmiutitut, Nunavimiut; İngilizce Nunavik dialect, Arctic Quebec Inuit). ᑰᑦᔪᐊᕌᐱᒃ (Kuujjuaraapik/Great Whale River), ᐅᒥᐅᔭᖅ (Umiujaq), ᐃᓄᑦᔪᐊᖅ (Inujjuaq/Inukjuak), ᐳᕕᕐᓂᑐᖅ (Puvirnituq), ᓴᓂᑭᓗᐊᖅ (Sanikiluaq), ᒣᓚᓯᒃᑯᑦ (Mailasikkut/Chisasibi), ᐊᑯᓕᕕᒃ (Akulivik), ᐃᕗᔨᕕᒃ (Ivujivik), ᓴᓪᓗᐃᑦ (Salluit), ᑲᖏᖅᓱᔪᐊᖅ (Kangiqsujuaq), ᖁᐊᖅᑕᖅ (Quaqtaq), ᑲᖏᕐᓱᒃ (Kangirsuk), ᐊᐅᐸᓗᒃ (Aupaluk), ᑕᓯᐅᔭᖅ (Tasiujaq), ᑰᑦᔪᐊᖅ (Kuujjuaq/Fort Chimo), ᑲᖏᖅᓱᐊᓗᑦᔪᐊᖅ (Kangiqsualujjuaq), ᑕᕐᐸᖓᔪᖅ (Tarpangajuq) ve ᑭᓪᓕᓂᖅ (Killiniq/Port Burwell) şehirlerinde konuşulur. 
 Tahagmiut ya da Tarramiut (halk), Tarramiutut ya da Taqramiutut (dil). Konuşan kabileler: Nuvugmiut, Ungavamiut, Tahagmiut
 Siqinirmiut. konuşan kabileler: Koksoakmiut, Kangiqsualujjuamiut, Kidlinungmiut
 Itivimiut 
 Qikirtamiut (İngilizce Belcher Islands Inuit) 
 Nunatsiavut İnuitçesi ya da Labrador İnuitçesi (kendilerince Inuttut, Inuttitut, Nunatsiavummiutut, Labradorimiutut; İngilizce Labrador Inuttut, Labrador Inuttitut). Naini (Nain), Hopedale, Maqûvik (Makkovik), Ukkusitsalik (Davis Inlet), Vaali (Goose Bay–Happy Valley), Nutâk (Nutak), Hebron†, Tikirarsuarusik (Rigolet) şehirlerinde konuşulur. 
 Kuzey Nunatsiavut İnuitçesi (İngilizce Northern Labrador subdialect, Labrador Inuttut (sensu stricto)). Konuşan kabileler: Kongithlushuamiut, Chuckbuckmiut, Nunenumiut, Avitumniut
 Rigolet İnuitçesi (İngilizce Rigolet subdialect, Rigolet Inuttut). konuşan kabileler: Aivitumiut, (?) Netcetumiut, (?) Puthlavamiut

Linguist List 3 child dialect groups ve 6 child dialects olarak alt bölümlere ayırır. Kivalliq İnuitçesi kısmen Doğu Kanada İnuitçesi (ike-che → Chesterfield Inlet; Igluliagaarjuk) kısmen de Batı Kanada İnuitçesi (ikt-car → Caribou; Caribou Eskimo; Keewatin; Kivalliq) içine dahil edilir:

child dialect groups 
ike-arq → Arctic Quebec 
ike-nba →  North Baffin 
ike-sba → South Baffin 
child dialects 
ike-rep → Repulse Bay; Naujat; Southampton 
ike-rig → Rigolet; Tikiraqsuarusik 
ike-cor → Coral Harbour; Sagliq 
ike-lab → Labrador; Labrador Eskimo; Inuktitut (Quebec-Labrador) 
ike-che → Chesterfield Inlet; Igluliagaarjuk 
ike-aiv → Aivilik; Kangiqłniq; Aivillirmiut

 Alfabe 
İnuit hece yazısı:

 kısa  uzun  karşılığı   kısa  uzun  karşılığı   kısa  uzun  karşılığı   sonda  karşılığı   ᐃ  ᐄ  i (ii)  ᐅ  ᐆ  u (uu)  ᐊ  ᐋ  a (aa)  ᐦ  h ᐱ  ᐲ  pi  ᐳ  ᐴ  pu  ᐸ  ᐹ  pa  ᑉ  p ᑎ  ᑏ  ti  ᑐ  ᑑ  tu  ᑕ  ᑖ  ta  ᑦ  t ᑭ  ᑮ  ki  ᑯ  ᑰ  ku  ᑲ  ᑳ  ka  ᒃ  k ᒋ  ᒌ  gi  ᒍ  ᒎ  gu  ᒐ  ᒑ  ga  ᒡ  g ᒥ  ᒦ  mi  ᒧ  ᒨ  mu  ᒪ  ᒫ  ma  ᒻ  m ᓂ  ᓃ  ni  ᓄ  ᓅ  nu  ᓇ  ᓈ  na  ᓐ  n ᓯ  ᓰ  si  ᓱ  ᓲ  su  ᓴ  ᓵ  sa  ᔅ  s ᓕ  ᓖ  li  ᓗ  ᓘ  lu  ᓚ  ᓛ  la  ᓪ  l ᔨ  ᔩ  ji  ᔪ  ᔫ  ju  ᔭ  ᔮ  ja  ᔾ  j ᕕ  ᕖ  vi  ᕗ  ᕘ  vu  ᕙ  ᕚ  va  ᕝ  v ᕆ  ᕇ  ri  ᕈ  ᕉ  ru  ᕋ  ᕌ  ra  ᕐ  r ᕿ  ᖀ  qi  ᖁ  ᖂ  qu  ᖃ  ᖄ  qa  ᖅ  q ᖏ  ᖐ  ngi  ᖑ  ᖒ  ngu  ᖓ  ᖔ  nga  ᖕ  ng ᙱ  ᙲ  nngi  ᙳ  ᙴ  nngu  ᙵ  ᙶ  nnga  ᖖ  nng ᖠ  ᖡ  łi  ᖢ  ᖣ  łu  ᖤ  ᖥ  ła  ᖦ  ł

 Bazı gramer özellikleri 
Doğu Kanada İnuitçesi, Eskimo - Aleut dillerinin tipik görünümünü sergiler:

 Kelimelerde üç sayı vardır: tekil, ikil, çoğul

tekilikilçoğulanlamı 
  ᐃᖃᓗᒃ iqaluk ᐃᖃᓘᒃ iqaluuk ᐃᖃᓗᐃᑦ iqaluitbalıkᐃᕐᖑᓯᖅ irngusiq ᐃᕐᖑᓰᒃ irngusiik ᐃᕐᖑᓰᑦ irngusiit fincanᓵ saa ᓵᒃ saak ᓵᑦ saat masaᑎᑎᕋᐅᑦ titiraut ᑎᑎᕋᐅᑏᒃ titirautiik ᑎᑎᕋᐅᑏᑦ titirautiit  kalemᐅᑳᓚᐅᑦ uqaalaut ᐅᑳᓚᐅᑏᒃ uqaalautiik ᐅᑳᓚᐅᑏᑦ uqaalautiit telefon

 Kelimeler yalın halde çoğu zaman nominatif eki alırlar: daha çok -q ya da -k, daha az olarak da -n
 Kelimeler (ya da cümleler) 4 bölümden oluşur: 
kök (İng. stem)
yapım eki (İng. postbase)
çekim eki (İng. ending)
bağlaç (İng. enclitic)
 Tamlama (isim ya da sıfat) bulunmaz

 Örnekler 
...ujunga ...ᐅᔪᖓ Adım...
aagga ᐋᒡᒐ Hayır
aatsuu ᐋᑦᓲ Bilmiyorum
qanuippit? ᖃᓄᐃᑉᐱᑦ? Nasılsın (İyi misin) ?
qanuinngittunga ᖃᓄᐃᙱᑦᑐᖓ İyiyim
nakurmiik ᓇᑯᕐᒦᒃ Teşekkür ederim
nakurmiimmarialuk ᓇᑯᕐᒦᒻᒪᕆᐊᓗᒃ Çok teşekkür ederim
aput ᐊᐳᑦ kar
anaana ᐊᓈᓇ anne
ataata ᐊᑖᑕ baba
qallunaatitut ᖃᓪᓗᓈᑎᑐᑦ İngilizce
uivititut ᐅᐃᕕᑎᑐᑦ Fransızca

 Dipnotlar 

 Kaynakça 
Alana Johns (2007), Ergativity in Inuktitut: Varying Views 

 Dış bağlantılar 
Inuktitut Living Dictionary 
Tusaalanga Inuktitut (Learning Inuktitut Online) 

Kategori:İnuit dilleri
Kategori:Eskimo-Aleut dilleri
Kategori:Kanada yerli dilleri