Hupaca

Hupaca (kendilerince Na:tinixwe Mixine:whe’; İngilizce Hupa, Hoopa), Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinde Trinity vadisinde  Hupalar tarafından konuşulan Atabask dillerinden bir Kızılderili dilidir. Pasifik Atabask dillerinin Kaliforniya Atabask dilleri alt grubunda sınıflandırılan Hupacanın en yakın akrabası, Na-Dene dilleridir.

2000 tarihli ABD Nüfus Sayımı, bu dili 5 ila 17 yaşları arasında 64 kişinin konuştuğunu tahmin etmiştir; bunların 4'ü tek dilli konuşmacılardır. 2012 itibarıyla, Hupa dilini akıcı bir şekilde konuşan 10'dan az kişi vardı ve bunlardan en az biri (Verdena Parker) tamamen akıcı bir şekilde iki dil konuşabiliyordu. Belki de her yaştan 50 kadar kişi, geleneksel Hupa fonolojisi, grameri ve sözlüğünü sınırlı bir şekilde kullanabilmektedir. Bunun yanısıra, birçok kabile üyesi, Hupa kökenli kelime ve deyimleri günlük İngilizce konuşmalarında hâlen kullanmaktadır.

 Lehçeleri 
Hupa-Chilula
Chilula-Whilkut (Redwood Creek Hupa)
Chilula
Whilkut (Hoilkut, whiylqit)
Hupa-Tsnungxwe
Hupaca (Hoopa Valley Hupa, Tinnunghennao, na:tinixwe', dining xine:wh) 
Tsnungxwe (Tsnungwe, Tsanunghwa, South Fork Hupa, tse:nungxwe')

 Alfabe 
 AA:BChCh’ChwDDzEE:GGyHIJKKyK’Ky’LŁMNNgOO:QQ’SShTT’TłTsTs’UWWhXXwY’ aa:bchch'chwddzee:ggyhijkkyk'ky'lłmnngoo:qq'sshtt'tłtsts'uwwhxxwy’ 

 Örnekler  
 xine:wh dil 
 ło:q' balık 
  whitsingʼ benim etim ; mitsing' onun eti
  miwe:whe' onun yumurtası
 tse:lin kan 
 yineh-taw patates  
 łiqay ak, beyaz
 łiwhin kara, siyah
 łitsow yeşil; mavi
 tse:lnehwa:n kırmızı  
 nahdiyaw para
 whitaʼ benim babam 
 de:-nohq'it gök
 wha güneş
 ta'na:n su (içilen)
 to su (okyanus)
 ła' bir 
 nahk iki 
 ta:q'ʼ üç
  dink' dört 
 chwola' beş 
 diyeʼ evet

 Kaynakça 
Hupa Language Dictionary / Na:tinixwe Mixine:whe’, second edition
Hupa Language / Na:tinixwe:-Mixine:we'
Danny Ammon's Hupa Language Web Site

Kategori:Hupalar
Kategori:Kızılderili dilleri
Kategori:Denesey dilleri
Kategori:Pasifik Atabask dilleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri yerli dilleri
Kategori:Kaliforniya yerli dilleri