İbrani alfabesinin tarihi

İbrani alfabesinin tarihi binyıllar öncesine dayanır.

Tarihçe
upright=0.91|küçükresim|sağ|Elijah Levita'nın 16. yüzyılda hazırladığı Yidiş-İbranice-Latince-Almanca sözlükten bir sayfa.
Günümüz bilim adamlarınca orijinal İbrani alfabesi bölgedeki diğer alfabelerle birlikte aynı anda MÖ 2. milenyumun sonlarında ve MÖ 1. milenyumda gelişmeye başladı. Yunan alfabesinin yaratılmasına önayak olan Fenike alfabesiyle yakın akrabalığı vardı. Kendine has İbranice varyantı olan orijinal "İbrani alfabesi"nin MÖ 10. yüzyılda doğduğu, İsrail ve Yehuda döneminde kullanıldığı, bu krallıkların yıkılmasıyla alfabenin ortadan kaybolduğu iddialar arasındadır.10th century BCE script Fakat bu alfabeyi en yakın komşuları Moablılar ile Ammonluların alfabesinden ayırmak güçtür.

Babil Sürgününün ardından Yahudiler zamanla İbrani alfabesini bırakıp ayni dil ailesine bağlı "kare" Arami alfabesine yöneldiler. Bu "kare" alfabe zamanla bugün kullanılan İbrani alfabesine dönüştü.Jewish Encyclopedia: Alphabet, The Hebrew: Samaritan Alphabet : "While the Jews adopted the Aramaic alphabet, gradually abandoning their own, the Samaritans held fast to the original forms, in order to show themselves the veritable heirs of ancient Hebraism. ... It is the same character used in all the Samaritan books of to-day, and remains the only offshoot of the old Hebrew script extant, while the modern Hebrew Alphabet is of Aramaic origin." Buna yakın alfabeler Orta Doğu'da yüzyıllar boyunca kullanıldı fakat Hristiyanlığın ve İslamın doğuşuyla Latin ve Arap alfabeleri doğup gelişti.

Sonraları İbrani alfabesi Yahudi diyasporasında (Yahudi Arapçası, Ladino, Yidiş) kullanılmaya başlandı. Yahudi kanunlarının ve dini metinlerin kullanıldığı alfabe olarak kalmaya devam etti. Günlük hayatta da kullanılmaya başlandı ve 18 ila 19. yüzyılda "yeniden" doğan modern İbranicenin alfabesi oldu (bkz:Eliezer Ben-Yehuda).

Bir Yahudi geleneğine göre, Sanhedrin 21b-22a Kthav Ashurith denen ve bugün Toralarda kullanılan "kare" alfabe On Emir'in üzerinde kullanılan alfabeyle aynıdır.Babylonian Talmud, Tractate Shabbat 104a, Tractate Megilla 2b. "Rav Chisda says that the (final) mem and samech in the tablets were miraculously hanging in the air." This can only happen in Kthav Ashurith and not in Kthav Ivri.

Ataların alfabesi ve çeşitleri

 Sembol İsim  Skriptler İbranice Ata diller Muadili El yazısı Raşi Braille Hiyeroglif bazlıProto-Sinaitik(varsayılan) Proto-Semitik(yeniden yapılanan) Fenikece Paleo-İbrani Aramice Yunan Latin Kiril Arapא Alef  17px Dosya:Alef (Rashi-script - Hebrew letter).svg  F1 Aleph  20px|Aleph  20px|Aleph 20px Αα Aa Аа اב Bet, Vet 17px Dosya:Bet (Rashi-script - Hebrew letter).svg   O1 Bet  30px|Beth  Bet 20px Ββ Bb БбВв ﺑ ﺏג Gimel 17px Dosya:Gimel (Rashi-script - Hebrew letter).svg  T14 20px|Gimel Gimel 20px Γγ J veya CcGg Гг ﺟ ﺝד Dalet 17px Dosya:Daled (Rashi-script - Hebrew letter).svg  O31  20px|Daleth  Daled 20px Δδ Dd Дд دذה He 17px Dosya:He (Rashi-script - Hebrew letter).svg  A28 Heh  20px|He  Heh 20px Εε Ee ЕеЄє ه هــهـ ـهו Vav 17px Dosya:Vav (Rashi-script - Hebrew letter).svg   bilinmiyor  20px|Waw Vav 20px  ΥυϜϝ FfUuVvWwYy ѴѵУу ﻭז Zayin 17px Dosya:Zayin (Rashi-script - Hebrew letter).svg  bilinmiyor  20px|Zayin  Zayin 20px Ζζ Zz Зз ﺯח Het 17px Dosya:Het (Rashi-script - Hebrew letter).svg  O6  20px|Heth  Khet 20px Ηη Hh Ии ﺣﺡ veya خט Tet 17px Dosya:Tet (Rashi-script - Hebrew letter).svg  F35  20px|Teth  Tet 20px Θθ T (keskin) Ѳѳ ﻁי Yud 17px Dosya:Yud (Rashi-script - Hebrew letter).svg  D36   20px|Yodh  Yud 20px Ιι JjIi ЈјІі ﻳ ﻱכך Kaf, Haf 17px 17px Dosya:Kaf-nonfinal (Rashi-script - Hebrew letter).svg Dosya:Kaf-final (Rashi-script - Hebrew letter).svg   D46 Khof  20px|Kaph  Khof 20px Κκ Kk Кк ﻛ ﻙל Lamed 17px Dosya:Lamed (Rashi-script - Hebrew letter).svg  S39  20px|Lamedh  Lamed 20px Λλ Ll Лл ﻟ ﻝמם Mem  17px 17px Dosya:Mem-nonfinal (Rashi-script - Hebrew letter).svg Dosya:Mem-final (Rashi-script - Hebrew letter).svg  N35 Mem  20px|Mem  Mem 20px Μμ Mm Мм ﻣ ﻡנן Nun 17px 17px Dosya:Nun-nonfinal (Rashi-script - Hebrew letter).svg Dosya:Nun-final (Rashi-script - Hebrew letter).svg  I10 Nun  20px|Nun  Nun 20px Νν Nn Нн ﻧ ﻥס Sameh 17px Dosya:Samekh (Rashi-script - Hebrew letter).svg  K1 20px|Samekh  Samekh 20px ΞξΧχ S (keskin) veya Xx ѮѯХх ص veya سע Ayin 17px Dosya:Ayin (Rashi-script - Hebrew letter).svg  D4 Ayin 20px|Ayin  Ayin 20px Οο Oo Оо ﻋ عغـ غפף Pei, Fei 17px 17px Dosya:Pe-nonfinal (Rashi-script - Hebrew letter).svg Dosya:Pe-final (Rashi-script - Hebrew letter).svg   D21 20px|Pe  Pey 20px Ππ Pp Пп ﻓ ﻑצץ Tsadik 17px17px Dosya:Tsadik-nonfinal (Rashi-script - Hebrew letter).svg Dosya:Tsadik-final (Rashi-script - Hebrew letter).svg  V33 20px|Sade  Tzadi 20px, 20px Ϻϻ S (keskin) ЦцЧч ﺻ صضـ ضק Kuf  17px Dosya:Kuf (Rashi-script - Hebrew letter).svg  V24  20px|Qoph  Quf 20px Ϙϙ Qq Ҁҁ ﻗ ﻕר Reş 17px Dosya:Resh (Rashi-script - Hebrew letter).svg  D1 Resh  20px|Res  Reş 20px Ρρ Rr Рр ﺭש Sin, Şin 17px Dosya:Shin (Rashi-script - Hebrew letter).svg   bilinmiyor Shin 20px|Sin  Şin 20px Σσς Ss СсШш سـ سشـ شת Tav  17px Dosya:Taf (Rashi-script - Hebrew letter).svg   bilinmiyor Tof  20px|Taw  Tof 20px Ττ Tt Тт ﺗ ﺕﺛ ﺙ

Ayrıca bakınız
 İbrani alfabesi
 El yazısı İbranice
 Raşi alfabesi
 Proto-Sinaitik alfabe
 Fenike alfabesi
 Paleo-İbrani alfabesi
 Arami alfabesi

Kaynakça

Tarih