Naukan Yupikçesi

Naukan Yupikçesi (İngilizce Naukan YupikSteven A. Jacobson (2005), History of the Naukan Yupik Eskimo dictionary with implications for a future Siberian Yupik dictionary , Études/Inuit/Studies 29 (1–2):149-161), Rusya'ya bağlı Çukçi Özerk Okrugunda Naukan (посёлок Наукан) ile Dejnyov (посёлок Дежнёв) adlı iki köyde Naukan Yupikleri (нывуӄаӷмит) tarafından konuşulan ve soyu tükenme tehlikesi altında olan Yupik dilleri kolundan bir Eskimo dili.

Konuşanları 2005 rakamlarına göre 50 kişiyi geçmez.

 Eskimo dilleri içindeki yeri 
Dilcilik açısından Sibirya Yupikçesi ile Alaska Yupikçesi arasında bir dildir.

 Eskimo - Aleut dilleri
 Aleut dilleri
 Eskimo dilleri
 Yupik dilleri
Sirenik Yupikçesi
Öz Yupik dilleri 
Sibirya Yupikçesi
Naukan Yupikçesi
Alaska Yupikçesi  (Yupikçe & Çupikçe)
Supikçe
 İnuit dilleri
 İnyupikçe
 Batı Kanada İnuitçesi
 Doğu Kanada İnuitçesi
 Grönland İnuitçesi

 Tarih 
Naukan Yupikçesi üzerine ilk kayıt 1732 yılında tek bir kelime olarak yapılmıştır. Sonraki kayıt 1791 yılında elyazması olarak Michael Robeck tarafından yapılan ve 1811 yılında Sankt-Peterburg'da Wörterbuch der Olennüi und Aiwanskije Tschuktschi adıyla yayımlanan çalışmada 277 kelime kaydedilmiştir.

Robeck'in Almanca - Çukçice - Naukan Yupikçesi sıralamasıyla verdiği listeden örnekler (Çukçice çıkartılarak) şöyledir:

Almanca1791 Robeck imlâsıylaGünümüz imlâsıylaAnlamıGottAghataghatTanrı (aslında: ilâçlar)VaterAtakaatakaBaba (aslında: benim babam)MutterAnakaana(q)AnneSohnRinekaighneqa Oğul (aslında: benim oğlum)TochterPannikapanikaKız (aslında: benim kızım)Bruder Anechluklikanellgute(q) Erkek kardeş (aslında: kardeş)Mann UikauikaKoca (aslında: benim kocam)WeibNulliaknuliaqKarı (aslında: benim karım)MädchenNubiachtschakneviaghsaqKız (genç)JungeNuchälpäaknukalpiaqDelikanlı (genç)

Dil üzerine en sonki çalışma Alaska'da yapılmıştır. Elizaveta Dobrieva ile Evgeniy V. Golovka tarafından hazırlanan ve Steven A. Jacobson ile Michael E. Krauss editörlüğünde Alaska Yerli Dil Merkezince Fairbanks'ta yayımlanan Naukan Eskimo Dictionary adlı sözlük dilin şu ana kadar yayımlanabilmiş en geniş malzemesidir.

 Örnekler 
pikna / пикньа  yukarıda
pikute- / пикуты-  benzer olmak
yuk insan
anguyak düşman; yabancı; Rus
igurgiq karabatak 
nanuq kutup ayısı
ayveq mors
neghhsaq fok
ulagaq kutup tilkisi 
quyngiq evcil ren geyiği
tuntu yabani ren geyiği
peyuggtemke hayvan sürüsü 
epeqaq yosun
equt söğüt (ren geyiklerince yenilir)
qamawk ren geyiği ya da köpek koşulan kızak
atekuk parka
qulliik pantolon
kamgek (ikil) kamget (çoğul); bot, ayakkabı
nasaghaq, nasaq başlık
ayggaq eldiven 
ayepghhaataq kolçak 
sikuq iğne
eknitaq lamba
qulumsi kazan 
ngughun, ipute kürek
eknitet kibrit kutusu  
awk kan
aningoq apse, sivilce
penagun eğe 
mesiiq eritme yağ
suuqaq balina kemiği

 Dipnotlar 

 Kaynakça 
 Steven A. Jacobson (2005), History of the Naukan Yupik Eskimo dictionary with implications for a future Siberian Yupik dictionary , Études/Inuit/Studies 29 (1–2):149-161
 М. Членов, Уэленский язык – проблема идентификации
 Эскимосов азиатских язык

Kategori:Yupik dilleri
Kategori:Eskimo-Aleut dilleri
Kategori:Rusya'daki diller