IOC ülke kodları listesi

küçükresim|upright=0.91|Paralimpik hareketin resmi bayrağı
Uluslararası Olimpiyat Komitesi, (UOK) Olimpiyat Oyunları’na katılan ülkelerin kafilelerini ve sporcu gruplarını işaret edebilmek için üç harften oluşan ülke kodları kullanıyor. Her kod ise bir Ulusal Olimpiyat Komitesi’ni belirliyor. Geçmiş Oyunlar’da ise belirli ülkeler ve durumlar için de bu tip kodlar kullanıldı; mesela farklı ülkeden oluşturulan sporcu kafileleri veya hiçbir ülkeyi temsil etmeyen atlet grupları gibi. UOK’nın bazı kullandığı kodlar ise standartlaşmış ISO 3166-1alpha-3 kod listesinden çok daha farklı. FIFA, FIBA ya da İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları gibi daha başka uluslararası spor organizasyonları da, katılımcı ülke kafilelerini isimlendirebilmek için aynı kodları kullanıyorlar.

 Tarihçe 
1956 Kış Olimpiyatları ve 1960 Yaz Olimpiyatları’nda ilk defa  UOK tarafından Olimpiyatlara katılan ülkeleri işaretleyebilmek için “ülkelerin başlangıç kısaltmaları” sistemi kullanılmıştır. İngilizce erişilmiştir Bu tarihlerden sonraki oyunlarda kodlar Olimpiyatları organize eden ev sahibi ülkenin lisanında yazılıyordu. Mesela 1956 Kış Olimpiyatları ve 1960 Yaz Olimpiyatları’nda Japonya için GIA kullanılmıştır, çünkü İtalyaca Japonya’ya Giappone söyleniyordu ya da bir ülkenin Fransızca isimlendirmesinden yola çıkarak bu kısaltmalar yapılırdı. Örnek olarak Kore için COR kullanılırdı, çünkü Fransızca Corée yazıldığı için. 1972 Yaz Olimpiyatları’na gelindiğinde tüm ülke kodları şimdiki standart hallerine getirildiler, ama özellikle bazı kısaltmalar son 20 yıl içinde de önemli değişikliklere tâbi tutuldular. Sovyetler Birliği'nin dağılması, Yugoslavya’nın Dağılması, Çekoslovakya'nın dağılması, Almanya’nın yeniden birleşmesi ve bazı durumlarda da oluşan jeografik yeni isimlendirmelerin hepsi kod değişikliklerine yol açmışlardır. 200 üzerinde bulunan Ulusal Olimpiyat Komitesi olunca, bu komitelerin de Paralimpik Oyunları’na katılmalarıyla birlikte standartlaşmış IOC kodlarına ihtiyaç duyuldu. En son örnekleri vermekle birlikte Makao için MAC ve Faroe Adaları için de FRO kısaltmaları kullanılmıştır.

 Mevcut Ulusal Olimpiyat Komitleri 
Şu an Olimpik Hareketin içinde 205 adet UOK’lar, Ulusal Olimpiyat Komiteleri vardır. Alttaki tablolar her UOK için şimdiki kısaltmaları sıralamaktadır. Gerekli bulunduğu yerde ise geçmiş oyunlarda her türlü eski farklı kodlamaları yıllarına göre de sunmaktadır. Bazı eski kod kullanımları ise sonraki alt başlıklarda açıklanmışlardır. Eğer bir kod kısaltması özellikle aynı yıl içinde hem Yaz Oyunları hem de Kış Oyunları için kullanıldı ise o zaman sırasıyla "'S'" (summer, yani yaz) ve "'W'" (winter, yani kış) harflerle işaretlenmişlerdir.

 İçerik: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V Y Z

 A 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar AFG       1936  ALB       1972  ALG       1964  AGR (1964), AGL (1968 S) AND       1976  ANG       1980  ANT       1964  ARG      Arjantin  1920  ARM      Ermenistan  1994  ARU      Aruba  1988  ASA      Amerikan Samoası  1988  AUS      Avustralya  1896  AUT       1896  AZE       1996 

 B 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar BAH       1952  BAN       1984  BAR      Barbados  1968  BAD (1964) BDI      Burundi  1996  BEL      Belçika  1900  BEN      Benin  1972  DAY (1964), DAH (1968-1976) BER      Bermuda  1936  BHU      Bhutan  1984  BIH      Bosna-Hersek  1992  (1992 S) BIZ      Belize  1968  HBR (1968-1972) BLR      Belarus  1992  BOL      Bolivya  1936  BOT      Botsvana  1980  BRA      Brezilya  1920  BRN      Bahreyn  1984  BRU      Brunei  1988  BUL      Bulgaristan  1996  BUR      Burkina Faso  1972  VOL (1972-1984)

 C 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar CAF      Orta Afrika Cumhuriyeti  1968  AFC (1968) CAM      Kamboçya  1956  CAB (1964), KHM (1972-1976) CAN      Kanada  1900  CAY      Cayman Adaları  1976  CGO      Kongo  1964  CHA      Çad  1964  CHD (1964), TCH CHI      Şili  1896  CIL (1956 W, 1960 S) CHN      Çin  1932  CIV      Fildişi Sahili  1964  IVC (1964), CML (1968) CMR      Kamerun  1964   COD      Kongo Demokratik Cumhuriyeti  1968  COK (1968), ZAI (1972-1996) COK      Cook Adaları  1988  COL      Kolombiya  1932  COM      Komorlar  1996  CPV      Yeşil Burun Adaları  1996  CRC      Kosta Rika  1936  COS (1964), CTC (1984 W) CRO      Hırvatistan  1992  CUB      Küba  1900  CYP      Kıbrıs Cumhuriyeti  1980  CZE      Çekya  1994 

 D 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar DEN      Danimarka  1896  DAN (1960 S, 1968 W), DIN (1968 S) DJI      Cibuti  1984  DMA      Dominika  1996  DOM      Dominik Cumhuriyeti  1964 

 E 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar ECU      Ekvador  1924  EGY      Mısır  1912  RAU (1960, 1968), UAR (1964) ERI      Eritre  2000   ESA      El Salvador  1968  SAL (1964-1976) ESP     İspanya  1900  SPA (1956-1964, 1968 W) EST      Estonya  1920  ETH      Etiyopya  1956  ETI (1960, 1968)

 F 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar FIJ      Fiji  1956  FIG (1960) FIN      Finlandiya  1908  FRA      Fransa  1896  FSM      Mikronezya  2000 

 G 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar GAB      Gabon  1972  GAM      Gambiya  1984  GBR      Birleşik Krallık  1896  (1956 W-1960), GBI (1964) GBS      Gine-Bissau  1996  GEO      Gürcistan  1994  GEQ      Ekvator Ginesi  1984  GER      Almanya  1896  ALL (1968 W), ALE (1968 S), FRG (1980-1988) GHA     Gana  1952  GRE      Yunanistan  1896  GRN      Grenada  1984  GUA      Guatemala  1952  GUT (1964) GUI      Gine  1968  GUM      Guam  1988  GUY      Guyana  1948  GUA (1960), GUI (1964)

 H 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar HAI      Haiti  1924  HKG      Hong Kong  1952  HOK (1960-1968) HON      Honduras  1968  HUN      Macaristan  1896  UNG (1956 W, 1960 S)

 I 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar INA      Endonezya  1952  INS (1960) IND      Hindistan  1900  IRI      İran  1948  IRN (1956-1988), IRA (1968 W) IRL     İrlanda  1924  IRQ      Irak  1948  IRK (1960, 1968) ISL      İzlanda  1908  ICE (1960 W, 1964 S) ISR     İsrail  1952  ISV      ABD Virgin Adaları  1968  ITA      İtalya  1908  IVB      Britanya Virjin Adaları  1984 

 J 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar JAM      Jamaika  1948  JOR      Ürdün  1968  JPN      Japonya  1912  GIA (1956 W, 1960 S), JAP (1960 W)

 K 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar KAZ      Kazakistan  1994  KEN     Kenya  1956  KGZ      Kırgızistan  1994  KIR      Kiribati  2004  KOR      Güney Kore  1948  COR (1956 W, 1960 S, 1968 S, 1972 S) KOS      Kosova  2014  KSA      Suudi Arabistan  1972  ARS (1968-1976), SAU (1980-1984) KUW      Kuveyt  1968 

 L 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar LAO      Laos  1980  LAT      Letonya  1924  LBA      Libya  1964  (1964), LBY (1968 W) LBR      Liberya  1956  LCA      Saint Lucia  1996  LES      Lesotho  1972   LIB      Lübnan  1948  LEB (1960 W, 1964 S) LIE      Lihtenştayn  1936  LIC (1956 W, 1964 S, 1968 W) LTU      Litvanya  1924  LIT (1992 W) LUX      Lüksemburg  1908 

 M 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar MAD      Madagaskar  1964  MAG (1964) MAR     Fas  1960  MRC (1964) MAS      Malezya  1956  MAL (1964-1988) MAW      Malavi  1972  MDA      Moldova  1994  MLD (1994) MDV      Maldivler  1988  MEX      Meksika  1924  MGL      Moğolistan  1964  MON (1968 W) MHL      Marşal Adaları  2008  MKD      Kuzey Makedonya  1996  MLI      Mali  1964  MLT      Malta  1928  MAT (1960-1964) MNE      Karadağ  2006  MON      Monako  1920  MOZ      Mozambik  1980  MRI      Mauritius  1984  MTN      Moritanya  1984  MYA      Myanmar  1992  BIR (1960, 1968-1988), BUR (1964)

 N 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar NAM     Namibya  1992  NCA      Nikaragua  1968  NCG (1964), NIC (1968) NED      Hollanda  1900  OLA (1956 W), NET (1960 W), PBA (1960 S), NLD (1964 S), 
HOL ('68-'88) NEP      Nepal  1964  NGR     Nijerya  1952  NGA (1964) NIG      Nijer  1968  NGR (1964) NOR     Norveç  1900  NRU      Nauru  1996  NZL      Yeni Zelanda  1920  NZE (1960, 1968 W)

 O 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar OMA      Umman  1984 

 P 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar PAK      Pakistan  1948  PAN      Panama  1928  PAR      Paraguay  1964  PER     Peru  1936  PHI      Filipinler  1924  FIL (1960, 1968) PLE      Filistin  1996  PLW      Palau  2000  PNG      Papua Yeni Gine  1976  NGY (1976-1980), NGU (1984-1988) POL     Polonya  1924  POR      Portekiz  1912  PRK      Kuzey Kore  1972  NKO (1964 S, 1968 W), CDN (1968) PUR     Porto Riko  1948  PRI (1960), PRO (1968)

 Q 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar QAT      Katar  1984 

 R 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar ROU     Romanya  1924  ROM (1956-1960, 1972-2006), RUM (1964-1968) RSA      Güney Afrika  1904  SAF (1960-1972) RUS     Rusya  1900  RWA      Ruanda  1984 

 S 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar SAM      Samoa  1984  SEN      Senegal  1964  SGL (1964) SEY      Seyşeller  1980  SIN      Singapur  1948  SKN      Saint Kitts ve Nevis  1996  SLE      Sierra Leone  1968  SLA (1968) SLO      Slovenya  1992  SMR      San Marino  1960  SMA (1960-1964) SOL      Solomon Adaları  1984  SOM      Somali  1972  SRB      Sırbistan  2006  SRI      Sri Lanka  1948  CEY (1960-1972) STP      São Tomé ve Príncipe  1996  SUD      Sudan  1960  SUI      İsviçre  1900  SVI (1956 W, 1960 S), SWI (1960 W, 1964 S) SUR     Surinam  1968  SVK      Slovakya  1994  SWE      İsveç  1896  SVE (1956 W, 1960 S), SUE (1968 S) SWZ      Esvatini  1972  SYR      Suriye  1948  RAU (1960), SIR (1968)

 T 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar TAN      Tanzanya  1964  TGA      Tonga  1984  TON (1984) THA      Tayland  1952  TAI (1960, 1968) TJK      Tacikistan  1994  TKM      Türkmenistan  1994  TLS      Doğu Timor  2004  TOG      Togo  1972  TPE      Chinese TaipeiOlimpik müsabakalar için Çin Cumhuriyeti'ne verilen resmi isim  1984  RCF (1960), TWN (1964-1968), ROC (1972-1976) TTO      Trinidad ve Tobago  1948  TRT (1964-1968) TRI (1972-2010) TUN     Tunus  1960  TUR      Türkiye  1908  TUV      Tuvalu  2007 

 U 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar UAE      Birleşik Arap Emirlikleri  1984  UGA     Uganda  1956  UKR      Ukrayna  1994  URU      Uruguay  1924  URG (1968) USA      ABD  1896  SUA (1960 S), EUA (1968 S) UZB      Özbekistan  1994 

 V 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar VAN      Vanuatu  1988  VEN      Venezuela  1948  VIE      Vietnam  1952  VET (1964), VNM (1968-1976) VIN      Saint Vincent ve Grenadinler  1988 

 Y 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar YEM      Yemen  1992 

 Z 
 Kod Ref Ülke (UOK) Katılım Kullanılan diğer kodlar ZAM      Zambiya  1968  NRH (1964) ZIM      Zimbabve  1980  RHO (1960-1972)

 Tarih olmuş Ulusal Komiteler ve takımlar 
 Kullanılan geçmiş kodlar 
Tarihte madalya kazanmış ve bu sebepten dolayı da dereceler elde etmiş 12 ülkenin UOK'ların kısaltmaları IOC'nin veri bankasında hâlâ kullanılmaktadır. Bu 12 takım alttaki tabloda sıralanmışlardır.

 Kod Ülke/Takım Katılım Kullanılan diğer kodlar AHO   Hollanda Antilleri  1960  ATO (1960), NAN (1964) ANZ  Avustralasya  1908-1912  BOH   Bohemya  1900-1912  BWI  Britanik Batı Hint Adaları  1960-1964  ANT (1960, 1968), WID (1964) EUA  Birleşik Almanya Takımı  1896-1954  GER (1956-1964) EUN  Birleşik Takım  1992-1992  FRG   Batı Almanya  1968-1988  ALL (1968 W), ALE (1968 S), GER (1972-1976) GDR   Doğu Almanya  1968-1988  ADE (1968) SCG   Sırbistan-Karadağ  2004-2006  YUG (1996 S-2002 W) TCH   Çekya  1920-1992  CSL (1956 W), CZE (1960 W), CSV (1960 S), CZS (1964 S), CHE (1968 S) URS   Sovyetler Birliği  1952-1988  SOV (1968 W) YUG   Yugoslavya  1920-2002  JUG (1956-1960, 1968 W), YUS (1964 S) ZZX   Karma takımlar  1896-1904 

 Güncelliğini yitirmiş kodlar 

 KOD Ülke (UOK) Katılım YıllarıNotlar BIR   Myanmar  1948-1988  Şimdi  Myanmar (MYA) CEY   Ceylon  1948-1972  Şimdi  Sri Lanka (SRI) DAH   Dahomey  1964-1976  Şimdi  Benin (BEN) HBR  Britanya Hondurası  1968-1972  Şimdi  Belize (BIZ) KHM   Khmer Cumhuriyeti  1972-1976  Şimdi  Kamboçya (CAM) MAL   Malaya  1956-1960  1963'te Malezya kurulana kadar bağımsız yarışmıştır.Şimdi  Malezya (MAS) —   Kuzey Borneo  1956 NRH   Kuzey Rodezya  1964  Şimdi  Zambiya (ZAM) RAU   Birleşik Arap Cumhuriyeti  1960 Şimdi  Mısır (EGY) ve  Suriye (SYR) RHO   Rodezya  1960-1972  Şimdi  Zimbabve (ZIM) ROC   Çin Cumhuriyeti  1932-1976  Şimdi (bayrak sonra eklenecektir) Chinese Taipei  UAR   Birleşik Arap Cumhuriyeti  1964  Şimdi  Mısır (EGY) VOL   Yukarı Volta  1972-1984  Şimdi  Burkina Faso (BUR) YAR   Kuzey Yemen  1984-1988  1990'da Yemen Birleşmesine kadar bağımsız yarışmışlardırŞimdi  Yemen (YEM) YMD   Güney Yemen  1988 ZAI   Zaire  1972-1996  Şimdi  Kongo Demokratik Cumhuriyeti (COD) —   Britanya Guyanası  1948-1964  Şimdi  Guyana (GUY) —   Altın Sahili  1952  Şimdi  Gana (GHA) —  Saar  1952  1957'ye kadar Batı Almanya ile birleşene kadar bağımsız yarışmıştır.

Çok önemli iki değişiklik yapıldı Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından. Bu değişiklikler IOC'nın iki ülke ismini kendi bünyesinde değiştirmesiyle birlikte oluşturulmuştur.
 HOL isimli ülke kodu NED olarak 1992 oyunlarında değiştirilmiştir, çünkü Holland ismi Netherlands olarak değişikliğe uğramıştır.
 IRN isimli ülke kodu IRI olarak 1992 oyunlarında değiştirilmiştir, çünkü Iran ismi Islamic Republic of Iran olarak değişikliğe uğramıştır. İsimlendirmenin Türkçesi İran İslam Cumhuriyeti'dir.

 Özel kodlar 
 AIN kısaltması 2024 Yaz Olimpiyatları'nda Bireysel Tarafsız Sporcular () adıyla Rus ve Belaruslu sporcular için kullanılmıştır.
 ANZ kısaltması artık sadece IOC'nin madalya veri bankasında kullanılmaktadır. Bu kısaltma Avustralasya'yı işaret etmek için kullanılmış olup, Avustralya ve Yeni Zelanda isimli ülkelerin 1908 ve 1912'de ortaklaşa oluşturdukları kafileleri için oluşturulmuştur. 1920 yılı Olimpiyatlarından itibaren bu iki ülke ayrı yarışmışlardır.
 AUN kısaltması 1992'de (hem yaz ve kış oyunlarında) Birleşik Takım () için kullanılmıştır. Bu kısaltama Sovyetler Birliği cumhuriyetleri'nden gelen atletlere ve bu isimlendirme altındaki kafile için oluşturulmuştur. Sadece Baltık devletleri 1992 yılında bağımsız devletler olarak yarışabildiler. Geri kalan on iki ülke ancak 1994'te ya da 1996'da bağımsız devletler olarak yarışabilmişlerdi.
 EUA kısaltması artık sadece IOC'nin madalya veri bankasında Birleşik Almanya Takımı'nı () işaret etmek için kullanılmaktadır. 1956'dan 1964'e kadarki Olimpiyatlarda hem Doğu Almanya hem de Batı Almanya'nın Ulusal Olimpiyat Komiteleri temsil eden atletlerin oluşturdukları kafile için kullanılmıştır. Bu iki tarih arasında organize edilen altı Olimpiyatta ise bu kafile resmi raporlarda Almanya olarak isimlendirilirdi.
 IOA kısaltması ise 2000 oyunlarında Bireysel Olimpiyat Atletleri () için oluşturulmuştur. O yıl bu kısaltma Doğu Timor'un Ulusal Olimpiyat Komitesi oluşmadığı için o ülkeden gelen atletler isimlendirmek için kullanılmıştır.
 IOP kısaltması ise 1992'de Bağımsız Olimpiyat Katılımcıları () için kullanılmıştır. O yıl Yugoslavya'nın Birleşmiş Milletler tarafından cezalandırmasıyla beraber bu ülke adına yarışamayan sporcular için oluşturulmuş kısaltmadır.
 ZZX kısaltması ise farklı ülke sporcuların bir araya gelip oluşturdukları karma takımlar () tarafından kazanılan madalyaları belirtebilmek için belirlenmiştir. Bu durum 1896, 1900 ve 1904 Olimpiyatlarında ve bir de 2010 yılında Singapur'da organize edilen Olimpiyat tarihinin ilk 2010 Gençlik Olimpiyatları'nda vuku bulmuştur.

 Ayrıca bakınız 
 Kıtalara göre Ulusal Olimpiyat Komiteleri:
 Avrupa Olimpiyat Komiteleri
 Asya Olimpiyat Konseyi
 FIFA ülke kodları listesi

 Kaynakça 

Kategori:Ülke kodları