İslam dünyası

Etimoloji 
Modern jeopolitik anlamda "Müslüman dünyası" ve "İslam dünyası" terimleri, dahil edilmek için üzerinde anlaşmaya varılmış kriterler olmamasına rağmen, İslâm'ın yaygın olduğu ülkeleri ifade eder. Bazı bilim insanları ve yorumcular, "Müslüman/İslam dünyası" terimini ve onun türevi olan "Müslüman/İslam ülkesi" terimini, hiçbir devletin dinî olarak homojen bir nüfusa sahip olmaması nedeniyle (örneğin nüfusunun çoğu Müslüman olan Mısır'ın vatandaşlarının yaklaşık %10'u Hristiyandır) ve mutlak sayılarda, bazen çoğunluğu oluşturdukları ülkelerde azınlık oluşturdukları ülkelere göre daha az sayıda Müslüman yaşaması nedeniyle (örneğin Hindistan'ın nüfusunun çoğu Müslüman olmamasına karşın ülkede yaklaşık 195 milyon Müslüman yaşıyor ve bu da birçok Müslüman ülkenin toplam nüfusundan dahi fazladır)  literatürde "Müslüman çoğunluklu ülkeler" terimi sıklıkla tercih edilmektedir.

 Demografi 
küçükresim|upright=1.23|Kurban Bayramı'nda Eyüp Sultan Camii'nde namaz kılan Türk Müslümanlar (Eyüpsultan, İstanbul, Türkiye).
2022 yılı itibarıyla dünyada toplam 2 milyarı aşkın Müslüman vardır. Müslümanların %87-90'ı Ehl-i Sünnet mezhebine ve %10-13'ü Şîa mezhebine mensuptur. Bunların dışında birçok farklı İslâm mezhebi bulunmaktadır. Müslümanların yaklaşık %13'ü, en büyük Müslüman çoğunluklu ülke olan Endonezya'da yaşamaktadır. (Endonezya'da  231 milyon Müslüman vardır.) Endonezya'yı yaklaşık 200 milyon ile Pakistan, 195 milyon ile Hindistan ve 153 milyon ile Bangladeş takip etmektedir.Dinler Kitabı (The Religions Book), Alfa Yayınları, 2019.

Müslümanların yaklaşık %31'i Güney Asya'da yaşamaktadır. Orta Doğu, Kuzey Afrika, Batı Afrika gibi bölgelerde de Müslüman nüfus çoğunluktadır. Müslümanlar Orta Asya'da ezici çoğunlukta, Kafkasya'da çoğunlukta, Güneydoğu Asya'da ise yaygın bir konumdadırlar.
küçükresim|upright=1.23|"Peci" adı verilen başlık ve "sarong" giysisi ile Endonezyalı Müslüman erkekler namaz kılıyor.
Hindistan, Müslüman çoğunluklu ülkeler dışında en büyük Müslüman nüfusa sahip ülkedir. Arnavutluk, Bosna-Hersek ve Kosova, nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan Avrupa ülkeleri iken, Mısır ve Nijerya da Afrika'nın en kalabalık Müslüman ülkeleridir. Genel olarak Müslümanların çoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da yaşar, ama dünyanın neredeyse her ülkesinde Müslüman topluluklar vardır. Büyük Müslüman topluluklar; Amerika, Çin ve Avrupa'da bulunmaktadır.

Yaklaşık 50 ülkenin nüfusunun çoğunluğu Müslümandır. Bunların Suudi Arabistan, Afganistan, Pakistan ve İran'ı kapsayan bir avuç kadarı şeriatı temel alan "İslâm devleti" olarak kabul edilir. Diğer ülkelerin çoğu, büyük bölümü Orta Doğu'da olmak üzere, İslâm'ı sadece resmî devlet dini olarak kabul eder (Irak, Cezayir, Fas, Mısır vb.). Bazılarının ise ağırlıklı olarak Müslüman bir nüfusu, ama laik bir yönetimleri vardır (Arnavutluk, Türkiye, Senegal, Bosna-Hersek vb.).

İslâm, dünyada en hızlı büyüyen dindir. Amerikalı bir araştırma şirketi olan Pew Research Center'ın 2017'de yayımladığı bir araştırmasındaki tahmine göre, İslam dini en geç 2070 yılında yaklaşık 3 milyarlık bir nüfusa ulaşacak ve Hristiyanlığı geçip dünyanın en kalabalık dini hâline gelecek. Diğer bazı araştırmalara göre ise, bu demografik değişimin 2050 yılına kadar gerçekleşmesi beklenmektedir.

 En büyük Müslüman nüfuslu ülkeler 
SıraÜlkeKonumToplam Nüfus (2022)Müslüman NüfusYüzdelik (yaklaşık)Kaynak1. EndonezyaGüneydoğu Asya279.134.505231.000.000%82.042. PakistanGüney Asya229.488.994200.400.000%87.323. HindistanGüney Asya1.406.631.776195.000.000%13.864. BangladeşGüney Asya167.885.689153.700.000%91.555. NijeryaBatı Afrika216.746.93499.000.000%45.676. MısırKuzey Afrika106.156.69287.500.000%82.427. İranBatı Asya86.022.83782.500.000%95.908. TürkiyeBatı Asya85.561.97679.850.000%93.329. CezayirKuzey Afrika45.350.14841.240.913%90.9310. SudanDoğu Afrika45.992.02039.585.777%86.0711. IrakBatı Asya40.222.49338.465.864%95.6312. FasKuzey Afrika37.930.98936.910.560%97.3013. EtiyopyaDoğu Afrika114.963.58835.600.000%30.9614. AfganistanOrta Asya'nın güneyi38.928.34634.836.014%89.4815. Suudi ArabistanOrta Doğu34.813.87131.878.000%97.1016. ÇinDoğu Asya1.439.323.77628.127.500%1.9517. YemenOrta Doğu29.825.96427.784.498%93.1518. ÖzbekistanOrta Asya33.469.20326.550.000%79.3219. NijerBatı Afrika24.206.64421.101.926%87.1720. RusyaKuzey Asya145.934.46220.000.000%13.70

 Kültür 

"İslâm'ın Altın Çağı" terimi, tarihte Orta Çağ'da, Müslümanların çoğunlukta olduğu dünyanın büyük bir kısmında bilimsel ve ekonomik gelişmeler, kültürel çalışmalar ve teknolojik ilerlemelerin yaşandığı döneme atfedilmiştir.George Saliba (1994), A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam, pp. 245, 250, 256–7. New York University Press, . Bu dönemin, genel olarak 5. Abbâsîler hâlifesi Harun Reşid'in saltanatı (786-809) sırasında, dünyanın çeşitli yerlerinden gelen âlimlerin tüm bilimsel metinleri tercüme etmeye ve toplamaya çalıştığı Bağdat'taki Beytülhikme (Bilgelik Evi) kütüphanesinin açılışıyla başladığı kabul edilmektedir. Abbâsîler, bilimin değerini vurgulayan "Bir âlimin mürekkebi bir şehidin kanından daha mukaddestir." gibi sözlerin yanında, Kur'an'daki ilim ile ilgili ifadelerden ve hadislerden etkilenerek bu bilimsel ve kültürel birikimleri gerçekleştirmişlerdir.Bilim Kitabı (The Science Book), Alfa Yayınları, 2019. Başlıca İslâm başkentleri olan Bağdat, Kahire ve Kurtuba; bilim, felsefe, tıp ve eğitim için ana entelektüel merkezler hâline geldi. Bu dönemde Müslüman dünyası bir kültürler topluluğu biçimindeydi; başta Bağdat olmak üzere birçok şehir İran, Hindistan, Çin, Afrika ve Avrupa'dan gelen tüccarlar, seyyahlar ve âlimlerle dolup taşmaktaydı. Müslümanlar; Antik Yunan, Roma, Pers, Çin, Hint, Mısır ve Fenike gibi uygarlıklardan edindikleri bilgileri tercüme edip bir araya getirdiler ve geliştirdiler.Vartan Gregorian, "Islam: A Mosaic, Not a Monolith", Brookings Institution Press, 2003, pp. 26–38 

Çinlilerle yaptığı savaşlar ve diğer ilişkiler sırasında Müslüman Araplar, kâğıt üretim tekniklerini öğrendiler ve parşömen yerine kâğıt kullanımı sayesinde yazılı eserler daha kolay yayılır oldu. Matematik alanında, Hintlerden alınan sıfır ve onlu sayı sisteminin keşfi sayesinde matematiğe olan ilgi arttı ve aritmetik, sıradan insanların dahi anlayabileceği ve günlük yaşamda kullanabileceği bir duruma geldi. Bunların yanı sıra trigonometri de gelişti. Gözlemevleri inşa edildi; optik bilimi ve kimya gelişti.

Bu çağın, Moğol istilaları ve buna bağlı olarak 1258'de Bağdat'ın kuşatılıp yağmalanması sonucunda Abbâsî Halifeliği'nin yıkılmasıyla sona erdiği şeklinde  genel bir kabul olsa da,Vartan Gregorian, "Islam: A Mosaic, Not a Monolith", Brookings Institution Press, 2003, pg 26–38 Medieval India, NCERT,  bazı kaynaklarda bu dönemin 14. yüzyıla kadar, bazı kaynaklarda da 15. yüzyılın sonlarına, hatta 16. yüzyıla kadar sürdüğü ifade edilir.

 Seramik 
8. ve 18. yüzyıllar arasında, İslâm sanatında seramik kullanımı pek yaygındı ve bu da genellikle çanak çömlek şeklini aldı.Mason, Robert (1995)."New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World". Muqarnas V 12 p.1 Kalayla opak hâline getirilen cam, Müslüman çömlekçiler tarafından geliştirilen en yeni teknolojilerden biriydi. İlk opak yapıtlar, 8. yüzyıla tarihlenen, Basra'da mavi boyalı mallar olarak bulunabilir. Seramiğe yapılan bir başka katkı, 9. yüzyıl Irak'ından gelen "fritware" adlı bir çömlek türünün geliştirilmesiydi.Mason, Robert (1995)."New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World". Muqarnas V 12 p. 5 Diğer yenilikçi seramik çömlek merkezleri arasında Fustat (günümüzdeki Kahire şehri; 975'ten 1075'e kadar), Şam (1100'den 1600'e kadar) ve Tebriz (1470'ten 1550'ye kadar) vardı.Mason, Robert (1995)."New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World". Muqarnas V 12 p. 7

 Edebiyat 

Abbâsîler devrinde İslam dünyasının kültürel yapısı oldukça gelişmiş ve Arap kültürü, özellikle diğer Doğu kültürleriyle harmanlanmıştı. İşte, tüm dünyada "Binbir Gece" olarak ünlenen hikâyeler bu dönemde, halk hikâyeleri olarak ortaya çıkmıştır. Sözle aktarılan bu hikâyeler, sonunda tek bir eserde derlenmiştir. Hikâyelerin çekirdeğini, eski bir Fars kitabı olan Hazâr Afsâna (Bin Efsane) oluşturmuştur. Bu hikâyeleri 9. yüzyıl dolaylarında derleyenin ve Arapçaya çevirenin masalcı Muhammed el-Gahşigar olduğu söylenmektedir. Eserdeki hikâyelerin çerçevesini oluşturan Şehrâzâd öyküsünün ise, esere 14. yüzyıl dolaylarında katıldığı düşünülmektedir.

Binbir Gece, Arap edebiyatının en güzel eserlerinden biri olarak görülür. Gerek eskiliği gerekse de fantastik ve anonim oluşu, bu masalların hızla yayılmasına neden olmuştur. Hatta çok sonraları "Binbir Gündüz Masalları" adında alternatif olarak başka bir seri de ortaya çıkmıştır. Masalları arasında "Ali Baba ve Kırk Haramiler", "Denizci Sinbad" ve "Alaaddin'in Sihirli Lambası" çok meşhurdur. Eser temelde, Prenses Şehrâzâd'ın hükümdar kocası Şehriyar'a anlattığı çeşitli hikâyelerden oluşur.

 Din ve devlet ilişkisi 
küçükresim|upright=2.73|orta|Müslümanların çoğunlukta olduğu ülkelerde din-devlet ilişkisini gösteren harita.

 İslam ülkeleri 
İslam hukukunu ya da başka bir deyişle şeriatı esas hukuk sistemi olarak uygulayan ülkelerdir.
Article 1 ''Islamic republic'', Article 2 ''Religions'' . Servat.unibe.ch. Retrieved on 11 May 2012.

Article 2 ''The Islamic republic'' . Iranonline.com. Retrieved on 11 May 2012.
Article 1 ''State Integrity, Equal Protection (1)'' . Servat.unibe.ch. Retrieved on 11 May 2012.

Saudi Arabia - Constitution . Servat.unibe.ch (29 May 2010). Retrieved on 11 May 2012.

Article (1), (2), (3) ''The foundations of the state'' . Al-bab.com (23 June 2007). Retrieved on 11 May 2012.

 Devlet dini kabul eden ülkeler 
İslam dinini, sadece resmî devlet dini olarak kabul eden ülkelerdir. Bunlar şeriatla yönetilmez ve vatandaşlara din özgürlüğünü garanti ederler. Çoğunluğu Orta Doğu ve Afrika'da bulunur.

''Democratic regime in an Islamic and Arab society'' . None. Retrieved on 11 May 2012.
Article 2 ''Chapter I Algeria'' . Algeria-un.org. Retrieved on 11 May 2012.

Article 6 ''Basic principles'' . Al-bab.com. Retrieved on 11 May 2012.



Article 2 ''State religion, language'' . Servat.unibe.ch. Retrieved on 11 May 2012.
State religion (7.) State, sovereignty and citizens  
Article 3 (1)  
Article 2The state  
Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, Somalia, (Marshall Cavendish: 2007), p.77.

 Laik ülkeler 
Nüfusunun çoğunluğu Müslüman olup laik bir yönetimleri bulunan ülkelerdir.

Article 7/Article 18 . Unpan1.un.org. Retrieved on 11 May 2012.

Article 1 (1)  Characteristics of the Republic: Article 2, Provisions Relating to Political Parties: Article 68, Oath taking: Article 81, Oath: Article 103, Department of Religious Affairs: 136, Preservation of Reform Laws: 174
Article 1 (1)  

Article 25 . (PDF) . Retrieved on 11 May 2012.

Article 1 . Unpan1.un.org. Retrieved on 11 May 2012.
  Constitution of Turkey Characteristics of the Republic: Article 2, Provisions Relating to Political Parties: Article 68, Oath taking: Article 81, Oath: Article 103, Department of Religious Affairs: 136, Preservation of Reform Laws: 174
Section 1: Foundations of the constitutional order, Article 1 . Uta.edu (18 May 1992). Retrieved on 11 May 2012.

 Ayrıca bakınız 

 Din
 Dinler tarihi
 İslâm tarihi

 Kaynakça 

Kategori:Türkçe deyimler
!Dünya