Catarrhini

Catarrhini ya da Eski Dünya maymunları, köpeksi maymunlar ve insansılardan (Hominoidea) oluşur. Geoffroy 1812 yılında bu iki grubu bir araya getirerek Catarrhini, "Eski Dünya maymunları" (Fransızcada "singes de l'Ancien Monde") adını vermiştir. Simiiformes alt takımındaki kız kardeşi Platyrrhini (Yeni Dünya maymunları) alt takımıdır. Bilimsel kanıtlara rağmen insansıların doğrudan maymun olarak tanımlanmasına karşı bazı dirençler olmuştur, bu nedenle "Eski Dünya maymunu" Cercopithecoidea veya Catarrhini anlamına gelebilir. Aslında insansıların maymun olduğu 18. yüzyılda Georges-Louis Leclerc tarafından zaten fark edilmişti. Linnaeus bunu 1758 yılında, bugün cadı makiler ve Yeni Dünya maymunları olarak tanıdığımız türlerle birlikte tek bir cins olan "Simia" (sans Homo) içine yerleştirmiştir. Catarrhini'nin tamamı Afrika ve Asya'ya özgüdür.

Catarrhini, Yeni Dünya maymunlarının (Platyrrhini) kardeş grubudur. İnsansı - köpeksi maymun çatallanmasından yaklaşık altı milyon yıl önce Platyrrhini, muhtemelen okyanus yoluyla Afro-Arabistan'dan (Eski Dünya) Güney Amerika'ya göç ederek "maymunlar" içinde ortaya çıkmıştır.

 Özellikler 
Yeni Dünya maymunları ve Eski Dünya maymunları arasındaki teknik ayrım burunlarının şeklidir.Yeni Dünya maymunlarının (Eski Yunanca platy-, "düz" ve rhin-, "burun") burun delikleri yana bakar. Eski Dünya maymunlarının (Eski Yunanca katà-, "aşağı" ve rhin-, "burun") burun delikleri aşağıya bakar. Eski Dünya maymunlarının ayrıca asla kavrayıcı kuyrukları yoktur ve düz el ve ayak tırnakları, tübüler bir ektotimpanik (kulak kemiği) ve 12 değil sekiz küçük azı dişleri vardır, bu da onlara şu diş formülünü verir: 

Üst ve alt çenenin her iki tarafında 2 kesici diş, 1 köpek dişi, 2 küçük azı dişi ve 3 büyük azı dişi bulunur.

Çoğu Eski Dünya maymunu önemli ölçüde eşeysel dimorfizm gösterir ve çift bağı oluşturmaz. Türlerin hepsi olmasa da çoğu sosyal gruplar halinde yaşar. Yeni Dünya maymunları gibi, genellikle gündüzcüldür ve kavrayıcı ellere ve (iki ayaklı insanlar hariç) kavrayıcı ayaklara sahiptir.

İnsansılar -hem geleneksel hem de filogenik isimlendirmede- Eski Dünya maymunu türleridir. Geleneksel kullanımda insansı, kuyruksuz, daha büyük ve daha tipik olarak yerde yaşayan catarrhini türlerini tanımlar. Filogenik kullanımda insansı terimi yalnızca Hominoidea üst familyası için geçerlidir. Bu üst familya, küçük maymunlar veya gibonlar olan Hylobatidae ve orangutanlar, goriller, şempanzeler, bonobolar, insanlar ve insan öncesi australopitesinler ve dev orangutan akrabası Gigantopithecus gibi ilgili soyu tükenmiş cinsleri içeren büyük insansı maymunlar olan Hominidae ailelerini içerir.

 Sınıflandırma ve evrim 
Schrago & Russo'ya göre, Yeni Dünya maymunları Eski Dünya'daki akrabalarından yaklaşık 35 milyon yıl önce ayrılmıştır. Köpeksi maymunlar ve insansılar arasındaki yaklaşık 25 milyon yıllık (fosil kanıtlarla güçlü bir şekilde desteklendiğini iddia ettikleri) büyük Catarrhini bölünmesini bir kalibrasyon noktası olarak kullanıyorlar ve bundan da gibonların büyük insansı maymunlardan (insanlar dahil) yaklaşık 15-19 milyon yıl önce ayrıldığını hesaplıyorlar.

Begun ve Harrison'a göre, Catarrhini, Yeni Dünya maymunlarından yaklaşık 40-44 milyon yıl önce ayrılmış, ilk Eski Dünya maymunları Afrika ve Arabistan'da ortaya çıkmış ve 17-18 milyon yıl öncesine kadar Avrasya'da (Arabistan dışında) görülmemiştir.

Catarrhini, Platyrrhini'den ayrıldıktan bir süre sonra diğer tüm memeli soylarında bulunan alfa-galaktosidaz enzimini kaybetmiştir. Sadece alfa-galaktosidaz genini "kapatan" mutasyonlara sahip bireyler patojene karşı antikor üretip hayatta kalabileceğinden, alfa-galaktosidaz içeren eski bir patojenin sorumlu olabileceği varsayılmaktadır.

İngilizcede insansı () ve maymun () gibi terimlerin halk dilindeki kullanımı, gerçek biyolojik ilişkileri hakkında yanlış bir kanıya işaret etse de diğer bazı dillerde durum böyle değildir; örneğin Türkçede "maymun" terimi, insansılar da dahil olmak üzere kuyruklu ve kuyruksuz tüm simiyenleri tanımlamak için kullanılır.

 Primat takımı
 Strepsirrhini alt takımı: makiler, lorisler, vb.
 Haplorhini alt takımı: cadı makiler ve maymunlar
 Tarsiiformes infra takımı
 Tarsiidae familyası: cadı makiler
 Simiiformes alt takımı : simiyenler ya da yüksek primatlar (maymunlar)
 Catarrhini parvo takımı
 †Propliopithecoidea üst familyası
 †Propliopithecidae familyası (Aegyptopithecus'u içerir)
 †Pliopithecoidea üst familyası
 †Dionysopithecidae familyası
 †Pliopithecidae familyası
 †Dendropithecoidea üst familyası
 †Dendropithecidae familyası
 †Saadanioidea üst familyası
 †Saadaniidae familyası
 Cercopithecoidea üst familyası
 Cercopithecidae familyası
 Hominoidea üst familyası: insansılar
 Hylobatidae familyası: gibongiller
 Hominidae familyası: büyük insansı maymunlar
 Platyrrhini parvo takımı: Yeni Dünya maymunları

 Kladogram 
Aşağıda, Propliopithecoidea'da ortaya çıkan taç Catharrhini'nin soyu tükenmiş türlerini içeren bir kladogram bulunmaktadır. Ayrıca, Saadanioidea burada taç Catarrhini'den ziyade Cercopithecoidea'nın kardeşidir. Kladların kaç milyon yıl önce (Mya) daha yeni kladlara ayrıldığı belirtilmiştir.

Platyrrhini, örneğin Oligopithecidae'de ortaya çıkmış olabilir. Saadanioidea, Propliopithecoidea s.s. ile kardeş olabilir ve Micropithecus, Taqah Propliopithecidleri ile kardeş olabilir.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 




 Dış bağlantılar 


Kategori:Étienne Geoffroy Saint-Hilaire tarafından adlandırılmış taksonlar