Allah ve âlem ilişkisi

Allah ve âlem ilişkisi, olabilecek bir tanrının yaratılan her şeyle olan bağlantısını, bunun dahilinde evren analizini içinde barındıran felsefi, teolojik ve teleolojik bir sorgu konusudur.

 Âlemin ezeliliği 
Âlemin ezeliliği ve yaratılmışlığı hakkında İlkçağdan bu yana Allah-âlem konusu üzerinde yapılan tartışmalarda Eflatun başta olmak üzere antik filozoflar ile üç semavi dinin teologları ve bazı serbest düşünürler âlemin yaratılmış olduğunuAristoteles, Gökyüzü Üzerine, çev.Saffet Babür, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 1997. savunurken Aristo, Proclus, Dehrîler ve bazı Meşşâîler ise onun ezeli olduğunu iddia etmişlerdir.
Farabi ve İbn Sina gibi Meşşâîler Allah-âlem ilişkisinin yorumunda semavi dinleri âlemin Allah'ın hür ve mutlak iradesiyle yoktan ve hiçten yaratıldığı şeklindeki görüşlerine karşın, yoktan bir şeyin meydana gelmesini açıklamanın imkânsızlığını gerekçe göstererek Plotinus'tan gelen sudûr teorisinden hareketle din ile felsefi görüşleri bir ortak paydada uzlaştırmaya çalışmışlardır.
Kelamcılar, Allah'ın varlığını hudûs deliliyle kanıtlamayı temel bir yöntem olarak kabul ederler. Kelamcıların yöntemi, âlemin ezeliliği fikri, kelamcılara göre delilinin geçerliliğini tamamen ortadan kaldırmakta ve Allah'ın varlığını ispatlamayı güçleştirmektedir.Şaban Ali Düzgün,Nesefi ve İslam Filozoflarına göre Allah-Alem İlişkisi,Akçağ Yayınları,Ankara 1998.Gazali ise bir taraftan felsefenin verilerinden yararlanırken, bir yandan da âlemin ezeliliğini eleştiren Yahya en-Nahvî gibi Hristiyan teologların birikiminden faydalanmıştır.Harry Austryn Wolfson,The Philosophy of The Kalam,Harvard University Press,Cambridge 1976.
 Kaynakça 

Kategori:Felsefe