Cibali

Cibali, İstanbul'un Fatih ilçesinde, Unkapanı'ndan Eyüpsultan'a doğru Haliç'in batı kıyısındaki mahalle. 2008 yılında yapılan bir düzenleme ile Haydar, Haraççı Karamehmet, Kasap Demirhun Mahalleleri'nin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.

Bizans surlarının içereside yer alan Cibali semtinin karşı yakasında Kasımpaşa, yan tarafında ise Balat ve Fener semtleri semti yer alır. Haraççı Kara Mehmed ile Küçük Mustafa Paşa mahallelerinin eteklerinde Haliç kıyısında kurulmuş bir semttir. Kuzeyinden Haliç'e paralel Abdülezel Paşa Caddesi (Kadir Has Caddesi) geçmektedir.

Bizans döneminde, İstanbul'un Haliç'i de çevreleyen surlarının bugünkü Cibali semtinde bulunan kapısına “Porta Puteae” veya “Porta del Pozzo” dendiği söylenir. Pierre Gilles, aynı kapıya “Porta Jubalica” dendiğini söyler. Bu adlar 18. yy'a kadar semtte oturmuş olan İspanya kökenli Yahudilerden almış olmalıdır.

1453'te Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'un fethiyle Osmanlı'ya geçen Cibali semtinin ismi fetih sırasında Haliç sahilinde bulunan bir kale kapısından İstanbul surlarının içerisine giren Cebe Ali'den geliyor. Fatih Sultan Mehmet dönemi kumandanlarından olan Cebe Ali Bey'in Osmanlı döneminde silah lojistiğinden sorumlu olan Cebeciler ocağının ilk kumandanı olduğu düşünülür. Cebe Ali Bey İstanbul'un fethi sırasında önemli başarılar sağlayarak Haliç sahilinde Bizans'ın İstanbul surlarına açılan kale kapısından içeri girmiştir. Sonra İstanbul şehrine girdiği bu kapının ismine Cebe Ali kapısı denmeye başlanmış ardından halk arasında zamanla bozularak Cibali kapısı denmeye başlanmış ve semte de Cibali ismi verilmiştir.

 Tarihçe 
Cibali semti İstanbul'un fethinden sonra Rumların yanına  Türkler‘in de  göç etmesiyle nüfusu yoğunlaşan bir bölge olmuştur. Anadolu kıyılarındaki pek çok iskelede olduğu gibi  zamanla Rum meyhanelerinin oldukça yoğun bulunduğu bir kıyı mahallesi  haline gelen Cibali’nin ünlü  meyhaneleri zamanla kapanmıştır. Cibali'de yapılaşma çoğunlukla sıkışık ve ahşap malzemeli olduğu için tarihinde sık sık büyük yangınlarla karşılaştırmıştır. Ayrıca 4. Murad dönemindeki büyük İstanbul yangını aynı sebeplerden dolayı Cibali'den çıkmıştır ve hatta 4. Murad tütün ve alkol yasağını bu yangını bahane ederek "Cibali'de çok meyhane var insanlar buralarda oturup alkol ve tütün içiyor bu yüzden de tütünün ateşi yangına sebep oluyor." diyerek çıkarmıştır. İlerleyen dönemlerde 2. Mahmud zamanında Cibali ye ilk kez İstanbul'daki müslim ve gayrimüslimlerin asayişinin sağlanması için karakol yapılmıştır. Daha sonraları 1954'te bu karakolda geçen Cibali Karakolu adlı oyundan dolayı Cibali Karakolu ismiyle ün salmıştır. Sonraki yıllarda Cibali'de yaşanan en önemli değişim, Osmanlı imparatorluğunun borçlarını ödemek için yabancılar tarafından kurulan düyunu umumiye aracılığıyla Fransız tütün rejisine verilerek 1883 yılında kurulan ve Cibali için büyük bir sosyoekonomik değişim getiren Cibali Tütün Fabrikası'dır. Bu fabrika için Cibalinin seçilmesinin nedenleri Eminönü ve Unkapanı arasında bulunan tütün işleme atölyelerinin fazla olması ve Cibali'de işi olarak çalışabilecek çok insanın bulunmasıydı. Daha sonraları cumhuriyet kurulduğunda Türkiye üzerindeki kapitülasyonlar kaldırınca tütün fabrikası 1 mart 1925 tarihinde devlet yönetimine geçmiştir. 1995 yılına gelindiğinde fabrika kapatılmıştır ve Kadir Has Üniversitesi'ne devredilmiştir. 2002 yılında yerleşkenin restorasyonu tamamlanınca Kadir Has Üniversitesi eğitime başladı. Bu sefer de üniversitenin açılarak binlerce öğrencinin gelmesiyle Cibali'de son büyük değişim yaşanmıştır ve Cibali su anki halini almıştır. Bugün Cibali orta-alt katmanların, küçük esnaf, işçi ve asıl iç göçle gelenlerin yerleştiği bir semttir. Göçle gelenlerin çoğu Rizelidir. Gelenekçi ve muhafazakâr bir toplumsal yapıya sahiptir. Semtin Haliç kıyısı tarafındaki mezbelelikler ve tersane 1985-1989 döneminde kaldırılmış, yerlerine çocuk parkı ve park yapılmıştır.

 Nüfus 

 Ulaşım 
 Otobüs Hatları 
 33ES Giyimkent - Eminönü
 55G Gaziosmanpaşa - Beşiktaş
 55T Gaziosmanpaşa - Taksim
 99A Gaziosmanpaşa - Eminönü

 Tramvay ve Teleferik Hatları 
 22x22pik Eminönü - Alibeyköy Cep Otogarı

 Ayrıca bakınız 
 Cibali Tütün Fabrikası
 Cibali Polis Karakolu
 Cibali Karakolu
 Gül Camii
 Aya Nikola Rum Ortodoks Kilisesi
 Cebe Ali
 Salih Paşa Camii
 Cibali Kapı
 Küçük Mustafa Paşa Camii Hamamı
 Cibali (Şiir)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Belge, M. (1993). Cibali. İstanbul Gezi Rehberi. İletişim Yayınları.
 Koçu, R. E. (1965). Cibali. İstanbul Ansiklopedisi Cilt VII. İstanbul: Neşriyat Kolektif Şirketi.
 Yıldız, K. (2015). Şehir Topoğrafyasının Etkisi Bakımından Osmanlı Dönemi İstanbul Yangınları. Antik Çağ'dan XXI. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi Cilt I.

Kategori:Fatih'in mahalleleri