Jules Massenet

Jules Émile Frédéric , (d. 12 Mayıs 1842, Montaud, Saint-Étienne, Fransa - ö. 13 Ağustos 1912, Paris), özellikle opera eserleri ile tanınan, Fransız besteci ve müzik öğretmeniydi.

Besteleri 19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında çok popüler olarak sahnelenmiştir. Zamanının en iyi melodi besteleyen müzisyeni olarak bilinmektedir. Fakat ölümünden sonra hemen hemen ismi unutulmuştur. Manon ve Werther başlıklı operalarının ender olarak sahnelenmesi dışında eserleri uzun zaman hiç yazmamıştı. 1970'li yıllar ortasından itibaren Thais ve Esclarmonde operalarını düzenlemesiyle birlikte yeniden ilgi çekmeye başlamıştır.

 Hayatı 

sağ|upright=0.91|küçükresim|Massenet

Massenet, Fransa'da Saint-Étienne şehrine yakın Montaud köyünde doğdu. Altı yaşına geldiğinde babasının bozuşan sağlık durumu dolayısıyla aile Paris'e taşındı. Orada ailenin geçimini temin için üvey annesi özel piyano dersleri vermeye başladı. Massenet de üvey annesinden ders alıp 11 yaşında Paris Konsevatuvarı'nda müzik eğitimine başladı. Ailesi, Paris'ten taşındıktan sonra, Massenet yakın bir akrabasının evinde yaşayarak müzik eğitimine Paris'te devam etti. Bu müzik eğitimi sırasında kendi geçimin temin etmek için 6 yıl boyunca Theatre Lyrique'de timpani, başka tiyatrolarda çeşitli perküsyon aletleri çaldı ve Cafe de Belleville'de piyanistlik yaptı.

Önceleri konservatuvarda kendini gösterememişti; hocaları onun bir besteci olarak ün yapacağını hiç beklemiyorlardı. Ama 1852'de Roma'da Grand Prix de Roma yarışmasında David Rizzio adlı kantata bestesi ile birinciliği kazandı. Bundan sonra eğitimine üç yıl Roma'da devam etti. Orada Franz Liszt ile tanıştı. Massenet'in sonradan evlendiği eşinin annesine Massenet'yi kızına piyano öğretmek için Liszt tavsiye etmişti .

İlk operası bir perdelik La grand' tante, 1867de Paris'te "Opera Comique"de yapımlandı. Massenet Fransa-Prusya Savaşı'nda askerlik yapması dolayısıyla bestecilik kariyerinden uzaklaşmıştı. Ama 1871den sonra tekrar sanatına geri dönebildi. Onun müzikseverler ve müzikçilerin çok ilgisini çeken ilk önemli eseri 1873de Marie-Magdeleineadlı dramatik oratoryo oldu. Bu eser birçok müzikci (örneğin Charles Gounod, Pyotr Çaykovski, "Vincent d'Indy") tarafından övüldü. Massenet'nin ilk patronları kendisine tiyatro câmiasını  kapılarını açan besteci Ambroise Thomas ile Paris'in basın ve cemiyet hayatına girmesini sağlayan yayımcı George Hartmann oldu.

1878'de Paris Konservatuvarı'nda kompozisyon öğretmenliğine başladı ve uzun süre kaldığı bu görevde birçok tanınmış müzisyen (örneğin Gustave Charpentier, Reynaldo Hahn, Georges Enesco, Charles Koechlin) yetiştirdi. Genellikle opera besteciliği ile ün salıp, en başarılı eserleri Manon (1884), Werther (1892) ve Thaïs (1894) olmuştur. Operaseverlerin dikkatini çeken onun son dönem operaları arasında Le jongleur de Notre-Dame (1902) ve Don Quichotte (1910) bulunmaktadır.

Fransa devleti tarafından 1876'da Légion d'honneur nişanı ile onurlandırıldı ve 1899'da bu nişanın "Grand-Officier (Büyük-Subay)" sınıfına kabul edildi. 1878de ise daha 36 yaşında iken o zamana kadar en genç olarak Académie des Beaux-Arts üyesi seçildi.

Opera yanında Massenet bale, süit ve oratoryo, kantat ve 200 kadar da şarkı besteledi. Bestelediği enstrümantal parçalardan bazıları çok popüler olarak geniş bir dinleyici çevresi buldu ve bunlar hala da klasik batı müziği konserlerinde bulunmakdırlar. Bunlar arasında Thais'te operası içindeki "Mediatation" adlı bir keman solo parçası; La Cid operasında bulunan "Arogonaise" parçası ve "Les Erinnyas" konser müziği eserinde bir viyolonsel ve orkestra parçası olan "Elegie" adlı eserleri pek ünlüdür. Bu parçalar piyano öğrencilerinin derslerinde öğrendikleri parçalar olmuştur.

Massenet 70 yaşında iken kanser hastalığı dolayısıyla Paris'te 12 Ağustos 1912'da hayatına gözlerini yumdu.

Çok verimli bir besteci olan Massenet çok disiplinli bir çalışma uygulamıştır. Her gün çalışmalarını gayet metodik olarak yapıp sabah erkenden (bazen sabah saat 4 kalkarak) akşama kadar devamlı çalışırdı. Birçok diğer bestecilerin yaptığı gibi bestesinin hazırlamasını "piyano önünde" yapmıyordu ve her yeni nota aklından hayalinden geçer geçmez notaya alınmakta idi. Bu özel yeteneği onun eserlerinin orkestrasyonlarında büyük destek sağlamış ve en tiz sesli pasajlarda bile eserin sözlerinin açık seçik olmasına yol açmıştır. Yine diğer bestecilerden farklı olarak Massenet eserlerini elbiseli son provalarında ve prömiyerlerinda hazır bulunmamakla isim yapmıştır. Eserlerinin prömiyerinde seyircinin eseri çok sevip beğenildiğini her zaman ona başkaları müjdelemiştir.

 Eserleri 

 Operalar 

 Tarih  İsim  Perde sayısı  Prömiyer  Libretto 1865  Esmerelda   Yapımlanmadı  Kaynak:Victor Hugo, "Notre-Dame de Paris" 1865  Noureddin  Yapımlanmadı  1865  Valéria   Yapımlanmadı  1866  La Coupe du roi de Thulé  3  Yapımlanmadı  Édouard Blau ve Louis Gallet 1866  La Grand' Tante  1  3 Nisan 1867, Paris, Opéra Comique Jules Adenis ve Charles Granvallet 1867-1868  Le Florentin  Yapımlanmadı  Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges 1869  Manfred   Yapımlanmadı  Jules Ruelle, Kaynak:George Gordon Byron 1870  Méduse  3  Yapımlanmadı  Michel Carré  1871-1877  Le Roi de Lahore  5  27 Nisan 1877, Paris, Opéra  Louis Gallet 1872 rev.1888  Don César de Bazan  3  30 Kasim 1872, Paris, Opéra Comique; Rev.versiyon: 20 Ocak 1888, Genevre  Adolphe Philippe d'Enner, Philippe François Pinel Dumanoir ve Jules Chantepie Kaynak:Victor Hugo, "Ruy Blas" 1875  Les Templiers   Yapımlanmadı  1876  Bérangère et Anatole  1  Subat 1876, Paris, Cerce de l'Union artistique  Henri Meilhac ve Paul Poirson 1879-1881 rev.1884  Hérodiade; rev. ver.: Erodiade  3; rev.ver.: 4  19 Aralik 1881, Bruksel, Koninklijke Muntschouwburg; rev.ver.: 1 Subat 1884, Paris, Théâtre Italienne  Paul Milliet ve Henri Grémont, Kaynak:Gustave Flaubert, Trois Contes hikâyelerinden Nr. 3, "Hérodias 1880  Robert de France  Yapımlanmadı  1881  Les Girondins   Yapımlanmadı  1881-1884  Manon  5  19 Ocak 1884, Paris, Opera Comique  Henri Meilhac ve Philippe Gille, Kaynak:Antoine-François Prévost d'Exiles, "L'histoire du chevalier Des Grieux et de Manon Lescaut" 1882-1883  Montalte ou Sixte-quint  3  Yapımlanmadı  1883-1885  Le Cid  4  30 Kasim 1885, Paris, Opera Garnier  Adolphe Philippe d'Ennery, Louis Gallet ve Édouard Blau, Kaynak:Pierre Corneille 1885-1892  Werther  4  16 Subat 1892, Viyana, Hofopera Édouard Blau, Paul Milliet ve Georges Hartmann, Kaynak:Johann Wolfgang von Goethe, "Die Leiden des jungen Werthers" 1887-1889  Esclarmonde  4  15 Mayis 1889, Paris, Opera Comique  Alfred Blau ve Louis-Ferdinand de Gramont 1888-1891  Le Mage  5  16 Mart 1891, Paris, Opera Garnier  Jean Richepin 1891-1910  Amadis  4  1 Nisan 1922, Monte-Carlo, Opera  Arsène-Jules Arnaude) 1892-1894  Thaïs  3  16 Mart 1894, Paris, Opera Rev.ver.: 13 Nisan 1898, Paris, Opera Comique  Louis Gallet, Kaynak:Anatole France. "Thais" 1893-1894  La Navarraise  2  20 Haziran 1894, Londra, Covent Garden  Jules Claretie ve Henri Cain, Kaynak: Claretie,"La Cigarette" 1893-1894  Le Portrait de Manon  1  8 Mayis 1894, Paris, Opera Comique  Georges Boyer 1893  Kassya; Son Leo Delibes oparasınin orkestrasonu ve bitirilmesi   24 Mart 1893, Paris, Opera Comique  1895-1897  Sapho  5  27 Kasim 1897, Paris, Opera Comique; rev. ver: 22 Ocak 1909, Paris, Opera Comique  Henri Cain ve Arthur Bernède], Kaynak:Alphonse Daudet 1895-1897  Cendrillon  4 aktes  24 mei 1899, Paris, Opera Comique  Henri Cain, Kaynak: Charles Perrault, "Cendrillon ou La Petite Pantoufle" 1898-1901  Grisélidis  3  20 Kasim 1901, Parijs, Opéra Comique  Armand Silvestre ve Eugène Morand 1899  La Fille de Jephté  Yapımlanmadı  1900-1902  Le Jongleur de Notre-Dame  3  18 Subat 1902, Monte Carlo, Opera  Maurice Léna, Kaynak: Anatole France, "L'Etui de nacre" 1902-1905  Chérubin  3  14 Subat 1905, Monte Carlo, Opera  François de Croisset ve Henri Cain 1903  Marie-Magdeleine; Ayni isimli oratoryosunun revizyonu  9 Subat 1903, Nice, Opera  1905-1906  Ariane  5  31 Ekim 1906, Paris, Opera; 23 Kasim 1907, Bruksel ; 19 Aralik 1907, Torino  Catulle Mendès 1905-1907  Thérèse  2 aktes  7 februari 1907, Monte Carlo, Opéra  Jules Claretie 1907-1909  Bacchus  4  5 Mayis 1909, Paris, Opera  Catulle Mendès 1908-1910  Don Quichotte  5  19 Subat 1910, Monte Carlo, Opera  Henri Cain, Kaynak: Jacques Le Lorrain, "Le Chevalier de la longue figure" 1910-1912  Roma  5  17 Subat 1912, Monte Carlo, Opera  Henri Cain, Kaynak: A. Parodi, "Roma vaincue" 1910-1912  Panurge  3  25 Nisan 1913, Paris, Théâtre de la Gaîté  L. Coybal ve Georges Spitzmüller Kaynak: François Rabelais, "Gargantua ve Pantagruel" 1911-1912  Cléopâtre  4  23 Subat 1914, Monte Carlo, Opera  Louis Payen

 Operetler 
 Tarih  İsim  Perde sayısı  Prömiyer  Libretto  L'Ecureuil du déshonneur  Yapımlanmadı  1859  Les deux boursiers  Yapımlanmadı  1873  L'Adorable Bel'-Boul  1  17 Nisan 1873, Paris, Cercle des Mirlitons  Louis Gallet

 Baleler 
 Tarih  İsim  Perde sayısı  Prömiyer  Libretto  Koreografi 1892  Le Carillon   21 Subat 1892, Viyana, Staatsopera  Ernest van Dyck ve C. de Rodaz  1904  La Cigale   4 Subat 1904, Paris, Opéra Comique  Henri Cain  1908  Espada   13 Subat 1908, Monte-Carlo  R. Maugars 

 Oratoryolar ve kantatalar 
 1863 - David Rizzio 
 1873 - Marie-Magdeleine
 1875 - Ève 
 1877 - Narcisse 
 1880 - La Vierge 
 1886 - Biblis 
 1900 - La Terre Promise

 Orkestra için besteler 

 1867 - Première suite d'orchestre 
 1870 - Scènes hongroises 
 1874 - Scènes pittoresques 
 1875 - Scènes dramatiques 
 1876 - Scènes napolitaines
 1881 - Scènes de féerie 
 1882 - Scènes alsaciennes 
 1897 - Fantaisie pour violoncelle et orchestre 
 1903 Concerto pour piano et orchestre  
 Ouverture de concert
 Racine'in Phèdre oyunu icin uvertur
 Sarabande espagnole

 Müziksel 

 Les érinnyes (unlu Élégie parcasini ihtiva eder) - 1873
 Un drame sous Philippe II - 1875
 La vie de bohème - 1876
 L'Hetman - 1877
 Notre-Dame de Paris - 1879
 Michel Strogoff - 1880
 Nana-Sahin - 1883
 Théodora - 1884
 Le crocodile - 1900
 Phèdre - 1900
 Le grillon du foyer - 1904
 Le manteau du roi - 1907
 Perce-Beige et les sept gnomes - 1909
 Jérusalem - 1914

 Vokal müzik 

 Suite théâtrale şarkıcı, koro ve orkestra için (1914) - ölümünden sonra
 Suite parnassienne şarkıcı, koro ve orkestra için - edisyondan geçmemiş

 Dinsel muzik 

 Messe de Requiem solo sesler, koro, org, viyolonsel ve kontrabas için
 Ave Maria Stella, iki sesli motet viyolonsel eşliğinde (1886)
 Panis angelicus solo ses ve üçlü ses için org eşliğinde (1910)

 Oda müziği 
 Quatuor pour cordes
 Dichetto pour quatuor telli sazlar, kontrabas, flut, hautbois, klarnet, fagot ve kor-angle (1872)
 Pièces pour petit orchestre (1901)

 Medya 
 Massenet, "Manon" oparası II. Perdesi'nde Enrico Caruso ve Geraldine Farrar "Manon! Avez-Vous Peur...On L'appelle Manon" ikilisi. (1912):
center
 Masenet, "El Cid" oparasında Enrico Caruso "O Souverain, O Juge, O Pere!" aryasi (1916):
center

 Dipnotlar 

Ayrıca bakınız
 Aragonaise
 Ünlü operalar listesi
 Opera bestecileri listesi

 Dış kaynaklar 

 IMSLP Wiki sitesi parasiz "Massenet,_Jules " partisyon notalari   (Erişme: 7.6.2010)

Kategori:1842 doğumlular
Kategori:1912'de ölenler
Kategori:Bale bestecileri
Kategori:Académie des Beaux-Arts üyeleri
Kategori:Fransız opera bestecileri
Kategori:Romantik dönem bestecileri
Kategori:Fransız klasik müzik bestecileri