Kovalent yarıçapı

Atomun büyüklüğünün bir ölçüsü olan kovalent yarıçap, iki atomun dalga fonksiyonlarının üst üste binerek kovalent bağ oluşturdukları uzunluk olarak ifade edilir. Atomun çeşidi ve elektronegatifliğine göre değişen kovalent yarıçapın uzunluğu pikometre (pm) veya ångström (Å) cinsinden ölçülür, 1 Å = 100 pm.

Genel bir ifadeyle, iki atom arasındaki kovalent bağın uzunluğu, kovalent yarıçapların toplamı olarak verilir, R(AB) = r(A) + r(B). Kovalent yarıçaplar ve kovalent bağ arasındaki bu ilişki kesin olmayıp, atomun büyüklüğü oluşturduğu kimyasal bağlara göre değişiklik gösterdiği için, farklılıklar gösterebilir.

Linus Pauling, bir homonükleer A-A bağı için r(A) kovalent yarıçap uzunluğunu, bağ uzunluğunun yarısı olarak hesaplamıştır.
Bununla beraber, atomun yaptığı bağ sayısına bağlı olarak farklı kovalent yarıçap uzunlukları hesaplanabilir. r1,r2 ve r3 olarak verilen bu yarıçaplar sırasıyla tekli, ikili ve üçlü bağlar oluşturan atomun kovalent yarıçap uzunluklarıdır. Bu yarıçaplar arasındaki ilişki, örneğin Karbon gibi çoklu bağlar oluşturan elementler için 
r1 > r2 > r3 şeklindedir. Ancak, sadece zayıf çoklu bağ oluşturan elementler bu kuralı takip etmeyebilir. Özellikle geçiş metallerinde (d ve f), r(A) kovalent yarıçap uzunluğu, koordinasyon sayısına, yani atoma komşu en yakın atomların sayısına bağlıdır. Aynı şekilde, tetrahedral kovalent yarıçapın ayarlanması için iç uyumlu alanlar teorisi kullanıldı.P. Pyykkö Phys. Rev.B., 85 (2) ,2012 024115, 7 p 

 Kovalent yarıçap tablosu 
Grup →  1A  2A  3B  4B  5B  6B  7B  8B  8B  8B  1B  2B  3A  4A  5A  6A  7A  8A 
 ↓ Periyot    1  1H32 - -Atom numarası (Z)Kimyasal elementr1(pm)P. Pyykkö, M. Atsumi,Chem. Eur. J., 15, 2009,186-197 . r2(pm)P. Pyykkö, M. Atsumi,Chem. Eur. J., 15, 2009,12770–12779, . r3(pm)P. Pyykkö, S. Riedel, M. Patzschke,Chem. Eur. J., 11, 2005,3511–3520 . 2He46--  2  3Li133124-   4Be1029085    5B 857873  6C756760  7N  7160548O  6357539F  64595310Ne  6796-3  11Na  155160-12Mg  139132127  13Al  12611311114Si  11610710215P  1111029416S  103949517Cl  99959318Ar  96107964  19K  196193-20Ca  17114713321Sc  14811611422Ti  13611710823V  13411210624Cr  12211110325Mn  11910510326Fe  11610910227Co  1111039628Ni  11010110129Cu  11211512030Zn  118120-31Ga  12411712132Ge  12411712133As  12111410634Se  11610710735Br  11410911036Kr  1171211085  37Rb  210202-38Sr  18515713939Y  16313012440Zr  15412712141Nb  14712511642Mo  13812111343Tc  12812011044Ru  12511410345Rh  12511010646Pd  12011711247Ag  12813913748Cd  136144-49In  14213614650Sn  14013013251Sb  14013312752Te  13612812153I  13312912554Xe  1311351226  55Cs  232209-56Ba  196161149*  72Hf  15212812173Ta  14612611974W  13712011575Re  13111911076Os  12911610977Ir  12211510778Pt  12311211079Au12412112380Hg  133142-81Tl  14414215082Pb  14413513783Bi  15114113584Po  14513512985At  14713813886Rn  1421451337  87 Fr  223218-88Ra  201173159**  104Rf  157140131105Db  149136126106Sg  143128121107Bh  141128119108Hs  134125118109Mt  129125113110Ds  128116112111Rg  121116118112Uub  122137130113Uut  136--114Uuq  143--115Uup  162--116Uuh  175--117Uus 165--118Uuo  157--  * Lantanitler  57La  18013913958Ce  16313713159Pr  17613812860Nd  17413761Pm  17313562Sm  17213463Eu  16813464Gd  16913513265Tb  16813566Dy  16713367Ho  16613368Er  16513369Tm  16413170Yb  17012971Lu  162131131** Aktinitler  89Ac  18615314090Th  17514313691Pa  16913812992U  17013411893Np  17113611694Pu  17213595Am  16613596Cm  16613697Bk  16613998Cf  16814099Es  165140100Fm  167101Md  173139102No  176159103Lr  161141

Kaynakça

Kategori:Kimyasal bağlar