Örümcek maymunugiller

Atelidae, Yeni Dünya maymunları grubundan bir primat familyası. Orta- ve Güney Amerika'da yaşarlar. Familyanın 25 türü beş cinse ayrılır: Ateles, Brachyteles, Lagothrix, Oreonax ve Alouatta.

 Özellikleri 
Atelidae boyu 30 – 80 cm (kuyruk 90 cm'ye kadar) ve ağırlıkları 5 – 15 kg arası değişir. En büyükleri Ateles ve Alouatta cinsine ait türler, aynı zamanda Amerika kıtasının en büyük maymunlarıdır. Erkek bireyler dişilerden daha büyük ve ağırdır. Renkleri gri, kırmızı, kahverengi ve siyah tonları arası değişir. Kollar ve bacaklar gayet uzun, eller kanca şeklini almış ve başparmak geriye doğru evrimselleşmiş (kısalmıştır). Kuyruk vücutun uzunluğundadır. Ağızlarında 36 dişleri olur. Bazı türlerde dişinin penis'e benzer bir klitorisi vardır.

 Yayılım 
Atelidae Amerika'da yaşar. Yaşadıkları bölge Meksiko'nun güneyinden Bolivyaya ve Brezilya'nın güneyine kadar uzanır. Familyanın bütün türleri çeşitli orman şekillerinde yaşar.

 Yaşam şekli 
Ağaçta yaşayan, gündüz faal maymunlardır, nadir yere inerler. Dalların arasında dört ayak üzerinde yürür veya daldan dala kollarıyla tutunup, sallanıp, atlamayla ilerlerler. Bu ilerleme yöntemi ile, yakından akraba olmadıkları gibongilleri andırırlar.

Sayısı 100 bireye kadar varabilen gruplar içinde yaşarlar. Bu grup yem arayışında bazen daha küçük gruplara bölünür. Grup içinde yaşam -diğer maymunlarla karşılaştırıldığında- gayet barışçıldır.

İletişim sesli bağırışlar ile gerçekleşir. Böylece diğer grupların fazla yaklaşmaması sağlanır veya gruba ait bireyler aranır. Uluyan maymun cinsinin boğaz anatomisi hatta çok daha sesli bağırmaya yönelik gelişmiştir.

 Beslenme 
küçükresim|Yünlü maymunlar meyve ile beslenir
Örümcek maymunugiller hepçildir, ancak beslenmenin bitkisel ve hayvansal oranı mevsim şartlarına göre değişir. Alouatta ve Ateles cinsleri yaprak ile beslenir. Brachyteles ve Lagothrix cinsleri ise çoğunlukla meyve ile beslenir. Ayrıca çiçek, çekirdek ve başka bitki bölümleri ile de beslenirler. Daha az bir ölçüde böcek ve diğer küçük hayvanları da yerler.

 Üreme 
Atelidae çok seyrek üredikleri ile de dikkati çeker; sadece her iki yılda bir, 6 - 8 ay süren gebelikten sonra tek bir yavru doğar. Yavrunun bakımı neredeyse tamamen dişinin görevidir. Bir iki yıl içinde sütü bırakır ve 4 - 7 yıl içinde ergenleşirler. İnsan himayesinde bulunanlar 20 - 30 yıl yaşar.

 Sınıflandırma 
küçükresim|
Atelidae, Yeni Dünya maymunları (Platyrrhini) infra takımına aittir. En yakın akrabaları Pitheciidaedir.

Familyanın 25 türü 5 cinse ayrılır:
 Ateles
Ateles paniscus
Ateles belzebuth
Ateles chamek
Ateles hybridus
Ateles marginatus
Ateles fusciceps
Ateles fusciceps fusciceps
Ateles fusciceps rufiventris
Ateles geoffroyi
Ateles geoffroyi grisescens
Ateles geoffroyi yucatanensis
Ateles geoffroyi vellerosus
Ateles geoffroyi geoffroyi
Ateles geoffroyi ornatus
 Brachyteles
 Brachyteles hypoxanthus
 Brachyteles arachnoides
 Lagothrix
 Lagothrix cana
 Lagothrix lagotricha
 Lagothrix lugens
 Lagothrix poeppigii
 Oreonax flavicauda Oreonax cinsinin tek temsilcisi
 Alouatta
 Alouatta belzebul
 Alouatta caraya
 Alouatta coibensis
 Alouatta guariba
 Alouatta macconnelli
 Alouatta nigerrima
 Alouatta palliata
 Alouatta pigra
 Alouatta sara
 Alouatta seniculus

Alouatta Alouattinae adında ayrı bir alt familyaya, diğerleri ise Atelinae alt familyasında yer alır. Geissmann'a (2003) göre soyağacı:
  Atelidae
 ├───Alouatta
 └───Atelinae
 ├───Ateles
 └─── N.N.
   ├───Brachyteles
   └───Lagothrix

 Kitaplar 
 Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Berlin u.a.: Springer, 2003, ISBN 3-540-43645-6.
 D. E. Wilson & D. M. Reeder: Mammal Species of the World. Johns Hopkins University Press, 2005, ISBN 0-8018-8221-4

 Dış bağlantılar 

 Animal Diversity Web'de bilgiler 

Kategori:Atelidae
Kategori:John Edward Gray tarafından adlandırılmış taksonlar