Bukan

Bukan  (Farsça: بۆکان, Kürtçe: Bokan), İran'ın Batı Azerbaycan Eyaleti'nde şehir.

Bukan idari olarak Batı Azerbaycan eyaletinin aynı isimli Bukan şehristanının yönetim merkezidir ve şehrin 2016 yılı resmi nüfusu 193.501 kişi. ve 32.488 hanedir. İran İslam Cumhuriyeti resmi sayım sonucu, 1385 (2006) (Excel)

Şehir, Kaçarlar döneminde, Aziz Han Mükri ve ailesinin ilgisi ve ikametgâhı nedeniyle önemli hale geldi. Şehrin tarihi, Sardar Aziz Han ailesi olarak bilinen dört devlet yöneticisinin yönetim merkezi ve ikametgâhıydı. Bukan, 1979 İran Devrimi'nden sonra sosyal, kültürel, sportif, ekonomik ve siyasi açılardan çok gelişmiştir. Bu şehir İran'ın en önemli ve etkili şehirlerinden biridir.

İsim ve halk
Bukan isminin kökeni tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar bu ismin Kürtçe'de 'gelin' anlamına gelen "buk" kelimesinin çoğulu olan "bukan"'dan geldiğini düşünse de bu iddiayı destekleyen bir kanıt yoktur. Reşidüddin Hamedani, bu ismin bir Merkit prensine ait olduğunu yazmıştır. Bukan ismi sadece Kaçardönemindendeki  belgelerde görülür.

Nüfusun çoğunluğunu Kürtler oluşturur ve şehirde Kürtçenin Sorani lehçesi konuşulmaktadır.

Tarihi 
upright=0.95|küçükresim|Antik Doğu Müzesi'nden kanatlı bir keçiyi tasvir eden Bukan'dan sırlı tuğla Tokyo, Japonya Tanabe 1983

İslam öncesi dönem
Bukan'da MÖ 4100 ile MÖ 4400 yılları arasına tarihlenen çok sayıda eser keşfedilmiştir. Bu eserler Bukan'ın İran Platosu'ndaki ilk insan yerleşimlerinden birine ev sahipliği yaptığını doğrulamaktadır.

İslam sonrası 
Şehir, 14. yüzyılın sonlarından 19. yüzyıla kadar Mukri Emirliği'nin bir parçasıydı. Emirlik gerileyince, çevredeki birçok köyü kontrol eden emiri deviren yerel Kürt aşireti Dehbokri Kürtleri şehrin kontrolünü ele geçirdi. Dehbokri'ler Mükriyan Emirliği'ne karşıydı. Küçük bir şehir olmasına rağmen Bukan, kültürel ve siyasi olarak bölgede önemli bir rol oynadı. 1940'ların ortalarında kısa ömürlü Kürt Mahabad Cumhuriyeti'ne dahil olan kentte bir matbaa kuruldu ve Kürtçe kitap ve dergiler yayımlandı. Daha sonra kasabada bir köylü isyanı yaşanmış ve köylüler aristokratları (beyleri) kovmayı başarmışlardır. İsyan nihayetinde ordu tarafından acımasızca bastırılmıştır.

Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı Bukan'da, 9 Mayıs 2010 tarihinde İran'ın Kürt kökenlilere karşı yürüttüğü politika sonucu 5 kişinin asılmasına tepki olarak tüm İran'ın Kürt kentlerinde olduğu gibi protesto amaçlı eylemler düzenlenmiştir.

 Konumu 
Bukan, Urmiye Gölü'nün ve bağlı bulunduğu eyaletin güneyinde, Batı Azerbaycan ile Kürdistan Eyaleti sınırında, Mianduab ile Sakkız arasındaki kara yolu üzerindedir. Şehir bölgede önemli bir merkez olan Mahabad'a 56 km uzaklıktadır.

 Ekonomisi 
Şehir halkı tarım ve hayvancılıkla geçinir ki Bukan'da önemli bir sanayi tesisi bulunmaz.

 Dış bağlantılar 
  Encyclopaedia Iranica

 Kaynakça 

Kategori:Batı Azerbaycan Eyaleti'ndeki şehirler
Kategori:Batı Azerbaycan Eyaleti'ndeki şehristan merkezleri
Kategori:Batı Azerbaycan Eyaleti'ndeki bahş merkezleri
Şehirler