Tahran (eyalet)

Tahran Eyaleti (Farsça : استان تهران; Ostān-e Tehrān), İran'ın 31 eyaletinden biri.

Başkentin de bağlı olduğu eyalet, İran platosu'nun kuzeyinde yer alır ve 18.909 km alanı kaplar. Kuzeyinden Mazenderan, doğusundan Simnan, güneyinden Kum ve batısından Elburz ile Merkezi eyaletleriyle çevrilidir.

 Ekonomi 
Ülkenin orta kesiminde başkent Tahran'ın da içinde bulunduğu eyalet, sosyal ve ekonomik yönden İran'ın en gelişmiş eyaletidir. Ülke nüfusunun %18'i bu eyalette yaşar ve İran GSMH'nın %29'unu karşılar. Eyalette 13 ilçe, 43 belediye ve 1.358 köy bulunur. Nüfusunun %86,5 kentsel alanda, %13,5'i kırsal alanda yaşamaktadır.

Aynı zamanda başkent olan eyaletin merkezi Tahran, 1778 yılında başkent olmuştur ve bugün 7 milyonu aşan nüfusuyla, dünyanın en kalabalık 20 şehri arasındadır.
upright=1.36|küçükresim|sol| Gülistan Sarayı
upright=0.91|küçükresim|sağ|Elbruz Sıradağları'nın süslediği eyalet merkezi Tahran'ın Elahiye semti.

 Nüfus ve coğrafya 
Tahran eyaleti'nin 12 milyondan fazla nüfusu vardır ve İran'ın en yoğun nüfuslu bölgesidir. Nüfusunun yaklaşık %86,5'i kentsel alanlarda, %13,5'i kırsal kesimde yaşamaktadır.

Eyaletin en yüksek noktası deniz seviyesinden 5.678 m yükseklikteki, Demavent Dağı (bazı kaynaklarda bu dağın Amol bölgesinde olduğu belirtilir ki ülkede bu konuda bir karışıklık mevcuttur), en alçak noktası Varamin ovalarında, deniz seviyesinden 790 m'dir. Meralar 12.800 kilometre kare, ormanlar 330 kilometre kareden fazla alanı kaplar. Eyaletin en büyük nehirleri Kerec Nehri ve Jajrud Nehri'dir.

Tahran Eyaleti'nin güney bölgelerinde iklim, sıcak ve kurudur. Ama kuzeydeki dağ bölgeleri yarı nemli, soğuktur. Yılın en sıcak ayları temmuz ayı ortasından eylül ayı ortalarına sıcaklık kadar sıcaklık 28 °, 30 °C civarındadır. En soğuk ayları aralık-ocak dönemindedir ve sıcaklık ortalaması 1 °C civarındadır. Şu ana kadar tespit edilmiş düşük sıcaklık -15 °C'dir. Tahran şehrinin iklimi ise kışları soğuk, yazları sıcaktır. Yıllık ortalama yağış miktarı, kış mevsiminde maksimum yaklaşık 200 mm'dir. Özetle, eyaletin güneyinde yarı kurak bozkır iklimi ve kuzeyinde soğuk dağ iklimi görülür.

 Tarih 
Tahran Eyaleti'nde, birkaç bin yıl öncesine dayanan yerleşimler olduğunu gösteren çeşitli arkeolojik kalıntılar vardır. 300 yıl öncesine kadar eyaletin merkezi tarihi Rey şehriydi. Ancak 1778'de Tahran şehrinin başkent olmasıyla, eyaletin kültürel, ekonomik, siyasi ve ticari merkezi bu kent olmuştur.

Eyalette, İran Kültürel Miras Kurumu tarafından kültürel önemi olan 1.500 tarihî eser listelenmiştir. Eyaletin doğusundaki tarihi Firuzkuh şehristanı'nda bulunan kalıntılar MÖ 4 bin yıllarına kadar gitmektedir.

 İdari yapı 
Eyaletin yönetim merkezi aynı zamanda başkent olan Tahran şehridir. Haziran 2005 itibarıyla, eyaletin 13 şehristanında, 43 belediye ve 1.358 köy bulunmaktadır. Tahran Eyaleti, kendi içinde şehristan denilen 12 alt bölgeye ayrılmıştır. Aşağıdaki haritada bu şehristanlar ve Tahran Eyaleti içindeki konumları gösterilmiştir.

Not: Harita eski sürüm olduğu için 2010 yılında eyalet olan Elburz Eyaleti'nin şehristanları da burada gösterilmiştir. (İtalik yazılı olanlar)

{| border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center"
|
 Demavend şehristanı
 İslamşehr şehristanı
 Firuzkuh şehristanı
 Kerec şehristanı
  Nazarabad şehristanı
 Pakdeşt şehristanı
 Rey şehristanı
||
<ol start=8>
 Robatkarim şehristanı
 Savocbolag şehristanı
 Şehriyar şehristanı
 Şemiranat şehristanı
 Tahran şehristanı
 Varamin şehristanı

||orta|400px
|}

sol|küçükresim|Tahran Milli Müze'de Pers İmparatorluğu dönemine ait eserler

 Dış bağlantılar 

 Tahran Eyaleti resmi web sitesi
 Tahran Eyaleti Kültürel Miras Kurumu

 Kaynakça