Józef Piłsudski

Józef Klemens Piłsudski (, 5 Aralık 1867; Zułów, Rus İmparatorluğu [bugünkü Litvanya] - 12 Mayıs 1935; Varşova, Polonya), İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı (1918-1922). İki savaş arası dönemde (1918-1939) Polonya ve Avrupa siyaset sahnesindeki en önemli kişilerden birisi olmuştur. Polonya'nın, 1795'ten 1918'e kadar devam etmiş Avusturya, Rusya ve Prusya arasındaki paylaşımına son vererek ülkenin tekrar bağımsızlığını kazanmasını sağlayan ulusal babası olarak görülüyor.. Hatırası Polonya'da bir kişi kültü haline gelmiştir.

I. Dünya Savaşı'nda 'nı kurdu, 1918'de Polonya'nın yeniden bağımsızlığına öncülük etti ve 1920 Polonya-Sovyet Savaşı'nda "Varşova Muharebesi" zaferini kazandı. 1926-1935 arasında fiilen ülkeyi yönetti. "Polonya'nın Kurucusu" ve "Mareşal" unvanlarıyla anılır.

 Erken Yaşam ve Sürgün (1867-1892) 

'ta (günümüzde Litvanya) soylu ancak yoksul bir Polonya-Litvanyalı ailede doğdu. Gençliğinde Rus karşıtı edebiyatla tanıştı. 1887'de Çar III. Aleksandr'a suikast planına adı karıştığı gerekçesiyle ( üyeliği nedeniyle) 5 yıl Sibirya'ya sürüldü. Bu dönemde sosyalist fikirleri benimsedi.

 Devrimci Mücadele (1893-1914) 

1893'te 'ne (PPS) katıldı. 1904'te 'nu kurdu ve silahlı mücadeleyi başlattı. 1908'de 'i (ZWC) kurarak ilk Polonya yeraltı ordusunu oluşturdu. 1912'de  lideri oldu.

 I. Dünya Savaşı ve Bağımsızlık (1914-1918) 

: Avusturya-Macaristan desteğiyle 'ı kurdu (1914). Ancak Almanların Polonya'yı kukla devlet ilan etmesi üzerine 1917'de tutuklandı (). Bağımsızlık İlanı: Kasım 1918'de serbest kalıp Varşova'ya döndü. 11 Kasım 1918'de Polonya Devleti'nin Geçici Lideri  ilan edildi.

 Polonya-Sovyet Savaşı (1919-1921) 

Sovyet ilerleyişini durdurmak için  kurdu. Ağustos 1920'de Varşova Muharebesi'nde Kızıl Ordu'yu yenerek "Vistül Mucizesi"ni yarattı. 1921'de imzalanan Riga Antlaşması’yla doğu sınırları çizildi. Piłsudski, Ukrayna'nın kaybedilmesini eleştirdi.

 İktidar Dönemi ve Sanacja Rejimi (1926-1935) 
 (1926): Parlamenter krize tepki olarak askerî düzenle iktidarı ele geçirdi. Resmi unvanı olmamasına rağmen Milli Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı sıfatıyla yönetti.  (İyileştirme): Yolsuzluk ve siyasi kutuplaşmaya karşı otoriter reformlar başlattı. Muhalefeti bastırdı, anayasayı askıya aldı (1935'te yeni anayasa).

 Ölüm ve Miras 
1935'te karaciğer kanserinden öldü. Cenazesi Kraków'daki Wawel Katedrali'ne defnedildi. Milliyetçilerce "ulusal kahraman", sol kesimce "diktatör" olarak anılır. Bağımsız Polonya'nın sembolü kabul edilir.

 Kaynakça 

 Bibliyografya 




Kategori:1867 doğumlular
Kategori:1935'te ölenler
Kategori:Polonya cumhurbaşkanları
Kategori:Polonya başbakanları
Kategori:Polonya Mareşalleri
Kategori:Légion d'honneur sahipleri
Kategori:Darbe ile iktidara gelen liderler
Kategori:Sovyet-Polonya Savaşı'ndaki kişiler