Nehcü'l-Ferâdîs

Nehcü'l-Ferâdîs (Türkiye Türkçesi: Cennetlerin Açık Yolu), 14. yüzyıl Harezm Türkçesi ile yazılmış bir eserdir. Yazarının kim olduğuna dair kesin bir bilgi yoktur. Fuat Köprülü'ye göre "Kelderli Mahmut"a ait olduğu düşünülmektedir. Şehabettin Mercanî'nin verdiği malumata göre müellifi, kendisini "Mahmud bin 'Ali bin es-Serayî menşe'en ve'l-Bulgarî müvelleden ve'l-Kürdarî" diye tesmiye etmektedir. Eser, Altın Orda sahasında yazılmış olup 18 Ocak 1358 Pazartesi veya 20 Ocak'ta tamamlanmıştır.

Eser, başlıca dört baptan oluşmakta ve her bap ise onar fasıldan meydana gelmektedir. Yazar, seçtiği kırk tane hadisi açıklamaya çalışmaktadır. Bu hadislerin açıklanmasında, tefsirlerden ve eski kaynaklardan yararlanılmıştır. Eserin günümüze kadar gelen birkaç yazması mevcuttur. Bu yazmalardan en eskisi, 1365 yılında yazılmış olan Süleymaniye (Yeni Cami) yazmasıdır. Bu nüsha, harekelidir. Bu nüsha, Mısır'dan gelmiş olup Ebû Sa'id Çakmak'ın oğlu Muhammet Bey'in kütüphanesinde bulunmuş, sonradan İstanbul'a getirilmiştir. Tarihî Altın Orda-Memlûk ilişkileri göz önüne alındığında eserin Altın Ordu sahasında yazılmış olma ihtimali güçlenmektedir. Bir diğeri, 1389 yılında yazılmış olup Yalta Doğu Müzesi'nde bulunmaktadır.

Nehcü’l-Ferâdîs, iki defa Eski Oğuz Türkçesine de aktarılmıştır. Bu aktarımlardan biri, Kastamonu'da Halit Holtacı'nın şahsi kütüphanesindedir. Bu aktarım, Eyüp Akman ve Tuncay Sakallıoğlu tarafından 2013 yılında yayımlanan bir makaleyle tanıtılmıştır.Akman, E. ve Sakallıoğlu, T. (2013). Nehcü’l-Ferâdîs’in Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış yeni bir nüshası: Kastamonu nüshası”, Türk Dili Dergisi, CV (739), 78-80. Diğer aktarım ise Riyad'daki Kral Faysal Araştırma ve İslami Çalışmalar Merkezi Kütüphanesinde bulunmaktadır. Bu aktarım da Samet Onur tarafından tespit edilip tanıtılmıştır.

 Bölümleri 
 Birinci bölüm: Peygamber'in hayatına dair
 İkinci bölüm: Dört halifeye dair
 Üçüncü bölüm: Allah'a yaklaştıran amellere dair
 Dördüncü bölüm: Allah'tan uzaklaştıran amellere dair

Janes Eckmann bunun üzerine çalışan Türkologlardan biridir. En önemli nüshası Yeni Cami  nüshasıdır. Öğrencileri tarafından tamamlanmıştır. 

 Ayrıca bakınız 

 Mahmud Bin Ali’nin “Nehcü’l-Feradis” Eseri (e-kitap). Eserin küçük bir bölümünün çeviri yazıya aktarılmış hâlidir.

 Kaynakça