Bozyiğit, Arpaçay

Bozyiğit, Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Bozyiğit köyünün eski adı Geraşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Geraşeni (გერაშენი), üvey evlat anlamındaki "geri" (გერი) ile köy, yerleşim anlamındaki "şeni" (შენი) kelimelerinde oluşur."გერი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"შენი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye "Gereşen" şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gereşen (كرە شین) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763.

Geraşeni köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Palakatsio bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak Geraşeni, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defteri ile Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde bir köy olarak geçmemektedir. Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, Pekraşeni (Gülyüzü) köyünün yakınında bulunduğu belirtilen Cigraşeni (جكرەشن) köyünün Geraşeni olabileceğini yazmıştır.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი: 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979. 

Bununla birlikte Geraşeni'nib 19. yüzyılda meskun bir yer olduğu Rus idaresinin  1886 yılındaki nüfus tespitinden de anlaşılmaktadır. Geraşen (Герашенъ) olarak kaydedilmiş olan yerleşim, bu tarihte Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Çala nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Tamamı Türk olarak kaydedilmiş olan nüfusu, 74'ü erkek ve 69'u kadın olmak üzere, 18 hanede yaşayan 143 kişiden oluşuyordu.

Gürcü gazeteci V. Koptonaşvili 1894 yılında Ardahan bölgesi gezi günlüklerinde köyün adını Garaşeni (გარაშენი) biçiminde yazmıştır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli ise, köyün adını Geraşeni (გერაშენი) olarak yazmış, burada Karapapakların yaşadığını ve küçük bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu belirtmiştir. Ancak bu kiliseden günümüze herhangi bir kalıntı ulaşmamıştır.2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce: ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2021, s 25.  ISBN 978-9941-9746-3-2

Geraşeni köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan sınırları içinde kaldı. Bu durum 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.

Geraşeni, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gereşen (كرەشین) olarak geçer. Bu tarihte köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının Cala nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. 1935 genel nüfusu sayımında Gereşin köyünde 183 kişi yaşıyordu. Geraşeni veya Gereşen Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Bozyiğit olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında Bozyiğit köyünün nüfusu 396 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 51 kişi okuma yazma biliyordu.

Köy, 23 Kasım 1997 tarih ve 23179 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İçişleri Bakanlığı'nın 21.11.1997 tarih ve 97/48293 sayılı sınır tespit kararı ile Ardahan ili Çıldır ilçesinden ayrılarak Kars'ın Arpaçay ilçesine bağlanmıştır.

 Coğrafya 
Köy, Kars il merkezine 67 km, Arpaçay ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 100 2021 101 2020 107 2019 115 2018 112 2017 110 2016 118 2015 122 2014 121 2013 132 2012 145 2011 150 2010 152 2009 163 2008 168 2007 157 2000 167 1990 266 1985 394

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Arpaçay belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti