Mehmed Nâmık Paşa

Müşîr Mehmed Emin Nâmık Paşa (1804, İstanbul – 1892, İstanbul), 19. yüzyılda yaşamış Osmanlı devlet adamıdır. Mekteb-i Harbiye'yi kurmuş, iki defa Bağdat Vâlisi olarak görev almış, Osmanlı Devleti'nin Londra Büyükelçisi olmuş, Serasker ve Şeyh-ül Vüzera unvanlarını elde etmiştir.

Nâmık Paşa 1804 yılında İstanbul'da doğdu. Babası Osmanlı Sarayı'nda müderris olan Halil Ramis Ağa'ydı. Dedesi Ümmeti Konevî, Antalya Akseki'nin Cevizli köyünden İstanbul'a gelmiştir. 14 yaşına kadar babası tarafından eğitim aldı. 1816 yılından sonra Dîvân-ı Hümâyun'da öğrenimine devam etti.

1834 yılında Ahmed Fevzi Paşa ile birlikte Sultan'ın emriyle Mekteb-i Harbiye'nin kurulmasına öncülük etti. Aynı yıl Osmanlı Devleti'nin Londra Büyükelçiliğine atandı. 1843'te vezir rütbesine yükseldi. Daha sonra Müşîr olarak Arabistan Ordusunun başına geçti. 1851 yılında Irak ve Hecaz orduların başındaki Müşir olarak atandı ve Bağdat Vâlisi oldu. Ancak bir yıl sonra İstanbul'a geri çağrıldı. İstanbul döndükten sonra 1852 yılında Tophâne Müşîri, 1853 yılında da Ticâret Nâzırı oldu.

Kırım Savaşı Osmanlı Devleti mâli açıdan zor durumunda bırakmıştı. Nâmık Paşa Ticâret Nâzırı olarak finansman aramak amacıyla Paris ve Londra'ya gitti. Ancak Avrupa devletlerin garantilerini vermeden bankacılar aşırı yüksek fâiz talep ettiler ve Nâmık Paşa bu finansmanı sağlayamadı. İngiltere seyahatine ait tuttuğu notlar Târih ve Hayat Mecmuâsı'nda 6 bölüm hâlinde yayınlanmıştır.

Nâmık Paşa 1856 yılında Cidde Vâlisi, 1860 yılında Askerî Kurul Başkanı, daha sonra da Serasker olarak görev aldı. 1861 yılında ikinci kez Bağdat Vâlisi olarak atandı. Bu kez yönetimindeki topraklar, günümüzdeki Irak'a tekabül etmektedi çünkü Basra ve Musul vilayetleri de Bağdat Vilâyetine bağlanmıştı. İstanbul'a dönüşünde bugün İstanbul Üniversitesi olarak işlev gören Harbiye binasını inşâ ettirdi. 1872 ve 1876 yılları arasında iki defa Şura-yı Devlet reisliği yaptı. 1883 yılında kendisine Şeyh-ül Vüzera ünvanı verildi.

Nâmık Paşa yaşamının son yıllarını Kabataş'tan Ayaspaşa'ya kadar olan konağında geçirdi. 1892 yılında öldü. Konağının bulunduğu Gümüşsuyu'nda sokak günümüzde "Namık Paşa Yokuşu" olarak anılmaktadır. 4 kez evlenmiş, ancak bir eşinden boşanmıştır. 11 çocuğu olmuştur. Bugün torunları Türkiye, Mısır, Ürdün, ABD, İngiltere, Fransa ve Hindistan'da yaşamaktadır.

 Kaynakça 
 Şehabeddin Akalın, "Mehmed Namık Paşa, İstanbul Üniversitesi Tarih Dergisi, c. IV, İstanbul 1953, sy. 7, s. 127-145.
 Candan Badem, "The Ottomans and the Crimean War", Sabancı Üniversitesi, Doktora Tezi, İstanbul 2007. 
 Gokhan Çetinsaya, Ottoman Administration of Iraq, 1890-1908, Routledge, London and New York 2006. 
 Ahmet Nuri Sinaplı, Şeyhül Vüzera, Serasker Mehmet Namık Paşa, Yenilik Basımevi, İstanbul 1987.

Kategori:1804 doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu devlet görevlileri
Kategori:1892'de ölenler
Kategori:Osmanlı paşaları
Kategori:Osmanlı mareşalleri
Kategori:Osmanlı Bağdat valileri
Kategori:Osmanlı Cidde valileri
Kategori:II. Abdülhamid tarafından seçilen Meclis-i Âyan üyeleri
Kategori:Ticaret ve Ziraat nâzırları
Kategori:Mekteb-i Harbiye
Kategori:İstanbul ilinde ölenler
Kategori:Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun Londra Büyükelçileri