Değinakça

Değinakça ya da Değinak dili (kendilerince Deg Xinag; Holikaçukça: Digenegh Qinag; İngilizce Deg Xinag, Deg Hitʼan, Kuskokwim Ingalik, Ingalik, Kaiyuhkhotana), ABD'nin Alaska eyaletinde Yukon ırmağının aşağılarında Shageluk (Łeggi Jitno’) ile Anvik (Gitr’ingithchagg) yörelerinde konuşulan Atabask dillerinden yok olmak üzere olan Kızılderili dilidir. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 250 kişilik nüfustan 14 kadarı anadillerini konuşabiliyor. En yakın akrabaları Holikaçukça ile Koyukoncadır.

Değinaklar, kendileri için Deg Hitʼan (harfiyen: 'yerli halk'), dilleri için de Deg Xinag (harfiyen: 'yerli dil') adını verirler. Eski yaygın adları olan İngalik, komşuları Yupik Eskimoları tarafından verilmiştir. Yupikçede Ingqiliq sözü Kızılderili anlamına gelir.

Bu dildeki Rusça alıntılar, Alaska'nın Rus döneminden (1733 - 1867) kalmadır. Örnek vermek gerekirse chaynik (< ча́йник) 'çaydanlık', den-gi (< деньги) 'para', veliq (< мыло) 'sabun', vasdliq (< масло) 'tereyağı'.

 Diyalektler ve kabileler 
Değinakçanın birbirine çok benzeyen iki ağzı (sub-dialect) bulunur: Shageluk ağzı ile Anvik ağzı. Daha çok aynı kavram için farklı kelimelerde kendini gösterir.

 Lower Yukon River (Yukon Ingalik)
 Middle Kuskokwim (Kuskokwim Ingalik)

 Örnekler 

 q'unt'ogh uçak
 ggagg hayvan
 ggagg chux ayı (harfiyen: 'büyük hayvan')
 sraqay çocuk
 dran gün
 xik'ugił'anh doktor, hekim
 łegg balık
 łek köpek
 sileg köpeğim
 vileg köpeği
 tso tl'ogh iy mamut
 dina' k'idz bebek (oyuncak)
 xidondiditey oda
 ngan' dit'anh deprem
 sito' babam
 vito' babası
 yix ev
 tinh buz
 dangan demir, metal
 deloy dağ
 vanhgiq Kızılderili dondurması (Indian ice cream)
 choghlugguy (Anvik) niq'asrt'ay (Shageluk) tilki
 vinixiłyiq sabahleyin
 giłiq bir
 teqa iki
 togg üç
 denhch'e dört
 niłq'osnal giłiggi viq'idz iy on bir

 Ayrıca bakınız 
 Alaska Yerli Dil Merkezi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 http://ankn.uaf.edu/ANL/course/view.php?id=7 Deg Xinag Ałixi Ni'elyoy / Deg Xinag Learners' Dictionary (2007)
 http://faculty.washington.edu/sharon/Vowel_quality.pdf  Vowel quality and duration in Deg Xinag by Sharon Hargus (2008)

Kategori:Değinaklar
Kategori:Kızılderili dilleri
Kategori:Denesey dilleri
Kategori:Kuzey Atabask dilleri
Kategori:Alaska yerli dilleri