Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi (Çince: 中国共产党中央委员会, Hanyu Pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì) 1927'den önce Merkez Yürütme Komitesi olarak biliniyordu; Çin Komünist Partisi Ulusal Kongresi tarafından seçilerek oluşturulan ve partinin temel karar alma ve yürütme erkini temsil eden merkezî bir güç organıdır. Bu organ, partinin gelişim sürecinde bir dönüm noktası olan 1927'deki Çin Komünist Partisi Beşinci Ulusal Kongresi'yle birlikte hayata geçirilmiş ve o tarihe kadar görev yapan Çin Komünist Partisi İcra Komitesi'nin yerini alarak daha merkezî bir yapı oluşturmuştur.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi, partinin seçkin kadrolarını temsil eden Merkez Komite asıl üyeleri ve yedek üyelerinden oluşur. Komitenin en üst düzeydeki idarî ve siyasî sorumlusu günümüzde Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri unvanını taşır.

 Temel Görev ve Yetkileri 
Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi, Çin Komünist Partisi Ulusal Kongresi'nin oturumda olmadığı dönemlerde partinin en üst düzeyde sevk ve idare yetkisine sahip liderlik organı olarak görev yapar. Çin Komünist Partisi Tüzüğü (Çince: 中国共产党章程, Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhāngchéng) uyarınca, partinin en yüksek liderlik organları, partinin Ulusal Kongresi ile bu kongre tarafından oluşturulan Merkez Komitesi'dir; bu yapı, partinin iradesinin hem geniş tabanlı temsiliyeti hem de kesintisiz yönetimini teminat altına almaktadır. Ulusal Kongre'nin oturumda olmadığı süre zarfında Merkez Komite, Kongre'de alınan kararları titizlikle hayata geçirir, partinin tüm faaliyetlerine kapsamlı bir şekilde önderlik eder ve uluslararası alanda Çin Komünist Partisi'ni temsil etme yetkisine sahiptir.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Çalışma Yönetmeliği'ne (Çince: 中国共产党中央委员会工作条例) göre, Merkez Komite, Merkezi Politbüro ve Politbüro Daimi Komitesi, parti teşkilatının beyni olarak, Çin Özellikleriyle Sosyalizm düşüncesinin ilerlemesinde stratejik yolu belirler, genel durumu planlar, temel politikaları saptar ve reform süreçlerinde öncülük eder. Partinin bütününü ve ülkenin genelini ilgilendiren hayati önemdeki ilke ve politikalarla ilgili konularda nihai karar ve yorum yetkisi, merkezi birliğin ve tutarlılığın teminatı olarak yalnızca Parti Merkez Komitesi'ne aittir. Parti Ulusal Kongresi'nin oturumda olmadığı dönemlerde Merkez Komite, Ulusal Kongre'de alınan kararları özenle hayata geçirir ve aşağıdak temel yetki ve görevleri yerine getirir:

 Ulusal Kongre'yi toplantıya çağırmak, Ulusal Kongre delege sayısını ve seçim yöntemlerini belirlemek; Merkez Komitesi'nin ve Merkezi Disiplin Denetleme Komisyonu'nun Ulusal Kongre'ye sunacağı raporları ve Parti Tüzüğü değişiklik önerilerini görüşmek ve bunları Ulusal Kongre'nin incelemesine ve onayına sunulmak üzere karara bağlamak. Gerektiğinde, Parti Ulusal Konferansı'nın toplanmasına karar vermek, bu konferansın delege sayısını ve seçilme usullerini tespit etmek.
 Merkezi liderlik organlarını ve Merkez Komitesi Genel Sekreteri'ni seçmek ve göreve getirmek; Merkezi Sekreterya üyelerini onaylamak; Merkezi Askeri Komisyonu'nun yapısını belirlemek; Merkezi Disiplin Denetleme Komisyonu genel kurulunca seçilen Daimi Komite, Sekreter ve Sekreter yardımcılarını tasdik etmek. Merkezi liderlik organlarına ek üyeler seçmek veya üye takviyesi yapmak, Merkezi Sekreterya'ya ve Merkezi Askeri Komisyonu'na üye takviyesinde bulunmak.
 Merkezi Politbüro'nun çalışma raporunu dinlemek ve müzakere etmek.
 Partinin ve devletin genelini kapsayan ve ülkenin kaderini ilgilendiren temel kalkınma ve strateji meselelerini görüşmek ve karara bağlamak.
 Devlet Başkanı ve Başkan Yardımcısı aday önerilerini; Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi, Devlet Konseyi, Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı Ulusal Komitesi, Merkezi Askeri Komisyon, Ulusal Denetim Komisyonu, Yüksek Halk Mahkemesi ve Yüksek Halk Savcılığı gibi kilit devlet organlarının lider kadroları için sunulan aday önerilerini değerlendirmek ve kararlaştırmak.
 Merkez Komite üyeliğinde boşalan pozisyonlara atama yapmak; Merkez Komite asıl veya yedek üyelerine yönelik olarak parti içi görevden alma, parti içi denetim altında tutma veya partiden ihraç gibi disiplin cezalarını kararlaştırmak veya geriye dönük olarak onaylamak.
 Partinin devlet yönetimi, ülke idaresi ve parti içi düzenin sağlanması gibi alanlardaki diğer hayati önem taşıyan sorunları ve konuları müzakere etmek ve çözüme kavuşturmak.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi genel kurulunun oturumda olmadığı dönemlerde, Merkez Komitesi'nin yetkileri, parti yönetiminde sürekliliği ve etkinliği sağlamak üzere, Merkezi Politbüro ve onun Daimi Komitesi tarafından kullanılır.

 Kurumsal Yapı 
Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi, Çin Komünist Partisi Ulusal Kongresi tarafından demokratik usullerle seçilir; Komite, asıl üyelerden ve yedek üyelerden oluşup; her bir dönemi beş yıllık bir görev süresini kapsar. Ulusal Kongre'nin planlanandan daha erken veya geç toplanması durumunda, Merkez Komitesi'nin görev süresi de bu değişikliğe uyumlu bir şekilde yeniden düzenlenir.

Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin asıl ve yedek üye kontenjanları, partinin en üst irade mercii olan Ulusal Kongre tarafından kararlaştırılır. Merkez Komite asıl ve yedek üyelerinin, partiye uzun yıllar hizmet etmiş ve bağlılıklarını kanıtlamış olmalaı esastır; bu kapsamda en az beş yıllık parti kıdemine sahip olmaları şarttır. Üye seçimlerinde, partinin yönetiminde kilit rol oynayan deneyimli kadrolar ile liyakat sahibi seçkin temsilcilerin bir araya getirilmesine özen gösterilir. Bu kişilerin sarsılmaz bir siyasi duruşa, üstün vasıflara sahip olmaları, ülke geneline dengeli bir dağılım göstermeleri ve uyumlu bir yapı oluşturmaları beklenir. Böylece, partiyi, devleti ve orduyu etkin bir şekilde yönetme gibi sorumlulaklarını layıkıyla yerine getirebilecek bir heyet teşkil edilir.

Merkez Komite asıl üyeliğinde bir boşalma olması durumunda, bu pozisyon, Ulusal Kongre'de aldıkları oy oranına göre sıralanan Merkez Komite yedek üyeleri arasından, belirlenmiş usullere uygun olarak ve liyakat esasına göre doldurulur.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Official website of the International Department, Central Committee of CPC