Rezerv para

Rezerv para birimi, merkez bankaları veya diğer para otoriteleri tarafından döviz rezervlerinin bir parçası olarak önemli miktarlarda tutulan yabancı bir para birimidir. Rezerv para birimi uluslararası işlemlerde, uluslararası yatırımlarda ve küresel ekonominin tüm yönlerinde kullanılabilir. Genellikle sağlam para veya güvenli liman olarak da adlandırılır.

Birleşik Krallık'ın İngiliz sterlini 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın ilk yarısında dünyanın büyük bir kısmının birincil rezerv para birimiydi. Ancak 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde ABD doları dünyanın hakim rezerv para birimi haline gelmiştir. Dünyanın dolara olan ihtiyacı, Birleşik Devletler hükûmetinin daha düşük maliyetlerle borçlanmasını sağlayarak ABD'ye yılda milyarlarca dolarlık bir avantaj sağladı.

 Rezerv para birimleri ve kullanım oranları 
+ Rezerv para birimleri ve kullanım oranları  1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2022Amerikan doları %59.0 %62.1 %65.2 %69.3 %71.0 %70.5 %70.7 %66.5 %65.8 %66.0 %66.4 %65.7 %64.1 %64.1 %62.1 %61.8 %62.3 %61.2 %58.36Euro %17.9 %18.8 %19.8 %24.2 %25.3 %24.9 %24.3 %25.2 %26.3 %26.4 %27.6 %26.0 %24.7 %24.2 %20.47Alman markı %15.8 %14.7 %14.5 %13.8Fransız frangı %2.4 %1.8 %1.4 %1.6 %2.1 %2.7 %2.6 %2.7 %2.9 %2.8 %2.7 %2.9 %2.6 %3.2 %3.6 %4.2 %4.7 %4.0 %4.3 %3.9 %3.8 %4.0 %4.95Japon yeni %6.8 %6.7 %5.8 %6.2 %6.4 %6.3 %5.2 %4.5 %4.1 %3.8 %3.7 %3.2 %2.9 %3.1 %2.9 %3.7 %3.6 %4.0 %5.51Kanada doları %1.5 %2.38Avustralya doları %1.5 %1.96İsviçre frangı %0.3 %0.2 %0.4 %0.3 %0.2 %0.3 %0.3 %0.4 %0.2 %0.2 %0.1 %0.2 %0.2 %0.1 %0.1 %0.1 %0.1 %0.3 %0.23Diğerleri %13.6 %11.7 %10.2 %6.1 %1.6 %1.4 %1.2 %1.4 %1.9 %1.9 %1.9 %1.5 %1.8 %2.2 %3.1 %4.4 %5.4 %3.3 %6.14 Kaynaklar: 1995-1999, 2006-2013 IMF: Currency Composition of Official Foreign Exchange ReservesSources: 1999-2005 ECB: The Accumulation of Foreign Reserves

 Amerikan doları 
Amerikan doları, günümüzde en yaygın rezerv para birimidir. 1, 5, 10, 20, 50, 100'lük banknotlardan oluşur. ABD doları, tahsis edilen rezervlerde en yaygın olarak tutulan para birimidir. 2022 yılının dördüncü çeyreği itibarıyla resmi döviz rezervlerinin %58,36'sını oluşturmaktadır. Bu da ABD'nin daha yüksek ticaret açıkları vermesini ve bunun ekonomik etkilerinin büyük ölçüde ertelenmesini, hatta bir döviz krizinin ertelenmesini biraz daha kolaylaştırıyor. Dolar cinsinden varlıkların ABD dışındaki sahipleri varlıklarını diğer para birimleri cinsinden varlıklara kaydırmaya karar verirse, ABD ekonomisi için ciddi sonuçlar doğabilir.

ABD dolarının küresel rezervler içindeki konumu, tahsis edilmemiş rezervlerin payının artması ve uzun vadede doların istikrarına ilişkin şüpheler nedeniyle sıklıkla sorgulanmaktadır. Doların dünyanın tartışmasız rezerv para birimi olarak oynadığı rol, ABD'nin diğer ülkeler arasında gerçekleştirilen işlemlere karşı tek taraflı yaptırımlar uygulamasına olanak tanımaktadır; örneğin ABD'nin BNP Paribas'ya, Fransa'nın ya da işlemlere dahil olan diğer ülkelerin yasalarında olmayan ABD yaptırımlarını ihlal ettiği gerekçesiyle ceza kesmesi gibi. 2014 yılında Çin ve Rusya, davranışlarına yönelik Avrupa ve Amerikan yaptırımlarını aşmak için 150 milyar yuanlık bir merkez bankası likidite takas hattı anlaşması imzaladı.

 Euro 
Euro, günümüzde en yaygın ikinci rezerv para birimidir. 5, 10, 20, 50, 100, 200 ve 500'lük banknotlardan oluşur. Tüm rezerv paraların 1/4'ünü oluşturur. Avrupa Birliği üye ülkelerin ortak para birimidir.

 İngiliz sterlini 
İngiliz sterlini, günümüzde en yaygın üçüncü rezerv para birimidir. 5, 10, 20, 50'lik banknotlardan oluşur. Birleşik Krallık'ın resmî para birimidir.

 Japon yeni 
Japon yeni, günümüzde en yaygın dördüncü rezerv para birimidir. 1000, 2000, 5000 ve 10,000'lik banknotlardan oluşur. Japonya'nın resmî para birimidir.

 İsviçre frangı 
İsviçre frangı, istikrarı nedeni ile ilgi gören rezerv para birimidir. 10, 20, 50, 100, 200, 1000'lik banknotlardan oluşur.

 Çin Renminbisi 
Çin'in para birimi renminbi'dir; yuan onun birincil birimidir.Çin renminbisi 1 Ekim 2016 tarihinde resmi olarak ek bir döviz rezerv varlığı haline gelmiştir. IMF'nin Özel Çekme Hakları (SDR) döviz sepetinin %10,92'sini temsil etmektedir. Çin renminbisi, SDR'deki para birimleri sepetinde ABD doları ve avrodan sonra üçüncü en büyük rezerv para birimidir ve ayrıca 5. en büyük küresel para birimidir.

 Kaynakça 

Kategori:Para birimleri
Kategori:Uluslararası finans
Kategori:Döviz rezervleri