İsrail Krallığı (kuzey)

İsrail Krallığı (İbranice: ממלכת יִשְׂרָאֵל, Mamlehet Yisrael)  Birinci İsrail Krallığı'nın MÖ 930'da yıkılmasından sonra kurulmuş iki devletten biridir. (Diğeri Yehuda Krallığı'dır.) MÖ 930'da kurulan krallığın varlığı MÖ 720'de Asur İmparatorluğu'nun işgaliyle son buldu. En önemli şehirleri Şehem, Tirzah ve Samiriye idi.

 İsim 
Hiç şüphesiz adını Birinci İsrail Krallığı'ndan alan bu krallığa tarihçiler Birinci İsrail Krallığı'nın bölünmesinden sonra kurulan iki krallığın birbirinden kolayca ayırt edilebilmesi için İkinci İsrail Krallığı'na Kuzey Krallığı, Yehuda Krallığı'na ise Güney Krallığı derler.

Kuzey Krallığı'na Tora'da "Yosef Hanedanlığı" Zekeriya 10:62. Samuel 2:10 ve "Samaria'daki İsrail"1. Krallar 22:51 dendiği de görülür.

 Kabileler 
Zebulun, İssakar, Aşer, Naftali, Dan, Menaşe, Efraim, Reuben ve Gad kabilelerinin (ve Levilerin bir kısmının) bir araya gelerek oluşturduğu bu devletin başkenti Samaria idi.

 Tarihi 
 Birleşik Monarşi 

Birinci İsrail Krallığı İsrailoğulları da denen on iki kabilenin bir araya gelerek bugünkü İsrail ve Filistin topraklarında MÖ 1030 yılında kurduğu ve MÖ 930 yılında son bulan bir devletti.

 Bölünme 
Süleyman'ın MÖ 931'de ölümünden sonra kuzeydeki on kabile Süleyman'in oğlu ve vârisi Rehoboam'ı kendilerine kral olarak görmek istemediler. Rehoboam tahta geçtiğinde Yehuda ve diğer kabileler arasında kıskançlıktan kaynaklanan kriz patlak verdi. Yeni kral babasının ağır vergilendirme sistemini hafifletmeyince1. Krallar 12:4 ayaklanma başladı. Rehobaom Kudüs'e kaçmak zorunda kaldı.1. Krallar 12:1-18 Davud'un soyundan olmayan Jeroboam kral olarak başa getirildi fakat Yehuda ve Bünyamin kabileleri Rehoboam'a sadık kaldı. Jeroboam'ı kendilerine kral seçen kuzeydeki on kabilenin ülkesine İsrail Krallığı dendi; başkenti Şehemdi. Kuzey krallığını kabul etmeyen Yehuda kabilesine Kudüs'e sahip olan Bünyamin kabilesi de katılınca güneyde başkenti Kudüs olan Yehuda Krallığı'nı kurdular. Ayrıca Tora'da Yehuda'da Asa hükümdarlığı sırasında Menaşe, Efraim ve Şimon kabilelerinin Yehuda'ya göç ettiğinden bahseder.2 Chronicles 15:9

Başkenti Şehem olan İsrail Krallığı sonra başkentini Tirzah ardından da Kral Omri zamanında Samaria'ya değiştirdi. Asurlular tarafından yıkılana kadar bu ülkenin başkenti Samaria olarak kaldı.2. Krallar 17:5 Önce V.Shalmaneser ve ardından II. Sargon önderliğinde üç yıl süren Asurluların kuşatmasından sonra MÖ 720 yılında kuzeydeki on kabile tarih sayfalarından silindi.

Bugün birçok arkeolojist tarafından Samaria antik dönemin bilgilerini taşıyan en önemli site olarak kabul edilir.Yohanan Aharoni, et al., The Macmillan Bible Atlas, Macmillan Publishing: New York, 1993, p. 94

 İki Krallığın ilişkisi 
Bölünmeden sonraki ilk 6 yıl boyunca Güney Krallığı Kuzey Krallığı'nda otoritesini kabul ettirmeye çalıştı. Ardından gelen sekiz sene boyunca da ortak düşmanlarına karşı (özellikle Şam'a karşı) müttefik oldular. Yehuda ile İsrail arasındaki gerginlik Yehuda Kralı Jehoşafat'ın İsrail'in Ahab Hanedanlığıyla karışık evlilikler yapması sonucu yumuşadı. M.Ö. 840'ta gerçekleşen darbe sonucunda Ahab'ın hanedanlığı yerini Jehu Hanedanlığına bıraktı.

 Krallığın dağılması 
MÖ 930 yılında kurulan İsrail Krallığı'nın varlığı MÖ 720'de Asurlular'ın işgaliyle son buldu. Tora, burada yaşayanların sürüldüğünü ve bu halklara Kayıp On Kabile dendiğini anlatır. Bazı yazarlar ise bu sürülenlerin toplam nüfusun sadece beşte biri olduğunu (40.000 kişi) savunur.Finkelstein & Silberman 2001, The Bible Unearthed. Kuzey'den kaçanların bazıları Kudüs'e yerleşti. Bu nedenle bölgeye hakim olan Yehuda Kralı Hezekiya Kudüs'te (artan nüfus nedeniyle) yeni savunma duvarı ördürttü ve su kaynakları tahsis etti.

M.Ö. 732'de Kuzey Kralı Pekah, Kudüs'ü tehdit etti ve Yehuda Kralı Ahaz, asur Kralı III. Tiglat-Pileser'a haraç vererek ondan yardım istedi. Bunun üzerine Tiglat, Kuzey Krallığına saldırıp Reuben, Gad ve Menaşe kabilelerinin Gilad'daki yaşam alanlarını ve çöldeki karakollar; Jetur, Nafiş ve Nodab'ı ele geçirdi. Aralarında Reuben liderlerinin de olduğu esirleri Habor nehri bölgesine yerleştirdi. Ayrıca Naftali bölgesini ve Efraim'in Janoah şehrini ele geçiren III. Tiglat-Pileser Naftali bölgesine bir vali atadı. Başkent Samaria dahil, Kuzey Krallığı'nın geriye kalan kısmı II. Sargon tarafından ele geçirildi. Ele geçirdiği 27.290 esiri Habor nehri bölgesine ve Medler'e yerleştirdi.

İsrail, küçülmüş topraklarla da olsa, M.Ö. 720'de Asurlular kalan kısmı işgal edene kadar özgür bir krallık olarak varoluşunu sürdürdü. Kalan nüfus bu işgalle sürüldü. Kalan Kuzey Krallık kısmı, 2. Sargon tarafından ele geçirildi. Sargon başkent Samarya'yı da işgal etti. 27.290 kişi sürüldü. Her ne kadar Yahudi öğretisinde kuzeyde yaşayan on kabilenin Asurlular tarafından sürülüp kaybolduğu anlatılsa da Asurluların Dan, Aşer, İssakar, Zebulun ve batı Menaşe'yi sürdüğüne dair bir bilgi bulunmamaktadır.

 Yehuda Krallığı 

MÖ 930'da kurulan Yehuda Krallığı, Babil İmparatorluğu'nun işgali sonucunda MÖ 586 yılında yıkıldı.

 Kültür 
İsrail Krallığı'nda Yehovacılar ve Baalciler olmak üzere iki kült vardı.

Kral Jeroboam, halkının Kudüs Tapınağı ile duygusal bağlarına çözüm olarak biri Bethel'de diğeri Dan'ın kuzeyinde olmak üzere alternatif tapınaklar inşa etti. Tapınaklara, Tanrı'yı simgeleyen altın buzağı yerleştirdi. Jeroboam'ın bu hareketi Tora'da "Jeroboam'ın yolu" ya da "Jeroboam'ın günahları" diye geçer.1. Krallar 16:31

 İsrailli peygamberler 
 İlyas
 Elisha
 Amos
 Hoşea
 Yunus
 Nahum

 İsrail Kralları 
küçükresim|upright=1.82|sol|Israil ve Yehuda krallarinin agaci.

Tarihçiler eski kronolojilerden William F. Albright veya Edwin R. Thiele yeni kronolojilerden ise Gershon Galil veya Kenneth Kitchen'ın kaynaklarını kullanırlar. Aşağıdaki listedeki bütün tarihler M.Ö.'dir

AlbrightThieleGalilKitchenİsmiKrallık unvanı ve şekliNotlar Şaul Hanedanlığı <small>1051–1010<small>1050–1010<small>1050–1010<small>1042–1010Şaul'שאול המלך veya Şa'ul<small>
|<small>İsrail ve Yehuda'nın 40 yıl boyunca kralıydı.Ölüm: Filistilerle Gilboa dağında yapılan savaşta intihar etti.
|- valign=top bgcolor="#ffffec" align="center"
|<small>1010–1008
|<small>1000–998
|<small>1010–1008
|<small>1006–1004
|İş-boşet|(ayrıca Eşba'al veya Aşba'al veya İşbaal olarak da bilinir)
||<small>2 yıl süreyle İsrail'in kralıydı.
|-
|colspan=7 align=center|

 David Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec" align="center"
|<small>1000–962
| 
|<small>1010–970
|<small>1010–970
|Davud|דוד בן-ישי מלך ישראלDavid ben Yeshay, <small>Melekh Yisra'el
|<small>7 yıl Hebron'dan 33 yıl Kudüs'ten İsrail ve Yehuda'nın krallığını yaptı. Ölüm: Doğal
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>962–922
| 
|<small>970–931
|<small>971–931
|Süleyman|שלמה בן-דוד מלך ישראלShelomoh ben David, <small>Melekh Yisra'el
|<small>40 yıl Kudüs'ten İsrail ve Yehuda'nın krallığını yaptı. Yarı ağabeyi Adonijah ile taht mücadelesinde bulundu.Ölüm: Doğal
|-
|colspan=7 align=center|

 Jeroboam Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec" align="center"
|<small>922–901
|<small>931–910
|<small>931–909
|<small>931–911
|Jeroboam I|ירבעם בן-נבט מלך ישראלYerav’am ben Nevat, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Krallığın bölünmesine sebep olan ayaklanmanın lideriydi. Kuzey Krallığın 22 yıl krallığıni yaptı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>901–900
|<small>910–909
|<small>909–908
|<small>911–910
|Nadab|נדב בן-ירבעם מלך ישראלNadav ben Yerav’am, <small>Melekh Yisra'el
|<small>2 yıl krallık yaptı. Ölüm: Kendisi ve ailesi, İssakarlı Ahijah'ın oğlu Baaşa tarafından öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Baaşa Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>900–877
|<small>909–886
|<small>908–885
|<small>910–887
|Baaşa|בעשא בן-אחיה מלך ישראלBa’asha ben Achiyah, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Tirzkah başkentli İsrail'in 24 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>877–876
|<small>886–885
|<small>885–884
|<small>887–886
|Elah|אלה בן-בעשא מלך ישראל’Elah ben Ba’asha, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Tirzkah başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı.Ölüm: Kendisi için çalışan Zimri adındaki bir görevli tarafından sarhoş edilip Azra'daki evinde öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Zimri Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>876
|<small>885
|<small>884
|<small>886
|Zimri|זמרי מלך ישראלZimri, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Tirzkah başkentli İsrail'in 7 gün süreyle kralıydı. Ölüm: Omri Gibbethon'dan çekilip Tirzah'ı kuşatınca sarayını ateşe verdi.
|-
|colspan=7 align=center|

 Omri Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>876–869
|<small>885–874
|<small>884–873
|<small>886–875
|Omri|עמרי מלך ישראל’Omri, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 12 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>869–850
|<small>874–853
|<small>873–852
|<small>875–853
|Ahab|אחאב בן-עמרי מלך ישראלAh’av ben ’Omri, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 22 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Ramoth Gilead'daki savaşta bir okçu tarafından vuruldu. Samaria'ya vardığında öldü.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>850–849
|<small>853–852
|<small>852–851
|<small>853–852
|Ahaziah|אחזיהו בן-אחאב מלך ישראל’Ahazyahu ben 'Ah’av, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Yüksek parmaklıkların arasından düşüp yaralandı ve öldü.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>849–842
|<small>852–841
|<small>851–842
|<small>852–841
|Jehoram (İsrail)|יורם בן-אחאב מלך ישראלYehoram ben ’Ah’av, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 11 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Jehu tarafında öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Jehu Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>842–815
|<small>841–814
|<small>842–815
|<small>841–814
|Jehu|יהוא בן-נמשי מלך ישראלYehu ben Nimshi, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 28 yıl süreyle kralıydı.Asur kralı III. Shalmaneser ile aynı dönemde yaşadığına (MÖ 858 – MÖ 824) ve Kara Dikilitaşta anlatıldığı üzere Asurlulara vergi verdiğine inanılır.(MÖ 841). Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>815–801
|<small>814–798
|<small>819–804
|<small>814–806
|Jehoahaz|יהואחז בן-יהוא מלך ישראלYeho’ahaz ben Yehu, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 17 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>801–786
|<small>798–782
|<small>805–790
|<small>806–791
|Joaş|יואש בן-יואחז מלך ישראלYeho’ash ben Yeho’ahaz, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 16 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>786–746
|<small>782–753
|<small>790–750
|<small>791–750
|Jeroboam II|ירבעם בן-יואש מלך ישראלYerav’am ben Yeho’ash, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 41 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>746
|<small>753
|<small>750–749
|<small>750
| Zachariah|זכריה בן-ירבעם  מלך ישראלZekharyah ben Yerav’am, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 6 ay süreyle kralıydı. Ölüm: Şallum tarafından halk önünde öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Şallum Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>745
|<small>752
|<small>749
|<small>749
|Şallum|שלם בן-יבש מלך ישראלShallum ben Yavesh, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 1 ay süreyle kralıydı. Ölüm: Menahem tarafından öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Menahem Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>745–738
|<small>752–742
|<small>749–738
|<small>749–739
|Menahem|מנחם בן-גדי מלך ישראלMenahem ben Gadi, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 10 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Doğal.
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>738–737
|<small>742–740
|<small>738–736
|<small>739–737
|Pekahiah|פקחיה בן-מנחם מלך ישראלPekahyah ben Menahem, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 2 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Pekah, 50 kişiyle birlikte saraya girip kralı Samaria'daki sarayında öldürdü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Pekah Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>737–732
|<small>740–732
|<small>736–732
|<small>737–732
|Pekah|פקח בן-רמליהו מלך ישראלPekah ben Remalyahu, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 8 yıl süreyle kralıydı. Ölüm: Hoşea'nın komplosu sonucu öldürüldü.
|-
|colspan=7 align=center|

 Hoşea Hanedanlığı 
|- valign=top bgcolor="#ffffec"  align="center"
|<small>732–722
|<small>732–722
|<small>732–722
|<small>732–722
|Hoşea |הושע בן-אלה מלך ישראלHoshe’a ben ’Elah, <small>Melekh Yisra'el
|<small>Samaria başkentli İsrail'in 9 yıl süreyle kralıydı.Asur kralı V. Shalmaneser'e (MÖ 727–722) vergi ödüyordu. fakat MÖ 725'te ayaklandı. Buna karşılık olarak Shalmaneser başkent Samaria'yı kuşattı. Kuşatmanın sonuna kadar ömrü yetmeyince kuşatmayı kardeşi II. Sargon (MÖ 722–705 ) tamamladı. Ölüm:''' Kral Shalmanser Samaria'yi eline gecirip Hoşea'yı ihanetten hapise attı. 

 Kaynakça 

Ayrıca bakınız
 Birinci İsrail Krallığı
 Yehuda Krallığı
 Tarihteki Yahudi devletler


Kategori:Antik İsrail kralları
Kategori:Eski teokrasiler
Kategori:Krallar Kitabı

Kategori:MÖ 10. yüzyılda kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:İsrail Krallığı (kuzey)
Kategori:İsrail Diyarı'ndaki siyasi oluşumlar

fj:Na Matanitu Cokovata ni Isireli#Na matanitu e rua ni Isireli