Pelikozor

Pelikozorlar (Pelycosauria), yalnızca bazal veya ilkel Geç Paleozoyik sinapsitlerinden oluşan ve bazen "memeli benzeri sürüngenler" olarak adlandırılan gayri resmi bir gruptur. Terapsitler ve onların soyundan gelenler hariç tüm sinapsitleri kapsarlar.

Daha gelişmiş sinapsit grubu olan Therapsida, doğrudan pelikozorlardan evrimleştiği için, Pelycosauria kladı parafiletiktir. Böylece, "memeli benzeri sürüngenler" terimine benzeyen "pelycosaurlar" adı, 21. yüzyılda bilim adamları arasında gözden düşmüştü. Ancak modern bilim literatüründe hâla gayri resmi olarak kullanılmaktadır.

 Evrimsel geçmiş 
küçükresim|Pelikozor kafataslarının karşılaştırılması.
Pelikozorlar, memelilerle doğrudan atasal bağları olan, farklı dişlere ve gelişen sert bir damağa sahip bir sinapsit grubu olarak görünmektedir. Pelikozorlar; Geç Karbonifer döneminde ortaya çıktılar, doruk noktalarına Permiyen'in erken kesimlerinde ulaştılar ve yaklaşık 40 milyon yıl boyunca baskın kara hayvanları olarak kaldılar. Birkaçı Kapitaniyen'e kadar yaşadı. Daha sonra kendilerinden evrimleşmiş terapsitler onların yerini aldı.

 Açıklama 
sağ|küçükresim|upright=1.36| Cotylorhynchus (arkada), Ophiacodon ve Varanops
Kladın kimi türleri oldukça büyüktü ve  veya daha fazla uzunluğa erişebiliyordu. Ancak genel olarak küçük türlerden oluşmaktaydı. Bulunmuş büyük pelikozor cinsleri arasında; Dimetrodon, Sphenacodon, Edaphosaurus ve Ophiacodon yer alıyor.

Pelikozor fosilleri Rusya ve Güney Afrika'dan bazı küçük, geç hayatta kalan formlar bilinmesine rağmen, esasen Avrupa ve Kuzey Amerika’da bulunmuştur.

 Taksonomi 
sağ|küçükresim| Eothyris

sağ|küçükresim| Dimetrodon - bir sphenacodontid
1940 yılında, grup ayrıntılı olarak gözden geçirildi ve o sırada bilinen her tür, Alfred Sherwood Romer ve Llewellyn Price tarafından yazılan önemli bir monografta, birçoğu resmedilmiş olarak açıklandı.

Aşağıdaki sınıflandırma 2004 yılında Benton tarafından sunulmuştur.

 Takım Pelycosauria 
 Aile Eothyrididae
 Aile Caseidae
 Aile Varanopidae
 Aile Ophiacodontidae
 Aile Edaphosauridae
 Aile Sphenacodontidae
 Takım Therapsida

 Ayrıca bakınız 

 Memelilerin evrimi
 Therapsida

 Notlar 

 Kaynakça 

Kategori:Parafiletik grupları
Kategori:Synapsida
Kategori:Edward Drinker Cope tarafından adlandırılmış taksonlar