İnsani Gelişme Endeksi'ne göre ülkeler listesi

bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2021-22_UN_Human_Development_Report_(multicolor).svg|alt=World map|küçükresim|İnsani Gelişme Endeksi kategorilerini temsil eden dünya haritasının alternatif bir versiyonu (2022'de yayınlanan 2021 verilerine dayalıdır)
alt=World map|küçükresim|İnsani Gelişme Endeksi kategorilerini temsil eden dünya haritası (2021 verilerine dayalı, 2022'de yayınlandı)
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), yıllık İnsani Gelişme Raporunda 191 ülkenin İnsani Gelişme Endeksini (İGE) derliyor. Endeks, belirli bir ülkedeki sağlık, eğitim ve geliri, ülkeler arasında ve zaman içinde karşılaştırılabilir bir insani gelişme ölçüsü sağlamak için dikkate alır.

İGE, insani gelişmenin en yaygın kullanılan göstergesidir ve insanların kavrama bakış açısını değiştirmiştir. Ancak, endeksin çeşitli yönleri eleştirildi. Bazı bilim adamları, faktörlerin nasıl tartıldığını, özellikle de ek bir yaşam beklentisi yılının ülkeler arasında nasıl farklı şekilde değerlendirildiğini; ve dağılım ve cinsiyet eşitsizliği seviyeleri gibi faktörlerin ihmal edildiğini belirterek, dikkate aldığı sınırlı faktörleri eleştirdiler. İlkine yanıt olarak, UNDP 2010 raporunda eşitsizliğe göre ayarlanmış İnsani Gelişme Endeksi'ni (EUİGE) ve ikincisine yanıt olarak 1995 raporunda Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi'ni (GDI) tanıttı. Diğerleri, ülke başına tek bir numara kullanmanın aşırı basitleştirilmesini eleştirdiler. Ülkeler arasındaki gelişimsel farklılıkları yansıtmak için, 1.600'den fazla bölgeye ait verileri içeren yerel bir İGE (SHDI), 2018 yılında Hollanda'daki Radboud Üniversitesi'ndeki Küresel Veri Laboratuvarı tarafından tanıtıldı. 2020'de UNDP, daha yüksek ekolojik ayak izine sahip ülkelerin puanlarını azaltan, gezegensel baskılara göre ayarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (PHDI) adlı başka bir endeksi tanıttı.

 Boyutlar ve göstergeler 
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Average_annual_HDI_growth_from_2010_to_2021_published_in_2022.png|alt=World map|küçükresim|2022'de yayınlanan 2010'dan 2021'e kadar ortalama yıllık İGE büyümesi
İGE ilk olarak 1990 yılında, gayri safi yurtiçi hasıla gibi tamamen ekonomik ölçütlerden daha kapsamlı bir insani gelişme ölçüsü olma hedefiyle yayınlandı. Endeks, insani gelişmenin üç boyutunu içeriyor: uzun ve sağlıklı bir yaşam, bilgi ve insana yakışır yaşam standartları. Ülkelerin her boyutta nasıl performans gösterdiğini ölçmek için çeşitli göstergeler kullanılır. 2022 raporunda kullanılan göstergeler, doğumda beklenen yaşam süresi; çocuklar için beklenen eğitim süresi; yetişkinler için ortalama eğitim süresi; ve kişi başına düşen gayri safi milli gelir. Göstergeler, her biri 0 ile 1 arasında bir değere sahip bir sağlık endeksi, bir eğitim endeksi ve bir gelir endeksi oluşturmak için kullanılır. Üç endeksin geometrik ortalaması, yani endekslerin çarpımının küp köküdür. insani gelişim indeksi. 0,800'ün üzerindeki değerler çok yüksek, 0,700 ile 0,799 arası yüksek, 0,550 ile 0,699 arası orta ve 0,550'nin altındaki değerler düşük olarak sınıflandırılır.

İGE'yi hesaplamak için kullanılan veriler çoğunlukla Birleşmiş Milletler kurumlarından ve Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) gibi uluslararası kurumlardan gelmektedir. Nadiren göstergelerden biri eksik olduğunda ülkeler arası regresyon modelleri kullanılır. Geliştirilmiş veriler ve metodoloji güncellemeleri nedeniyle, İGE değerleri insani gelişme raporları arasında karşılaştırılamaz; bunun yerine her rapor, önceki bazı yıllar için İGE'yi yeniden hesaplar.
İGE Boyutları ve GöstergeleriBoyutlarGöstergelerBoyut indeksiİGEUzun ve sağlıklı yaşamDoğuşta beklenen yaşam süresiYaşam beklentisi endeksiİnsani gelişim indeksiBilgiBeklenen eğitim yılı

Ortalama eğitim yılıEğitim indeksiMakul bir yaşam standardıKişi başına düşen GSMH (SAGP $)GNI indeksi

  Uluslar 
İnsani Gelişme Raporu, 193 Birleşmiş Milletler üye devletinin yanı sıra Filistin Devleti ve Hong Kong ÖİB'yi içermektedir. Ancak, İnsani Gelişme Endeksi dört BM üye ülkesi için hesaplanmamıştır: DPR Kore (Kuzey Kore), Monako, Nauru ve Somali. Endeksin bazı bileşenleri bu ülkeler için hesaplanabilir. Cook Adaları, Holy See (Vatikan Şehri) ve Niue, Birleşmiş Milletler Sisteminde rapora dahil edilmeyen yegane taraf devletlerdir. Toplamda, İGE 191 ülke için mevcuttur.

Global Data Lab ayrıca Somali'nin İGE'si hakkında veri sağlıyor ve bunu 0,361 (2019) olarak dünyanın en düşük seviyesi olarak gösteriyor, ancak Suriye için veri mevcut değil.

2023'te 1'den 66'ya kadar olan ülkeler "çok yüksek" İGE, 67 ile 115 arasındakiler "yüksek" İGE, 116 ile 159 arasındakiler "orta" İGE ve 160 ile 191 arasındakiler "düşük" İGE olarak belirlendi.

+ Sıralama2015'tenitibarenkideğişim Ülke ya da bölge İGE değeri %büyüme oranı(2010–2023)1  scope=row   0.972  2  scope=row   0.970    scope=row    4  scope=row   0.962  5  scope=row  0.959   scope=row   7  scope=row  0.958  8  scope=row   0.955    scope=row   10  scope=row  0.951  11  scope=row   0.949  12  scope=row  0.948 13  scope=row   0.946    scope=row   15  scope=row   0.940  16  scope=row   0.939   17  scope=row   0.938    scope=row     scope=row   20  scope=row   0.937   21  scope=row   0.931  22  scope=row  0.930 23  scope=row  0.925 24  scope=row  0.924 25  scope=row  0.922 26  scope=row   0.920   27  scope=row   0.919  28  scope=row   0.918  29  scope=row   0.915    scope=row     scope=row   32  scope=row   0.913    scope=row   34  scope=row   0.908  35  scope=row  0.906 36  scope=row   0.905  37  scope=row  0.900 38  scope=row   0.899  39  scope=row  0.895  40   scope=row   0.890  41  scope=row  0.889   scope=row    43  scope=row   0.886  44  scope=row  0.880 45  scope=row   0.878  46  scope=row   0.870  47  scope=row   0.865  48  scope=row   0.862    scope=row   50  scope=row  0.858  51  scope=row   0.853  52  scope=row   0.852  53  scope=row   0.851   54   scope=row   0.848  55   scope=row   0.845    scope=row   57  scope=row  0.844 58  scope=row   0.840  59  scope=row  0.839 60  scope=row   0.837    scope=row   62  scope=row  0.833   scope=row   64  scope=row   0.832  65  scope=row  0.824  66  scope=row   0.820  67  scope=row   0.819  68  scope=row  0.815 69  scope=row   0.811    scope=row   71   scope=row   0.810  72  scope=row  0.807 73   scope=row   0.806   74   scope=row   0.804   75   scope=row   0.799  76  scope=row  0.798   scope=row   78   scope=row   0.797  79  scope=row  0.794 80   scope=row   0.791   81   scope=row   0.789    scope=row    83   scope=row   0.788  84  scope=row  0.786   scope=row    86   scope=row   0.785  87  scope=row  0.779  88   scope=row   0.777  89  scope=row  0.776   scope=row     scope=row   92  scope=row  0.769  93   scope=row   0.766    scope=row   95  scope=row  0.764 96  scope=row  0.763  97   scope=row   0.762   98   scope=row   0.761  99  scope=row  0.756 100   scope=row   0.754    scope=row   102   scope=row   0.752  103   scope=row   0.748   104   scope=row   0.747  105   scope=row   0.746  106   scope=row   0.741  107   scope=row   0.740  108  scope=row  0.733   scope=row     scope=row   111   scope=row   0.731    scope=row   113   scope=row   0.728  114  scope=row  0.722 115   scope=row   0.721    scope=row   117  scope=row  0.720   scope=row     scope=row    120   scope=row   0.710  121  scope=row  0.709 122   scope=row   0.708  123   scope=row   0.706  124  scope=row  0.703 125   scope=row   0.698  126  scope=row  0.695   scope=row   128  scope=row  0.691 129   scope=row  0.689 130   scope=row   0.685    scope=row   132   scope=row   0.678  133   scope=row   0.674    scope=row   135   scope=row   0.668  136  scope=row  0.665 137   scope=row   0.662  138   scope=row   0.649  139   scope=row   0.645  140   scope=row   0.644  141  scope=row  0.637 142   scope=row   0.634  143   scope=row   0.628    scope=row   145   scope=row   0.622  146   scope=row   0.621  147   scope=row   0.617  148   scope=row   0.616  149   scope=row   0.615  150   scope=row   0.609  151   scope=row   0.606  152   scope=row   0.603  153  scope=row  0.598 154   scope=row   0.595  155   scope=row   0.588  156   scope=row   0.584   157   scope=row   0.582    scope=row    159   scope=row   0.578  160   scope=row   0.576  161   scope=row   0.571  162  scope=row  0.564 163  scope=row  0.563 164  scope=row  0.560 165  scope=row  0.555 166   scope=row   0.554  167   scope=row   0.550  168  scope=row  0.544 169   scope=row   0.530  170   scope=row   0.524  171   scope=row   0.522  172   scope=row   0.517  173   scope=row   0.515  174   scope=row   0.514  175   scope=row   0.513  176   scope=row   0.511   177   scope=row   0.510  178   scope=row   0.503  179   scope=row   0.500  180   scope=row   0.497  181   scope=row   0.496  182   scope=row   0.493  183  scope=row  0.487 184   scope=row   0.470  185   scope=row   0.467  186   scope=row   0.459  187   scope=row   0.439  188    scope=row   0.419    scope=row   190  scope=row  0.416 191   scope=row   0.414  192   scope=row   0.404 193   scope=row   0.388 

 Bölgeler ve gruplar 
İnsani Gelişme Raporu ayrıca çeşitli ülke grupları için İGE'yi rapor etmektedir. Bunlar arasında UNDP bölgesel sınıflandırmalarına dayalı bölgesel gruplamalar, şu anda belirli bir İGE parantezine giren ülkeler de dahil olmak üzere İGE grupları, OECD üyeleri ve diğer çeşitli BM gruplamaları bulunmaktadır. Toplu İGE değerleri, tek tek ülkeler için olduğu gibi hesaplanır ve girdi verileri, grupta mevcut verileri olan tüm ülkeler için ağırlıklı ortalamadır.
Bölge veya grup19902000201020152018201920202021OECD0.7950.8400.8750.8930.9010.9050.8970.899Çok yüksek insani gelişme0.7840.8260.8680.8890.8980.9020.8950.896Europe and Central Asia0.6640.6810.7460.7830.7980.8020.7930.796Latin America and the Caribbean0.6330.6890.7330.7580.7660.7680.7550.754Yüksek insani gelişme0.5570.6250.7000.7340.7510.7560.7530.754East Asia and the Pacific0.5070.5920.6840.7220.7410.7480.7480.749Dünya0.6010.6450.6970.7240.7360.7390.7350.732Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri0.6010.6490.6930.7230.7340.7380.7320.730Arab states0.5550.6180.6760.6970.7110.7150.7080.708Developing countries0.5130.5690.6380.6730.6870.6910.6870.685Orta insani gelişme0.4530.5060.5820.6270.6430.6450.6420.636South Asia0.4420.5000.5760.6230.6400.6410.6380.632Sub-Saharan Africa0.4070.4300.5030.5340.5470.5520.5490.547Least developed countries0.3570.4080.4870.5200.5370.5420.5420.540Düşük insani gelişme0.3560.3990.4770.5060.5180.5220.5190.518
 Ayrıca bakınız 

 Afrika
 Avrupa

 Kaynakça 

Notlar

#Ülke
İnsani Gelişme Endeksi