Diokletian sonrası Roma eyaletleri listesi

Diokletian Sonrası Roma Eyaletleri Listesi tablo halinde Roma İmparatorluğunun bölgesel idari yapısının Roma İmparatoru Diokletian'ın MS 395 yılında gerçekleştirdiği idari reformlar sonrasındaki gelişimi hakkında başlıca önemli bilgiler içermektedir. O yılda Roma İmparatorluğu Batı ve Doğu Roma İmparatorluğu olmak üzere ikiye ayrımıştır. Roma İmparatorluğu'nun Diokletian'ın idari reformlarına kadar idari yapıda meydana gelen gelişmeleri Diokletian'a Kadar Roma Eyaletleri Listesi'nde verilmektedir. Verilerin çokluğu ve daha kolay anlaşılabilmesi için bu tür bir ayrım yaparak derlenmeleri gerekliydi.

İmparator Diokletian'un idari reformu kapsamında, o zamanda kadarki mevcut 46 eyaletten, 85 tane, çoğunlukla daha küçük birim oluşturulmuştur. Bu birimler, bir tanesi hariç (Alpes Graiae ve Alpes Poeninae eyaletlerinin Alpes Graiae et Poeninae eyaletine birleştirilmesi) bölünme sonucu meydana getirilmiştir. Sınırlarda önemli ölçüde değişiklik de yapılmamıştır (istisna: Gallia Narbonensis ve Alpes Cottiae eyaletlerine ait toprakların katıldığı Alpes Maritimae eyaleti). Bu reformların beraberinde getirdiği daha önemli bir gelişme ise, o zamana kadar herhangi bir eyalete ait olmama önceliğine sahip olan İtalya yarımadasının sekiz birime bölümnesiydi. Daha sonraki bir reformda ise bu şekilde oluşturulan 93 eyaletin sayısı 119'a yükseltildi ve bu sefer de yeni eyalet yapısı öncelikle bölünmelerin yanı sıra sadece bir tane birleşme sonucu (Numidia Cirtensis ve Numidia Militiane eyaletlerinin Numidia eyaletine dönüştürülmesi) elde edilmişti.

Eyalet sayısının bu kadar yüksek oranda çoğalması, yetki sıralamasında yeni bir hiyerarşik düzeyin oluşturulması gereğini beraberinde getirmişti. Bu ihtiyaç eyaletlerin gruplar halinde Dioecesis (piskoposluk) çatısı altında toplayarak yanıt verilmişti. İmparator I. Konstantin altında ise, askeri görevlerinden azledilen pretoryan valilerini sivil görevlerle görevlendirdiğinde, bir hiyerarşik düzey daha ilave edildi.

 Yönetim Hiyerarşisi 

Bu şekilde Roma İmparatorluğu 4. yüzyılın sonunda aşağıdaki yönetim yapısına kavuşmuştur:

 1. Seviye: İmparator
 2. Seviye: Eyaletler
 Praefectus praetorio per Orientem
 Praefectus praetorio Illyrici, Italiae et Africae
 Praefectus praetorio Galliarum
 3. Seviye: Dioecesis'ler (Piskoposluklar)
 4. Seviye: Vilayetler

395 yılında gerçekleşen bölünme, valileri doğrudan etkilemişti, çünkü "Illyricum, Italia et Africa" eyaletinin bölünmesi gerekiyordu. Bölünme sonrası Praefectus praetorio Galliarum (Galya Eyaleti) ve Praefectus praetorio Italiae et Africae (İtalya ve Afrika Eyaleti) Batı Roma İmparatorluğu'na ait, Praefectus praetorio per Orientem (Doğu Eyaleti) ve Praefectus praetorio Illyrici (Adria/Balkan Eyaleti) Doğu Roma İmparatorluğu'na aitti.

Diokletian'ın reformu sonrası on iki piskoposluktan oluşan yeni bir yönetim yapısı ortaya çıkmıştı. Bunlar:

Roma İmparatorluğu (bölünme öncesi)
 Dioecesis Orientis (Doğu Piskoposluğu - 13 Eyalet)
 Dioecesis Pontica (Pontus Piskoposluğu - 8 Eyalet)
 Dioecesis Asiana (Asya Piskoposluğu - 6 Eyalet)
 Dioecesis Thraciae (Trakya Piskoposluğu - 6 Eyalet)
 Dioecesis Moesiae (Mosya (Bulgaristan/Sırbistan Piskoposluğu - 10 Eyalet)
 Dioecesis Pannoniarum (7 Eyalet)
 Dioecesis Italiae (İtalya Piskoposluğu - 13 Eyalet)
 Dioecesis Africae (Afrika Piskoposluğu - 6 Eyalet)
 Dioecesis Britanniae (Britanya Piskoposluğu - 4 Eyalet)
 Dioecesis Galliae (Galya Piskoposluğu - 8 Eyalet)
 Dioecesis Viennensis (Viyana Piskoposluğu - 5 Eyalet)
 Dioecesis Hispaniae (İspanya Piskoposluğu (İber Yarımadası) - 7 Eyalet)

İmparatorluk bölündüğünde yönetim yapısı 4 eyalet, 15 dioecesis (piskoposluk) ve 119 vilayetle aşağıdaki gibiydi:

Doğu Roma İmparatorluğu
 Prafectus praetorio per Orientem (Doğu Eyaleti)
 Dioecesis Aegypti (Mısır Piskoposluğu - 6 vilayet)
 Dioecesis Orientis (Doğu Piskoposluğu - 15 vilayet)
 Dioecesis Pontica (Pontus Piskoposluğu - 13 vilayet)
 Dioecesis Asiana (Asya Piskoposluğu - 9 vilayet)
 Dioecesis Thraciae (Trakya Piskoposluğu - 6 vilayet)
 Praefectus praetorio Illyricum (Batı Balkan/Adria Eyaleti)
 Dioecesis Macedoniae (Makedonya Piskoposluğu - 7 vilayet)
 Dioecesis Daciarum (Daçya (Romanya) Piskoposluğu - 5 vilayet)
Batı Roma İmparatorluğu
 Praefectus praetorio Italia et Africa (İtalya ve Afrika Eyaleti)
 Dioecesis Pannoniarum (13 vilayet)
 Dioecesis Italiae Annonariae (Kuzey İtalya Piskoposluğu - 7 vilayet)
 Dioecesis Italiae Suburbicariae (Güney İtalya Piskoposluğu - 10 vilayet)
 Dioecesis Africae (Afrika Piskoposluğu - 6 vilayet)
 Praefectus praetorio Galliarum (Galya Eyaleti)
 Dioecesis Britanniae (Britanya Piskoposluğu - 4 vilayet)
 Dioecesis Galliae (Galya Piskoposluğu - 10 vilayet)
 Dioecesis Septem Provinciarum (7 vilayet)
 Dioecesis Hispaniae (İspanya (İberiya Yarımadası) Piskoposluğu - 7 vilayet)

Değişiklikler: "Orientis" Piskoposluğu "Orientis" ve "Aegypti" Piskoposluklarına, "Moesiae" Piskoposluğu, "Macedoniae" ve "Daciarum" Piskoposluklarına ve "Italia" Piskoposluğu, "Italia Annonariae" ve "Italia Suburbicariae" Piskoposluklarına bölünmüştü; "Viennensis" Piskoposluğunun adı ise "Septem Provinciae" olarak değiştirilmişti.

 Tablo 

 Eski eyalet adı Diokletian ve I. Konstantin zamanındaki eyaletler Piskoposluk İmparatorluk bölündüğü zamanki eyaletler (395) Piskoposluk Yaklaşık olarak günümüzde kapsadığı bölgeler Achaea Achaea Moesia Achaea Macedonia Mora Yarımadası, Attika Aegyptus Thebais Oriens Thebais Aegyptus Yukarı Mısır Aegyptus Iovia Oriens Aegyptus Aegyptus Batı Nil deltası Aegyptus HerculeaOriens Augustamnica Aegyptus Doğu Nil deltası Arkadya Aegyptus Orta Mısır Africa proconsularis Proconsularis Zeugitana Africa Africa proconsularis Africa Kuzey Tunus Valeria Byzacena Africa Byzacena Africa Güney Tunus Tripolitana Africa Libya'nın batı kıyıları Alpes Cottiae Alpes Cottiae Italia Alpes Cottiae Italia annonaria Cottius Alpları Alpes Maritimae Alpes Maritimae Viennensis Alpes Maritimae Septem Provinciae Fransa'nınAlpes-Maritimes, Alpes-de-Haute-Provence ve Hautes-Alpes Departmanları Alpes Poeninae Alpes Graiae et Poeninae Galliae Alpes Graiae et Poeninae Galliae Savoy, Wallis kantonu/İsviçre Aquitania Novempopulana Viennensis Novempopulana Septem Provinciae Gaskonya/Fransa Aquitania Viennensis Aquitania prima Septem Provinciae Auvergne/Fransa Aquitania secunda Septem Provinciae Poitou şehri, Charente departmanı/Fransa Arabia Petraea Arabia Oriens Arabia Oriens Ürdün Asia Asia Asiana Asia Asiana Doğu Ege Bölgesi/Türkiye Hellespontus Asiana Çanakkale Boğazı'nın Doğu kıyıları/Türkiye Lydia Asiana Lydia Asiana Türkiye'nin batısı Caria Asiana Caria Asiana Türkiye'nin güney batısı Insulae Asiana Insulae Asiana Ege adaları Phrygia Asiana Phrygia Pacatiana Asiana Türkiye'nin batısı Phrygia salutaris Asiana Türkiye'nin batısı Baetica Baetica Hispania Baetica Hispania Endülüs/İspanya Bithynia et Pontus Bithynia Pontica Bithynia Pontica İstanbul/Türkiye Paphlagonia Pontica Paphlagonia Pontica Batı Karadeniz bölgesi/Türkiye Honorias Pontica   Diospontus Pontica Helenopontus Pontica Sinop/Batı Karadeniz bölgesi/Türkiye Britannia inferior Flavia Caesariensis Britannia Flavia Caesariensis Britannia Orta ve Kuzey İngiltere Britannia Superior Britannia I Britannia Britannia I Britannia   Britannia II Britannia Britannia II Britannia   Maxima Caesariensis Britannia Maxima Caesariensis Britannia   Cappadocia Cappadocia Pontica Cappadocia I Pontica Orta Anadolu/Kapadokya/Türkiye Cappadocia II Pontica Orta Anadolu/Kapadokya/Türkiye Pontus Polemoniacus Pontica Pontus Polemoniacus Pontica Trabzon/Karadeniz bölgesi/Türkiye Armenia minor Pontica Armenia I Pontica Türkiye'nin doğusu Armenia II Pontica Türkiye'nin doğusu Cilicia Cilicia Oriens Cilicia I Oriens Doğu Akdeniz bölgesi/Türkiye Cilicia II Oriens Doğu Akdeniz bölgesi/Türkiye Isauria Oriens Isauria Oriens Orta Akdeniz bölgesi/Türkiye Creta et Cyrene Creta Moesia Creta Macedonia Girit adası Libya superior Oriens Libya superior Aegyptus Libya'nın kuzey doğusu Libya inferior Oriens Libya inferior Aegyptus Mısır'ın kuzey batısı Cyprus Cyprus Oriens Cyprus Oriens Kıbrıs Dalmatia Dalmatia Pannonia Dalmatia Pannonia Dalmaçya, Bosna Epirus Epirus Vetus Moesia Epirus Vetus Macedonia Yunanistan'ın kuzey batısı Galatia Galatia Pontica Galatia salutaris Pontica Orta Anadolu/Türkiye Galatia Pontica Orta Anadolu/Türkiye Pisidia Pontica Pisidia Pontica Güney Anadolu/Türkiye Lycaonia Pontica Güney Anadolu/Türkiye Gallia Belgica Belgica I Gallia Belgica I Gallia Mosel nehri bölgesi/Fransa/Almanya/Lüksemburg Belgica II Gallia Belgica II Gallia Belçika, Marne nehrine kadar Kuzey Fransa Gallia Lugdunensis Sequania Gallia Maxima Sequanorum Gallia Batı ve Doğu İsviçre, Yura Dağlığı Lugdunensis I Gallia Lugdunensis I Gallia Burgonya/Fransa Lugdunensis II Gallia Lugdunensis II Gallia Normandiya/Fransa Lugdunensis III Gallia Bretanye/Fransa, Loire nehrinin güney bölgesi Senonia Gallia Paris, Orléans/Fransa Gallia Narbonensis Narbonensis Viennensis Narbonensis I Septem Provinciae Languedoc/Fransa Viennensis Viennensis Viennensis Septem Provinciae Rhône Vadisi/Fransa Narbonensis II Septem Provinciae Var/Fransa, Vaucluse, Drôme Departmanı/Fransa Germania Inferior Germania II Gallia Germania II Gallia Maas bölgesi/Fransa/Belçika/Hollanda Germania Superior Germania I Gallia Germania I Gallia Alsas'ın kısımları/Fransa,Almanya'nın  Renanya-Palatina ve Baden-Württemberg eyaletleri Italia (önceleri eyalet sayılmıyordu) Venetia et Histria Italia Venetia et Histria Italia annonaria Venedik bölgesi ve İstria/İtalya Aemilia et Liguria Italia Aemilia Italia annonaria Batı Emilia-Romagna bölgesi/İtalya Liguria Italia annonaria Ligurya/İtalya Flaminia et Picenum Italia Flaminia et Picenum annonarium Italia annonaria Doğu Emilia-Romagna bölgesi/İtalya Picenum suburbicarium Italia suburbicaria Marche/İtalya Tuscia et Umbria Italia Tuscia et Umbria Italia suburbicaria Toskana, Umbria/İtalya Valeria Italia Valeria Italia suburbicaria Roma'nın kuzey doğusu/İtalya Campania et Samnium Italia Campania Italia suburbicaria Campania/İtalya Samnium Italia suburbicaria Abruzzo, Molise/İtalya Apulia et Calabria Italia Apulia et Calabria Italia suburbicaria Apulia/İtalya Lucania et Bruttii Italia Brutti et Lucania Italia suburbicaria Calabria, Basilicata/İtalya Lusitania Lusitania Hispania Lusitania Hispania Portekiz, Ekstremadura/İspanya Lycia et Pamphylia Pamphylia Asiana Pamphylia Asiana Türkiye'nin doğu Akdeniz bölgesi Lycia Asiana Türkiye'nin batı Akdeniz bölgesi Macedonia Macedonia Moesia Macedonia Macedonia Yunanistan'ın kuzeyi Macedonia salutaris Macedonia   Epirus Nova Moesia Epirus nova Macedonia Arnavutluk Thessalia Moesia Thessalia Macedonia Bulgaristan/Sırbistan arası Mauretania Tingitana Mauretania Tingitana Hispania Mauretania Tingitana Hispania Fas'ın kuzeyi Mauretania Caesariensis Mauretania Caesariensis Africa Mauretania Caesariensis Africa Cezayir'in Kuzeyi Mesopotamia Mesopotamia Oriens Mesopotamia Oriens Kuzey Irak Osrhoene Oriens Suriye, Fırat'ın doğusundaki bölgeleri Moesia Inferior Moesia Inferior Thracia Moesia II Thracia Bulgaristan'ın Kuzeyi Scythia Thracia Scythia Thracia Romanya'nın Karadeniz bölgesi Moesia Superior Moesia Superior Moesia Moesia I Dacia Güney Sırbistan Dacia Moesia Dacia ripensis Dacia Bulgaristan'ın kuzey batısı Dacia mediterranea Dacia Bulgaristan'ın güney batısı Praevalitana Moesia Praevalitana Dacia Karadağ Dardania Moesia Dardania Dacia Kosova ve Makedonya Noricum Noricum ripense Pannonia Noricum ripense Pannonia Güney Bavyera/Almanya Noricum mediterraneum Pannonia Noricum mediterraneum Pannonia Batı Avusturya Numidia Numidia Cirtensis Africa Numidia Africa Kuzey doğu Cezayir Numidia Militiane Africa Pannonia Superior Pannonia Superior Pannonia Pannonia I Pannonia Doğu Avusturya Savia Pannonia Savia Pannonia Hırvatistan Pannonia Inferior Pannonia Inferior Pannonia Pannonia II Pannonia Voyvodina Valeria ripensis Pannonia Valeria ripensis Pannonia Batı Macaristan Raetia Raetia Italia Raetia I Italia annonaria Graubünden kantonu/İsviçre, Vorarlberg eyaleti,  Kuzey Tirol'un batısı/Avusturya Raetia II Italia annonaria Iller, Tuna ve Inn nehirleri arasında  Alp Dağlığı eteklerindeki bölge  Sardinia et Corsica Sardinia Italia Sardinia Italia suburbicaria Sardinya/İtalya Corsica Italia Corsica Italia suburbicaria Korsika/Fransa Sicilia Sicilia Italia Sicilia Italia suburbicaria Siçilya/İtalya Syria Coele Syria Coele Oriens Suriye Oriens Suriya'nin Akdeniz bölgesi Syria salutaris Oriens Orta Suriye Syria Euphratensis Oriens Suriye, Fırat'ın batı kıyısı Syria Phoenice Syria Phoenice Oriens Phoenice Oriens Lübnan Phoenice Libanesia Oriens Güney Suriye Syria Palaestina Syria Phoenice Oriens Palaestina I Oriens Filistin Palaestina II Oriens Filistin Palaestina salutaris Oriens Sina Yarımadası Tarraconensis Tarraconensis Hispania Tarraconensis Hispania İspanya'nın kuzey doğusu Carthaginiensis Hispania Carthaginiensis Hispania İspanya'nın güneydoğusu Gallaecia Hispania Gallaecia Hispania Galiçya Insulae Baleares Hispania Insulae Baleares Hispania Balear Adaları/İspanya Thracia Europa Thracia Europa Thracia Doğu Trakya/Türkiye Thracia Thracia Thracia Thracia Güney Bulgaristan Haemimontus Thracia Haemimontus Thracia Güneydoğu Bulgaristan Rhodope Thracia Rhodope Thracia Kuzey doğu Yunanistan

#3
#3
#
Kategori:Diocletianus