İsnâaşeriyye

İsnâaşerîyye ya da Onikicilik (), Şiilik mezhebinin en büyük kolu olup, tüm Şii Müslümanların yaklaşık %85'ini oluşturmaktadır. Oniki İmamcılık terimi, taraftarlarınca ilahi emirle tayin edilmiş olan On İki İmam'a ve son imam olan Mehdi el-Muntazar'ın gaybette yaşadığına ve adaleti ve barışı sağlamak için yeniden ortaya çıkacağına olan inancı ifade eder.

Oniki İmamcı Şiiler, On İki İmam'ın hem İslam peygamberi Muhammed'in manevi ve siyasi halefleri olarak Allah tarafından atandığına hem de Müslüman toplumu yönlendirmek ve yönetmek için özel bilgi ve yetkiye sahip olduğuna inanırlar. Muhammed ve on iki imam ismet sıfatları gereği hata ve günahtan uzaktırlar ve ilahi karar yoluyla yani nassla seçilmişlerdir.

Dünya çapında yaklaşık 160 milyon Onikici Şii var: İran, Irak ve Azerbaycan'ın nüfusunun çoğunu ve Bahreyn, Lübnan, Hindistan, Pakistan, Afganistan, Suudi Arabistan, Bangladeş, Kuveyt, Umman, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'da önemli azınlıkları oluşturuyorlar.  İran, Oniki İmamiye Şiiliğinin devlet dini olduğu tek ülkedir.

Oniki İmamiyeciler, İmamet inancı gibi birçok konuda diğer Şii mezhepleriyle ortak inançlara sahiptirler. İsmaili ve Nizari mezhepleri, imamların sayısının farklı olduğuna ve imamet konusunda da çoğunlukla farklı bir halefiyet yoluna inanırlar. İmamın rolü ve genel tanımı konusunda da farklılıklar vardır. Oniki İmamcılar, Muhammed'in "Hatemün Nebiyyin" olduğuna inanmaları, şeriatın neshedilme olasılığını reddetmeleri ve Kur'an'ın hem batıni hem de zahiri yönlerini dikkate almaları bakımından da İsmaililerden ayrılırlar. Türkiye ve Arnavutluk'taki Aleviler ile Suriye ve Lübnan'daki Aleviler, Oniki İmam inancını İsnaaşeriyye ile paylaşırlar, ancak teolojik doktrinleri belirgin şekilde farklıdır.

 Genel bakış 

Ehl-i Sünnet ve Şîa arasındaki farklılık, Şiiliğin Muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilahî seçimle Ali olması gerektiğine inanılmasıdır. İsnaaşeriyye'de son imam olan Mehdî'nin çocukken kaybolup bugün gayba halinde bulunduğu ve ileride tekrar Mehdî olarak Dünya'ya geleceğini kabul ederler. Takriben Şiilerin %85'i Onikici olup Şii Müslüman denirken genelde İsnaaşeriyye'den olanlar kastedilir.

İsnaaşeriyye inancına göre;
 İslâm peygamberi Muhammed'in kızı Fâtıma ve dâmâdı Ali'nin soyundan gelen On İki İmam kanalıyla ulaşan sözleri hadis olarak kabul eder ve bunları en güvenilir olarak görürler. Hadis anlayışlarının, Ehl-i Sünnet anlayıştan farkı şudur ki; bir hadisin sahih olup olmadığına, rivayet eden kişinin Ehl-i Beyt soyundan gelip gelmediğine bakılarak karar verirler. Bu yönüyle Sünnilerce sahih kabul edilen Kütüb-i Sitte'yi genellikle esas almazlar, bunun yerine Kütüb-i Erbaa'ya önem verirler. 
 Bilhassa İslâm peygamberi Muhammed'in kuzeni, dâmadı ve peygamberin ilk hanımı olan Hatice'den sonra İslâm'ı ikinci olarak kabul eden, Ehl-i Beyt'in başı ve peygamberin bugüne kadar gelen soyunun tek babası olan Ali'nin teselsülünü Sünnîlerin hilâfına Hilâfetin yerine esas kabul ederler. Onlara göre Ali, Müslümanların çoğunluğunca kabul edilen dördüncü halife olmaktan ziyade ilâhî tasdik edilmiş ilk imâmdır. Bu imâmlara "İlâhî Halîfeler" de derler.
 Usûl-i fıkıh olarak kıyas yerine aklı kabul ederek ictihadı önemserler.
 Hulefâ-yi Râşidîn yani Dört Halife içinde kabul gören ilk üç halife olan Ebû Bekir, Ömer ve Osman'ın halifeliklerinin hak olmadığını ama bu yüzden de onların küfürle suçlanamayacaklarını kabul ederler.
 Muhammed'i ve kızı Fâtıma'nın yanı sıra On iki imam'ın da mâsum ve yanılmaz olduklarına inanılır.
İmamîye-i İsnâ‘aşer’îyye inancı Azerbaycan, Bahreyn, Lübnan, Irak ve İran'da çoğunlukça benimsenir. Arnavutluk, Suriye ve Türkiye'deki Alevîler, kendilerini Onikici saysa da ana görüşten önemli ölçüde ayrılan inançları vardır. On ikicilik inancı Afganistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Nijerya, Hindistan, Katar, Kuveyt, Pakistan ve Tanzanya'da da büyük azınlıklarca kabul edilir. Daha küçük azınlıklar, Avrupa ve Amerika'nın yanı sıra Endonezya, Gana, Kenya, Malezya, Mısır, Senegal, Sudan, Suudi Arabistan,International Crisis Group. The Shiite Question in Saudi Arabia, Middle East Report No. 45, 19 September 2005 . Umman, Yemen gibi Dünya'nın birçok başka ülkesinde mevcuttur.

 Kaynakça 
Özel

Genel













































Kategori:Şiilik