Osmanlı döneminde Kıbrıs

Kıbrıs, 1570'te başlayan Osmanlı-Venedik Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu tarafından feth edilmesinin ardından, 1878'e dek Osmanlı idaresinde kaldı. 1571-1670 yılları arasında arasında ayrı bir eyalet statüsünde varlığını sürdürdü. Eyaletin yönetim merkezi Dağ Kazâsı'nda yer alan Lefkoşa oldu.

Kıbrıs, Lala Mustafa Paşa komutasındaki ordu ve Piyale Paşa komutasındaki donanma ile birlikteHacı Osman Yıldırım, Hasan Çağlar, Vahdettin Atik, a.g.e., s. 51. yaya 60.000 kişiden oluşan Osmanlı Ordusu, 2 Temmuz 1570'te Limasol'a çıkması"Hürriyet ansiklopedik yıllığı", sf. 198, Hürriyet (1975). ve 4 Ağustos 1571'de Mağusa'nınAli Efdal Özkul, Aydın Özkul, "Kıbrıs'ın sosyo-ekonomik tarihi, 1726-1750", sf. 38, İletişim Yayınları (2005). Venedikli Mağusa Kale komutanı Bragadino'nun 5 maddelik bir antlaşmayla kaleyi teslim etmesiyle sonuçlanan bir seferle Osmanlı İdaresine girdi.Ahmet C.Gazioğlu, Kıbrıs Türk Tarihi, Türk Dönemi 1570–1878, Lefkoşa; Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi, 1994, s.35-83.

15 Eylül 1570 tarihinde Lala Mustafa Paşa, tören ile Lefkoşa şehrine girdi.Yusuf Küçükdağ, "Türk tasavvuf araştırmaları", sf. 209, Çizgi Kitabevi (2005). Osmanlı İmparatorluğu, Ortodokslara serbestçe kilise kurma ve gelişme imkânı sağladı.Erdinç Sancar, "21. yüzyıl stratejilerinde Türk denizcilik tarihi", sf. 174, IQ Kültür Sanat Yayıncılık (2006). Böylece adada Katolik Kilisesi etkinliğini kaybetti ve Ortodoks Kilisesi gelişti.Alasya, Halil Fikret. Tarihte Kıbrıs; 10. sayfa, Kıbrıs Türk Kültür Derneği Genel Merkezi, 1988.

1571 yılında Kıbrıs'ta yapılmış bulunan nüfus sayımında yerli halkın nüfusu 150.000'dir. Burada bulunan Türk askeri ise 30.000 kadardır.Halil Fikret Alasya, "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ", sf. 2, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü (1987). 1572 tarihinde nüfus araştırmalarına göre Mesarye ve Mazato bölgesindeki 76 köyde hiçbir insanın yaşamadığı belirlendi. 22 Eylül 1572 tarihinde çıkan genel iskân kanunuyla Karaman'dan adaya göç ettirilen TürklerPierre Oberling, Mehmet Erdoğan, "Bellapais'e giden yol", sf. 1, Genelkurmay Basımevi (1987). ve Beyşehir, Ürgüp, Niğde, Aksaray, Akşehir gibiSarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 18.sayfa. Anadolu'nun orta kesiminde kalan şehirlerinden aileler getirilerek yerleştirildi. Göç eden aileler iki veya üç sene vergi vermekten muaf tutuldular.

Ele geçirilmesinden sonra Kıbrıs, beylerbeyliği idaresi ilan edildiÇevikel, Nuri (İstanbul, Temmuz 2006). a.g.e, 145.sayfa. ve Avlonya Sancağı'nın sancakbeyi Muzaffer Paşa adanın beylerbeyi oldu. Kıbrıs Kanunnâmesi çıkana kadar eyalet Karaman Vilâyeti Kanunnâmesi ile idare edildi. Kısa bir süre sonra ise mülkî bir yapılanmaya gidilerek Lefkoşa merkezli 16 kazâya ayrıldı.Sarınay, Yusuf (Ankara, 2000). a.g.e, 19.sayfa.

Girit Savaşı sonrasında eyaletin nüfus oranında azalma ve ada üzerindeki ticarî ilişkilerin bozulmasıylaÇevikel, Nuri (İstanbul, Temmuz 2006). a.g.e, 320.sayfa. vergi gelirlerinin düşmesine neden oldu. Bu nedenle 1670 tarihinde Ege adalarını ve Girit'i idare eden Kaptanpaşalık'a bağlandı.

İdari birimleri

Kıbrıs Eyaleti'nde yer alan 16 kaza şu şekildeydi;
 Tuzla Kazâsı
 Limasol Kazâsı
 Piskopi Kazâsı
 Gilan Kazâsı
 Evdim Kazâsı
 Mağusa Kazâsı
 Karpas Kazâsı
 Dağ Kazâsı Değirmenlik Kazâsı
 Baf Kazâsı
 Kukla Kazâsı
 Hırsofi Kazâsı
 Omorfo Kazâsı
 Mesarye Kazâsı
 Girne Kazâsı
 Lefkoşa (Dağ Kazâsı içinde yer alan merkezî kazâ)

Kaynakça

Dış bağlantılar
  The Ottoman Period (1571-1878) (Kıbrıs Cumhuriyeti hükûmeti)
  Kıbrıs'ta Osmanlı imparatorluğu (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)
  Osmanlı Kıbrıs'ında idarî ve toplumsal hayat (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)


Kategori:1571'de kurulan bölgeler ve ülkeler