Kerkenes

Arkeolojik Yerleşme  Adı: Kerkenes Dağı il: Yozgat  İlçe: Sorgun Köy: Şahmuratlı Türü: Höyük Tahribat:  Tescil durumu:  Tescil No ve derece:   Tescil tarihi:  Araştırma yöntemi: Kazı küçükresim
Kerkenes Dağı, Yozgat il merkezinin güneydoğusunda, Şahmuratlı köyünün 5 km batısında, Kapadokya Ovası'nın kuzey ucunda yer alan bir höyüktür. Anadolu platosunda MÖ 600 yılı dolaylarının en geniş yerleşimlerinden biri olarak bilinmektedir. Bir Demir Çağı başkenti olarak büyük olasılıkla Herodot'un yazmalarında belirtilen Pteria olmalıdır. Kent, MÖ 6. yüzyıl ortalarında yağmalanmış ve yakılmıştır. Yerleşmeyi çeviren 7 sur kapılı, toplam 7 km uzunluğundaki surları yıkılmıştır ve bu olaydan sonra kent bütünüyle terk edilmiştir. Kentin yıkımı MÖ 547 yılında Ahameniş İmparatorluğu Kralı Büyük Kiros ile Lidya Kralı Krezüs arasında yapılan Pteria Muharebesi'nin hemen ardından Kiros tarafından gerçekleştirilmiştir. Herodot'a göre kent halkı köle edilmiştir.

Kerkenes'te eko merkez çalışmaları Françoise Summers tarafından 2002 yılında başlatılmıştır

 Kazılar 

Yerleşme en erken olarak 19. yüzyıl sonlarında J. G. Anderson tarafından belgelenmiştir J. G. C. Anderson, A Journey of Exploration in Pontus, Studia Pontica 1, pp. 1-29,  H. Lamertin, 1903. Daha sonra 1927 yılında H. H. von der Osten ve H. F. Blackburn, kentte yüzey araştırması gerçekleştirmiş ve savunma duvarlarının bir haritasını çıkarmışlardır H.H. von der Osten, An Unnoticed Ancient Metropolis of Asia Minor, Geographical Review, vol. 18, pp. 83-92, 1928. Bir sonraki yıl Erich Schmidt, Kerkenes'de kazı çalışmaları gerçekleştirmiştir Erich F. Schmidt,  Test Excavations in the City on Kerkenes Dagh, The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 45, no. 4, pp. 221-274, 1928. Bu açmalarda höyüğün bir Demir Çağı yerleşmesi olduğu anlaşılmıştır. Geniş kapsamlı çalışmalar 1993 yılında Geoffrey D. Summers başkanlığında başlatılmış ve Françoise Summers ile birlikte uluslararası bir ekip tarafından 2012 yılına kadar devam etmiştir. Çalışmalarda jeofizik yöntemleri ile GPS yöntemi ve sıcak hava balonu ile fotoğraflama dahil çeşitli uzaktan algılama yöntemleri kullanılmış ve geniş çaplı yüzey araştırması kazı çalışmaları ile desteklenmiştir 
G. D. Summers, Kerkenes Dag 1993, Arastirma Sonuclari Toplantisi, vol. 12,  pp. 567-582, 1995
M. E. F. Summers and G. D. Summers, Kerkenes Dag 1994. Arastirma Sonuclari Toplantisi, vol. 13, pp. 99-122, 1996
M. E. F. Summers and G. D. Summers, Kerkenes Dag 1995, Arastirma Sonuclari Toplantisi, vol. 14, pp. 331-357, 1997G. and Summers, F., Kerkenes 2007, 31, Kazı Sonuçları Toplantısı, 25-29 Mayıs 2009, Denizli, Ankara, pp. 37-49, 2010
G. Summers, F. and Branting S., Kerkenes 2008, 31, Kazı Sonuçları Toplantısı, 25-29 Mayıs 2009, Denizli, Ankara, pp. 51-64, 2010  Geoffrey D. Summers, OIP 145. Excavations at the Cappadocia Gate: Kerkenes Final Reports 1, Oriental Institute Publications 145, Chicago: The Oriental Institute, 2021 ISBN (hardcover) 978-1-61491-059-6 ISBN (eBook) 978-1-61491-060-2  Geoffrey D. Summers et al., "Excavations at the Palatial Complex: Kerkenes Final Reports 2", Oriental Institute Publications 148, Chicago: The Oriental Institute, 2022  Kazı çalışmaları hâlen Central Florida Üniversitesi'nden Scott Branting tarafından sürdürülmektedir.|tarih=Nisan 2020 }}

 Tabakalanma 

Höyükteki yerleşme tek tabakalı bir Demir Çağı yerleşmesidir. Kentin MÖ 7. yüzyıl sonlarında kurulduğu ileri sürülmektedir. MÖ 6. yüzyılın ortalarında uğradığı yıkımla birlikte bütünüyle terk edilmiştir.

 Buluntular 

Kent çevresi 7 km uzunluğunda bir surla çevrilidir. Bu surun içinde kalan kent alanı 2,5 kilometrekaredir. Sur boyunca kente girişi sağlayan 7 kapı vardır. Bunlardan sadece "Kapadokya Kapısı" olarak adlandırılan biri kazılmıştır. İstilada kent surlarının üst kısımları, bir daha kullanılmasına olanak vermemek için izlenimi verecek şekilde tahrip edilmiştir.

Kentin güney kesiminden, çevreye hakim konumuyla stratejik durumda bir saray yapısı ortaya çıkarılmıştır. Saray yapısının girişindeki taş döşeli alanda büyük bir sütunlu salon ile iki kule vardır. Kulelerin alt kısımlarının yüzeyi düzeltilmiş granit bloklardan, üst kısımları ise bir sıra sarımsı kum taşı, bunun üstünde de yumuşak beyaz kireç taşı kullanılmıştır. Her taş sırası arasında büyük tomruklar yer alır. Yangında bu tomrukların ısısıyla granit camlaşmış, kum taşı bloklar eridiği anlaşılmaktadır. Yangın dolgusu içinde çok sayıda kabartmalı heykel parçası, bir insan heykelinin büyük kısmı ve Frigce yazıtlar bulunmuştur. Saray yapılarının önünde yapay bir havuz bulunmaktadır.

Jeomanyetik yüzey araştırmallarında, Keykavus Kale olarak da bilinen Akropolün güneybatı kesiminin aşağısında, Kapadokya Kapısı'nın karşısında birbirine paralel iki uzun yapı keşfedilmiştir. At ahırları olarak değerlendirilen yapıların çatı genişliği yaklaşık 20 metredir. Yoğun kar yağışı alana bölgede saz damın en az 40 derecelik eğime sahip olması gerekli görülmektedir. Buna göre çatının 8 metre yükseklikte, yapıların ise 12 metre yükseklikte olması gerekmektedir.Kerkenes Projesi 2009 Sezonu Ön Raporu  Sh.: 16, 18

Aşağı kentte yapılan yüzey araştırmalarında mahalleler, sokaklar, açık alanlar ve karmaşık bir su şebekesi saptanmıştır. Ayrıca jeofizik araştırmalar kent merkezinde megaron planda iki yapı göstermiştir. Bunların kamu yapıları olduğu düşünülmektedir.

 Dış bağlantılar 
 Resmî web sitesi  İngilizce
 Yakın plan kroki 


 Kaynakça 

Kategori:Sorgun
Kategori:Türkiye'deki antik kentler
Kategori:Yozgat ilindeki arkeolojik sitler