Hantıca

Hantıca ya da Hantı dili veya Ostyak dili, Rusya'nın Hanti-Mansi ve Yamalo-Nenets özerk bölgelerinde yaşayan ve Hantılar tarafından konuşulan bir Ural dildir. 1994 yılında Salminen ve Janhunen tarafından yapılan araştırmalara göre Rusya'da 12,000 adet Hantıy dili konuşan nüfus bulunmaktadır. Ural dillerinin Ugor koluna mensup Hantı dili, Mansi dili ile beraber Ob-Ugor dillerini oluşturmaktadır. Dil ayrıca Macarca ile akrabadır.

 Lehçeler 
Hantı dili genellikle Batı, Güney ve Kuzey olmak üzere 3 ana lehçe grubuna ayrılır. Batı grubu lehçeleri Salekhard, Ob, İrtiş lehçeleri olarak ayrılır. Doğu grubu lehçeleri ise Surgut ve Vah-Vasyugan lehçelerini barındırır. Bu lehçelerin arasında on üç adet daha alt lehçe bulunmaktadır. Her bir lehçenin arasında okunuş, biçim, sözcük dağarcığı farklılıkları bulunmakta olup, düşük oranda karşılıklı anlaşılabilirlik gösterirler. Bu yüzden bu lehçelerin ayrı birer dil olabileceği de ortaya konmuştur. Glottolog Doğu ve Batı Hantıcayı "Hantı dilleri" grubunda sınıflandırmakta, Kuzey ve Güney Hantıcayı Batı koluna koymaktadır. Güney Hantıcanın tükenmiş olabileceği düşünülmektedir. s 5-6

 Dilbilgisi 
 Adlar 
Adlara özgü ekler arasında ikilik eki , çoğul eki , yönelme eki , bulunma ve yardımcı ek  bulunmaktadır.

Örnekle:
xot "ev" (Macarca ház, Fince koti "ev")
xotŋəna "iki eve"
xotətnə "evlerde (Fince kotona "evde")

Tekil, ikilik ve çoğul iyelik ekleri; tekil, ikilik ve çoğul isimlere üç farklı şekilde eklenir. Buradan 33 = 27 farklı form bulunur.

Örnekle:
məsem "benim ineğim"
məsemən "benim iki ineğim"
məsew "benim ineklerim"
məstatən "ineklerimden ikisi"
məsŋətuw "iki ineğimiz"

 Adıllar 
Yalın haldeki adıllar aşağıdaki gibidir:
  Tekil  İkilik  Çoğul 1. kişi  ma  min  muŋ 2. kişi  naŋ  nən  naŋ 3. kişi  tuw  tən  təw

Ma'nın yazımı belirtme durumunda manət ve yönelme durumunda manəm şeklindedir.

Adıl ve sıfatların açıklaması aşağıdaki gibidir:
tamə "bu", tomə "o", sit "şuradaki": tam xot "bu ev".

Temel soru adılları aşağıdaki gibidir:
xoy "kim?", muy "ne?"

 Sayılar 
Hantıy dili ve Macarca arasındaki sayı benzerlikleri aşağıdaki gibidir:
#Hantıy Macarca1yit, yiyegy2katn, katkettő, két3xutəmhárom4nyatənégy5wetöt6xuthat7tapəthét8nəvətnyolc9yaryaŋ kilenc10yaŋtíz20xushúsz30xutəmyaŋ harminc100sotszáz

 Alfabe 
Hantı yazı dili, Ekim Devrimi'nin ardından üretildi. Başta Latin alfabesiyle yazılan dil, 1937'deki düzenlemelerin ardından Kiril alfabesiyle yazılmaya başladı. Bu yeni sürüme ) fonemini belirtmek üzere <ң> harfi eklendi. Her bir lehçe yazı dilinde baz alınmış olsa da, yazı dilinde, gazetelerde, televizyonlarda ve radyolarda Kazım lehçesi esas alınır.

Kiril (2000 sürümü)

 А а Ӓ ӓ Ӑ ӑ Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ә ә Ӛ ӛ Ж ж З з И и Й й К к Қ қ Л л Ӆ ӆ Ԓ ԓ М м Н н Ң ң Ӈ ӈ О о Ӧ ӧ Ө ө Ӫ ӫ П п Р р С с Т т У у Ӱ ӱ Ў ў Ф ф Х х Ҳ ҳ Ц ц Ч ч Ҷ ҷ Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Є є Є̈ є̈ Ю ю Ю̆ ю̆ Я я Я̆ я̆

Kiril (1958 sürümü)

 А а  Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ә ә  Ж ж З з И и Й й К к  Л л Л' л' М м Н н  О о  Ө ө  П п Р р С с Т т У у  Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ч' ч' Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

Latin (1931-1937)

 A a B в D d E e Ә ә F f H h Һ һ I i J j K k L l Ļ ļ Ł ł M m N n Ņ ņ Ŋ ŋ O o P p R r S s Ş ş  T t U u V v Z z  

 Kaynakça 

 Hantıy dili
 Omniglot
 Doğu Hantıy lehçeleri
 Ethnologue
 Hantıy dili ve Hantılar
 Hantıy Tarihi, nüfusu ve sosyoekonomisi
 Hantıy kaynakça dizini

Kategori:Rusya'daki diller
Kategori:Fin-Ugor dilleri
Kategori:Ünlü uyumu barındıran diller