Plesiosaurus

Plesiosaurus (Yunanca: πλησίος (plesios), yakın + σαῦρος (sauros), kertenkele), Erken Jura Dönemi'nde yaşamış ve soyu tükenmiş, büyük bir sauropterygian deniz sürüngeni cinsidir. İngiltere, Lias'tan neredeyse eksiksiz iskelet kalıntıları bulunmuştur. Küçük kafası, uzun ve ince boynu, kaplumbağayı andıran geniş gövdesi, kısa kuyruğu ve iki çift büyük, uzun yüzgeçleri ile ayırt edilir. Erken fakat oldukça tipik bir üyesi olduğu Plesiosauria (plesiyozorlar) takımınına adını veren cinstir. Yalnızca Plesiosaurus dolichodeirus adlı tek bir türü içerir. P. brachypterygius, P. guilielmiimperatoris ve P. tournemirensis dahil olmak üzere bir zamanlar bu cinse atanan diğer türler, Hydrorion, Seeleyosaurus ve Occitanosaurus gibi yeni cinslere yeniden atanmıştır.

 Keşif 
sol|küçükresim| Mary Anning'den Plesiosaurus'un keşfiyle ilgili imzalı mektup
Plesiosaurus'un ilk tam iskeleti, Aralık 1823'te, erken dönem paleontolog ve fosil avcısı Mary Anning tarafından, Sinemuriyen (Erken Jura) yaşlı kayaçlarda keşfedildi.Torrens 1995Storrs 1997 pp. 146 Diğer Plesiosaurus fosilleri, uzun yıllar boyunca Dorset'teki Lias Grubu kayalarında bulundu, "bu (20.) yüzyılın başlarında, Lias Grubu'ndaki taşocakçılığı faaliyetlerinin kesilmesine kadardı." Henry De la Beche ve William Conybeare, iki yıl önce, 1821'de, türü adlandırmak için daha eksik kalıntıları kullanmış olsalar da (hatta kalıntılar daha önce keşfedilmişti) holotip olan Conybeare'in kalıntıları değildi, Anning'inkilerdi.Andrew 1896Lydekker 1889Owen 1865De la Beche, H. T. & W. D. Conybeare. (1821). Notice of the discovery of a new fossil animal, forming a link between the Ichthyosaurus and crocodile, together with general remarks on the osteology of the Ichthyosaurus. Transactions of the Geological Society of London 5: 559–594

Plesiosaurus, keşfedilen ilk "tufan öncesi sürüngenlerden" biri olup 19. yüzyıl İngiltere'sinde büyük ilgi uyandırdı. William Conybeare ve Henry De la Beche tarafından "Plesiosaurus" (yakın kertenkele) olarak adlandırıldı; çünkü birkaç yıl önce aynı kaya tabakalarında bulunan Ichthyosaurus’a kıyasla daha çok normal bir sürüngene benzediği düşünülüyordu. Plesiosaurus, Plesiosauria takımının tip cinsi olup ilk tanımlanan türdür ve bu nedenle tüm takıma adını vermiştir. Conybeare ve De la Beche, 1821’de Bristol bölgesi, Dorset ve Lyme Regis’te bulunan dağınık fosiller için bu adı ortaya atmıştır." Plesiosaurus'un tip türü olan P. dolichodeirus, Conybeare tarafından 1824'te Anning'in özgün buluntularına dayanarak adlandırılmış ve tanımlanmıştır.

 Açıklama 

 Kafatası ve diş 
sol|küçükresim| Doğa Tarihi Müzesi'nde sergilenen tip örneği
sol|küçükresim|Anılan örnek, bulunan ilk Plesiosaurus iskeleti - 1821'de türlere isim vermek için kullanıldı
Diğer plesiyozor cinsleriyle karşılaştırıldığında, Plesiosaurus'un küçük bir kafası vardır. Kafatası uzundan çok daha dardır,Storrs 1997 pp. 166 en büyük genişliğine gözlerin hemen arkasında ulaşır.Storrs 1997 pp. 165 Ön kısım "açıkça üçgen" dir. Yan görünümde, kafatası, kafatası masasının arkasındaki en yüksek noktasına ulaşır.Storrs 1997 pp. 167 "Dış burun delikleri, iç burun deliklerini örter". Bunlar burnun ucunda değil, daha geride, kafatasının ucundan gözlere daha yakın konumdadırlar. Rhomaleosaurus'un burun deliklerinden farklı olarakCruickshank 1991 sualtında koku alma için uyarlanmış gibi görünmüyorlar. Göz çukuru kabaca daireseldir ve kafatasının uzunluğunun yaklaşık yarısına yerleştirilmiştir. Yüzü yukarı ve yanlara dönüktür. Göz çukurlarının hemen arkasında, göz çukurlarıyla yaklaşık olarak aynı boyutta ve ayrıca kabaca dairesel olan supratemporal fenestralar bulunur. Dört açıklık arasında pineal foramen bulunur ve temporal fenestra arasında dar bir sagital tepe bulunur. Diğer plesiyozorlarda olduğu gibi, damağın pterygoidleri beyin kabuğunun bazioksipitaliyle ancak birleşme pliosaurlar Rhomaleosaurus ve Pliosaurus'taki kadar sağlam değildir.Taylor and Cruickshank 1993 "Damak kemikleri incedir, ancak suborbital fenestra yoktur."
küçükresim|Bir insanla Plesiosaurus'un boyut karşılaştırması.
Alt çenenin iki kolu, yaklaşık 45°'lik bir açıyla bir "V" şekli oluşturur.Storrs 1997 pp. 166 Buluştukları özel bölge olan simfiz sağlamdır. İki rami simfizde kaynaşarak sivri, sığ kepçe benzeri bir şekil oluşturur.Storrs 1997 pp. 169.

Plesiosaurus'un dişleri, "enine kesitte hafif kavisli ve dairesel" olan "basit, iğneye benzer koniler" dir. Uçtan tabana uzanan ince çizgilerle keskin bir şekilde sivri uçludurlar ve ileriye dönüktürler (yukarı doğru). Bu çıkıntı, kafatasının ön ucuna yakın yerlerde daha belirgin hale gelir ve burada yatayın sadece 10-15° üzerinde olabilir.Storrs 1997 pp. 166 Üst çenede diş sırası başına 20 ila 25, alt çene diş sırası başınaStorrs 1997 pp. 165 ve 24 diş vardır. Semfiz bölgesinde bir alt çenenin diş sırasının en fazla dört dişi bulunur.Storrs 1997 pp. 169.

 Omurga 
sol|küçükresim| Mary Anning tarafından 1823'te bulunan neredeyse eksiksiz bir plesiosaur iskeletini tanımlayan Conybeare'nin 1824 tarihli makalesinden bir Plesiosaurus dolichodeirus'un iskelet anatomisinin çizimi
Plesiosaurus, yaklaşık 3.5 metre (11 ft) uzunluğa ulaşan orta büyüklükte bir plesiyozordu.Storrs 1997 pp. 149 38 ila 42 servikal vertebrayı koruyan farklı örneklerle birlikte yaklaşık 40 servikal omur (boyun omurları) vardır.Storrs 1997 pp. 170 Omurganın geri kalanında, boyun-gövde geçişinden bir avuç (holotip örneğinde dört veya beş) "pektoral" omur, yaklaşık 21 dorsal omur veya sırt omuru, üç veya daha fazla sakral omur ve en az 28 kaudal omur bulunur.Storrs 1997 pp. 171 Genel olarak, centra servikal vertebra, nispeten biraz daha uzun uzunluğa göre olan uzamıştır. Bununla birlikte, genişlik genellikle uzunluktan daha büyük veya buna eşittir. Servikal merkezin eklem yüzeyleri "hafif içbükey ve böbrek şeklinde, yuvarlak, hafif buruşuk kenarlıdır." Merkezin ventral yüzeyinde foramina subcentralia adı verilen küçük delikler bulunur. Dorsallerin bazıları, servikaller gibi buruşuk eklem kenarlarına sahiptir; bu özellik tipik olarak kaudallerde yoktur.

Kaburgalar boyundan kuyruğa kadar bulunur. Servikal kaburgalar balta şeklindedir ve iki eklem başı vardır.Storrs 1997 pp. 170 Dorsal kaburgalar kalındır ve sadece bir başı vardır. Sakral kaburgalar "kısa, sağlam ve her iki uçta da küt veya topuz benzeridir." Kaudal kaburgalar, kuyruk boyunca yerlerine bağlı olarak farklı morfolojilere sahiptir, ön örnekler sivri ve daha uzak örnekler "geniş ve künt" olarak kullanılır.  Plesiosaurus ayrıca "göbek kaburgaları" olarak da bilinen gastralyaya sahiptir. Omuz ve pelvis arasında dokuz veya daha fazla gastralya grubu bulunur. Her set yedi elemandan oluşur: orta hatta üç yan elemanla çevrili bir kemik.Storrs 1997 pp. 171

 Uzuvlar 
küçükresim|Yaşam restorasyonu
Omuz kuşağı sadece kısmen biliniyor ancak plesiosaurlar için tipik gibi görünüyor. Ön uçta kaynaşmış klavikulalar, skapulalar (omuz bıçakları) ve büyük korakoidler içerir. Skapula ve korakoidlerin her ikisi de glenoidlere (kol yuvaları) katkıda bulunur. Pektoral fenestra adı verilen bir çift oval delik, skapular/korakoid temasların ortasında bulunur.Storrs 1997 pp. 171 Ön ayaklar, çoğu plesiyozorunkiyle karşılaştırıldığında uzun ve nispeten dardır. Humerus (üst kol kemiği), sauropterygianlar arasında korunan ilkel bir özellik gibi görünen belirgin bir eğriliğe sahiptir. Olgun Plesiosaurus ayrıca humerusun ventral yüzeyi boyunca belirgin bir oluğa sahiptir. Önkol, düz, geniş, hilal şeklinde bir ulna ve "sağlam ve sütun benzeri" bir radius içerir. Bilek altı kemik içerir.Storrs 1997 pp. 173 El küreğinin beş parmağı vardır; falangeal formül belirsizdir, ancak "başparmak" tan beşinci "parmak"a kadar büyük bir birey için sayı 4-8-9-8-6'dır.Storrs 1997 pp. 176

Pelvis, eşit kasık kemikleri, ischiaStorrs 1997 pp. 176 ve pelvisi vertebral kolona bağlayan bıçak şeklindeki ilia içerir.Storrs 1997 pp. 178 Asetabulum, kasık kemikleri ve ischia üzerindeki yüzeyler tarafından oluşturulur. Göğüs kemerine benzer şekilde, ischia ve kasık kemikleri arasında bir çift delik vardır. Arka ayaklar uzun ve dardır ve yetişkinlerde ön ayaklardan çok daha küçüktürler. Uyluk kemikleri düzdür. Alt arka bacak kabaca eşit büyüklükte iki kemik, sağlam kaval kemiği ve yarım ay şeklindeki fibula içerir. Ayak bileğinde altı kemik vardır. Ayak pedalı beş basamak içerir. El gibi, falangeal formül de belirsizdir, ancak en içten dışa "ayak parmağına" en az 3-7-9-8-7'dir.

 Sınıflandırma 
Plesiosaurus tarihsel olarak bir çöp sepeti taksonu olmuştur. Bunun nedeni kısmen ilgili fosillerin az sayıda anatomik veya taksonomik çalışmasıdır. Eleştirel olmayan taksonomik çalışma, Mezozoik'in farklı dönemlerinde yaşamış yüzlerce türün Plesiosaurus'a atanmasıyla sonuçlandı. Daha genç Jura veya Kretase türlerinin hiçbiri Plesiosaurus'a ait değildir. Erken Jura türlerinin gözden geçirilmesi, Plesiosaurus'a uygun şekilde atanan tek İngiliz türünün P. dolichodeirus olduğunu göstermektedir.Storrs 1997 pp. 146 Birkaç başka Avrupa Erken Jura türü yeni cinse atanmıştır. Örneğin: P. brachypterygius, P. guilielmiimperatoris ve P. tournemirensis, yeni cinsler olan, Hydrorion, Seeleyosaurus ve Occitanosaurus'a atandı.

Aşağıdaki kladogram, Benson ve ark. (2012) tarafından oluşturulmuş olup, Plesiosaurus'un Plesiosauria içindeki yerleşimini gösterir.

 Tabakabilim 
sol|küçükresim| Calgary'de geçici olarak atıfta bulunulan örnek
Kesin Plesiosaurus dolichodeirus örnekleri Dorset'in Lyme Regis bölgesi ile sınırlıdır.Storrs 1997 pp. 148 İngiltere'nin Lias Grubu'ndaki en yaygın plesiyozor türü gibi görünüyor.Storrs 1997 pp. 179 Plesiosaurus en iyi "Mavi Liyasın üst kısmı, 'Sığır Eti ile Şeyller' ve alt Siyah Ven Marlları" ile temsil edilir; Lias Grubu ammonit fosil bölgelerini kullanan bu kayalar, erken Sinemuriyen evresine tarihlenmektedir. Diğer bazı Plesiosaurus fosilleri daha sonraki Sinemuriyen kayaçlarındandır. En eski örnek, geç Raetiyen veya erken Hettang kayalarından geldiği düşünülen bir kafatası olabilir.Storrs 1997 pp.180

 Paleoekoloji 
Plesiosaurus, esas olarak deniz tarağı ve salyangozla beslendi ve belemnitler, balıklar ve diğer avları da yediğini düşünülüyor. U şeklindeki çenesi ve keskin dişleri balık tuzağı gibi olurdu. Kendini küreklerle itiyordu, kuyruğu fazla kullanılamayacak kadar kısaydı. Boynu, bir kovalamaca sırasında seyir halindeyken dümen olarak kullanılmış olabilir. Plesiosaurus, deniz yılanları gibi suda gençken yaşayabilmesi için canlı doğurdu. Gençler açık okyanusa taşınmadan önce haliçlerde yaşamış olabilir.

Plesiosaurus'un uzun boynunun hızlanmaya çalışırken bir engel olacağı, boyundaki herhangi bir bükülmenin türbülans yaratacağı varsayılmıştır. Eğer durum buysa, o zaman Plesiosaurus iyi bir ivme elde etmek için boynunu düz tutmak zorunda kalacaktı, bu da avlanmayı zorlaştıracak bir şeydi. Bu nedenle, bu hayvanların onları takip etmeye çalışmak yerine avın yaklaşmasını gerçekten beklemeleri mümkün olabilir.

 Kaynakça 
 Notlar 

 Alıntılanan kaynaklar 
 Andrews, CW 1896. "Plesiosaurya kafatasının yapısı üzerine". Quarterly Journal of the Geological Society, Londra, 52, 246-253.
 Brown, DS 1981. "İngiliz Üst Jura Plesiosauroidea (Reptilia) ve Plesiosauria'nın filogeni ve sınıflandırmasının bir incelemesi". British Museum Bülteni (Doğal Tarih): Jeoloji, 35, (4), 253-347.
 Cruickshank, ARI; Küçük, PG; ve Taylor, MA 1991. "Plesiosaurlarda Dorsal burun delikleri ve hidrodinamik tahrikli sualtı koku alma". Doğa, 352, 62-64.
 Lydekker, R. 1889. British Museum'daki Reptilia ve Amphibia fosili kataloğu (Doğa Tarihi), Bölüm II. Ichthyopterygia ve Sauropterygia takımlarını içerir. British Museum (Doğa Tarihi)
 Richard Owen, Liyas Oluşumlarının Fosil Sürüngeni, pt iii. (Monogr. Paleont. Sok., 1865)
 Kişi, PO 1963. Grubun stratigrafik ve coğrafi dağılımının bir özeti ile Plesiosauria sınıflandırmasının bir revizyonu. Lunds Universitets Årsskrift, NF Avd. 2. 59, 1-59.
 Storrs, GW 1991. "Corosaurus alcovensis (Diapsida: Sauropterygia) ve Wyoming'in Triyas Alcova Kireçtaşının anatomisi ve ilişkileri". Peabody Doğa Tarihi Müzesi Bülteni, 44, 1-151.
 Storrs, GW ve Taylor, MA 1996. "Street, Somerset, İngiltere'nin en alt Lias'ından (Rhaetian / Hettangian) yeni bir plesiosaur cinsinin kafatası anatomisi". Omurgalı Paleontolojisi Dergisi, 16, (3), 403–420.
 Storrs, GW 1997. "Plesiosaurus cinsinin morfolojik ve taksonomik açıklaması". 145-190. Callaway, J. M ve Nicholls, EL (ed.). Eski Deniz Sürüngenleri . Akademik basın. Londra.
 Taylor, MA ve Cruickshank, ARI 1993. Westbury, Wiltshire'daki Yukarı Jurassuc'tan Pliosaurus brachyspondylus'un (Reptilia: Plesiosauria) kraniyal anatomisi ve fonksiyonel morfolojisi. Londra Kraliyet Cemiyeti'nin Felsefi İşlemleri, Seri B, 341, 399-418.
 Torrens, Hugh 1995. "Lyme'li Mary Anning (1799-1847); 'Dünyanın Tanıdığı En Büyük Fosilist'". İngiliz Bilim Tarihi Dergisi, 25 (3): 257–284

 Dış bağlantılar 


 Cins Plesiosaurus - Plesiosaur Dizini
 Plesiosauroidea – Palaios
 Plesiosauria – Mikko'nun Filogeni Arşivi

Kategori:1821'de tanımlanan fosil taksonları
Kategori:Plesiosauridae
Kategori:Erken Jura sürüngenleri
Kategori:William Conybeare tarafından adlandırılmış taksonlar
Kategori:Henry De la Beche tarafından adlandırılmış taksonlar