Soykırım Sözleşmesi

Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 9 Aralık 1948 tarihli ve 260 A (III) sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 12 Ocak 1951'de yürürlüğe girmiştir. Sözleşme, avukat Raphael Lemkin tarafından Simele Katliamı, Holokost ve Ermeni Kırımına atfedilen soykırım terimini yasal olarak tanımlamaktadır. Sözleşmeye taraf ülkeler, soykırım suçunu önlemek ve cezalandırmakla yükümlüdürler. Sözleşmeyi şu ana dek onayan ülke sayısı 140'tır.

Soykırım suçunu ifade etmek üzere gerek uluslararası öğretide gerekse uluslararası hukukun normatif metinlerinde kullanılan “genocide” terimi, ilk kez 1944 yılında Polonya asıllı hukukçu Raphael Lemkin tarafından kavramsallaştırılmıştır. Lemkin, bu terimi oluştururken Yunanca “genos” (soy, ulus) ile Latince “cide” (öldürme) kelimelerini birleştirmiş; böylece belirli bir ulusal, etnik, ırksal veya dinsel grubun, salt bu kimliğinden dolayı sistematik biçimde yok edilmesini ifade eden yeni ve özgün bir suç kategorisi ortaya koymuştur. Lemkin’in yaklaşımı, bireylere karşı işlenen münferit ağır suçlardan ziyade, kolektif varlığı hedef alan fiillerin hukuken müstakil ve niteliksel olarak daha ağır bir suç rejimi altında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesine dayanmaktadır. Bu kavramsal çerçeve, daha sonra 1948 tarihli Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nin kabulüyle pozitif uluslararası hukukta karşılığını bulmuştur.

Soykırım suçunun hukuki niteliğinin belirginleşmesinde, II. Dünya Savaşı sonrasında yürütülen yargılamalar da önemli bir rol oynamıştır. Özellikle Adolf Eichmann hakkında yürütülen yargılama sürecinde, Yahudi halkına karşı işlenen fiillerin yalnızca yaygın ve sistematik saldırılar olarak değil, aynı zamanda insanlığa karşı suçların en ağır ve nitelikli biçimi olarak değerlendirilmesi dikkat çekicidir. Bu yargılamada, soykırım teşkil eden eylemlerin, insanlığın ortak vicdanını hedef alan ve uluslararası toplumun bütününü ilgilendiren suçlar olduğu vurgulanmıştır. Böylece soykırım, insanlığa karşı suçlar kategorisi içinde özel bir ağırlığa sahip olmakla birlikte, korunan hukuki değerin kolektif nitelikte olması nedeniyle kendine özgü bir konum kazanmıştır.

Lemkin’in teorik katkıları ile savaş sonrası yargılamaların ortaya koyduğu içtihadi yaklaşımlar, soykırım suçunun uluslararası ceza hukukunda hem kavramsal hem de normatif düzeyde en ağır suç tiplerinden biri olarak kabul edilmesinin temelini oluşturmuştur.

 Soykırım tanımı 
Sözleşmenin 2. maddesi, soykırımı şöyle tanımlamaktadır:

Sözleşmenin 3. maddesi ise cezalandırılacak eylemleri sıralamaktadır.

Sözleşmenin temel amacı, Nazi Almanyası tarafından II. Dünya Savaşı sırasında uygulanan soykırım gibi eylemlerin önlenmesidir. Sözleşmenin ilk taslağı politik cinayetleri de içermekteydi ancak SSCB ve birkaç ülke, politik görüşleri ve toplumsal duruşları birbirine yakın öbeklere karşı düzenlenen eylemlerin soykırım suçu kapsamına girmeyeceğini savunmuşlardır. Bu koşul, varılan uzlaşmanın ardından taslaktan çıkarılmıştır.

 Taraflar 

sağ|300px|küçükresim|Soykırım Sözleşmesi'ne katılım

Bahreyn, Bangladeş, Amerika Birleşik Devletleri, Filipinler, Hindistan, Malezya, Singapur, Vietnam, Yemen ve Yugoslavya; sözleşmeye, soykırım soruşturmalarına kendi ülkelerinin izni olmaksızın konu olmalarını engelleyen bir ek koşul koymuşlardır.

 İhlaller 
 Ruanda 
1948 tarihli yasanın uygulandığı ilk durum, Ruanda'nın küçük bir kasabasının eski belediye başkanı olan Jean-Paul Akayesu'nun 2 Eylül 1998'de Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne çıkarılması ve soykırımla suçlanmasıdır. Başsavcılığını Pierre-Richard Prosper'ın üstlendiği dava, Jean Kambanda'yı Ruanda geçici hükûmetinin başına getirmiştir.

 Yugoslavya 
Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal eden ilk ülke Sırbistan olmuştur. Uluslararası Adalet Divanı 26 Şubat 2007 tarihli kararında (Bosna Hersek - Sırbistan ve Karadağ davasında) Sırbistan'ın Bosna savaşı sırasında soykırım eyleminde bulunmadığına hükmetmiş ancak Belgrad'ı 1995 Srebrenitsa Katliamı'na engel olamamakla suçlamıştır. Karar, soykırım suçlularının Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmemiş olduklarına özellikle dikkat çekmiştir.Mahkeme, Bosna'daki cinayetlere "soykırım" dedi  The New York Times, 26 Şubat 2007. Kararın bir kopyasına buradan  erişilebilir

 Ayrıca bakınız 

 Komut yükümlülüğü
 İnsan hakları istismarı
 Uluslararası hukuk
 Savaş suçları

 Kaynakça 

 Bibliyografya 
 Henham, Ralph J.; Chalfont, Paul; Behrens, Paul (2007). Soykırım Ceza Hukuku: Uluslararası, Karşılaştırmalı ve Kavramsal Bakış Açıları, Ashgate Publishing, Ltd., ISBN 0-7546-4898-2, 9780754648987 sf. 98


Kategori:1948'de Fransa
Kategori:Soykırım
Kategori:İnsan hakları belgeleri
Kategori:Ermenistan antlaşmaları
Kategori:Avustralya antlaşmaları
Kategori:Avusturya antlaşmaları
Kategori:Azerbaycan antlaşmaları
Kategori:Belçika antlaşmaları
Kategori:Bolivya antlaşmaları
Kategori:Kanada antlaşmaları
Kategori:Şili antlaşmaları
Kategori:Hırvatistan antlaşmaları
Kategori:Danimarka antlaşmaları
Kategori:Estonya antlaşmaları
Kategori:Finlandiya antlaşmaları
Kategori:Honduras antlaşmaları
Kategori:İtalya antlaşmaları
Kategori:Kazakistan antlaşmaları
Kategori:Lübnan antlaşmaları
Kategori:Litvanya antlaşmaları
Kategori:Lüksemburg antlaşmaları
Kategori:Meksika antlaşmaları
Kategori:Karadağ antlaşmaları
Kategori:Yeni Zelanda antlaşmaları
Kategori:Kuzey Makedonya antlaşmaları
Kategori:Norveç antlaşmaları
Kategori:Pehlevi Hanedanı'nın antlaşmaları
Kategori:Pakistan antlaşmaları
Kategori:Peru antlaşmaları
Kategori:Portekiz antlaşmaları
Kategori:Slovakya antlaşmaları
Kategori:Güney Kore antlaşmaları
Kategori:İsveç antlaşmaları
Kategori:Türkiye'nin antlaşmaları
Kategori:Yugoslavya antlaşmaları
Kategori:Afganistan Krallığı'nın antlaşmaları
Kategori:Yunanistan Krallığı antlaşmaları
Kategori:Hollanda antlaşmaları
Kategori:Sovyetler Birliği antlaşmaları
Kategori:Birleşik Arap Emirlikleri antlaşmaları
Kategori:Birleşik Krallık antlaşmaları
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri antlaşmaları
Kategori:Birleşmiş Milletler sözleşme ve antlaşmaları