Kherei Anıtı

sağ|küçükresim|Litoon tapınak kompleksi. Üç tapınağın temelleri açıkça görülebilmektedir.
Kherei Anıtı veya Ksanthos üç dilli yazıtı, standart Likçe veya Likya A, Grekçe ve Aramice dillerinde üç dilli bir yazıttır, 1973 yılında günümüz Türkiye'sinde, antik Likya'da, Ksanthos yakınlarındaki Litoon tapınak kompleksinin (tanrıça Leto'ya adanmış) arkeolojik keşfi sırasında keşfedilen Litoon Üç Dilli Steli adı verilen dört kenarlı bir taş stelin yüzlerini kaplar. Likya, Ahameniş İmparatorluğu'nun egemenliği altındayken yapılmıştır. Yazıt, tanrılara referanslar ve yeni kültteki görevliler için hükümler içeren bir kültün kurulmasını yetkilendiren bir kararnamenin kamuya açık bir kaydıdır. Likya dili 41 satır; Yunanca 35 ve Aramice 27 satır gerektirir. Bunlar kelimesi kelimesine çeviriler değildir, ancak her biri diğerlerinde bulunmayan bazı bilgiler içerir. Aramice biraz yoğunlaştırılmıştır. First page displayable no charge.

 Sitenin bulunması 

Litoon, antik Likya'nın başkenti Ksanthos'un yaklaşık  uzunluğunda bir tapınak kompleksidir. Kompleksin tarihi MÖ 7. yüzyıla kadar uzanıyor ve Likya Birliği'nin merkezi olduğu düşünülüyor. İçerisinde Lētō, Artemis ve Apollon2A adanmış üç tapınak bulunuyordu. Stel, Apollon Tapınağı'nın yakınında bulundu ve Fethiye Müzesi'ne kaldırıldı. Tüm alan şu anda birkaç santim su altındadır.

 Yazıtın tarihi 
küçükresim|Steldeki metnin yakın çekimi
Aramice versiyonunun ilk beş satırında, yazıtın Pers kralı Artaserhas'in hükümdarlığının birinci yılında yazıldığı belirtiliyor, ancak hangi Artaserhas tarafından yazıldığı belirtilmiyor:

Kral Artaserhas'in 1. yılı olan Siwan ayında. Arñna (Ksanthos) kalesinde. Karka (Karya) ve Termmila'da (Likya) bulunan satrap Katomno'nun (Ekatomnos ) oğlu Piksodaros .... 

Söz konusu kral III. Artaserhas ise, yazıtın tarihi onun hükümdarlığının ilk yılı, yani MÖ 358 olacaktır. Ancak Ekatomnos'un  ile MÖ 377 yılları arasında yaşamış ve Ekatomnos'un oğlu Piksodaros, en erken 341/340 yıllarında Karya ve Likya satrapıydı. Dolayısıyla, Pers kralı büyük olasılıkla III. Artakserkses'in oğlu IV. Artakserkses'ti ve iktidara geldiğinde babasının adını almıştı. Bu durumda, üç dilli krallık IV. Artakserkses'in saltanatının ilk yılına, yani MÖ 337/336'ya tarihlenmektedir.

 Metnin özeti 
Likya metninin 1-5. satırları yazıtın Pixodaros hükümetine ait olduğunu göstermektedir.

5-8. satırlar: Xanthoslular iki tanrıya, "Kaunia Hükümdarı ve Kral Arkesimas"a adanmış bir kült tanıtıyorlar.

9-11. satırlar: Simias adında biri rahip yapılırsa, rahipliği kalıtsal olacaktır.

12-20. Satırlar: Tapınağın sahip olduğu bölgenin tanımı ve rahibe verilecek maaş.

20-24. satırlar: Tapınak adına, bir köle özgür bırakıldığında alınacak yeni bir vergi konur.

24-30. satırlar: Gelirleri, belirli zamanlarda kurban kesmek için harcanacaktır.

30-36. satırlar: Xanthos halkı ve Xanthos toprakları, bu düzenlemeleri sadakatle yerine getireceklerine yemin ederler.

 Likya metninin örneği 
küçükresim|Kherei Anıtı, bir kısmı Likçe.
küçükresim|Kherei Anıtı. Aramice yazıt.
Aşağıda Türkçe çevirisi olan bir dizi satırın çevirisi yer almaktadır:
1-2. Hekatomnos'un oğlu Piksodarus, Likya satrapı olduğunda, (1) Ẽke: trm̃misñ : xssaθrapazate : pigesere : (2) katamlah : tideimi: 2-5. Likya Hieron'u (ijeru) ve Apollodotos'u (natrbbejẽmi) hükümdar olarak ve Xanthus, Artemelis'i (erttimeli) valisi (asaxlazu) olarak atadı. sẽñneñte- (3) pddẽhadẽ: trm̃mile : pddẽnehm̃mis: (4) ijeru: senatrbbejẽmi: se(j) arñna : (5) asaxlazu: erttimeli: 5-6. Vatandaşlar (arus) ve Xanthia'nın komşu sakinleri karar verdi mehñtitubedẽ: (6) arus: se(j)epewẽtlm̃mẽi: arñnai : 7-8. Kaunian Hükümdarı ve Kral Arkesimas'a bir sunak kurmak (7) m̃maitẽ: kumezijẽ: θθẽ: xñtawati: (8) xbidẽñni: se(j)arKKazuma: xñtawati: 9-10. ve rahip olarak Kondorasis'in oğlu Simias'ı seçtiler (9) sẽñnaitẽ: kumazu: mahāna: ebette: (10) eseimiju: qñturahahñ: tideimi: 11. ve Simias'a en yakın olan (11) örnek: eseimijaje: xuwatiti: 12. ve ona vergilerden muafiyet (arawã) verdiler. (12) seipijẽtẽ: arawa: ehbijẽ: esiti:

 Kaynakça 
Özel

Genel


 Konuyla ilgili yayınlar 


 Dış bağlantılar 


Kategori:Ahameniş İmparatorluğu döneminde Anadolu
Kategori:1973'te Türkiye
Kategori:Türkiye'deki arkeolojik keşifler
Kategori:Aramice yazıtlar
Kategori:Yunanca yazıtlar
Kategori:Likya yazıtları
Kategori:Arkeolojik eserler
Kategori:1973'te arkeolojik buluntular
Kategori:Çokdilli metinler