İstanbul kuşatmaları listesi

İstanbul kuşatmaları listesi, günümüzde Türkiye sınırları içerisinde yer alan İstanbul'un tarih boyunca yaşadığı kuşatmaların derlendiği listedir. Marmara Denizi'nin Karadeniz'e açıldığı boğazı denetleyen noktada, Asya ile Avrupa arasındaki kara bağlantısının üzerinde kurulu olan şehir, İpek Yolu'nun da geçtiği bu stratejik konumu nedeniyle farklı halklarca birçok kez ele geçirilmek istenmiştir.

Şehrin kayıtlara geçen ilk kuşatması MÖ 510 yılında, o zamanlar Bizantion adıyla bir şehir devleti iken Ahameniş İmparatorluğu tarafından Otanis'in kumandanlığında yapılmıştır. Başarılı olan bu kuşatma sonrası şehir Pers hâkimiyeti altına girmişse de ileride tekrar özgürlüğünü kazanmış, MÖ 70'li yıllarda Roma İmparatorluğu sınırlarına dahil edilmesine rağmen Septimius Severus tarafından iç savaşın yaşandığı 193-196 yılları arasında kuşatılıp cezalandırılana dek özgür şehir olarak tanımlanmıştır. 324 yılında I. Konstantin tarafından ele geçirildikten sonra Nova Roma adıyla Bizans İmparatorluğu'nun başkenti hâline getirilirken daha sonraları Konstantinopolis adını almış ve bu dönemde, gerek iç savaşlar sırasında tahtta hak iddia eden Bizanslılar tarafından gerekse de dış güçler tarafından yirmi iki kez kuşatılmıştır. 1453 yılındaki kuşatma sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun ele geçirmesine dek Bizans hâkimiyetinde kalmaya devam eden şehir, bu tarihten sonra kuşatma görmemiştir.

Tarihi boyunca otuz iki kez kuşatılan İstanbul; şehir devleti ve Roma dönemlerinde on kez kuşatılmış, bunların altısı başarılı olmuş, üç kuşatma püskürtülmüş ve biri ise tarafların anlaşması neticesinde kaldırılmıştır. Bu kuşatmaların üçü iç savaş sırasında tahtta hak iddia eden Romalılar tarafından gerçekleştirilmiştir. Bizans hâkimiyetinde gerçekleşen yirmi iki kuşatmanınsa beşi başarılı olurken on ikisi sonuçsuz kalmış, beşi anlaşma sonucu kaldırılmıştır. Bu kuşatmaların dördü iç savaşlar sırasında yaşanmış, 1204 yılında gerçekleşen Haçlı kuşatması şehrin düşerek Latin İmparatorluğu'nun kurulmasına ve Bizans imparatorluk hanedanının İznik'te sürgün devleti kurmasına neden olmuştur. 1261 yılında yeniden Bizans egemenliğine giren İstanbul 1453 yılındaki son kuşatmayla Osmanlıların eline geçmiş, bunun sonucu olarak Bizans İmparatorluğu yok olmuştur. Şehir, bu son kuşatmadan beri -1918-1923 arası İngiliz hâkimiyeti dönemi hariç- Türklerin egemenliğinde bulunmaktadır.

 Kuşatmalar 
 Tarih Kuşatan Savunan Mahiyet SonuçKaynak  Ahameniş İmparatorluğu Bizantion Deniz ve kara Başarılı   Attika-Delos Deniz Birliği Ahameniş İmparatorluğu Deniz Başarılı   Atina Bizantion, Megara, Böotya Deniz ve kara Başarılı   Makedonya Bizantion, Atina Başarısız   Galatlar Bizantion Kara    Seleukos İmparatorluğu Bizantion, Herakleia Pontiki,Ptolemaios Krallığı Deniz ve kara Başarısız   Pontus Bizantion Başarısız   Septimius Severus Pescennius Niger Başarılı   II. Maximinus Licinius Kara Başarılı   Konstantin Licinius Deniz ve kara Başarılı   Avarlar, Sasani İmparatorluğu Bizans İmparatorluğu Başarısız   Emevîler Başarısız   Başarısız   Opsikion Ordusu II. Anastasios Başarılı   Emevîler Bizans İmparatorluğu Başarısız   Birinci Bulgar İmparatorluğu Kara Başarısız   Slav Thomas II. Mihail Deniz ve kara Başarısız   Rus Hanlığı Bizans İmparatorluğu Başarısız   Kiev Knezliği Başarısız   Başarısız  1047 Leon Tornikios IX. Konstantinos Kara Başarısız   Haçlılar Bizans İmparatorluğu Deniz ve kara Başarılı   Başarılı   İznik İmparatorluğu, İkinci Bulgar İmparatorluğu Latin İmparatorluğu, Nakşa Dükalığı Başarısız   İznik İmparatorluğu Latin İmparatorluğu Başarısız   IV. Andronikos, Osmanlı Devleti, Ceneviz V. İoannis Kara Başarılı   Osmanlı Devleti Bizans İmparatorluğu Deniz ve kara          Musa Çelebi Kara    Osmanlı Devleti    Deniz ve kara Başarılı

 Notlar 
 Sonuç sütunu, kuşatmayı gerçekleştiren tarafa göredir.
 Bazı kaynaklar Cicero ve Tacitus'un şehrin "düşmanı püskürttüğünü" aktarmasından yola çıkarak kuşatıldığını savunurken bazıları ise diğer antik kaynaklara atıfla şehrin kuşatılmasının düşünüldüğünü ancak denizdeki fırtına dolayısıyla bunun gerçekleşemediğini savunmaktadır.
 Bizans kaynakları 860, Rus kaynakları ise 866 yılını vermekle birlikte 866 yılının yanlış olduğu kabul edilmektedir.
 Kuşatmanın hangi yıl başladığı tartışmalıdır. Fahameddin Başar, Halil İnalcık ile Konstantin Josef Jireček 1394, Feridun Emecen ile Haldun Eroğlu 1396 yılını vermektedir. Ayrıca bazı kaynaklar 1391 yılında başlayan kuşatmanın 1396 yılında sonlandığını, bu yıllar arasında iki farklı değil şiddeti dönem dönem artan ve azalan tek bir kuşatma olduğunu kabul etmektedir.

 Kaynakça 
Özel

Genel


Kategori:İstanbul listeleri
İstanbul