Emil Jannings

Emil Jannings (doğum adıyla Theodor Friedrich Emil Janenz, 23 Temmuz 1884 - 3 Ocak 1950), Alman sinema oyuncusudur.

Sessiz sinema çağının en önemli aktörlerinden biriydi. 1910'lu yıllardan 1940'lı yıllara kadar sinemada aktif olarak çalıştı. 1920'lerin sonunda Hollywood'a geçti. Sinemaya sesin gelmesiyle birlikte Almanya'ya döndü.

1927 yılında ilk kez verilmeye başlanan En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü'nü Almanya'dan ABD'ye gelir gelmez çevirdiği iki filmle kazandı. Bu filmler The Last Command (1928) ve The Way of All Flesh (1927)'tir. Ayrıca 1937'de rol aldığı Der Herrscher filmiyle Venedik Film Festivali'nde Volpi Kupası'na layık görüldü.

Nazilerin iktidarı süresince onlar için propaganda filmleri yaptı, bu nedenle savaştan sonra gözden düştü, işsiz bir aktör olarak kaldı. Toplam 80 kadar filmde rol aldı.

 Hayatı 
 İlk yılları 
küçükresim|sağ|upright=1.14|Emil Jannings 1938'de Propaganda Bakanı Joseph Goebbels'le birlikte görülüyor.
Emil Jannings, ABD'li iş insanı Emil Janenz ve Alman-Rus asıllı Almanya doğumlu bir göçmen olan eşi Margarethe'nin (doğumdaki soyadı Schwabe) oğlu olarak İsviçre'nin Konstanz Gölü üzerindeki Rorschach'ta dünyaya geldi.Roman Rocek: Die neun Leben des Alexander Lernet-Holenia. Eine Biographie. Böhlau, Wien u. a. 1997, ISBN 3-205-98713-6, S. 186.Frank Noack: Jannings. Der erste deutsche Weltstar. 2012. Alman vatandaşı olarak İsviçre'de, Leipzig ve Görlitz'de büyüdü.

Liseden mezun olmadan okuldan ayrıldı ve annesi başlangıçta oyuncu olmasını yasakladı. 16 yaşındayken denizci olmak için evden kaçtı. Bir transatlantikte, bir yıl boyunca kamarot olarak çalıştı. Görlitz'deki evine döndükten sonra, annesi Görlitz Tiyatrosu'nda oyunculuk stajı yapmasına izin verdi. Ancak orada yetenek eksikliği olduğu kabul edildi. Ancak Jannings bunun cesaretini kırmasına izin vermedi. Çeşitli gezici tiyatrolara katıldı ve 1901 ile 1908 yılları arasında Almanca konuşulan bölgede diğer oyuncularla birlikte seyahat etti. Daha sonra ilk gerçek ödülünü Aşağı Silezya'daki Glogau Şehir Tiyatrosu'nda aldı. Bunu çeşitli belediye tiyatrolarında gösterdiği performansları izledi. 1915'te Berlin'e geldi ve hemen hemen her sahnede büyük bir başarı ile oynadı.

Sonunda Berlin'deki Deutsches Theatre ile bir sözleşme imzaladı ve orada Max Reinhardt'ın yönetiminde bir karakter oyuncusu olarak öne çıktı. Jannings, Reinhardt aracılığıyla 1915'te Karl Gustav Vollmoeller ile de tanıştı. Jannings, aynı zamanda Ernst Lubitsch'in bir aktör meslektaşıydı. Her ikisi de altın yirmili yılların Berlin toplumuna aitti. Portrelerini çeken Berlin sosyetesi fotoğrafçısı Frieda Riess gibi tanınmış şahsiyetlerle temasa geçtiler. 1918'de Berlin'deki Kraliyet Tiyatrosu'nda Heinrich von Kleist'in The Broken Jug adlı oyununda köy yargıcı Adam karakterini canlandırdı. Bu rol portresiyle Jannings, en büyük sahne başarılarından birini elde etti. Jannings, 1919'dan itibaren uluslararası ün kazanmaya başladı.

 Kariyeri 
Tiyatroya merak salan Jannings, 18 yaşında ilk kez sahnede profesyonel oldu. Tiyatro kumpanyalarıyla turnelere çıktı. 1906'da o tarihte Dünyanın en iyi tiyatro kumpanyası olarak bilinen Max Reinhardt'ın Berlin'deki tiyatrosunda çalışmak üzere bir davet aldı.

1914'te ufak tefek önemsiz rollerle sinemaya geçti. Ancak 1919'da "Danton" (1921), Peter der Große (1922) gibi bazı tarihi kişilikleri canlandırdığı rolleriyle ve "Die Brüder Karamasoff" (1921) gibi bir takım edebiyat uyarlamalarıyla dikkatleri çekmeye başladı. Shakespeare uyarlaması Othello ve F. W. Murnau'nun yönettiği sessiz klasik Der Letzte Mannda (Son Adam)(1924) rol aldığında uluslararası alanda da tanınmış bir oyuncu oldu. 1920'lerin ortalarında dünyanın en iyi oyuncusu olarak anılıyordu. Quo Vadis?te (1925) Neron'u, Goethe uyarlaması Faustta (1926) Mephisto'yu canlandırdı.

Der Letzte Mann ona ve beraberinde birçok Alman oyuncuya, yönetmen ve teknik adama ABD yolunu açan film oldu. 1927'de Paramount'la sözleşme imzalayarak Hollywood'a geçti. Burada arka arkaya çevirdiği iki film The Way of All Flesh (1927) ve The Last Command (1928) ona En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü'nü kazandırdı. Bu ödül ilk kez o yıl dağıtılmaya başlamıştı ve Jannings, Amerikalı olmadığı halde Oscar kazanan ilk aktör oldu. (O tarihlerde oyunculara birkaç filmindeki performansı için tek Oscar verilebiliyordu)

Jannings'in Paramount için yaptığı beş filmin beşi de sessizdi (Bugün Josef von Sternberg'in yönetmiş olduğu "The Last Command" hariç diğerleri kayıptır). 1920'lerin sonunda sessiz filmler döneminin sona ermesiyle Emil Jannings, 1929'da Almanya'ya dönmek zorunda kaldı, zira İngilizceyi koyu bir Alman aksanıyla konuşuyor bu da ekrandan hiç anlaşılmıyordu. 1930'da Almanya'da Marlene Dietrich'le başrolünü paylaştıkları Der Blaue Engel (Mavi Melek) filmini çekti. Film aynı anda hem Almanca hem de ABD pazarı için İngilizce çekildi (The Blue Angel). Bu film henüz çok tanınmamış bir aktris olan Marlene Dietrich'in sinemada parladığı bir film olurken, Emil Jannings için de düşüşün başlangıcı oldu. 1933 yılında Nazi'ler iktidara gelince coşkulu bir şekilde devlet propaganda çarkının içinde yer aldı. Sonraki 10 yıl Nazi ideolojisini destekleyen filmlere imza atan Jannings 1938'de Nazi Propaganda Bakanı Goebbels tarafından madalyayla ödüllendirildi, 1941'de de "Devlet Sanatçısı" yapıldı.

Jannings'in yaptığı son filmi Wo ist Herr Belling?in çekimleri, Müttefik Kuvvetler birliklerinin 1945 yılının Bahar ayında Almanya'ya girdiğinde iptal edildi. Savaştan sonra Müttefikler tarafından, Nazi propagandasında aktif rol aldığı gerekçesi ile Nazi akımının kökünün kazınmasına tabi oldu, kara listeye alındı, dışlandı ve bir daha asla film yapamadı.

İronik bir şekilde, aynı dönemde Marlene Dietrich bir ABD vatandaşı ve etkili bir Nazi karşıtı eylemciydi, savaşta yer alan birliklerin bulunduğu cephelerde onları eğlendirerek ve moral vererek şarkılar söyledi ve Stratejik Hizmetler Ofisi (OSS) adına yayın yaptı. Dietrich, özellikle Nazi bağlarından dolayı Jannings'ten nefret etti ve daha sonra Jannings'e "kıç" adını verecekti.Marlene (1984)

 Son yılları ve ölümü 
küçükresim|Emil Jannings'in im Salzkammergut'ta, St Wolfgang'daki mezarı
Jannings, Avusturya'nın Salzburg kenti yakınlarındaki Strobl'da inzivaya çekildi ve 1947 yılında Avusturya vatandaşı oldu. 2 Ocak 1950'de Avusturya'daki çiftliğinde acı içinde, gözden düşmüş ve yalnız bir şekilde hayata veda etti. Karaciğer kanseriChroniknet.de , Obituary for Emil Jannings (2 Ocak 1950), chroniknet.de]; erişim tarihi 26 Ekim 2014. ile mücadele ediyordu, öldüğünde 65 yaşındaydı. St. Wolfgang mezarlığına gömüldü. En İyi Erkek Oyuncu Oscar Ödülü halen Berlin'deki Film Müzesinde sergilenmektedir.

Evlilikleri
Jannings dört kez evlendi. İlk üç evliliği boşanma ile sona erdi, sonuncusu ölümü ile sona erdi. Son üç evliliği Alman sahne ve sinema oyuncuları Hanna Ralph, Lucie Höflich ve Gussy Holl idi. Her ne kadar bazı kaynaklar Ruth-Maria'nın aslında onun üvey kızı olduğunu ve gerçek babasının Holl'un ilk kocası Conrad Veidt olduğunu söylese de, bir kızı Ruth-Maria, vardı.

 Filmleri 
 Yıl Film Rol Notlar1914 Arme Eva Im Schützengraben Passionels Tagebuch1916 Aus Mangel an Beweisen Dr. Langer Die Bettlerin von St. Marien Baron Gelsburg Frau Eva Im Angesicht des Toten Paul Werner Life Is a DreamVerführer (the seducer) A Night of HorrorBanker Stein unter Steinen1917  Quabbe, the jailer The Merry Jail (Europe: English title) When Four Do the Same  Segetoff Hoheit Radieschen The Marriage of Luise Rohrbach Wilhelm Rohrbach Der Zehnte Pavillon der Zitadelle Das Geschäft S. H. Haßler Lulu The Ring of Giuditta Foscari The Sea Battle  Unheilbar1918 The Seeds of Life  James Fraenkel, BörsenmarktlerJohn Smith, amerikanischer Ingenieur The Eyes of the Mummy Radu, an Arab  Fuhrmann Henschel Nach zwanzig Jahren Horst Lundin 'Korn'1919Rose Bernd  Arthur Streckmann Madame DuBarry XV. Louis a.k.a. Passion Vendetta Tomasso The Daughter of Mehemed Vaco Juan Riberda, Fabrikbesitzer The Man of Action Jan Miller1920 ColombineCarlo Anna Boleyn VIII. Henry a.k.a. Deception The Skull of Pharaoh's Daughter Osorcon, Pharao of Egypt Algol Robert Herne The Big Light Lorenz Ferleitner Kohlhiesel's Daughters  Peter Xaver 1921 The Rats Bruno The Oath of Peter Hergatz  Danton Georges Danton a.k.a. All for a Woman The Bull of Olivera General François Guillaume The Brothers Karamazov  Dimitri Karamasoff a.k.a. Die Brüder Karamasoff 1922 Peter the Great I. Petro a.k.a. Peter der Große  Othello Othello The Loves of Pharaoh  Firavun Amenes a.k.a. Das Weib des Pharao The Countess of ParisOmbrade 1923 All for Money S. I. Rupp Tragedy of Love Ombrade 1924 Der Letzte Mann Hotelportier (hotel kapıcısı) The Last Laugh (USA) Husbands or Lovers Husband  Waxworks Harun Reşid  Quo Vadis Nero Extant1925 Varieté Boss Huller a.k.a. Jealousy (ABD) Love is Blind Emil Jannings 1926 Herr Tartüff Tartüff Faust – Eine deutsche Volkssage Mephisto Extant1927 The Way of All Flesh August Schilling En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü; Kayıp film1928 Sins of the Fathers Wilhelm Spengler excerpts and clips are preserved of this film. Unconfirmed about the total film The Patriot I. Pavel Kayıp film Street of Sin Basher Bill Kayıp film The Last Command General Dolgorucki / Büyük Dük Sergius Alexander Academy Award for Best Actor; Extant1929 Betrayal Poldi Moser1930 Darling of the Gods Albert Winkelmann a.k.a. Darling of the Gods Der blaue Engel Prof. Immanuel Rath a.k.a. The Blue Angel (USA)1932 Storms of Passion Gustav Bumke a.k.a. Stürme der Leidenschaft a.k.a. Tempest1933 Die Abenteuer des Königs Pausole King Pausole a.k.a. The Adventures of King Pausole The Merry Monarch King Pausole1934 Der Schwarze Walfisch Peter Petersen a.k.a. The Black Whale (International: English title)1935 The Old and the Young King  I. Friedrich Wilhelm a.k.a. The Making of a King (ABD)1936 The Dreamer  Direktor Prof. Niemeyer 1937 The Broken Jug Adam, Dorfrichter a.k.a. The Broken Jug Der Herrscher Matthias Clausen a.k.a. The Ruler1939 Robert Koch  Robert Koch Der Trichter. (Nr. III) sahneler silindi1941 Ohm Krüger Paul Kruger a.k.a. Kruger Amca (International: English title)1942 Die Entlassung Otto von Bismarck a.k.a. Bismarck'ın İşten Çıkarılması (UK)1943 Altes Herz wird wieder jung Fabrika müdürü Hoffmann1945 Wo ist Herr Belling? Firma sahibi Eberhard Belling a.k.a. Where Is Mr. Belling?

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 IMDb'de "Emil Jannings" 
 allmovie.com'da "Emil Jannings" 
 film.virtual-history.com'da "Emil Jannings" fotoğrafları 

Kategori:1884 doğumlular
Kategori:1950'de ölenler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri asıllı Almanlar
Kategori:Rus asıllı Almanlar
Kategori:20. yüzyılda Alman erkek oyuncular
Kategori:Alman erkek sinema oyuncuları
Kategori:En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Erkek Oyuncu Volpi Kupası sahipleri
Kategori:Nazi propagandacılar
Kategori:Avusturya vatandaşlığına kabul edilenler
Kategori:Avusturya'da kanserden ölenler
Kategori:Karaciğer kanserinden ölenler