Olumsuz cümle

Olumsuz cümle, olumsuzluk anlamı taşıyan cümledir. Olumsuzluk bazen "-me veya -ma" olumsuzluk ekiyle, bazen de diğer olumsuzluk sözcükleriyle sağlanır.

 O dün okula gitmemiş.
 Bunu duyduğuma hiç şaşırmadım.
 Bana sorarsan bu problemi öğretmen dahi çözemez.
 Bugün hiç güzel bir gün değil.
 Bizim sınıfta hiç kız öğrenci yok.
 Gösteriye ne annem ne de babam gelebildi.

"-mez" eki bazı kaynaklarda ayrı bir olumsuzluk eki gibi gösterilmekle birlikte, özünde geniş zamanın olumsuzudur ve "-me" olumsuzluk eki ile "-z" şahıs ekinden oluşur:

 Dedem fazla uyumayı sevmez. (3. tekil şahıs)
 Ben dondurmayı pek sevmem. (1. tekil şahıs)

Bazı cümleler "yapı bakımından" (görünüşte) olumlu olmakla birlikte, sorular ve bazı kalıplaşmış yapılarla "olumsuz anlam" yüklenir:

 Böyle olmasını ben mi istedim? ("Ben istemedim" anlamında)
 Bunu işittikten sonra, uyu uyuyabilirsen! ("Uyuyamazsın" anlamında)

"-lı" yapım ekinin zıddı olan "-sız" yapım eki isim cümlelerinde yükleme olumsuz anlam kazandırır:

 Görünüşüne aldanıp satın aldığım ayvalar ne kadar da lezzetsiz.

 Ayrıca bakınız 
 Olumlu cümle
 Soru cümlesi
 Ünlem cümlesi