M83 Grubu

Erboğa kümesi veya Erboğa Süperkümesi ile karıştırmayınız.

Erboğa A/M83 Grubu, Suyılanı, Erboğa ve Başak takımyıldızları bölgesinde bulunan karmaşık bir gökada grubudur. Grup, büyük olasılıkla iki alt gruptan oluşur. Erboğa A Grubu, yaklaşık olarak 11,9 MIy (3,66 Mpc) uzaklıktaki yakın bir radyo gökada olan Erboğa A merkezinin etrafındadır. M83 Grubu, yaklaşık olarak 14,9 MIy (4,56 Mpc) uzaklıkta ve karşıdan görünen bir sarmal gökada olan Messier 83 merkezi etrafındadır.

Bu grup bazen tek bir grup, bazen de iki ayrı grup olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle, bazı kaynaklarda Erboğa A Grubu (Centaurus A Group) ve M83 Grubu (M83 Group) olarak adlandırılan iki nesneden bahsedilir. Erboğa A çevresindeki gökadalar ile M83 çevresindeki gökadalar fiziksel olarak birbirlerine yakındır ve her iki alt grup da birbirlerine göre hareket etmiyor gibi görünmektedir.

Erboğa A/M83 Grubu, Yerel Grup'un da uzaktaki bir üyesi olduğu yerel süperküme olan Başak Süperkümesi'nin bir parçasıdır.

 Üyeler 
İki sarmal gökada M83 ve NGC 4945 ile büyük merceksi gökada NGC 5128 başlıca elemanlarıdır. NGC 5128 yakın gökadaların en parlaklarından biridir ve güçlü bir radyo dalgası kaynağıdır (Radyo gök bilimciler tarafından "Erboğa A" olarak anılır). Bu gökada aynı zamanda son birkaç yüz milyon yılda büyük bir sarmal gökada ile birleşmiş gibi gözükmektedir. NGC 4945, gruptaki en büyük ikinci gökadadır ve neredeyse yandan görülen sarmal bir gökadadır. M83, tam karşıdan görülen çok ünlü bir sarmal gökadadır. NGC 5068, grup merkezinin 20 derece kuzeyinde yer alan küçük, sarmal bir gökadadır. NGC 5102, bir merceksi gökadadır. ESO 270-17, gözlerden oldukça gizlenmiş, yandan görülen, düzensiz (veya belki de sarmal) bir gökadadır. NGC 5128 gökadası dikkate değer bir gökadadır. Resmi olarak merceksi bir gökada (merkezi bir şişkinlik ile etrafını saran düzgün bir yıldız diskinden oluşan gökada) olarak sınıflandırılmıştır, ancak çok garip görünmektedir. Gök bilimciler ancak 1952 yılında bu nesnenin bir gökada olduğunu teyit edebildiler. Gökada, kalın, karanlık bir toz şeridiyle iki eşit parçaya bölünmüştür ve bu şerit aynı zamanda güçlü bir radyo dalgası kaynağıdır. Gökada, radyo gök bilimciler tarafından yaygın olarak "Erboğa A" olarak anılır, çünkü burası 1950'lerde bu takımyıldızda keşfedilen ilk güçlü radyo dalgası kaynağıdır. Gökada, bize en yakın "radyo gökada"dır. Radyo ve kızılaltı teleskoplarla yapılan gözlemler, NGC 5128'in büyük bir ihtimalle yaklaşık 500 milyon yıl önce sarmal bir gökada yuttuğunu göstermektedir ve bu çarpışmanın etkileri güçlü radyo yayınına güç sağlamaktadır. NGC 5253, M83'e yakın küçük bir sarmal/düzensiz gökadadır. ESO 97-13, daha çok Pergel gökadası olarak bilinen sarmal bir gökadadır. Samanyolu'nun diğer tarafında, grubun 20 derece güneyinde yer alan, görünmesi çok zor bir gökadadır. ESO 274-1, grubun sol tarafında, yandan görülen, gözlerden saklı sarmal bir gökadadır.

 Üye listesi 

M83 grubunun başlıca gökadaları aşağıda listelenmiştir. Bu grup, Samanyolu'nun düzlemine yakın bir konumda yer alır ve Samanyolu düzleminin gerisinde hala keşfedilecek gökadalar var olabilir. Pergel Gökadası (ESO 97-13) bu listeye dahil edilmiştir çünkü her ne kadar grup merkezinin 25 derece güneyinde yer alsa da, gökada büyük bir ihtimalle grup üyesi seçilmek için aşağı yukarı doğru uzaklıktadır. Liste pek çok kaynakta belirtildiği üzere iki altgrup için ayrı ayrı düzenlenmiştir.

küçükresim|sağ|upright=1.34|Erboğa A/M83 Grubu'nun haritası
+Erboğa A altgrup üyeleri Adı Tipi S.A. (J2000) D.A. (J2000) Kırmızıya kayma (km/s) Görünür parlaklık Cen 7 Sph    17.3 Cen N     17.5 Erboğa A (NGC 5128) S0 pec   547 ± 5 7.8 Erboğa A-dE1 dSph    19.3 Erboğa A-dE3 dE    17.1 HIPASS J1337-39 Im   492 ± 4 16.5 HIPASS J1348-37    581 ± 8 16.9 HIPASS J1351-47    529 ± 6  KKs 51 E/Sph    16.7 KKs 55 Sph     18.5 KKs 57 Sph    18.1 LEDA 166152 dI   617 ± 4 16.3 LEDA 166167 dI/dSph     18 LEDA 166172 dSph    18.5 LEDA 166175 dSph    19.2 LEDA 166179 dSph    18 NGC 4945 SB(s)cd   563 ± 3 9.3 NGC 5102 SA0   468 ± 2  10.4 NGC 5206 SB(r)0   571 ± 10 11.6 NGC 5237 I0   361 ± 4 13.2 PGC 45104 IABm     PGC 45717 I0 pec   1853 ± 32  13.3 PGC 45916 dE   784 ± 31 14.1 PGC 46663 IBm   741  16.1 PGC 46680 Im    16.6 PGC 47171 IABm   516 ± 3 12.9 PGC 48515 dE     17.6 PGC 48738 IB(s)m   545 ± 2 14.0 PGC 49615 dS0/Im   561 ± 32 14.8

+M83 altgrup üyeleri Adı Tipi S.A. (J2000) D.A. (J2000) Kırmızıya kayma (km/s) Görünen parlaklık AM 1321-304 dIm   487 ± 1 16.7 Erboğa A-dE2 dE/Im    17.6 Erboğa A-dE4 dSph    19. HIDEEP J1336-3321    591 17.3 IC 4247 S   274 ± 65 14.4 IC 4316 IBm pec   674 ± 53 15.0 KK 208 dI   381 14.3 LEDA 166163 dI   571 ± 3 17.1 LEDA 166164 dSph    17.6 M83 SAB(s)c   513 ± 2 8.2 NGC 5253 Im pec   407 ± 3 10.9 NGC 5264 IB(s)m   478 ± 3 12.6 PGC 47885    13848 15.8 PGC 48111 Im   587 ± 3 15.0 UGCA 365 Im   573 ± 1 15.4

İlave olarak, ESO 219-010, PGC 39032 ve PGC 51659 Erboğa A Altgrubu'nun olası üyeleri; ESO 381-018, NGC 5408 ve PGC 43048 ise M83 Altgrubu'nun olası üyeleridir.  HIPASS J1337-39 yalnızca Karachentsev yayınında M83 altgrubu üyesi olarak yer almış, ancak daha sonraki analizler bunu doğrulamıştır

 Kaynakça 


Kategori:Galaksi kümeleri