Gliseraldehit

Gliseraldehit  100px  Kimyasal adı 2,3-Dihidroksi propanal Diğer adları GliseraldehitGliserik aldehit Kimyasal formül C3H6O3 Molekül ağırlığı 90.08 g/mol Yoğunluk 1.455 g/cm3 CAS numarası 367-47-5 Ergime noktası 145 °C Kaynama noktası 140-150 °C - (0.8 mmHg) SMILES OCC(O)C=O

Gliseraldehit veya diğer adıyla gliserik aldehit, C3H6O3 formülüne sahip üç karbonlu bir monosakkarittir. Bilinen tüm aldozlar arasındaki en basit moleküldür. Tatlı ve renksiz bir kristal katı olan gliseraldehit, canlı vücudunda orta derecede önem taşımaktadır. Bileşiğin kökü gliserin ve aldehitten gelmektedir.

Gliseraldehit, kiral merkeze sahiptir ve iki farklı dizilişte enantiyomeri vardır:

 R, Latince sağ anlamına gelen rectus sözcüğünden gelmektedir.
 S, Latince sol anlamına gelen sinister sözcüğünden gelmektedir.

 Enantiyomer adı D-gliseraldehit(R)-gliseraldehit(+)-gliseraldehit L-gliseraldehit(S)-gliseraldehit(−)-gliseraldehit Fischer gösterimi 80px|D-gliseraldehit 100px|L-gliseraldehit Yapısal formül 150px|D-gliseraldehit 150px|L-gliseraldehit Molekül modeli 150px|D-gliseraldehit 150px|L-gliseraldehit

Gliseraldehitin optik dönmesi R için (+) ve S için (−) şeklindedir. Ancak bu durum tüm monosakkaritlerde aynı değildir. Stereokimyasal dönme sadece kimyasal yapıya bağlıdır. Hâlbuki optik dönme deneysel olarak tespit edilebilir.

Gliseraldehit, karbonhidratların biçimsel standartları için kullanılmaktadır. Monosakkaritlerin kimliksel uyumu, molekülün son stereo-merkezinde yer almaktadır. Gliseraldehit, dihidroksi aseton ile beraber hafif yanma aracılığıyla hazırlanabilmektedir. Bunun için katalizör olarak hidrojen peroksit ve demir tuzu kullanılmaktadır.

 Ayrıca bakınız 
 Stereoizomerlik

 Kaynakça 
 Merck Index, 11th Edition, 4376.

 Dış bağlantılar 
 Chin. Chem. Soc., Vol. 48(9) 283 (1999) On the Assignment of Anomeric Configuration (pdf)

Kategori:Aldozlar
Kategori:Monosakkaritler
Kategori:Aldehitler
Kategori:Dioller
Kategori:Komşu dioller