Esma Recepova

Esma Recepova Teodosievska () (8 Ağustos 1943 - 11 Aralık 2016), Üsküp doğumlu dünyaca ünlü çingene şarkıcı-şarkı yazar.

Eşi Stevo Teodosievski ile 30 ülkede 8000'i aşkın konser verdi. 108 single ve 20 albüm çıkardı, ayrıca 6 filmde rol aldı. Yüzlerce şarkılık bir repertuvara sahipti. Roman ve Makedonya müziklerini pop ve elektronik gibi çağdaş müzik türleriyle birleştirdi. Hem güçlü hem de kontrollü sesi ile ve abartılı kıyafetleri ile dikkat çekti. 70li yıllara kadar halka açık mekanlarda oynandığında kaba ve yakışıksız bulunan cocek dansı, Esma Recepova'nın sahne performansı sayesinde sanat dalı olarak geçerli hale geldi.1976'da Hindistan'da katıldığı "World Müzik" festivalinde kendisine "Çingene Müziğinin Kraliçesi" unvanı verildi.

Recepova, İsveç'in  Malmö şehrinde gerçekleştirilen  2013 Eurovision Şarkı Yarışması'nda  Makedonya'yı Vlatko Lozanoski ile birlikte "Pred da se razdeni" adlı şarkıyla temsil etti.

Sanatçılığının yanı sıra, ırkçılığa karşı yapılan çalışmalara önderlik etmesiyle de tanınır. 48'ini evlat edindiği 52 çocuğu oldu ve başka pek çok çocuğun daha bakımını üstlendi. Yaşamı boyunca üç kez Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi.

 Yaşam öyküsü 
Esma Recepova, 8 Ağustos 1943 tarihinde Makedonya'nın başkenti Üsküp’te çok kültürlü bir aileye doğdu. Annesi Türk Müslüman çingene olan Recepova'nın büyükannesi Yahudi, büyükbabası ise Katolik'ti. Ailesinin altı çocuğundan beşincisi idi. Ailesi fakir bir hayat sürerdi. Babası 1941 yılında Üsküp'te Alman ve Bulgar faşistler tarafından vurularak bir ayağını kaybetmiş olan ve ailesini geçindirmek için hamallık, şarkıcılık, davulculuk, sirk göstericiliği ve ayakkabı boyacılığı gibi işler yapan bir adamdı. Esma ilk müzik eğitimini,  her türlü vurmalı çalgıyı çalabilen ve besteci olan babasından aldı.  Yıllar sonra babasının anısını, sözü ve müziği kendisine ait olan  “İbrahim” adlı şarkısıyla ve konserlerinde sıklıkla yer verdiği “Aman aman boyacı / Kutusuna vurulaydım boyacı” şarkısıyla yaşatmıştır.

Esma Recepova ağabeylerinden biri tarafından yerel bir Roman müzik organizasyonunda tanıtıldı ve zor ritimleri çabuk bir şekilde öğrenmesiyle dikkat çekti. Annesi Esma'ya müzikle ilgili hediyeler alarak onu bu konuda cesaretlendirdi. Daha sonra Esma ve ağabeyi okul folklor grubuna katıldı. İlk 45liğini 11 yaşında iken çıkardı. Bu ilk 45liğin içinde yer alan şarkılardan biri, Türkçe bir şarkı olan  Kızım Seni Ali’ye Vereyim mi? idi.

1957 yılında, 14 yaşında iken Üsküp Radyosu’nun düzenlediği okullar arası bir yetenek  yarışmasında şarkı söylemesi için davet edildi. Bu yarışmada 57 okulu geride bırakarak 9000 Yugoslav Dinarı tutarında bir ödül kazanması onun için bir dönüm noktası oldu. Bu olay öncesinde Romanlar yalnızca kafelerde şarkı söylüyordu. Gelecekte eşi olacak olan Stevo Teodosievski’yle de bu yarışmada tanıştı. Öğretmen-öğrenci olarak başlayan ilişkileri, zamanla  müzisyen dostluğuna ve sonra aşk ve evlillik ilişkisine dönüştü. Makedonya’daki ilk ‘karma evliliklerden’ birini 1968'de yapan çift, 1997 yılında Stevo Teodosievski'nin ölümüne kadar birlikteliklerini sürdü.  Çift, birlikte şarkılar yazıyor ve bu şarkıları dikkat çekici kostümler giyerek ve sahnede dramatik danslar eşliğinde söylüyordu.  Stevo Teodosievski'nin ölümünün ardından, Esma Recepova müzik kariyerini çocuklarıyla sürdürdü. Eşi hayattayken evlerini,  yoksul çocuklara eğitim alanı olarak hizmet veren bir müzik okuluna dönüştürmüşlerdi. Bu evde yetişen, aranjör ve besteci Simeon Atanasov da dahil olmak üzere birçok evlat, çiftin çalışmalarını devralıp sürdürdü.

Roman ve Makedon geleneksel müziklerini seslendirdi. Televizyon ve radyoda Romanca söyleyen ilk kadın oldu. Belgrad Müzik Akademisi'nde iki yıl eğitim aldı. Zamanla ünü tüm Balkanlara yayıldı ve dünyadaki Romanların idolü haline geldi. Dünyada Romanların ünlü şarkısı olarak bilinen "Đelem đelem" adlı şarkıyı derleyerek müzik dünyasına tekrar kazandırdı. Seslendirdiği en ünlü şarkı "Čaje Šukarije"dir.

2004 yılında Eurovision Şarkı Yarışmasında Makedonya’yı temsil eden Toşe Proeski ile "Magija" adlı şarkıda düet yaptı.

2010 yılında National Public Radio tarafından dünyanın en iyi 50 sesi arasında gösterilen Recepova, "Çingene müziğinin kraliçesi” olarak anıldı. Yaklaşık 20 farklı dilde şarkı söylemekle beraber en çok Çingenece, Makedonca ve Sırpça/Karadağca dillerinde şarkılar söyledi. Binlercesi yardım amaçlı olmak üzere 15.000'in üzerinde konser verdi.

Esma Recepova, 11 Aralık 2016 sabahı Üsküp şehrinde 73 yaşında öldü.

 2013 Eurovision Şarkı Yarışması 
küçükresim|Esma Redžepova, 2013 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Kuzey Makedonya'yı "Pred da se razdeni" adlı şarkı ile temsil etmiştir.
28 Aralık 2012'de MRT, Otomatik Seçim sistemi'nde  Makedonya'yı İsveç'in kenti olan Malmö'de Vlatko Lozanoski ile "Pred da se razdeni" adlı şarkıyla temsil etti.

 Kaynakça 

Kategori:1943 doğumlular
Kategori:Üsküp doğumlu müzisyenler
Kategori:Makedon kadın şarkıcılar
Kategori:Makedon söz yazarları
Kategori:Makedon besteciler
Kategori:Çingene asıllı Makedonlar
Kategori:Yahudi asıllı Makedonlar
Kategori:Pop folk şarkıcıları
Kategori:2016'da ölenler
Kategori:Kuzey Makedonya'nın Eurovision Şarkı Yarışması yarışmacıları
Kategori:2013 Eurovision Şarkı Yarışması yarışmacıları
Kategori:Çingene müzisyenler