İtalya'nın illeri

İtalya'nın illeri (), İtalya'nın ikinci düzey idari bölümleridir. Büyüklük ve nüfus olarak bölge ve belediye arasında kalan bir yerel idare ve yerleşim birimidir. Provincia sözcüğü, tarif ettiği yerleşim biriminin yanı sıra o yerleşim birimindeki belediye ya da valilik gibi kurumların işlevlerini yerine getiren yerel yönetimi de ifade eder.

İtalya'daki illerin genel hukuki temelleri 27 Aralık 1947'de kanunlaşan ve 1 Ocak 1948'de yürürlüğe giren İtalya Anayasası II. Bölümü V. Faslı tarafından, yani 114. madde ve devamı tarafından verilmiştir.

2010 sonu itibarıyla İtalya illeri sayısı 109'dur. Aosta Vadisi özerk bölgesinde il bulunmamakta ve bölge ile il görevleri tek bir bölge idaresi tarafından yapılmaktadır. Trentino-Alto Adige/Südtirol özerk bölgesinde iki il, Bolzano ve Trento ili, bulunmakta ama bu iki il bazı bölge görevlerini de il görevleri ile birlikte yürütmektedirler. Bunlardan sonra gelen ve iki ili bulunan diğer bölgeler Basilicata, Molise ve Umbria bölgelerdir. En büyük sayıda ili olan bölge, 9 ille Lombardia bölgesidir.

 Tarihçe 

 Yıl İl sayısı1861591866671868681870691920701923731924761927931934941935951941981945961947911954921968931970941974951992103200110720091102016107

İtalyan illeri 23 Ekim 1869'da yürürlüğe giren Sardinya Krallığı 3702 Nolu Kraliyet Kararnamesi ("Rattazzi Kararnamesi") ile krallığın yerel idare sistemini yenileştirmek ve standart hala sokmak için Fransa yerel idaresine benzetilerek ortaya çıkartılmıştır. 1851'de Sardinya Krallığı İtalya Krallığı'na dönüştürüldüğü zaman krallık sınırları içinde 59 il bulunmaktaydı.

İtalya illerinin sayısı gittikçe artan bir eğilim göstermiştir; yukarıdaki tabloda bu gösterilmektedir:

1866'da ve 1868'de Avusturya İmparatorluğu elinde bulunan İtalya bölgeleri ve Roma'nın İtalya'ya katılması ile İtalyan illeri sayısı 69 olmuştur. I. Dünya Savaşı sonucunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılması ve bu savaşı bitiren anlaşmaların imzalanmasından sonra İtalya'nın eline geçen yeni arazilerle, 1924'te İtalya'nın illerinin sayısı 78'e yükseldi.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra il sayısı artmaya devam etti. Fakat 1945'ten sonra il sayısının artma nedeni mevcut illeri birkaç değişik bölme ve sınırlarını değiştirme ve bu değişikliği halk oyuna sunma suretiyle ortaya çıktı. Günümüzde de bu trend devam etmekte ve birkaç mevcut ilin sınırlarının değiştirilmesi ve yeni il yaratılması planları bulunmaktadır. 
Örneğin 2006'da Sardinya içinde illerin yeniden yapılandırılması ile  Olbia-Tempio ili, Oristano ili, Carbonia-Iglesias ili ve Medio Campidano ili kurulmuştur. Lombardiya bölgesi içinde ise hukuken 2004'te ve fiilen halk seçim sonuçları ile Haziran 2009'da  Monza ve Brianza ili kurulmuştur.

İtalya'da her il iki-harfli bir kod ile bilinmektedir (örneğin: RO - Roma). Her ilin, genellikle o ilde en yüksek nüfuslu şehir olan, bir il merkezi bulunmaktadır.

 Yetkileri 

İtalya illerine esas olarak dört idari görev yüklenmektedirler:
 Yerel planlama ve yörel bölgelerin tespit edilip idare edilmesi;
 Yerel polis hizmetlerinin ve itfaiye hizmetlerinin organize edilmesi; 
 Ulaşımının idaresi; motorlu araçların tescil edilmesi ve ikinci derecede önemli il karayolu şebekesinin kontrolü ve bakımı;
 "Polizia Provinciale (İl Polisi)" adı verilen polis gücünün idaresi.

3 milyon kişi üzerinde nüfuslu illerde 45 seçilmiş üyeden oluşan bir Meclis ve en çok 12 bakandan (assessori) oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" bulunur. 700.000 ile 3.000.000 kişi nüfusu olan illerde 26 seçilmiş üyeden oluşan bir Meclis ve en çok 12 "bakandan (assessori)" oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" bulunur. Sicilya'daki Palermo ve Catania özel statülü olup 45 seçilmiş üyeli bir meclis ve 15 bakandan oluşurlar. 300.000 ile 700.000 kişi nüfusu olan illerde 30 seçilmiş üyeden oluşan bir Meclis ve en çok 10 "bakandan (assessori)" oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" bulunur.Buna istisna Sicilya Özerk Bolgesine bagli Agrigento, Trapani, Siracusa, Ragusa  ve Messina illeridir. Agrigento, Trapani, Siracusa, Ragusa illerinde 35 seçilmiş üyeden oluşan bir Meclis ve en çok 12 "bakandan (assessori)" oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" vardir. Messina ilinde ise
45 seçilmiş üyelik Meclis ve  15 "bakan (assessori)" dan oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" bulunur. 300.000 kişiden az nüfusu olan illerde 24 seçilmiş üyeden oluşan bir Meclis ve en çok 8 "bakandan (assessori)" oluşan bir "hükûmet kabinesi (Giunta)" bulunur.Buna istisna Sicilya Özerk Bölgesi'nde bulunan Caltanissetta, Enna illeridir. Bu illerde 
Il Meclisi 25 uyeden oluşur.

 Liste 
 Adı  Merkez  Bölge  Yüzölçümü¹  Nüfus²  Yoğunluk³  ISO Agrigento  Agrigento   Sicilya  3.042  454.593  149  IT-AG Ancona  Ancona  Marche  1.940  478.319  247  IT-AN Alessandria  Alessandria  Piyemonte  3.559  439.414  123  IT-AL L'Aquila  L'Aquila  Abruzzo  5.035  309.264  61,4  IT-AQ Aosta Vadisi  Aosta  Aosta Vadisi  3.266  127.866  39  IT-AO Arezzo  Arezzo Toskana  3.236  348.127  108  IT-AR Ascoli Piceno  Ascoli Piceno  Marche  1.228  213.586  174  IT-AP Asti  Asti  Piyemonte  1.515  221.151  146  IT-AT Avellino  Avellino  Campania  2.792  439.036  157  IT-AV Bari  Bari  Puglia  3.821  1.256.233  329  IT-BA Barletta-Andria-Trani  Barletta, Andria, Trani  Puglia 1.538  391.506  255  IT-BT Belluno  Belluno  Veneto  3.676  213.876  58  IT-BL Benevento  Benevento  Campania  2.071  288.283  139  IT-BN Bergamo  Bergamo  Lombardiya  2.723  1.092.765  401  IT-BG Biella  Biella  Piyemonte  914  186.698  204  IT-BI Bologna  Bologna  Emilia-Romagna  3.702  988.267  267  IT-BO Brescia  Brescia  Lombardiya  4.783  1.248.950  261  IT-BS Brindisi  Brindisi  Puglia  1.839  402.870  219  IT-BR Cagliari  Cagliari  Sardinya  4.569  561.080  123  IT-CA Caltanissetta  Caltanissetta  Sicilya  2.124  272.052  128  IT-CL Campobasso  Campobasso  Molise  2.910  231.440  80  IT-CB Caserta  Caserta  Campania  2.640  911.592  345  IT-CE Catanzaro  Catanzaro  Calabria  2.392  368.219  54  IT-CZ Cenova  Cenova  Ligurya  1.839  882.851  480  IT-GE Chieti  Chieti  Abruzzo  2.588  396.852  153  IT-CH Cremona  Cremona  Lombardiya  1.771  362.061  204  IT-CR Crotone  Crotone  Calabria  1.716  173.812  101  IT-KR Como  Como  Lombardiya  1.288  590.050  458  IT-CO Cosenza  Cosenza  Calabria 6.650  734.260 110  IT-CS Cuneo  Cuneo  Piyemonte  6.902  589.586  85  IT-CN Enna  Enna  Sicilya  2.561  173.009  68  IT-EN Fermo  Fermo  Marche  860  177.480  206  IT-FM Ferrara  Ferrara  Emilia-Romagna  2.630  358.972  136  IT-FE Floransa  Floransa  Toskana  3.515  993.759  283  IT-FI Foggia  Foggia  Puglia  6.966  640.891  92  IT-FG Forli-Cesena  Forli  Emilia-Romagna  2.376  392.329  165  IT-FC Frosinone  Frosinone  Lazio  3.243  497.849  154  IT-FR Gorizia  Gorizia  Friuli-Venezia Giulia  466  142.627  306  IT-GO Grosseto  Grosseto  Toskana  4.501  227.063  50  IT-GR Güney Sardinya  Carbonia  Sardinya  6.530,67  338.264  52  IT-SU Güney Tirol  Bolzano  Trentino-Alto Adige/Südtirol  7.400  503.434  68  IT-BZ Imperia  Imperia  Ligurya  1.156  221.885  192  IT-IM Isernia  Isernia  Molise  1.528  88.789  58  IT-IS Katanya  Katanya  Sicilya  3.553  1.089.301  306  IT-CT Latina  Latina  Lazio  2.250  551.217  245  IT-LT Lecce  Lecce  Puglia  2.759  813.809  295  IT-LE Lecco  Lecco  Lombardiya  816  337.912  414  IT-LC Livorno  Livorno  Toskana  1.211  341.453  282  IT-LI Lodi  Lodi  Lombardiya  782  225.825  289  IT-LO Lucca  Lucca  Toskana  1.773  392.182  221  IT-LU Macerata  Macerata  Marche  2.774  324.369  117  IT-MC Mantova  Mantova  Lombardiya  2.339  412.606  176  IT-MN Massa-Carrara  Massa  Toskana  1.157  203.642  176  IT-MS Matera  Matera  Basilicata  3.447  203.570  59  IT-MT Messina  Messina  Sicilya  3.247  653.810  201  IT-ME Milano  Milano  Lombardiya  1.575  3.250.315  2.004  IT-RM Modena  Modena  Emilia-Romagna  2.689  694.579  258  IT-MO Monza ve Brianza  Monza  Lombardiya 405  843.899 2.084  IT-MB Napoli  Napoli  Campania  1.171  3.084.890  2.631  IT-RM Novara  Novara  Piyemonte  1.339  368.864  275  ITNO Nuoro  Nuoro  Sardinya  3.934  161.02041  IT-NU Oristano  Oristano  Sardinya  3.040  166.712  55  IT-OR Padova  Padova  Veneto 2.142  929.933  434  IT-PD Palermo  Palermo  Sicilya  4.992  1.247.976 250  IT-PA Parma  Parma  Emilia-Romagna  3.450  437.349  127  IT-PR Pavia  Pavia  Lombardiya  2.965  544.230  184  IT-PV Perugia  Perugia  Umbria  6.332  667.071  105  IT-PG Pesaro ve Urbino  Pesaro  Marche  2.564  365.788  143  IT-PU Pescara  Pescara  Abruzzo  1.225  321.192  262  IT-PE Piacenza  Piacenza  Emilia-Romagna  2.590  288.003  111  IT-PC Pisa  Pisa  Toskana  2.445  414.154  169  IT-PI Pistoia  Pistoia  Toskana  965  292.108  303  IT-PT Pordenone  Pordenone  Friuli-Venezia Giulia  2.130  313.870  147  IT-PN Potenza  Potenza  Basilicata  6.549  385.309  59  IT-PZ Prato  Prato  Toskana  365  248.174  680  IT-PO Ragusa  Ragusa  Sicilya  1.614  316.113  196  IT-RG Ravenna  Ravenna  Emilia-Romagna  1.858  389.509  210  IT-RA Reggio Calabria  Reggio Calabria  Calabria  3.184  565.756  178  IT-RC Reggio Emilia  Reggio Emilia  Emilia-Romagna  2.292  525.267  229  IT-RE Rieti  Rieti  Lazio  2.750  159.979  58  IT-RI Rimini  Rimini  Emilia-Romagna  863  325.219  377  IT-RN Roma  Roma  Lazio  5.352  4.342.212  784  IT-RM Rovigo  Rovigo  Veneto  1.790  247.297  138  IT-RO Salerno  Salerno  Campania  4.918  1.107.919  225  IT-SA Sassari  Sassari  Sardinya  4.281  336.632  79  IT-SS Savona  Savona  Ligurya  1.545  287.315  186  IT-SV Siena  Siena  Toskana  3.823  271.365  71  IT-SI Siraküza  Siraküza  Sicilya  2.108  402.840  191  IT-SR Sondrio  Sondrio  Lombardiya  3.210  182.709  57  IT-SO La Spezia  La Spezia  Ligurya  881  223.606  254  IT-SP Taranto  Taranto  Puglia  2.436  580.525  238  IT-TA Teramo  Teramo  Abruzzo  1.948  311.590  160  IT-TE Terni  Terni  Umbria  2.122  233.719  110  IT-TR Torino  Torino  Piyemonte  6.829  2.299.102  337  IT-TO Trapani  Trapani  Sicilya  2.460  436.283  177  IT-TP Trento  Trento  Trentino-Alto Adige/Südtirol  6.203  524.826  85  IT-TN Treviso  Treviso  Veneto  2.477  884.867  357  IT-TV Trieste  Trieste  Friuli-Venezia Giulia  212  236.546  1.116  IT-TS Udine  Udine  Friuli-Venezia Giulia  4.904  541.036  110  IT-UD Varese  Varese  Lombardiya  1.199  879.605  734  IT-VA Venedik  Venedik  Veneto  2.461  859.826  349  IT-VE Verbano-Cusio-Ossola  Verbania  Piyemonte  2.256  163.121  72  IT-VB Vercelli  Vercelli  Piyemonte  2.088  179.798  86  IT-VC Verona  Verona  Veneto  3.120  916.228  294  IT-VR Vibo Valentia  Vibo Valentia  Calabria  1.139  166.891  147  IT-VV Vicenza  Vicenza  Veneto  2.723  868.230  319  IT-VI Viterbo  Viterbo  Lazio  3.614  318.139  88  IT-VT

Notlar: ¹ km²; ² 2019 yılı itibarıyla;Italy: Regions and Provinces.  CityPopulation. Updated January 2019. 28 Nisan 2022 tarihinde erişilmiştir. ³ /km²
 Serbest belediye konsortiyumu.
 Bölge ve il.
 Metropoliten şehir.
 Bölgesel merkezi olmayan entite.
 Özerk il.

 Ayrıca bakınız 
İtalya'nın bölgeleri
İtalya'nın belediyeleri
İtalya'nın metropoliten şehirleri

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 "Unione delle Province d'Utalia (İtalyan Illeri Birligi)" resmi websitesi 


İller