Sh2-279

Sh2-279 (alternatif olarak S279 veya Sharpless 279 olarak da adlandırılır), Avcı takımyıldızında bulunan bir HII bölgesi ve parlak bulutsuları içeren bir yansı bulutsusudur. Avcı'nın Kılıcı olarak bilinen asterizmin en kuzey ucunda, Avcı Bulutsusu'nun 0,6 derece kuzeyinde yer alır. Sh2-279 içerisinde gömülü bulunan yansı bulutsusu popüler bilimde Koşan Adam Bulutsusu olarak bilinir.

Sh2-279, daha koyu bulutsu bölgelerle ayrılmış olan üç NGC bulutsusu, NGC 1973, NGC 1975 ve NGC 1977yi içerir. Ayrıca açık yıldız kümesi NGC 1981'i de barındırır. Daha sonra NGC 1977 olarak kataloğa eklenen en parlak bulutsu bölgesi, 1786 yılında William Herschel tarafından keşfedilmiştir. Herschel bunu "H V 30" olarak kataloglamış ve "!! 42 Orionis and neb[ula]" şeklinde tanımlamıştır. Diğer iki küçük yansı bulutsusu ise ilk olarak Alman gök bilimci Heinrich Louis d'Arrest tarafından sırasıyla 1862'de NGC 1973 ve 1864'te NGC 1975 olarak kaydedilmiştir. Üçü de 1888 yılında Yeni Genel Katalog'a dahil edilmiştir. NGC 1977 belirtmesi (yansı bulutsusunun güneydoğu kısmı), çeşitli kaynaklarda 42 Orionis etrafındaki yansıma alanı için, yansı bulutsusunun tamamı için (NGC 1973 ve NGC 1975 dahil) veya tüm bulutsu kompleksi için kullanılmaktadır.

Avcı'nın Kılıcı'ndaki tüm bu bölge daha sonra Orion 1c olarak da kataloglanmıştır. 1966 yılında van den Bergh, Sh2-279'u da içeren yansı bulutsularının zayıf kümelenmesini Ori R2 olarak ayırt etmiştir. Sharpless kataloğunda yer alan her yansı bulutsusu önce Palomar Sky Survey (Palomar Gökyüzü Araştırması) mavi plakalarında tanımlanmış, ardından olası plaka hatalarını gidermek için kırmızı plakalarla karşılaştırılıp iki kez kontrol edilmiştir. Van den Berg, Avcı Bulutsusu çevresinde yeni T Tauri yıldızlarının yoğun bir şekilde bulunduğunu ve Sh2-279'a yaklaşırken bir kuyruk şeklinde azaldığını tespit etmiştir.

Koşan Adam Bulutsusu, Avcı Bulutsusu'na yakın olması ve yakındaki birçok kılavuz yıldıza sahip olması nedeniyle amatör astrofotoğrafçılar için popüler bir hedeftir. Koşan adamın ana hatları öncelikle fotoğraflarda belirginleşir. Teleskoplarla görsel olarak algılamak zordur, fakat yansı bulutsusunun kendisi karanlık gökyüzünde küçük ila orta büyüklükteki teleskoplarla görülebilir.

 İyonizasyon kaynağı 
Tüm yansı bulutsusu bölgesinin, büyük olasılıkla Sh2-279'un merkezinden yaklaşık 3,8′ uzaklıkta 4,6 kadir büyüklüğünde bir yıldız olarak görünen, NGC 1977 içerisindeki c Orionis, 42 Orionis veya HD 37018 adı verilen sıcak bir genç yıldız tarafından uyarıldığı düşünülmektedir. Diğer kütleli yıldızlar arasında sarı dev 45 Orionis ve değişen yıldız KX Orionis bulunur.

 NGC 1977'deki iyonize diskler 
2012 yılında Hubble Uzay Teleskobu ile NGC 1977 içerisinde bir adet iyonize ön gezegen diski (ing. proplyd - proplit) adayı keşfedildi. Bu cismin, kıvrık bir önyıldız jeti ve 42 Orionis'e bakan olası bir iyonlaşma cephesi göstermesi, onun bir proplit olduğunu düşündürdü. 2016 yılında bir grup gök bilimci Hubble Uzay Teleskobu ile altı, Spitzer Uzay Teleskobu ile de bir adet olmak üzere toplam yedi adet proplit keşfettiler. Proplitler, bu bölgenin ana ultraviyole radyasyon kaynağı olan B-tipi yıldız 42 Orionis'i işaret ediyor. Bu ultraviyole ışık, ön gezegen disklerini foto-buharlaştırıyor ve 42 Orionis'in yıldız rüzgarı, gazı kuyruklu yıldız kuyruğuna benzer bir hale getiriyor. Proplitler ilk olarak Avcı Bulutsusu'nda büyük miktarda keşfedilmişti, fakat orada fotobuharlaştırmadan sorumlu ultraviyole kaynağı O-tipi yıldız Teta1 Orionis C idi. 42 Orionis, fotobuharlaştırmadan sorumlu olan ilk B-tipi yıldız örneğidir.

NGC 1977 içerisindeki tüm proplitler 42 Orionis'in 0,3 parsek mesafesi içindedir ve Hubble görüntülerinde çözülmüş iki merkezi kaynağa sahiptir. Bunların, yarıçapları yaklaşık 70 ve 48 astronomik birim olan diskler olabileceği düşünülüyor.

NGC 1977 ayrıca genç yıldız Parengo 2042'yi (P 2042) de içermektedir.

 Resim galerisi 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

NASA Astronomy Picture of the Day: Reflections on the 1970s (2 Ekim 2003)
Galaxymap'te Sharpless 279 
Toplam 190 dakikalık pozlama süresine dayalı HaLRGB görüntüsü.

Kategori:Avcı takımyıldızı
Kategori:Orion kompleksi
Kategori:Yansıma bulutsuları
Kategori:H II bölgesi
Kategori:NGC cisimleri
279