Messier 13

Messier 13 veya M13 (diğer adıyla NGC 6205 ve bilinen diğer adıyla Herkül'deki Büyük Yıldız Kümesi) Herkül takımyıldızında bulunan ve yüz binlerce yıldızdan oluşan bir küresel yıldız kümesidir.

 Keşif ve Gözlem 
Messier 13, Edmond Halley tarafından 1714 yılında keşfedildi ve Charles Messier tarafından 1 Haziran 1764'te, kuyruklu yıldızlarla karıştırılmaması gereken nesneler listesine dahil edildi. Messier 13'ü de içeren Messier'in listesi zamanla Messier Kataloğu olarak anılmaya başlandı. Messier 13,  sağ açıklık ve  dik açıklıkta yer almaktadır. Astronomlar tarafından genellikle kuzey yarımkürede gözlemlenebilecek en görkemli küresel yıldız kümesi olarak tanımlanır.

Vega'dan Arcturus'a olan yolun yaklaşık üçte biri uzaklıkta Herkül'ün dört parlak yıldızı, kahramanın geniş gövdesi olan "Kilit taşı" asterizmini oluşturur. M13, bu asterizmin içinde Zeta'dan Eta Herculis'e doğru kuzey (batıya doğru) yönünde  mesafede görülebilir. Görünür büyüklüğü 5,8 olan Messier 13 karanlık gecelerde çıplak gözle, özellikle dolaylı bakış yöntemiyle fark edilebilir. Geleneksel dürbünlerle parlak ve yuvarlak bir ışık lekesi olarak dikkat çeker. Çapı yaklaşık 23 yaydakikadır ve küçük teleskoplarla kolayca gözlemlenebilir. En az dört inç açıklığa sahip bir teleskop, Messier 13'ün dış kısmındaki yıldızları küçük ışık noktaları olarak çözebilir, fakat kümenin merkezine doğru yıldızların çözülebilmesi için daha büyük teleskoplar gereklidir. Küme, 36 derece kuzey enleminden daha yüksek bölgelerde yıl boyunca görülebilir, özellikle kuzey yarımkürede ilkbahar ve yaz ayları boyunca uzun süre görünür durumda kalır.

Messier 13'ün hemen yakınında, 28 yay-dakika kuzeydoğusunda 12. kadir büyüklüğe sahip yandan görünen bir gökada olan NGC 6207 bulunur. Kümenin kuzey-kuzeydoğusunda, NGC 6207 ile M13 arasında ise küçük bir gökada olan IC 4617 yer alır. Düşük büyütme gücünde küme, iki tane yedinci kadirden yıldızla çevrelenmiş halde görülür.

 Özellikler 
Yaklaşık 145 ışık yılı çapında olan M13, birkaç yüz bin yıldızdan oluşur ve bu sayı tahminlere göre 300.000 ile 500.000'in üzerinde değişiklik gösterebilir. Kümedeki en parlak yıldız, görünür görsel büyüklüğü 11,95 olan bir kırmızı dev ve değişen yıldız V11'dir (V1554 Herculis). M13, Dünya'dan 22.200 ila 25.000 ışık yılı uzaklıktadır ve bu küresel küme, Samanyolu'nun merkezinde dönen yüzü aşkın küresel kümeden biridir.

Bu kümenin yıldızları kesinlikle Popülasyon II kategorisindedir ve bu yıldızlar, Güneş ve Güneş'in yakın çevresindeki diğer yıldızlar gibi Popülasyon I yıldızlarına kıyasla belirgin şekilde daha az metal içerir. M13'ün bir bütün olarak toplam demir oranı, Güneş'in sahip olduğunun yalnızca yaklaşık %4,6'sı kadardır.

Bu küresel kümedeki tekil yıldızlar ilk kez 1779 yılında çözümlenmiştir. Güneş'in çevresindeki yıldızlarla karşılaştırıldığında, M13 popülasyonunun yıldızları yüz kat daha yoğun bir şekilde kümelenmiştir. Yıldızlar o kadar yakındır ki bazen çarpışarak yeni yıldızlar oluştururlar. Bu yeni oluşan genç yıldızlar, "mavi başıboşlar" olarak bilinir ve astronomlar için özellikle ilgi çekicidir.

Son üç değişen yıldız (V63, V64 ve V65) sırasıyla Nisan 2021, Mart 2022 ve Ocak 2024'te İspanya'dan keşfedilmiştir.

 Arecibo mesajı 

1974 yılında Arecibo Gözlemevi'ndeki radyo teleskobundan Messier 13'e doğru gönderilen Arecibo mesajı; insan ırkı, DNA, atom numaraları, Dünya'nın konumu ve diğer bilgiler hakkında kodlanmış veriler içeriyordu. Bu mesaj, kümedeki potansiyel dünya dışı uygarlıklarla temas kurma denemesi olarak tasarlanmıştı. M13, büyük ve nispeten yakın bir yıldız kümesi olması ve mesaj gönderiminin yapıldığı sırada gökyüzünde uygun bir konumda bulunması nedeniyle seçilmişti. Messier 13, mesajın yolculuk süresi boyunca uzayda hareket edecektir ve bu nedenle, mesajın hedefe ulaştığı sırada kümenin mesajı alabilecek bir konumda olup olmayacağı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Küresel yıldız kümeleri dizini
 Astronomik nesneler listeleri
 Messier Kataloğu
 Yeni Genel Katalog

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Messier 13, SEDS Messier sayfaları
 Messier 13, Küresel yıldız kümesi veritabanı sayfası
 Messier 13, Yüksek çözünürülüklü LRGB fotoğraflar. 
 Messier 13, fotoğrafları Waid Gözlemevi 
 NightSkyInfo.com - M13 
 M13 içindeki sephe türü V2'nin Fotometrik çalışması 
  M13 içindeki V38 Periyot, Genlik ve Işık Eğrisi 
 (Messier 13/NGC 6205) 
 M13 fotoğrafları Stargazer-Gözlemevi
 M13

Kategori:Herkül takımyıldızı
Messier 013
Kategori:Samanyolu
6205
013
Kategori:1714'te keşfedilen astronomik cisimler