TRT İstanbul Radyosu

TRT İstanbul Radyosu veya yaygın olarak kullanılan adıyla İstanbul Radyosu, Türkiye'nin ilk radyosudur.

 Tarihçe 
 Ön çalışmalar 
Türkiye'de ilk radyo yayını denemeleri 1921 yılında İstanbul'da başladı ve halka açık ilk radyo deneme yayını 19 Mart 1923 tarihinde Öğretmen Okulu'nun bodrumunda, davetliler ve basın huzurunda "Telsiz telefon tecrübeleri" adı altında gerçekleştirildi. Bu ilk yayın, İstanbul Üniversitesi'nde toplanan halk tarafından heyecanla dinlendi.

Cumhuriyetin ilanından iki yıl sonra, 1925'te "Telsiz Tesisi Hakkında Kanun" yasası çıkarılarak, ülke genelinde bir telsiz şebekesi kurulması öngörüldü ve açılan uluslararası ihaleyi kazanan bir Fransız şirketi tarafından İstanbul ve Ankara'da telsiz telgraf vericileri yapımına başlandı. Bu tesisin 1927 yılında hizmete girmesiyle New York, Londra, Berlin, Viyana, Moskova ve Tahran'la bağlantı kuruldu. Daha sonra bu vericilere telsiz telefon yayını yapabilecek gerekli donanımların ilavesiyle radyo yayınları gerçekleştirildi.

İlk yayınlar
İlk yayınına İstanbul Radyosu adıyla, 6 Mayıs 1927'de, Sirkeci'deki Büyük Postane binasının bodrum katında başladı. Henüz kimsede radyo alıcısı bulunmadığından, postane binasının kapısının üzerine yerleştirilen hoparlör yardımıyla her akşam yayın yapılmaya başlandı. Amaç, halkın radyo yayınlarını dinleyip tanıması, kendi çevrelerine anlatarak radyo kültürünün yayılmasını sağlamaktı.

1927'de İstanbul Radyosu'nun kuruluşunda emeği geçti. 1925 yılında Türkiye'de telsiz verileri yapın işlemleri başlatılmıştı; bu iş tamamlandığında yayın yapacak bir şirket kurulması gerektiğini düşündü ve maddi destek için dönemin İş Bankası kurucusu Celâl Bayar'a teklifte bulundu. Teklif Mustafa Kemal'e ulaştırılınca Ankara'ya çağrıldı. İstanbul Radyosu'nun kuruluşu için cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'in desteğini alınınca Türkiye İş Bankası, Anadolu Ajansı, Gümüşhane Milletvekili Cemal Hüsnü Bey (Taray), Falih Rıfkı Bey (Atay) ve Sedat Nuri tarafından Türk Telsiz Anonim Şirketi kuruldu. Sedat Nuri, 10 yıl boyunca düzenli yayın yapan radyonun idare müdürü idi.

Türkiye İş Bankası ve Anadolu Ajansı'nın 150 bin liralık sermayenin %70'ine sahip olması kaydıyla; Gümüşhane Milletvekili Cemal Hüsnü Taray, Falih Rıfkı Atay ve Sedat Nuri Bey tarafından 8 Eylül 1927 tarihinde "Türk Telsiz Telefon Anonim Şirketi" kuruldu.

İstanbul Radyosu'nun ilk naklen yayını ise 3 Şubat 1932'de Atatürk'ün isteği ile Ayasofya Camii'nden Kadir Gecesi okunan Türkçe ezanla başlamış ve Mevlit'le devam etmiştir.

İlk yayınlar akşam saatleri yapılmakta ve 5 saatle sınırlıydı.

Elektrik ve sair giderlerin, halktan alınan yıllık 10 liralık aidatla karşılanamaması üzerine şirket zarara girdi. Hükûmetin hatırı sayılır bir mali yardım yapmasına rağmen zararın devam etmesiyle birlikte, 1936 yılında biten sözleşmesinin de hükûmet tarafından yenilenmemesi üzerine şirket, 13 Haziran 1937'de yapılan genel kurulda kendini tasfiye etmeye karar verdi. İstanbul Radyosu, 8 Eylül 1936 tarihinde bir devlet kurumu olan PTT'ye devredildi.

Yeniden açılış
Ekim 1938'de yayınına ara veren İstanbul Radyosu'nun, stüdyo ihtiyacını karşılamak için İstanbul Radyoevi binasının temeli 1945'te atılarak inşasına başlandı. İnşası tamamlanan Harbiye’deki bina, 19 Kasım 1949 tarihinde dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün açış konuşmasıyla hizmete girdi ve İstanbul Radyosu yayın hayatına tekrar başlamış oldu.

1961 Anayasası'nın tanıdığı imkânla, 1 Mayıs 1964 tarihinde "Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT)" kuruldu ve diğer radyo yayınları gibi İstanbul Radyosu da TRT şemsiyesi altına girdi.

İstanbul Radyosunda aynı zamanda Mesut Cemil Stüdyosu yenilenmiş ve televizyon çekimleri için uygun hale getirilmiştir. Bu yenilik Ankara Radyosu Büyük Stüdyosu için de uygulanmıştır.

 Mevcut çalışmalar 
Radyo yayıncılığı; fiilen 1990'a, anayasal olarak 1993'e kadar devlet eliyle yürütüldü.

1993 yılındaki anayasa değişikliği ve 1994 yılında çıkarılan kanunla devlet tekeli kalktı ve özel yayıncılık devreye girdi.

TRT İstanbul Radyosunda hâlen çeşitli bant ve canlı yayın programları yapılmaktadır. Mesut Cemil Stüdyosunda halka açık olarak düzenlenen ve aynı zamanda televizyon çekimi veya radyo bant kaydı olarak hazırlanan programlar bulunmaktadır. Bunlardan bazıları: Radyo Sanatçıları Konseri, Tasavvuf Müziği Konseri, Akşamın Neşesi, Beraber ve Solo Şarkılar, Şarkılar ve Oyun Havaları vs.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 TRT İstanbul Radyosu tanıtım filmi Youtube.com.
 Geçmişten Bugüne Göz Kırpan Ses (Chronicle Dergisi)

İstanbul
Kategori:Türkiye radyo kanalları
Radyo
Kategori:1927'de kurulan radyo kanalları