2009 Türkiye yerel seçimleri

2009 Türkiye yerel seçimleri, 29 Mart 2009 tarihinde yapılan ve Türkiye sınırları içindeki yerel yönetimleri belirleyen bir seçimdir. Seçime 19 parti katılmıştır.

Seçimlerde, 48.049.446 seçmen tarafından 81 ilin genel meclis üyeleri, 16 büyükşehir belediye başkanı ile 957'si ilçe, 1.974'ü belde (kasaba) olmak üzere toplam 2.931 belediyenin başkanları ve meclis üyeleri ile köy ve mahalle muhtarları seçilmiştir.

 Oy kullanma 

Oy kullanabilmek için kimlik (nüfus cüzdanı, kamu çalışanlarına verilen kurum kartı, pasaport, evlilik cüzdanı, askerî kimlik kartı, sürücü belgesi) üzerinde TC kimlik numarasının bulunması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca Yüksek Seçim Kurulu (YSK), nasıl oy kullanılacağına yönelik TRT ve diğer ulusal kanallarda gösterilecek 7 dakika 25 saniye süren bir tanıtıcı film hazırlamıştır. YSK'nin, seçimlerin kuralına uygun yapılması, seçmenin oyunun geçersiz sayılmaması ve oyların demokratik ortamda kullanılabilmesi için "oyların nasıl kullanılacağına dair" hazırladığı filmde, oy kullanan karakteri tiyatrocu Levent Ülgen canlandırmıştır. Filmde, belediye başkanlığı, il genel meclisi ve muhtarlık seçimlerinde oyların nasıl kullanacağı, oy kullandıktan sonra mürekkebin başka yerlere dağılmaması için neler yapılacağı belirtilerek, oy kullanırken, yaşlı, engelli ve hamilelere öncelik verilmesi gibi uyarılara da yer verilmiştir.

Büyükşehir sınırları içerisinde oturanlar, büyükşehir belediye başkanlığı, ilçe belediye başkanlığı, ilçe belediye meclisi, il genel meclisi üyeliği ve mahalle muhtarlığı olmak üzere 5 oy attılar.

Belediye sınırları içerisinde oturanlar, belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği, il genel meclisi ve mahalle muhtarlığı olmak üzere 4 oy attılar.

Köy sınırları içerisinde oturanlar, il genel meclis üyeliği ve köy muhtarlığı olmak üzere 2 oy attılar.

Herkesin kullandığı oy, il genel meclisi üyelikleri olduğu için ülke geneli hakkında yorum yapabilmek için igm oyları, istatistiki açıdan önemlidir.

 Seçim sonuçları 
 İl genel meclisi 
29 Mart 2009 yerel seçimleri kesinleşmiş resmî il genel meclisi üyelikleri seçim sonuçları;
Toplam Sandık  177.431Toplam Seçmen  48.049.446Toplam Kullanılan Oy  40.932.260Toplam Geçerli Oy  39.988.763Katılım Oranı (%)  85,19Seçilecek Üye Sayısı  3.281

PartiGenel başkanıAldığı oy sayısıAldığı oy oranı+/–İGM Üye sayısıAdalet ve Kalkınma PartisiRecep Tayyip Erdoğan 15.353.553%38,39  3,28 1.889Cumhuriyet Halk PartisiDeniz Baykal 9.229.936 %23,08  4,85612Milliyetçi Hareket PartisiDevlet Bahçeli 6.386.279 %15,97  5,52 414Demokratik Toplum PartisiAhmet Türk  2.277.777%5,70 —235Saadet PartisiNuman Kurtulmuş2.079.701 %5,20  1,18 29Demokrat PartiSüleyman Soylu 1.536.847 %3,84 —45Demokratik Sol PartiZeki Sezer 1.139.878 %2,85  0,73 26Büyük Birlik PartisiYalçın Topçu 943.765 %2,36  1,20 18Anavatan PartisiSalih Uzun 304.361 %0,76  1,74 4Bağımsızlar 172.279 %0,43  0,30 7Bağımsız Türkiye PartisiHaydar Baş 167.986 %0,42  0,06 1İşçi PartisiDoğu Perinçek 114.243 %0,29  0,04 0Türkiye Komünist PartisiErkan Baş 85.507 %0,21  0,050Özgürlük ve Dayanışma PartisiHayri Kozanoğlu 67.984 %0,17  0,13 0Emek PartisiLevent Tüzel 48.939 %0,12  0,06 1Millet PartisiAykut Edibali 41.818 %0,10  0,070Hak ve Özgürlükler PartisiBayram Bozyel29.392 %0,07 —0Halkın Yükselişi PartisiYaşar Nuri Öztürk 6.197 %0,02 —0Liberal Demokrat PartiCem Toker 2.285 %0,01  —0Barış ve Demokrasi PartisiDemir Çelik 36 %0,00 —0Toplam 39.988.763 %100  3.281

 Büyükşehir belediye başkanlığı 
küçükresim|upright=1.64|İllere Göre Sonuçlar:

29 Mart 2009 yerel seçimleri kesinleşmiş resmî büyükşehir belediye başkanlıkları seçim sonuçları;
Toplam Sandık  74.975Toplam Seçmen  22.677.450Toplam Kullanılan Oy  18.861.493Toplam Geçerli Oy  18.183.894Katılım Oranı (%)  %83,17Belediye Başkanlığı Sayısı  16

PartiOy sayısı%+/–Büyükşehir Belediye  Başkanlığı sayısıAdalet ve Kalkınma Partisi 7.672.280 % 42,19  3,9 10Cumhuriyet Halk Partisi5.896.884 % 32,43 8,03Milliyetçi Hareket Partisi 2.249.039 % 12,37 7,31Demokratik Toplum Partisi 780.176 % 4,29  —1Saadet Partisi689.025 % 3,79 0,3 0Demokratik Sol Parti 381.875 % 2,10 0,2 1Demokrat Parti 179.350 % 0,99 —0Büyük Birlik Partisi 116.216 % 0,64 0,20Bağımsızlar 54.260 % 0,30 0,20Bağımsız Türkiye Partisi49.320 % 0,27  0Anavatan Partisi 48.358 % 0,27 0,1 0Türkiye Komünist Partisi 24.812 % 0,14  0Hak ve Özgürlükler Partisi12.966 % 0,07 —0Millet Partisi11.405 % 0,06   0Liberal Demokrat Parti 8.518 % 0,05 0,10Halkın Yükselişi Partisi 7.176 % 0,04 —0Özgürlük ve Dayanışma Partisi 1.039 % 0,01  0Emek Partisi801 % 0,00 0İşçi Partisi394 % 0,00 0,2 0Barış ve Demokrasi Partisi - - —0Toplam18.183.894 % 100,00 16
küçükresim|sağ|upright=2.5| AK Parti'nin kazandığı ilçeler ANAP'ın kazandığı ilçeler Bağımsızlar'ın kazandığı ilçeler BBP'ın kazandığı ilçeler  CHP'nin kazandığı ilçeler DP'nin kazandığı ilçeler DSP'nin kazandığı ilçeler DTP'nin kazandığı ilçeler EMEP'nin kazandığı ilçeler MHP'nin kazandığı ilçeler ÖDP'nin kazandığı ilçeler SP'nin kazandığı ilçeler
Kazanan Adaylar:
ŞehirKazananPartiAdana Aytaç Durak   Milliyetçi Hareket PartisiAnkara Melih Gökçek  Adalet ve Kalkınma PartisiAntalya  Mustafa Akaydın  Cumhuriyet Halk PartisiBursa Recep Altepe  Adalet ve Kalkınma PartisiDiyarbakır Osman Baydemir  Demokratik Toplum PartisiErzurum Ahmet Küçükler  Adalet ve Kalkınma PartisiEskişehir Yılmaz Büyükerşen  Demokratik Sol PartiGaziantep Asım Güzelbey  Adalet ve Kalkınma Partisiİstanbul Kadir Topbaş İzmir Aziz Kocaoğlu  Cumhuriyet Halk PartisiKayseri Mehmet Özhaseki  Adalet ve Kalkınma PartisiKocaeli İbrahim Karaosmanoğlu Konya Tahir Akyürek Mersin Macit Özcan  Cumhuriyet Halk PartisiSakarya Zeki Toçoğlu  Adalet ve Kalkınma PartisiSamsun Yusuf Ziya Yılmaz 

 Belediye başkanlıkları 
29 Mart 2009 Yerel Seçimleri kesinleşmiş resmî belediye başkanlığı (büyükşehir belediyeleri hariç) seçim sonuçları;
Toplam Sandık  134.929Toplam Seçmen  39.717.580Toplam Kullanılan Oy  33.430.742Toplam Geçerli Oy  32.221.536Katılım Oranı (%)  84,17Belediye Başkanlığı Sayısı  2.903

PartiAldığı oy sayısıAldığı oy oranıBelediye  Başkanlığı sayısıAdalet ve Kalkınma Partisi12.449.187 % 38,64 1.442Cumhuriyet Halk Partisi 7.960.562 % 24,71 503Milliyetçi Hareket Partisi 5.315.180% 16,50 483Saadet Partisi1.729.182 % 5,37 80Demokratik Toplum Partisi 1.661.117% 5,16  96Demokrat Parti 1.164.858 % 3,62 148Demokratik Sol Parti 925.575 % 2,87 60Büyük Birlik Partisi384.483 % 1,19 20Bağımsızlar 239.849 % 0,74 45Anavatan Partisi 196.049% 0,61 16Bağımsız Türkiye Partisi 101.090 % 0,31 4Türkiye Komünist Partisi 28.101 % 0,09 0Özgürlük ve Dayanışma Partisi 21.745 % 0,07 4Emek Partisi 15.298 % 0,05 2Liberal Demokrat Parti 8.608 % 0,03 0Halkın Yükselişi Partisi 8.192 % 0,03 0Millet Partisi5.772 % 0,02 0Hak ve Özgürlükler Partisi5.670 % 0,02 0İşçi Partisi 867 % 0,00 0Barış ve Demokrasi Partisi 151 % 0,00 0Toplam 32.221.536 % 100,00 2.903

 Belediye meclisi üyelikleri 
29 Mart 2009 Yerel Seçimleri kesinleşmiş resmî belediye meclisi üyelikleri seçim sonuçları;
Toplam Sandık  135.199Toplam Seçmen  39.787.986Toplam Kullanılan Oy  33.447.257Toplam Geçerli Oy  32.072.363Katılım Oranı (%)  84,06Belediye meclisi üye sayısı  32.392

PartiAldığı oy sayısıAldığı oy oranıBelediye meclisi üyesi sayısıAdalet ve Kalkınma Partisi 12.237.325 % 38,16  14.732Cumhuriyet Halk Partisi 7.966.710 % 24,84  6.125Milliyetçi Hareket Partisi 5.336.695% 16,64  6.005Saadet Partisi1.807.745 % 5,64  1.081Demokratik Toplum Partisi1.687.733% 5,26  1.169Demokrat Parti 1.181.074 % 3,68 1.843Demokratik Sol Parti 945.722 % 2,95  774Büyük Birlik Partisi 508.055 % 1,58  294Anavatan Partisi 202.976% 0,63  240Bağımsız Türkiye Partisi  82.848 % 0,26 45Bağımsızlar 43.633 % 0,14 14Özgürlük ve Dayanışma Partisi 25.557 % 0,08 35Emek Partisi 21.100 % 0,07 23Millet Partisi 6.685 % 0,02 2Halkın Yükselişi Partisi 5.566 % 0,02 4Hak ve Özgürlükler Partisi4.618 % 0,01 0Türkiye Komünist Partisi 3.409 % 0,01 2Liberal Demokrat Parti 2.451 % 0,01 1İşçi Partisi 2.258 % 0,01 3Barış ve Demokrasi Partisi 203 % 0,00 0Toplam 32.072.363 % 100,00 32.392

 İl Belediye Başkanlıkları
 İl  Parti  Adıyaman  Afyonkarahisar  Ağrı  Aksaray  Amasya  Ardahan  Artvin  Aydın Balıkesir  Bartın  Batman  Bayburt  Bilecik  Bingöl  Bitlis  Bolu  Burdur    İl  Parti Çanakkale  Çankırı  Çorum  Denizli  Düzce  Edirne  Elazığ  Erzincan  Giresun  Gümüşhane  Hakkâri  Hatay  Iğdır   Isparta  Kahramanmaraş  Karabük  Karaman    İl  Parti Kars  Kastamonu  Kırıkkale  Kırklareli  Kırşehir  Kilis  Kütahya  Malatya  Manisa  Mardin  Muğla  Muş  Nevşehir  Niğde  Ordu  Osmaniye  Rize    İl  Parti Siirt  Sinop   Sivas   Şanlıurfa  Şırnak  Tekirdağ  Tokat  Trabzon  Tunceli  Uşak  Van  Yalova  Yozgat  Zonguldak 

 İllere Göre Sonuçlar 
Aşağıda, belirtilen illerin, belirtilen ilçelerine göre, 2009 Türkiye Yerel Seçim Sonuçları yer almaktadır.

 Adana
 Adıyaman
 Afyonkarahisar
 Ağrı
 Aksaray
 Amasya
 Ankara
 Antalya
 Ardahan
 Artvin
 Aydın
 Balıkesir
 Bartın
 Batman
 Bayburt
 Bilecik

 Bingöl
 Bitlis
 Bolu
 Burdur
 Bursa
 Çanakkale
 Çankırı
 Çorum
 Denizli
 Diyarbakır
 Düzce
 Edirne
 Elazığ
 Erzincan
 Erzurum
 Eskişehir

 Gaziantep
 Giresun
 Gümüşhane
 Hakkâri
 Hatay
 Iğdır
 Isparta
 İstanbul
 İzmir
 Kahramanmaraş
 Karabük
 Karaman
 Kars
 Kastamonu
 Kayseri
 Kırıkkale

 Kırklareli
 Kırşehir
 Kilis
 Kocaeli
 Konya
 Kütahya
 Malatya
 Manisa
 Mardin
 Mersin
 Muğla
 Muş
 Nevşehir
 Niğde
 Ordu
 Osmaniye

 Rize
 Sakarya
 Samsun
 Siirt
 Sinop
 Sivas
 Şanlıurfa
 Şırnak
 Tekirdağ
 Tokat
 Trabzon
 Tunceli
 Uşak
 Van
 Yalova
 Yozgat
 Zonguldak

 İl - İlçe Sonuç Galerisi 
Aşağıda, ilçelerine ayrılmış illerin, seçim sonuç haritaları, kazanan partilere ve renklerine göre verilmiştir. İl Geneli'ndeki oylarda kazanan, yani İl Genel Meclisi'nde en çok oy oranına sahip olan parti resim altındaki açıklamada ilk sırada, ilin merkez ilçesinde veya var ise büyükşehir belediyesinde kazanan parti ise ikinci sırada belirtilmiştir.

 Notlar 
 15 Şubat 2009'da, Genç Parti'nin seçimlerden çekilme kararı Yüksek Seçim Kurulu tarafından kabul edildi.
 Yüksek Seçim Kurulu çeşitli nedenlerle 30 belediye başkanlığı, 11 belde meclis üyeliği, 220 köy ve mahalle muhtarlığı ve 88 ihtiyar heyeti seçimini iptal etti. Yenilenen seçimler 7 Haziran 2009'da, sorunsuz şekilde yapıldı.
 25 Mart 2009 tarihinde seçim kampanyası için Çağlayancerit'ten Yozgat'ın Yerköy ilçesine gitmekte olan Büyük Birlik Partisi genel başkanı Muhsin Yazıcıoğlu'nu taşıyan Bell 206L-4 LongRanger tipi helikopter Kahramanmaraş'ın Göksun ilçesi sınırları içindeki Keş Dağı'nda düştü. Kazada Yazıcıoğlu dahil helikopterdeki 6 kişinin tamamı öldü.
 Eğer bu bir genel seçim olsaydı (BBP, SP, DP ve DTP nin bağımsız girdiği varsayılmıştır, İl Genel Meclisi oylarına göre), TBMM'de koltuk dağılımları;

Adalet ve Kalkınma Partisi: 283
Cumhuriyet Halk Partisi: 124
Milliyetçi Hareket Partisi: 89
Demokratik Toplum Partisi: 29
Saadet Partisi: 12
Demokrat Parti: 12
Büyük Birlik Partisi: 1
Bağımsız: 1 şeklinde olacaktı.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 YESİK Yerel seçimlerde Nasıl oy kullanılacak? Filmi

Kategori:Türkiye'de yerel seçimler
Türkiye yerel seçimleri
Türkiye yerel seçimleri
Yerel seçimleri