Dünya Snooker Şampiyonası

Dünya Snooker Şampiyonası, profesyonel snooker tarihinin en uzun soluklu ve en prestijli turnuvasıdır. Aynı zamanda en yüksek para ödülüne sahip olanıdır; 2023 yılında toplam ödül havuzu 2.395.000 sterlin olup, kazanana 500.000 sterlin verildi. İlk kez 1927 yılında düzenlenen turnuva, günümüzde Birleşik Krallık Şampiyonası ve davetli oyunculara özel Masters turnuvası ile birlikte snooker'ın Üçlü Taç Serisi'ni oluşturan üç büyük turnuvadan biridir. Son dünya şampiyonu Kyren Wilson'dır.

Joe Davis, turnuvanın ilk yirmi yılında büyük bir üstünlük kurdu; ilk 15 dünya şampiyonluğunu kazanarak, 1946'daki son zaferinden sonra yenilgisiz şekilde emekli oldu. Üzerinde bir Yunan çoban kızını tasvir eden figür bulunan ayırt edici Dünya Şampiyonası kupası, Davis tarafından 1926 yılında 19 sterlin karşılığında satın alındı ve günümüzde hâlâ kullanılmaktadır. İkinci Dünya Savaşı nedeniyle 1941 ile 1945 yılları arasında ve Profesyonel Bilardo Oyuncuları Birliği (PBPA) ile Bilardo Derneği ve Kontrol Konseyi (BACC) arasındaki bir anlaşmazlık nedeniyle 1952 ile 1963 yılları arasında turnuva düzenlenmedi. PBPA, 1952 ile 1957 yılları arasında resmî olmayan bir alternatif olan Dünya Profesyonel Maç Oyunu Şampiyonası'nı düzenledi. Resmî şampiyona ise 1964 yılında bir meydan okuma formatında yeniden başlatıldı.

Dünya Snooker Şampiyonası, 1969 yılında eleme usulü turnuva formatına geri döndü ve bu, günümüzde snooker'ın modern dönemi olarak bilinen süreci başlattı. O tarihten bu yana her yıl düzenlenmekte olup, 1977'den beri tüm şampiyonalar Sheffield'daki Crucible Tiyatrosu'nda düzenlenmektedir. 1982'den bu yana büyük ölçüde değişmeden kalan bir formata göre, her yıl 32 oyuncu Crucible'a ulaşır; dünya sıralamasında ilk 16'da yer alan oyuncular doğrudan katılım hakkı elde ederken, diğer 16 oyuncu ise bir eleme turnuvası yoluyla yer kazanır. Turnuvayı kazanan yalnızca üç eleme oyuncusu oldu. Bunlar, 1972'de Alex Higgins, 1979'da Terry Griffiths ve 2005'te Shaun Murphy'dir.

Stephen Hendry ve Ronnie O'Sullivan, yedişer kez kazanarak modern çağda en fazla dünya şampiyonluğu rekorunu ortaklaşa ellerinde bulundurmaktadır. Ray Reardon ve Steve Davis altışar; John Higgins ve Mark Selby dörder; John Spencer ve Mark Williams üçer; Alex Higgins ise iki kez şampiyon oldu. Hendry, 1990 yılında ilk şampiyonluğunu 21 yaş ve 106 günlükken kazanarak turnuva tarihinin en genç şampiyonu oldu. O'Sullivan ise 2022 yılında yedinci şampiyonluğunu 46 yaş ve 148 günlükken kazanarak en yaşlı şampiyon oldu. Ayrıca O'Sullivan, 1993 ile 2025 yılları arasında her yıl turnuvaya katılarak, toplam 33 kez Crucible'da yer alarak, en fazla katılım rekorunun da sahibidir. Turnuva tarihinde 11 farklı oyuncu tarafından toplamda 15 kez en yüksek seri yapıldı; bunların ilki Cliff Thorburn tarafından 1983'te, en sonuncusu ise Mark Allen tarafından 2025'te gerçekleştirildi. 2024 itibarıyla, Dünya Snooker Şampiyonası'nı 28 farklı oyuncu kazandı.

 Tarihçe 

 Profesyonel Snooker Şampiyonası (1927-1934) 
İlk şampiyona, Profesyonel Snooker Şampiyonası adıyla 1927 yılında düzenlenmiştir. İngiliz Amatör Şampiyonası 1916'dan beri düzenlenmesine rağmen bu ilk profesyonel snooker turnuvasıydı. Önde gelen İngiliz bilardo oyuncularından on profesyonel katıldı. Maçlar 15 frame üzerinden, yarı finaller 23 frame üzerinden ve final 31 frame üzerinden yapıldı. İlk maç Melbourne Inman ve Tom Newman arasında Londra'da Leicester Meydanı'daki Thurston's Hall'da oynandı. Snooker, iki hafta boyunca oynanan bir bilardo maçı olan ana etkinliğe ek olarak oynandı. Maç 29 Kasım 1926 Pazartesi günü başladı ve her seansın sonunda bir frame snooker oynandı. Joe Davis ve Tom Dennis arasındaki final, Mayıs ayı başında Birmingham'daki Camkin's Hall'da dört gün boyunca oynandı. Davis ilk yedi frame'i kazandı, üçüncü gün 16-7 öne geçti, sonunda 20-11 kazandı. Turnuvanın en yüksek serisi, yarı finalde Albert Cope tarafından yapılan 60 sayıydı.

1928 Şampiyonası mücadele esasına göre oynandı ve diğer altı katılımcı finalde Davis ile mücadele etme hakkı için play-off oynadı. Fred Lawrence finale kadar ilerledi, ancak 13-16 kaybetti. 1929 Şampiyonası'nda mücadele sistemi kaldırıldı. Davis, Dennis'in memleketi Nottingham'da oynanan finalde Dennis ile karşılaştı. Davis, 19-14'lük galibiyete giden yolda 61'lik seri ile yeni bir rekor kırdı. Aynı ikili 1930 Şampiyonası'nda Londra'daki Thurston's Hall'da ilk kez oynanan finalde karşılaştı ve Davis bir gün kala 25-12 kazandı ve 79'luk serisi ile yeni bir rekor kırdı. Çok az başarı ve çok az maddi kazanç nedeniyle 1931 Şampiyonası'na sadece iki katılım oldu. Davis ve Tom Dennis, Nottingham'da oynanan etkinlikte dördüncü kez karşılaştı. Dennis bir aşamada 19-16 öndeydi, ancak Davis sonraki on bir karenin dokuzunu kazanarak Şampiyonayı 25-21 aldı.

1932'deki turnuvaya üç kişi katıldı. Clark McConachy, Thurston's Hall'da oynanan finalde Davis ile karşılaştı. Davis 30-19'luk galibiyetin ardından şampiyon oldu ve 99'luk serisiyle yeni rekor kırdı. Yüzlük seriyi ise kendi kendine yaptığı snooker ile kaçırdı. 1933'te beş katılım vardı, ilk kez katılan Willie Smith finalde Davis ile karşılaştı, ancak 18-25 kaybetti. 1934'te sadece iki katılımcı vardı ve Davis'in karşısında altı kez Dünya Bilardo Şampiyonu olan Tom Newman vardı. Maç kısmen Nottingham'da yapıldıktan sonra Kettering'de sona erdi ve Davis 25-22 kazandı.

 Dünya Şampiyonları 
+ Format DüzenleyenEleme turnuvası  BACCÖnceki şampiyonun finale gitmek için bir bye aldığı mücadele(*)  BACCDünya Profesyonel Match-play Şampiyonası (◊)  PBPAMeydan okuma maçları (‡)  BACC Eleme turnuvası  WPBSA

+Dünya Snooker Şampiyonası galipleri Yıl Kazanan Finalist Final skoru Sezon Mekan 1927  20-11n/aCamkin's Hall, Birmingham 1928*   n/aCamkin's Hall, Birmingham 1929   19-14n/aLounge Hall, Nottingham 1930   25-12n/aThurston's Hall, Londra1931   25-21n/aLounge Hall, Nottingham1932   30-19n/aThurston's Hall, Londra1933   25-18n/a1934   25-22n/aLounge Hall, Nottingham ve Central Hall, Kettering1935   25-20n/aThurston's Hall, Londra1936   34-27n/a1937   32-29n/a1938   37-24n/a1939   43-30n/a1940   37-36n/a 1941-1945: Turnuva yok1946   78-67n/aRoyal Horticultural Hall, Londra1947  82-63n/aLeicester Square Hall, Londra1948   84-61n/a1949   80-65n/a1950   51-46n/aTower Circus, Blackpool1951   58-39n/a1952   94-49n/aHouldsworth Hall, Manchester1952◊    38-35n/aTower Circus, Blackpool1953◊    37-34n/aLeicester Square Hall, Londra1954◊    45-26n/aHouldsworth Hall, Manchester1955◊    38-35n/aTower Circus, Blackpool1956◊    38-35n/a1957◊    39-34n/aJersey Billliards Association Match Room, St Helier, Jersey 1958-1963: Turnuva yok1964‡   19-16n/aBurroughes Hall, Londra1964‡    40-33n/a1965‡   37-36n/a1965‡     25-22n/aGüney Afrika Cumhuriyeti1965‡   39-12 n/a1966‡    5-2n/aSt George's Hall, Liverpool1968‡    39-34n/aCo-operative Hall, Bolton1969   37-24 1968-69Victoria Hall, Londra1970   37-33 1969-701971   37-29 1970-71Chevron Hotel, Sydney1972   37-32 1971-72Selly Park British Legion, Birmingham1973   38-32 1972-73City Exhibition Hall, Manchester1974   22-12 1973-74Belle Vue, Manchester1975   31-30 1974-75Nunawading Basketball Centre, Melbourne, Australia1976   27-16 1975-76Wythenshawe Forum, Manchester1977   25-21 1976-77Crucible Tiyatrosu, Sheffield1978    25-18 1977-781979   24-16 1978-791980   18-16 1979-801981   18-12 1980-811982   18-15 1981-821983   18-6 1982-831984   18-16 1983-841985   18-17 1984-851986   18-12 1985-861987   18-14 1986-871988   18-11 1987-881989   18-3 1988-891990   18-12 1989-901991   18-111990-911992   18-141991-921993   18-51992-931994   18-171993-941995   18-91994-951996   18-121995-961997   18-121996-971998   18-121997-981999   18-111998-992000   18-161999-20002001   18-142000-012002   18-172001-022003   18-162002-032004   18-82003-042005    18-162004-052006    18-142005-062007   18-132006-072008   18-82007-082009   18-9 2008-09 2010    18-132009-102011    18-15 2010-112012   18-112011-122013   18-122012-132014   18-142013-142015   18-15 2014-152016   18-142015-162017   18-152016-172018   18-162017-182019    18-92018-192020   18-82019-202021   18-152020-212022   18-132021-222023   18-152022-232024   18-142023-24

 Kaynakça 

 Not listesi 

 Dış bağlantılar 
 BBC Sport Snooker 
 World Snooker, commercial arm of snooker's governing body 
 Billiardrome plans