Dolanlar

Dolan, (Uygurca: دولان, basit Çince: 刀朗 veya 多朗) Çin'de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan bir halkdır.

 Kökenleri 
Kendilerine Dolan olarak tanımlayan bu insanlar Yarkent Nehri ve Tarım Nehri vadisinde ve Lop Nur bölgesinde yaşarlar. Çağdaş Dolan halkı şimdi anadil diyalekti (genellikle Uygurca) konuşsa bile, bu bölgede daha erken bir kültür ve uygarlıktan ima ederler. Bazı bilgin ve gezginler, Dolanların Qing Hanedanlığı zamanında Kırgız ve Kazak oymaklarından oluştuğuna inanırlar.

Bir başka kaynaklarda Dolo ya da Dolonfit diye adlandırılan bu kabile, bugünkü Yeken nehri boyunca güneyden kuzeye doğru Mekit ve Maralbeşi İlçesi, sonra Tarım Nehri boyunca batıdan doğuya doğru Aksu’ya bağlı Avat, Karatal, Şayar, hatta Kuçar’ın güney bölgelerinde yaşamışlardır. Bunlar Çin tarih kaynaklarında eski Uygur kabilelerinden biri olarak gösterilmektedir.Abdukerim Rahman, Medeniyet İzliridin Tuğulğan Heslar, Şincang Helk Neşriyatı, Urumçi 1993, sayfa 47-48. "Dolan" etnonomi milattan sonra 480’lı yıllarda tahta oturan Cücen hanı Dolon’un isminden gelmektedir.

Dolon’a tabi olan kabileler dağılınca yüksek arabalılar, yani Kanglılar’ın Börkli kabilesi de ayrılmış, bunlar daha sonra “Dolonlular” (Dolanlıklar) diye adlandırılmıştır. “Dolon” sözcüğü sesçil değişme uğrayarak “Dolan” biçiminde telaffuz edilmeye başlamıştır.Muhemmet Osman, Dolan Meşrepliri 1, Şincang Helk Neşriyatı, Urumçi 1995, sayfa 1-4.

 Kültür 
Dolan kültüründe bazı görünümler aynı kalmıştır, bunlar değişik tarzda müzik ve danslarıdır. Müzikleri telli, vurmalı çalgılar ve şarkı eşliğindedir. Bu müzik şimdi, bir Uygur Muqam müziğinin bir bölümü olarak sınıflandırılır, buna karşın müzik aletleri ve müzikal özellikleri Uygur oniki Muqam (Rak, Čäbbiyat, Segah, Čahargah, Pänjigah, Özhal, Äjäm, Uššaq, Bayat, Nava, Mušavräk ve Iraq denilen)'mından çok farklıdır.

 Uygur Dolan Muqam 
 Bash bayawan
 Hudek bayawan
 Sim bayawan
 Chol bayawan
 Dugamet bayawan
 Jula
 Oteng bayawan 
 Bom bayawan
 Zil bayawan

 Notlar 

 Kaynakça 
 Svanberg, Ingvar. “Ethnic Categorizations and Cultural Diversity in Xinjiang: The Dolans along the Yarkand River.” Central Asiatic Journal, 40/2 (1996): 260-282.