Türkiye Cumhuriyeti madenî paraları

Bu madde Türkiye Cumhuriyeti madenî paralarını göstermektedir.

 İlk Türk lirası 
1922-23'te alüminyum-bronz 2 1⁄2, 5 ve 10 kuruş ve nikel 25 kuruştan oluşan yeni bir madenî paralar tanıtıldı. Bunlar, Arap alfabesiyle yazılan son Türk madenî paralarıydı.

1934 yılında 1 lira değerindeki gümüş paralar basıldı, ertesi yıl bakır-nikel 1, 5 ve 10 kuruş, gümüş 25 ve 50 kuruş ve 1 Türk lirasından oluşan yeni bir madenî paralar basıldı. Alüminyum-bronz 1⁄4 kuruş paralar, 1940-1942 yılları arasında bu değeri taşıyan son paralardır. Nikel-pirinç paralar 1944'te 25 kuruşta gümüşün yerini almış, 1947-1949 yılları arasında piyasaya sürülen pirinç 1, 2 1⁄2, 5, 10 ve 25 kuruşla değiştirilmiştir. Gümüş 50 kuruş ve 1 lira 1948'de, bakır-nikel 1 lira 1957'de tedavüle çıkarıldı.

1958-1963 yılları arasında bronz 1, 5 ve 10 kuruş ve çelik 25 kuruş, 1 ve 2 1⁄2 lira, ardından 1971 ve 1974'te çelik 50 kuruş ve 5 lira piyasaya sürüldü. Alüminyum, 1975'te bronzun yerini aldı. Bu paralar ise 1980 yılına kadar basıldı.

1981 yılında enflasyonun hız kazanmasıyla birlikte 1, 5 ve 10 liralık alüminyum madeni paralar piyasaya sürüldü. Bunu zamanla daha yüksek kupürler izledi: 1984'te 20, 50 ve 100 lira, 1985'te 25 lira, 1988'de 500 lira, 1990'da 1.000 lira, 1991'de 2.500 lira, 1992'de 5.000 lira, 1994'te 10.000 lira, 1995'te 25.000 lira, 50.000 1997'de lira ve 1999'da 100.000 lira. Bu 2002'de 250.000 liralık madeni parayla zirveye ulaştı.
1928 öncesi
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka  47px 47px100 Para(2,5 kuruş)18.75 1.13 2.00 % 91 Cu - %9 Al  Tırtıllı  1924 <center> 1939 56px 56px5 kuruş  22.50  1.46  4.00  Cu 91-A 19   68px 68px10 kuruş  27.20  1.85  7.50  Cu 91-Al 9   1920  1938 74px 74px25 kuruş  29.50  1.76  1.00  Ni 99,5-Diğer 0,5   1924

1928-1945
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka  43px 43px10 para(0,25 kuruş)<center> 17.00 1.22 <center> 2.00  % 85 Cu - %10 Al  - %5 Diğer  Düz Kupür değeri

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız1940 1950  46px 46px1 kuruş 18.50 1.13 2.50 Cu 75-Ni 25 Kupür değeri

Basım yılı

Yaprak motifi1935  54px 54px5 kuruş  21.50  1.32  4.00  Tırtıllı-Yazılı  1952 64px 64px10 kuruş  25.50  1.40  6.00  Tırtıllı  1951 48px 48px25 kuruş  19.00  1.10  3.00  Ag 83-Cu 14,5-Ni9-A 16  Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Basım yılı

Başak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 49px 49px25 kuruş  19.50  1.40  3.00  Cu 80- Zn5-Ni 9-A 16"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız 1944  62px 62px50 kuruş  24.60  1.48  6.00  Ag 83-Cu 14,5 Ni 2,5 "Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1935 73px 73px100 kuruş(1 Lira) 29.00  1.86  1.20   TırtıllıKupür değeri

Basım yılı

Başak motifi

Ay yıldız

Yaprak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

Yaprak motifi  1934  1942 74px 74px1 Lira   29.50  1.93  12.00  Ag 830   YazılıKupür değeri

Basım yılı

Başak motifi

Ay yıldız"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi  1937 1952

1945-1960
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka  40px 40px½ kuruş  16.00  1.15  1.70  Cu 70-Zn 30  Düz Kupür değeri

Başak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı 1947  1965  45px 45px1 kuruş  18.00 1.15 2.25 Kupür değeri

Başak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı 35px 35px1 kuruş 14.00 0.78 1.00 Kupür değeri

Basım yılı

Dal ve yaprak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi1961  35px1 kuruş 14.00 0.78 1.00 Cu 95-Sn4-Zn1  "Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi1963 1969 53px 53px2 ½ kuruş  21.00  1.15  3.15  Cu70-Zn 30 Kupür değeri

Başak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Basım yılı 1948  1965 40px5 kuruş  16.00  1.24  2.25  Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Basım yılı 1950  1968 43px 43px5 kuruş  17.00  1.26  2.50  Cu 95-Sn4-Zn 1  Düz Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi

Basım yılı 1958  1969 45px 45px10 kuruş  18.10  1.30  2.50  Cu 70-Zn 30  Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi 1949  1968 53px 53px10 kuruş  21.00  1.26  4.00  Cu 95-Sn 4-Zn 1  Düz Kupür değeri

Başak motifi

Basım yılı 1958  1969 57px 57px25 kuruş 22.60   1.33  4.50  Cu 70-Zn 30  Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi 1948  1968 50px 50px50 kuruş  20.00  1.35  4.00  Ag 60-Cu 40  Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Dal ve yaprak motifi 1947  1960 63px 63px1 Lira   25.00  1.50  7.50   Tırtıllı  1960 68px 68px1 Lira  27.00  1.45  Cu 70-Ni 30  Tırtıllı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1957  1965

1960-1975
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka  35px 35px1 kuruş  14.00  0.76  1.00  Cu 97-Zn2,5-Sn 0,5 Düz Kupür değeri

Bitki motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi 1969  1976 43px 43px5 kuruş  17.00  1.20  2.00  1970  43px 43px5 kuruş  0.70  1.35  1974 53px 53px10 kuruş  21.00  1.15  3.50 Kupür değeri

Başak motifi

Basım yılı 1969  53px 53px10 kuruş   1.50  1.35  Al 99,5-Fe 0,4-Diğer 0,1  1989 57px 57px25 kuruş  22.60  1.57  5.00  Acmonital-52  Tırtıllı-Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Küp taşıyan kadın 1959  1989 57px 57px25 kuruş  1.27  4.00 "Türkiye Cumhuriyeti"

Küp taşıyan kadın 1966 63px 63px50 kuruş  25.00  1.55  6.00  Tırtıllı "Türkiye Cumhuriyeti"

Sabiha Tansuğ 1971  68px 68px1 Lira  27.00  1.76  8.00   Yazılı "Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1959  1982 68px 68px1 Lira   1.57  7.00  1968  75px 75px2 ½ Lira  30.00  2.19  12.00  1960  1989 81px 81px5 Lira  32.50  1.75  11.00  Tırtıllı  1974  1982

1975-1988
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri 
  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka 35px 35px1 kuruş  14.00  1.00  0.40  Al 99.5-Fe 0,40-Diğer 0,1  Düz Kupür değeri

Yaprak motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Ay yıldız

Yaprak motifi 1975  1989 43px 43px5 kuruş  17.00  1.50  0.90  53px 53px5 Lira  21.00  1.80  1.70  Etial –30  Tırtıllı Kupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1981  1990 53px 53px5 Lira  2.00  1.70  1984  1989 63px 63px10 Lira   25.00  1.80  2.40  1981  1990 57px 57px20 Lira  22.90 7.00  Cu 75-Ni 16-Zn 8-Mn 1  Düz  1984  67px 67px25 Lira  26.90  2.20  2.80  Etial-30  Tırtıllı  1985  67px 67px50 Lira  26.80  1.80  9.00  Cu 75-Ni 16-Zn8-Mn 1  1984  74px 74px100 Lira   29.60 11.00  1984  1995

1988-2005
 Resim  Kupürdeğeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka 47px 47px50 Lira  18.75  1.40  3.30  Cu 70-Zn 30  TırtıllıKupür değeri

Ay yıldız

Başak ve yaprak motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1988  1995 52px 52px100 Lira  20.75  1.40  4.10  Cu 70-Zn 30  1988 59px 59px500 Lira  23.75  1.60  6.10  1998 64px 64px1.000 Lira  25.50  2.20  8.10  Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5  1990  1998 43px 43px1.000 Lira  17.00  1.80  3.00  Cu 90_zn 10  1995  68px 2.500 Lira 27.25  2.20  9.30  Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5  Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Yaprak motifi

Basım yılı  1991  71px 71px5.000 Lira  28.75 10.30  Cu 69,5-Zn 18-Ni 12-Mn 0,5  Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Lale motifi

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 1992  2001  49px 49px5.000 Lira  19.50  2.60  6.00  Cu 70-Zn 30  Tırtıllı  1995  49px 49px5.000 Lira  19.50  1.60  3.50   1998  59px 59px10.000 Lira  23.50  2.10  6.75  Cu 69,5- Zn 18-Ni 12- Mn 0,5  Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Karanfil motifi

Basım yılı 1997  68px 68px25.000 Lira  27.00  1.65  2.70  Cu 70-Zn 30  DüzKupür değeri

Ay yıldız

Gül motifi

Basım yılı 2001 2005 70px 70px50.000 Lira  28.00  2.60  11.70  Cu 70-Zn 18 - Ni 12  Yazılı Kupür değeri

Ay yıldız

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi

Basım yılı 1996 63px 63px100.000 Lira  25.00  2.05  7.50  Cu 82-Ni10- Zn 7,5-0,5 Mn "Türkiye Cumhuriyeti"
75. Yıl logosu

Kupür değeri

Basım yılı

Yaprak motifi"Mustafa Kemal Atatürk"

Atatürk portresi 1999 43px 43px25.000 Lira  17.00  -  2.700  Cu70, 30 Zn  Düz Ay yıldız
Kupür değeri

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 2003 44px 44px50.000 Lira  17.75  -  3.200  Cu 65-Ni18- Zn 17  53px 53px100.000 Lira 21.00  -  4.600  59px 59px250.000 Lira  23.50   6.400  Yazılı 

 İkinci Türk lirası 
küçükresim|upright=1.38|Yeni Türk lirası ve Yeni Kuruş

 2005-2008 
1 Ocak 2005 ile 31 Aralık 2008 arasındaki geçiş döneminde, Türkiye'de ikinci Türk lirası resmi olarak "Yeni Türk lirası" olarak adlandırıldı. 2005 yılında 1, 5, 10, 25 ve 50 yeni kuruş ve 1 yeni lira değerinde madeni paralar piyasaya sürüldü. 1 yeni kuruş pirinç, 5, 10 ve 25 yeni kuruş ise bakır-nikel, 50 yeni kuruş ve 1 yeni Türk lirası bimetalik olarak basıldı. Tüm paraların arkasında Mustafa Kemal Atatürk portresi bulunmaktadır.
 Resim  Kupür değeri  Teknik ölçüleri  Açıklama Tedavül Tarihleri  Ön  Arka  Çap mm  Kalınlık mm  Kütle gr  Alaşım  Kenarı  Ön  Arka orta|43x43pik orta|43x43pik1 Yeni Kuruş  17  1,65  2,7  Cu 70, Zn 30  DüzKupür değeri

Ay yıldız

Basım yılı"Türkiye Cumhuriyeti"

Atatürk portresi 2005  2009 orta|43x43pik orta|43x43pik5 Yeni Kuruş19,251,73,85Cu 65, Ni 18, Zn 17 orta|48x48pik orta|48x48pik10 Yeni Kuruş orta|54x54pik orta|54x54pik25 Yeni Kuruş21,51,94,00Tırtıllı orta|60x60pik orta|60x60pik50 Yeni Kuruş23,851,956,9Halka: Cu 81, Ni 4, Zn 15
Göbek: Cu 75, Ni 15, Zn 10 orta|65x65pik orta|65x65pik1 Yeni Türk Lirası26,158,3Halka: Cu 75, Ni 15, Zn 10
Göbek: Cu 81, Ni 4, Zn 15Avrupa Merkez Bankası'nın endişelerine rağmen, 50 yeni kuruş ve 1 yeni liralık madeni paraların boyutları ve kompozisyonları, sırasıyla €1 ve €2'luk madeni paralara açıkça benzemektedir. Ayrıca, o dönemde bir dizi otomat 1 yeni Türk lirasını €2 olarak kabul ettiğinden, Euro bölgesinde otomat kullanan işletmelerde (özellikle havalimanlarında) sorun yarattı. €2 kabaca dört kat daha değerli olduğundan, etkilenen otomat makinelerinin masrafları sahiplerinin pahasına yükseltilmesi gerekiyordu.

2009-günümüz
1 Ocak 2009'dan itibaren "yeni" ibaresi, ikinci Türk lirasından çıkarıldı ve Türkiye'deki resmi adı tekrar "Türk lirası" oldu; 1, 5, 10, 25, 50 kuruş ve 1 lira kupürler halinde "yeni" olmayan yeni madeni paralar piyasaya sürüldü. Ayrıca 50 kuruş ve 1 liralık madeni paraların iç ve dış alaşımları tersine çevrildi.

Nisan 2023'te, artan üretim maliyetlerinden dolayı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından ₺1'nin ağırlığı düşürülmüş ve kalınlığı inceltilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti'nin Yüzüncü Yılı anısına 29 Ekim 2023'te basılan ₺5 değerindeki hatıra para, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 8 Haziran 2024 tarihli tebliğiyle birlikte tedavüle sürülmüştür.

15 Şubat 2026'da 1 ve 5 kuruşluk madeni paraların basımının durdurulduğu açıklandı.
ResimKupür değeriTeknik ölçüleriAçıklamaTarihÇapKalınlıkKütleAlaşımÖnArkaKenarıÖnÇevreArkaTedavüle
çıkarılışıTedavülden
çekilişiorta|42x42pikorta|42x42pik1 kuruş16,5 mm1,35 mm2,2 g%90 Cu, %10 ZnDüzDeğer, Ay Yıldız ve basım yılıKardelen çiçeğiTürkiye Cumhuriyeti,
Mustafa Kemal Atatürk1 Ocak 2009N/ABelirtilmedi1,75gBelirtilmediNisan 2023orta|45x45pikorta|45x45pik5 kuruş17,5 mm1,65 mm2,9 g%65 Cu, %6 Ni, %29 ZnYaşam ağacı1 Ocak 2009Belirtilmedi2 gBelirtilmediNisan 2023orta|47x47pikorta|47x47pik10 kuruş18,5 mm1,65 mm3,15 g%65 Cu, %6 Ni, %29 ZnRûmî motifi1 Ocak 2009Belirtilmedi2,15gBelirtilmediNisan 2023orta|51x51pikorta|51x51pik25 kuruş20,5 mm1,65 mm4 g%60 Cu, %14 Ni, %26 ZnÇıkıntılıKûfî kaligrafisi1 Ocak 2009Belirtilmedi2,7gBelirtilmediNisan 2023orta|60x60pikorta|60x60pik50 kuruş23,85 mm1,9 mm6,8 gÇevre: %75 Cu, %15 Ni, %10 Zn
Orta:   %81 Cu, %4 Ni, %15 ZnGeniş çıkıntılıBoğaz Köprüsü ve İstanbul haritası1 Ocak 2009Belirtilmedi5,56gBelirtilmediNisan 2023orta|65x65pikorta|65x65pik1 lira26,15 mm1,9 mm8,2 gÇevre: %81 Cu, %4 Ni, %15 Zn
Orta:   %75 Cu, %15 Ni, %10 ZnT.C. yazısı ve lale figürüRûmî motifi1 Ocak 20091,67 mm6,65gBelirtilmediDüzNisan 2023orta|70x70pikorta|70x70pik5 lira28,15 mm1,7 mm8,25 gÇevre: %64 Cu, %4 Ni, %32 Zn
Orta: %64 Cu, %9 Zn, %27 NiDüz tırtıllıSelçuklu Yıldızı, Türkiye Yüzyılı logosu29 Ekim 2023Türkiye Cumhuriyeti,
Mustafa Kemal Atatürk8 Haziran 2024

 Hatıra paralar 
Hatıra paralar, 1 TL'nin arka yüzünün değişmesiyle tedavüle çıkarılmaktadır.
 2018 - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın göreve başlama töreni anısına
 2020 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin 100. yılı anısına
 2022 - Büyük Taarruz'un 100. yılı anısına
 2023 - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın göreve başlama töreni anısına
 2023 - Türkiye Cumhuriyeti'nin yüzüncü yılı anısına

 Ayrıca bakınız 

 Türk lirası
 Türk lirası simgesi
Türkiye Cumhuriyeti banknotları

 Kaynakça 

Kategori:Türk lirası