Sivil itaatsizlik

Sivil itaatsizlik, sivil yönetim tarafından uygulanan yasaların özüne uyarak yasalara riayet etmeme, karşı koyma anlamına gelmektedir. Yasaların ya da hükûmet politikasının değiştirilmesini hedefleyen, kamuoyu önünde icra edilen (aleni), şiddete dayanmayan, vicdani ancak yasal olmayan politik bir eylemdir. . John Rawls;Sivil İtaatsizliğin Tanımı ve Haklılığı, Ayrıntı Yayınlar, İstanbul, 2001, s.56. Bireysel bir tutum şeklinde olabileceği gibi zamanla toplumsal karakter de gösterebilir.

Devlet aygıtının kuramsal anlamda yurttaşların rızası üzerinde kurulmuş olması, itaati meşrulaştırmaktadır. Ancak yönetimin yasaları uygulayışı aşamasında, yönetsel aygıtlara yurttaş tarafından müdahalenin mümkün olup olmaması noktasında tartışmalar mevcuttur.

Sivil itaatsizlik, fikrin babalığını Amerikalı yazar Henry David Thoreau'nun yaptığı aktivizm yöntemidir. Sivil İtaatsizlik adlı makalesi kavramın çıkış noktasıdır. Mahatma Gandhi, Rosa Parks ve Paul Lafargue'nin farklı bakış açıları ve farklı siyasi perspektiflerle dile getirdikleri sivil itaatsizlik ya da pasif direniş; "yönetim siyasetinin ya da yasaların değişmesini isteyen, aleni, şiddetsiz, vicdani, fakat aynı zamanda siyasi olan, yasa dışı bir eylemdir."Rawls, J., A Theory of Justice Cambridge 1971 s.401 vd. Pasif direnişe atıfla bir başka tanımda ise sivil itaatsizlik; "Hukuk devleti idesinin içerdiği üstün değerler uğruna, kamuya açık ve yasaya aykırı olarak gerçekleştirilen, bu sırada üçüncü kişilerin daha üstün bir hakkını çiğnemeyen, barışçıl bir protesto eylemidir."Ökçesiz, H., Sivil itaatsizlik, Afa yayınları İstanbul 1994 s.130

Bu tanımlarla beraber kendisini yurttaş olarak addeden bireyin yasalar çerçevesinde uygulanan siyasa hakkındaki görüşlerini yine hukuksal bir çerçevede ahlaki ve içsel kaygılarla dile getirme, harekete dökme yöntemidir. Bu eylem şeklinde, eylemin neticelerini bilme, tahmin etme ve neticesine rıza gösterme mevcut olabilir. Bu sessiz görüş bildirme yöntemi toplumsal, aleni ve şiddet meyillisi değildir. Kavram, düşünce özgürlüğünü, düşünceyi ifade özgürlüğünü ve örgütlenme özgürlüğünü bünyesinde barındırır. Eylem olarak şiddetten uzak olma, hareketi aktif direnmeden uzaklaştırıp pasif direnmeye yaklaştırmaktadır.

 Unsurları 
 Yasaya aykırılık,
 Şiddetsizlik,
 Kamuya açıklık,
 Hukuk Devletine yönelik eğilim,
 Hukuki yaptırıma katlanma rızası

 Başlıca sivil itaatsizlik yöntemleri 
 Oturma 
 İnsandan halı
 İşgal
 Genel greve çağrı
 İmza toplama
 Yayınla kendini ihbar
 Sınır geçme
 Kira boykotu
 Ölüm orucu
 Yasaklanmış sempati gösterileriŞeniz Anbarlı, s. 326-327.

 Ayrıca bakınız 
 Sivil direniş
 Mahatma Gandhi
 Paul Lafargue
 Henry David Thoreau
 Martin Luther King
 Dalai Lama
 Lev Nikolayeviç Tolstoy
 Freeman Havaüssü İsyanı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Sivil İtaatsizlik Kavramı