Yusuf İzzeddin Efendi

Yusuf İzzeddin Efendi (; 10 Ekim 1857 - 1 Şubat 1916), Osmanlı Hanedanı mensubu ve feldmareşaldir. Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz'in henüz şehzade iken doğan oğludur. Beklenmedik bir şekilde öldüğünde Osmanlı Hanedanı'nın en büyük erkek çocuğu olarak veliaht sıfatını taşıyordu.Veliaht Yusuf İzzeddin, Tahsin Yıldırım, ISBN 9758845293.
küçükresim|15 Mayıs 1909 tarihli Şehbal dergisinde Şehzade Yusuf İzzettin

 Yaşamı 
10 Ekim 1857 tarihinde Dolmabahçe Sarayı'nda doğdu. Babası Abdülaziz, annesi ise Dürrinev Başkadınefendi'ydi. Doğduğunda amcası Abdülmecid padişah olarak hüküm sürmekteydi. Babası Abdülaziz gibi şehzadelerin tahta çıkana kadar çocuk sahibi olmamaları kuralı geçerliydi. Yusuf İzzeddin Efendi bu kurala aykırı olarak doğmuştu. Bu nedenle babasının tahta çıktığı 1861 yılına kadar dört yıl boyunca varlığı gizlendi. 10 yaşındayken babasıyla birlikte Avrupa gezisine katıldı. 14 yaşındayken 1 Eylül 1871 tarihinde babası Sultan Abdülaziz tarafından Müşir rütbesiyle Hassa Ordusu komutanlığına atandı ve bu görevini Ocak 1873'e kadar sürdürdü. 19 yaşındayken babası Abdülaziz tahttan indirildi ve kısa bir süre sonra makasla bilekleri kesilmiş olarak ölü bulundu. İntihar mı cinayet mi olduğu tartışmalı bu ölümden sonra, genç yaşta babasız kaldı.

Babasının ölümünden sonra tahta çıkacak padişahı belirlemek için, o dönemde geçerli olan hanedanın en yaşlı erkeğinin tahta çıkması kuralı kullanıldı. Bu kural uyarınca Abdülaziz'in ölümünden sonra, önce amcasının oğulları V. Murad ve II. Abdülhamid sırasıyla tahta çıktılar. Daha sonra da V. Mehmed 27 Nisan 1909 tarihinde tahta çıktığı zaman hanedanın padişahtan sonraki en yaşlı erkeği olarak veliaht durumuna yükseldi. Osmanlı Devleti'ni yurt dışında çeşitli törenlerde veliaht sıfatıyla temsil etti. 1910 yılında Birleşik Krallık kralı VII. Edward'ın cenaze, 1911 yılında da V. George'un taç giyme törenlerinde bulundu. Osmanlı tarihinde ilk defa birisi veliaht sıfatıyla yurt dışında resmi bir törene katılmıştır.

küçükresim|upright=1|14 Nisan 1910 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Sırbistan Kralı'nın Yusuf İzzettin Efendi'yi ziyaretinden bir kare.

 Ölümü 
I. Dünya Savaşı yılları sırasında Enver Paşa'nın izlediği siyasete ayrı düştü ve onu sertçe eleştirdi.  Hükûmet işleriyle yakından ilgilendi. Çanakkale Savaşları sırasında bizzat cepheleri ziyaret etti. Bu ziyaretler sırasında Enver Paşa ile herkesin içinde münakaşa etti. Hükûmetten ayrı olarak barış görüşmeleri yaptı. Ancak tahta çıkamadan 1 Şubat 1916 tarihinde beklenmedik biçimde Zincirlikuyu'daki köşkünde ölü olarak bulundu. Ölüm nedeni intihara bağlı kan kaybı olarak kabul edilse de, İttihatçıların onu öldürttüğü de teoriler arasındadır. Fakat sıradaki veliaht İttihatçılarla hiç anlaşamayan VI. Mehmet Vahidettin idi. Tarihçi İlber Ortaylı ise müttefik Almanya'nın da şüpheliler arasında olduğunu iddia eder. Çünkü veliaht savaştan çekilmek ve İtilaf Devletleri ile müstakil bir anlaşma yapmaktan bahsetmekteydi. Ortaylı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun son imparatoru I. Karl'ın bu gibi bir talebi sonrasında Almanya tarafından özür dilemek zorunda bırakılmasını örnek gösterir.İlber Ortaylı, Atlas Tarih, s.57, no.6, 2011.

II. Mahmut Türbesi'ne, babası Abdülaziz'in yanına defnedildi.

 Notlar 
Girit'teki Osmanlı dönemine ait İzzeddin Kalesi onun adını taşımaktadır.

 Eşleri ve çocukları 
 Eşleri 
 Çeşmiahu Hanım Efendi. Evlenme tarihi: 1879
 Cavidan Hanım Efendi (12 Ocak 1870 - 1935). Evlenme tarihi: 20 Mayıs 1885
 Emine Nazikedâ Hanım Efendi (30 Mayıs 1872 - 1946). Evlenme tarihi: 6 Temmuz 1886
 Tazende Hanım Efendi (10 Ekim 1875 - 16 Haziran 1950). Evlenme tarihi: 15 Ekim 1892, Mezarı: Yahya Efendi Tekkesi Mezarlığı'ndadır.
 Leman (Ünlüsoy) Hanım Efendi (6 Temmuz 1888 - 3 Ağustos 1953) Evlenme tarihi: 4 Şubat 1904

 Çocukları 
+S.NADDoğumVefatYaşAnnesiKabri1Şehzade Mehmed Bahaüddin EfendiŞubat 18838 Kasım 18839 AylıkÇeşm-i Ahu HanımefendiYahya Efendi Şehzadeler Türbesi2Hatice Şükriye Sultan24 Şubat 19061 Nisan 197266Leman (Ünlüsoy) HanımefendiSultan İkinci Mahmud Türbesi3Şehzade Mehmed Nizameddin Efendi10 Ocak 190919 Mart 193324Leman (Ünlüsoy) Hanımefendiİsviçre'nin Locarno şehrinde öldü. Kahire'ye defnedildi.4Mihrişah Sultan1 Temmuz 191625 Ocak 198771Leman (Ünlüsoy) HanımefendiSultan İkinci Mahmud Türbesi

 Kaynakça 

Kategori:Osmanlı şehzadeleri
Kategori:1857 doğumlular
Kategori:1916'da ölenler
Kategori:20. yüzyılda Osmanlılar
Kategori:İstanbul ili doğumlular
Kategori:Osmanlı Hanedanı
Kategori:Tahta çıkamayan varisler
Kategori:II. Mahmud Türbesi haziresine defnedilenler
Kategori:Osmanlı paşaları
Kategori:Osmanlı mareşalleri