Hepatosellüler karsinom

Karaciğer kanseri, karaciğer hücrelerinden köken alan veya başka organlardan karaciğere yayılan kötü huylu tümörlerin genel adıdır. Primer karaciğer kanseri en sık hepatosellüler karsinom (HCC) şeklinde görülür ve dünya genelinde yaygın kanser türlerinden biridir.El-Serag HB. Epidemiology of hepatocellular carcinoma. Clin Liver Dis. 2020.WHO – Global Cancer Observatory. Liver cancer statistics. Karaciğer tümörleri ile karıştırılmamalıdır.

Genelde sirotik karaciğer zemininde gelişen, nodüler lezyonlarla karakterize, karaciğerin malign (kötücül) neoplazisidir. HCC, dünyada en çok görülen kanser türleri arasında 5. sırada, mortalite açısından ise 3. sırada yer almaktadır. En sık 50 ila 70 yaşlarında görülür. Hepatit C enfeksiyonları, hepatit B enfeksiyonları, siroz başta olmak üzere; alkolik karaciğer hastalığı, tirozinemi, hemokromatozis de HCC gelişimi için risk faktörleridir. HCC'nin başlangıcı genelde sinsi bir süreçtir ve 3 yıldan uzun bir süre tanı almayabilir. Tanı alan hastaların ise ortalama yaşam süreleri 5 yıldır.Bhosale P, Szklaruk J, Silverman PM. Current staging of hepatocellular carcinoma: imaging implications. Cancer Imaging. 2006 Jul 4;6:83-94. PMID 16829469 

HCC lezyonlarında patolojik farklılaşma, hastaların prognozunun belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır.Kim CK, Lim JH, Park CK, Choi D, Lim HK, Lee WJ. Neoangiogenesis and sinusoidal capillarization in hepatocellular carcinoma: correlation between dynamic CT and density of tumor microvessels. Radiology. 2005 Nov;237(2):529-34. PMID 16244261  HCC patolojik olarak; iyi farklılaşmış, orta derecede farklılaşmış, kötü farklılaşmış ve farklılaşmamış HCC olarak evrelendirilmektedir.WHO (2000) Pathology and Genetics, Tumors of the digestive system.

Öncü olan displastik lezyonları bulunmaktadır ve bunlar doğrudan doğruya premaligndir:
 Büyük hücreli değişiklik
 Küçük hücreli değişiklik

HCC;
 Unifokal masif tümör,
 Multifokal nodüller,
 Difuz infiltratif kanser olarak izlenebilir.

 Epidemiyoloji 
Karaciğer kanseri, özellikle Asya ve Sahra Altı Afrika'da sık görülür. Kronik hepatit B ve hepatit C enfeksiyonları, alkol kullanımı ve siroz en önemli risk faktörleridir. Erkeklerde kadınlara göre yaklaşık üç kat daha sık rastlanır.

 Risk Faktörleri 
 Kronik hepatit B ve hepatit C enfeksiyonu
 Alkol kullanımına bağlı siroz
 Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD)
 Aflatoksin maruziyeti (küflenmiş gıdalarda)
 Genetik hastalıklar (hemokromatozis, Wilson hastalığı)

 Belirtiler 
Karaciğer kanseri başlangıçta çoğu zaman belirtisizdir. Hastalık ilerledikçe şu bulgular görülebilir:
 Sağ üst kadranda karın ağrısı
 Karaciğer bölgesinde şişlik veya dolgunluk hissi
 İştahsızlık ve kilo kaybı
 Sarılık (cilt ve gözlerde sararma)
 Karında sıvı birikimi (asit)
 Halsizlik ve yorgunluk

Özellikle ileri evrede, ölümün yaklaştığını gösteren belirtiler arasında iştahsızlık, ciddi kilo kaybı, yoğun halsizlik, sarılık ve karında aşırı şişlik öne çıkar.

 Tanı 
Tanıda laboratuvar testleri (örneğin AFP düzeyi), görüntüleme yöntemleri (Ultrason, BT, MR) ve kesin tanı için biyopsi kullanılır.

 Evreleme 
Karaciğer kanserinde en sık kullanılan evreleme sistemi Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC) sınıflamasıdır:
 Evre 0-A (Erken Evre): Cerrahi rezeksiyon veya karaciğer nakli uygundur.
 Evre B (Orta Evre): TACE (transarteriyel kemoembolizasyon) uygulanabilir.
 Evre C (İleri Evre): Sistemik tedavi (tirozin kinaz inhibitörleri, immünoterapi).
 Evre D (Son Evre): Palyatif tedavi önerilir.Llovet JM, et al. BCLC staging system. Semin Liver Dis. 1999.

 Tedavi 
Tedavi, hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre değişir.

 Cerrahi 
 Hepatektomi (cerrahi rezeksiyon): Tümörlü karaciğer kısmının çıkarılması.
 Karaciğer nakli (transplantasyon): Uygun hastalarda küratif yöntemdir.Mazzaferro V, et al. Liver transplantation for the treatment of small hepatocellular carcinomas. N Engl J Med. 1996.

 Lokal Tedaviler 
 Radyofrekans ablasyon (RFA)
 Mikrodalga ablasyon
 TACE (Transarteriyel kemoembolizasyon)
 TARE (Radyoembolizasyon)Salem R, et al. Yttrium-90 radioembolization for hepatocellular carcinoma. Hepatology. 2010.

 Sistemik Tedavi 
Son yıllarda hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapiler ön plana çıkmıştır:
 Tirozin kinaz inhibitörleri: Sorafenib, Lenvatinib
 İmmünoterapiler: Nivolumab, PembrolizumabFinn RS, et al. Systemic therapies for hepatocellular carcinoma. Gastroenterology. 2021.

 Prognoz 
Prognoz, tümör evresine, karaciğer fonksiyonuna ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır. Erken evrede tedavi edilen hastalarda 5 yıllık sağkalım oranı %50'nin üzerine çıkabilirken, ileri evrede bu oran %10'un altına düşmektedir.American Cancer Society. Survival rates for liver cancer.

 Ayrıca bakınız 
 Siroz

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 American Cancer Society – Liver Cancer
 WHO – Cancer Fact Sheets

Kategori:Kanser türleri
Kategori:Karaciğer hastalıkları
Kategori:Sindirim sistemi neoplazmaları
Kategori:Hepatoloji
Kategori:Gastrointestinal kanser