Çukur ayna

Çukur ayna üzerine gelen ışınları belli bir noktada toplayan ayna.
 Terimler 
C merkezli, R yarıçaplı bir çemberin herhangi bir yay parçasını çıkartıp dış kısmını sırladığımızda bir çukur ayna elde ederiz. Bu çukur aynada
C noktası eğrilik merkezi
R uzunluğu, eğrilik yarıçapı
F noktası odak (aynı zamanda R uzunluğunun yarısı)
Çemberin çapı, asal eksen
Işının aynaya değdiği noktadaki aynaya dik doğru normal olarak tanımlanır.
 Işının yansıması 
Çukur aynaya gelen ışınlar yansıma kanunlarına uygun olarak yansır. Ancak düzlem aynadan farklı olarak ayna küresel olduğundan normal aynanın her noktasında farklı doğrultudadır. Bu yüzden asal eksene paralel gelen ışınlar tek bir noktada toplanır. Bazı özel noktalardan geçen ışınların yansımasını şöyle tanımlayabiliriz.
 Asal eksene paralel gelen ışınlar, odak noktasından geçecek şekilde yansır.
 Odak noktasında geçecek şekilde gelen ışınlar, asal eksene paralel yansır.
 Merkezden gelen ışınlar, merkez üzerinden yansır. 

sol|küçükresim|Çukur aynada özel ışınlar
 Görüntü oluşumu 
Bir cismin, çukur aynada oluşan görüntüsünün yeri ve boyu aşağıdaki formüllerle hesaplanır.

: Büyütme
: Görüntünün boyu
: Cismin boyu
: Cismin uzaklığı
: Görüntünün uzaklığı
: Odak uzaklığı
Yukarıdaki formüllerde işaret seçimi oldukça önemlidir. Cismin görüntüsünün ters ya da düz olduğu veya aynanın arkasında ya da önünde oluştuğu işarete bağlıdır. İşaret seçiminde aşağıdakilere dikkat edilmelidir.
 Cisim aynanın önündeyse  p pozitif Cisim aynanın arkasındaysa  p negatif Görüntü aynanın önündeyse (gerçek görüntü) q pozitif Görüntü aynanın arkasındaysa (sanal görüntü) q negatif Eğrilik merkezi aynanın önündeyse  f ve R pozitif Eğrilik merkezi aynanın arkasındaysa (Tümsek ayna)  f ve R negatif M pozitifse  görüntü düz M negatifse  görüntü ters
Yukarıdaki formüller yorumlanarak bazı özel noktalardaki cisimlerin görüntüleri hesaplanabilir.

 Kullanım alanları 
 Dişçi aynasında görüntüyü büyütmek için,
 Güneş fırınında yüksek sıcaklıklar elde etmek için,
 Teleskopta ışığı yansıtmak için,
 El feneri, mikroskop ve araba farında  ışığı belli bir bölgeye odaklamak için kullanılır.

Kategori:Aynalar