Fransız Suriye ve Lübnan Mandası

Fransız Suriye ve Lübnan Mandası (, ) (1923-1946),League of Nations Official Journal, Vol 3, August 1922, p. 1013 Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı İmparatorluğu'nun bölünmesi sonrasında Suriye ve Lübnan'la ilgili olarak kurulan bir Milletler Cemiyeti mandası. Manda sisteminin sömürgecilikten farklı olması gerekiyordu, yöneten ülke, sakinleri kendi kendini yönetmeye uygun kabul edilene kadar mütevelli olarak hareket etmeyi amaçladı. Bu noktada, görev süresi sona erecek ve bağımsız bir devlet doğacaktı.

1918'de savaşın bitimini takip eden iki yıl boyunca - ve savaş sırasında İngiltere ve Fransa tarafından imzalanan Sykes-Picot Anlaşması uyarınca - İngilizler Osmanlı Mezopotamyası'nın (modern Irak) çoğunu ve Osmanlı Suriyesi'nin (Filistin ve Ürdün) güney kesimini kontrol etti. Fransızlar Osmanlı Suriye'sinin geri kalanını, Lübnan'ı, İskenderiye'yi (Hatay) ve güneydoğu Türkiye'nin bazı kısımlarını kontrol etti. 1920'lerin başında bu toprakların İngiliz ve Fransız kontrolü, Milletler Cemiyeti'nin manda sistemi tarafından resmîleştirildi ve 29 Eylül 1923'te Fransa, bugünkü Modern Suriye'ye ek olarak Lübnan ve İskenderun topraklarını da içeren Suriye'nin Milletler Cemiyeti mandası olarak atandı.

Bölgenin Fransız yönetimindeki yönetimi, Suriye Federasyonu (1922-25), Suriye Devleti (1925-30) ve Suriye Cumhuriyeti (1930-1958) dâhil olmak üzere bir dizi farklı hükûmet ve bölge aracılığıyla gerçekleştirildi. Büyük Lübnan Devleti, Alevi Devleti ve Cebel-i Dürzî Devleti gibi daha küçük devletler de kuruldu. Hatay Devleti, 1939'da Türkiye'ye halk oylaması ile katıldı. Fransız mandası, sonucunda iki bağımsız ülke Suriye ve Lübnan'ın oluştuğu 1943 yılına kadar sürdü. Fransız birlikleri en sonunda 1946'da Suriye ve Lübnan'ı terk etti.John Morrison & Adam Woog, Syria, 2nd Edition, Infobase Publishing 2009 p. 37

 Arka plan 

Suriye'de Osmanlıların yenilmesiyle, General Sir Edmund Allenby komutasındaki İngiliz birlikleri, Mekkeli Şerif Hüseyin'in oğlu Faysal liderliğindeki Arap İsyanı'na bağlı birlikler eşliğinde 1918'de Şam'a girdi.Ali A. Allawi, Faisal I of Iraq, Yale University Press, 2014 p. 139 Faysal, savaş sonrası ilk yeni Arap hükûmetini Şam'da kurdu ve Ali Rıza Paşa er-Rikabi'yi askerî vali olarak atadı.
sağ|küçükresim|upright=1.14| 1918 yılında Suriye Krallığı
Yeni Arap yönetimi, Suriye'nin belli başlı şehirlerinde yerel yönetimler kurdu ve tüm Suriye'de pan-Arap bayrağı çekildi. Araplar, İngilizlerin daha önceki vaatlerine inanarak, yeni Arap devletinin Suriye'nin kuzeyindeki Halep'ten güney Yemen'deki Aden'e kadar uzanan tüm Arap topraklarını kapsayacağını umuyorlardı.

Ancak İngiltere ve Fransa arasındaki gizli Sykes-Picot Anlaşması uyarınca General Allenby, Arap yönetimine Suriye'nin sadece iç bölgelerini (doğu bölgesi) tahsis etti. Filistin (güney bölgesi) İngilizlere ayrılmıştı. 8 Ekim'de Fransız birlikleri Beyrut'taEliezer Tauber, The Arab Movements in World War, Routledge 2014 p. 242 ve Lübnan'ın güneydeki Nakura'ya (batı bölgesi) kadar olan kıyı bölgesini işgal etti ve buradaki İngiliz birliklerinin yerini aldı. Fransızlar bölgedeki yerel Arap hükûmetlerini derhâl feshetti.
sol|küçükresim| 1919'da Suriye Ulusal Kongresi
Fransa, Suriye'nin kontrolü altında olduğu Sykes-Picot Anlaşması'nın tam olarak uygulanmasını talep etti. 26 Kasım 1919'da İngiliz kuvvetleri, Fransızlarla karşı karşıya gelmemek için Şam'dan çekildi ve Arap hükûmetini Fransa ile karşı karşıya bıraktı.Isaiah Friedman, British Pan-Arab Policy, 1915-1922, Transaction Publishers 2011 p. 241 Faysal, Kasım 1918'den bu yana birkaç kez Avrupa'ya seyahat etmiş, Fransa ve İngiltere'yi konumlarını değiştirmeye ikna etmeye çalışmış, ancak başarılı olamamıştı. Fransa'nın Suriye'ye müdahale etme kararlılığı, General Henri Gouraud'nun Suriye ve Kilikya'ya yüksek komiser olarak atanmasıyla gösterildi. Paris Barış Konferansı'nda Avrupalı güçlerin Araplara verdikleri sözlerden dönmeye karar vermesiyle Faysal kendini daha da zayıf bir konumda buldu.

Mayıs 1919'da Şam'da toplanan Suriye Ulusal Kongresi için seçimler yapıldı. Koltukların %80'i muhafazakârlara gitti. Ancak azınlık, Cemil Merdam Bey, Şükri el-Kuvvetli, Ahmed el-Kadri, İbrahim Hanunu ve Riyad es-Sulh gibi dinamik Arap milliyetçisi figürleri içeriyordu. Kongre başkanı ılımlı milliyetçi Haşim el-Etâsî idi.

Haziran 1919'da Amerikan King-Crane Komisyonu, ülkenin geleceği hakkında yerel kamuoyunu araştırmak için Suriye'ye geldi. Komisyonun görev alanı Halep'ten Beerşeba'ya kadar uzatıldı. 36 büyük şehri ziyaret ettiler, 300'den fazla köyden 2.000'den fazla delegasyonla görüştüler ve 3.000'den fazla dilekçe aldılar. Vardıkları sonuçlar, Suriyelilerin kendi ülkelerindeki manda yönetimine ve Balfour Deklarasyonuna muhalefetlerini ve Filistin'i kapsayan birleşik bir Büyük Suriye talebini doğruladı. Komisyonun sonuçları hem İngiltere hem de Fransa tarafından görmezden gelindi.
küçükresim|1925 civarında Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Fransız mandası altındaki devletlerin (aralarında Suriye de var) mührü. Metin 'DOUANE DES ÉTATS SOUS MANDAT FRANÇAIS' (Fransız mandası altındaki devletlerin gümrükleri) şeklindedir.
Faysal'ın Fransa Başbakanı Clemenceau ile uzlaşmayı kabul etmesi Suriye'de huzursuzluk yarattı. Haşimi karşıtı gösteriler patlak verdi ve Lübnan Dağı'ndaki ve çevresindeki Müslüman sakinler, büyük ölçüde Hristiyan olan yeni bir Büyük Lübnan devletine dâhil olma korkusuyla isyan ettiler. Fransa'nın Levant'taki bu topraklar üzerindeki iddiasının bir kısmı, Fransa'nın Osmanlı İmparatorluğu tarafından azınlık Hristiyan topluluklarının koruyucusu olarak kabul edilmesiydi.

Mart 1920'de Şam'daki Kongre, Faysal-Clemenceau anlaşmalarını reddeden bir kararı kabul etti. Kongre, Suriye'nin doğal sınırlarında (Güney Suriye veya Filistin dahil) bağımsızlığını ilan etti ve Faysal'ı tüm Arapların kralı ilan etti. Faysal, Ali Rıza el-Rikabi'yi hükûmeti kurmaya davet etti.Philip S. Khoury, Urban Notables and Arab Nationalism: The Politics of Damascus 1860–1920, Cambridge University Press 2003 p. 90 Kongre ayrıca komşu Irak ile siyasî ve ekonomik birlik ilan etti ve bağımsızlığını da talep etti.

25 Nisan'da, Sevr Antlaşması'nı formüle eden İtilaf Devletleri arası yüksek konsey, Fransa'ya Suriye (Lübnan dâhil) ve İngiltere'ye Filistin (Ürdün dahil) ile Irak Mandası'nı verdi. Suriyeliler bu sonuca şiddetli gösterilerle karşılık verdiler ve 7 Mayıs 1920'de Haşim el-Etâsî başkanlığında yeni bir hükûmet kuruldu.Philip S. Khoury, Urban Notables and Arab Nationalism: The Politics of Damascus 1860–1920, Cambridge University Press 2003 p. 91 Yeni hükûmet zorunlu askerliği düzenlemeye karar verdi ve bir ordu kurmaya başladı.
küçükresim|Suriye ve Lübnan'daki Fransız mandasının 1935 nüfus haritası
Bu kararlar, Fransa'nın yanı sıra kararları bir "darbe" olarak kınayan Lübnan Dağı Maruni Patrikhanesi tarafından da olumsuz tepkilere yol açtı. Beyrut'ta Hristiyan basını Faysal hükûmetinin kararlarına düşmanlığını dile getirdi. Lübnanlı milliyetçiler, 22 Mart 1920'de Lübnan'ın bağımsızlığını ilan eden Baabda'da Hristiyan figürlerden oluşan bir konseyi toplamak için Faysal hükûmetine karşı krizi kullandılar.Elie Podeh, The Politics of National Celebrations in the Arab Middle East, Cambridge University Press, 2011 p. 54

14 Temmuz 1920'de General Gouraud, Faysal'a bir ültimatom yayınladı ve ona boyun eğmekle tahttan çekilmek arasında seçim yapma şansı verdi.Ali A. Allawi, Faisal I of Iraq, Yale University Press, 2014 p.285 Güç dengesinin kendi lehine olmadığını anlayan Faysal, işbirliği yapmayı tercih etti. Ancak genç savaş bakanı Yusuf el-Azma buna uymayı reddetti. Ortaya çıkan Fransa-Suriye Savaşı'nda, Arap ordusunun kalan küçük birliklerinin yanı sıra Bedevi atlıları ve sivil gönüllülerden oluşan el-Azma komutasındaki Suriye birlikleri, General Mariano Goybet komutasındaki daha iyi eğitimli 12.000 kişilik Fransız kuvvetleriyle Meyselun Muharebesi'nde karşılaştı. Fransızlar savaşı bir günden az bir sürede kazandı ve Azma, Suriye birliklerinin çoğuyla birlikte savaş alanında öldü,Sami M. Moubayed, Steel & Silk: Men and Women who Shaped Syria, 1900–2000, Cune Press, 2006 kalan birlikler muhtemelen kaçtı. General Goybet Şam'ı 24 Temmuz 1920'de çok az direnişle ele geçirdi ve iki yıl sonra 24 Temmuz 1922'de Londra'da manda emri verildi.

 Fransız Mandası sırasında oluşturulan devletler 
küçükresim|Bülten Officiel des Actes Administratifs du Haut Commissariat, 14 Mayıs 1930. Suriye ve Lübnan'ın Fransız Mandası içindeki devletlerin anayasalarını ilan ediyor.
sol|küçükresim| 1921'den 1922'ye kadar Fransız Mandası devletlerini gösteren harita
Lübnan'a varan Fransızlar, Hristiyan topluluğu tarafından kurtarıcı olarak kabul edildi, ancak Suriye'nin geri kalanında güçlü bir direnişle karşı karşıya kaldılar.

Manda bölgesi altı devlete bölündü. Bunlar Şam (1920), Halep (1920), Alevi (1920), Cebel-i Dürzî (1921), özerk İskenderun Sancağı (1921, günümüz Hatay'ı) ve daha sonra  modern Lübnan ülkesi olan Büyük Lübnan Devleti'dir (1920).

Bu devletlerin sınırları kısmen Suriye'deki mezhepsel coğrafyaya dayanıyordu. Farklı Suriye mezheplerinin birçoğu, Fransızların tüm Suriye devletlerinde karşılaştığı sayısız isyanın gösterdiği gibi, Fransız mandasına ve yarattığı bölünmeye düşmandı. Lübnan Dağı'ndaki Maruni Hristiyanlar ise Fransızlar altında gerçekleşen bağımsızlık hayaline sahip bir topluluktu; bu nedenle, Büyük Lübnan, yeni kurulan devletler arasında bir istisnaydı.

Fransa'nın Suriye üzerinde tam kontrol sahibi olması ve özellikle Alevi topraklarında, Dürzi Dağı ve Halep'te patlak veren tüm isyanları bastırması 1920'den 1923'e kadar üç yıl sürdü.

Farklı devletlerde ayaklanmalar olmasına rağmen Fransızlar, yönetimlerini uzatma umuduyla Levant'taki farklı etnik ve dini gruplara kendi topraklarını kasten verdi. Fransızlar, sömürge yönetimini sona erdirmek isteyen Suriye milliyetçi hareketine verilen desteği azaltmak için bölgedeki çeşitli grupları parçalamayı umuyordu. Devlet hükûmetlerinin idaresine büyük ölçüde Fransızlar hakimdi. Yerel makamlara çok az yetki verildi ve bağımsız olarak politikaya karar verme yetkisine sahip değildi. Yerel liderlerin sahip olduğu küçük miktardaki güç, Fransız yetkililer tarafından kolayca reddedilebilirdi. Fransızlar, Levant'taki insanların kendi kendine yeterli yönetim organları geliştirmesini önlemek için ellerinden gelen her şeyi yaptılar.William Cleveland, A History of the Modern Middle East, 5th edition (Westview, 2012) p218-223

 Büyük Lübnan Devleti 

3 Ağustos 1920'de, Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban'ın Arrêté 299'u Hasbaya, Rachaya, Maallaka ve Baalbeck kazalarını o zamanlar Lübnan Özerk Bölgesi olarak bilinen bölgeye bağladı. Daha sonra 31 Ağustos 1920'de General Gouraud, Lübnan'ın Suriye'nin geri kalanından ayrı muamele göreceğini belirten açıklayıcı notlarla Büyük Lübnan Devleti'ni sınırlandıran Arrêté 318'i imzaladı.Haut-commissariat de la République française en Syrie et au Liban, Arrete 318: "Attendu que la France en venant en Syrie n'a poursuivi d'autre but que celui de permettre aux populations de la Syrie et du Liban de réaliser leurs aspirations les plus légitimes de liberté et d'autonomie; Considérant qu'il importe, pour le faire, de restituer au Liban ses frontières naturelles telles qu'elles ont été définies par ses représentants et réclamées par les vœux unanimes de ses populations; Que le Grand Liban, ainsi fixé dans ses limites naturelles, pourra poursuivre en tant qu'État indépendant, au mieux de ses intérêts politiques et économiques, avec l'aide de la France le programme qu'il s'est tracé." [Translation: "Whereas France on coming to Syria has pursued no other aim than to enable the populations of Syria and Lebanon to realize their most legitimate aspirations for freedom and autonomy; Considering that it is important, in order to do so, to restore to Lebanon its natural boundaries as defined by its representatives and demanded by the unanimous wishes of its peoples; That Great Lebanon, so set within its natural limits, will be able to pursue, as an independent State, in the best interests of its political and economic interests, with the help of France the program it has drawn up."] 1 Eylül 1920'de General Gouraud, Beyrut'ta düzenlenen bir törenle Büyük Lübnan Devleti'nin (,) kurulduğunu halka ilan etti.Engin Akarli, The Long Peace: Ottoman Lebanon, 1861-1920, University of California Press 1993 p. 180
küçükresim|General Gourard, Büyük Lübnan Devleti'nin kuruluşunu ilan ediyor
Büyük Lübnan, Lübnan Dağı'nın mutasarrifyasının (Osmanlı idari birimi) Maruni nüfusu için Fransa tarafından "güvenli bir sığınak" olarak yaratıldı. Marunilerin çoğunlukta olduğu bir bölge olan Lübnan Dağı, Osmanlı döneminde çeşitli derecelerde özerkliğe sahipti. Bununla birlikte, Maruni mutasarrıflığa ek olarak, çoğunluğu Müslüman olan diğer bölgeler de eklenerek "Büyük" Lübnan oluşturuldu. Bu bölgeler bugün Kuzey Lübnan, Güney Lübnan, Bekaa Vadisi ve Beyrut'a tekabül ediyor.R. Rabin, Religion, National Identity, and Confessional Politics in Lebanon: The Challenge of Islamism, Springer, 2011 p. 11 Büyük Lübnan'ın başkenti Beyrut'tu. Yeni devlete Fransız bayrağını Lübnan sediriyle birleştiren bir bayrak verildi. Maruniler Lübnan'da çoğunluktu ve bağımsızlıklarını korumayı başardılar. Lübnan, Hristiyanların azınlık olmadığı ilk Arap ülkesi olduğu için Arap dünyasında emsal teşkil eden bir bağımsızlıktı. Büyük Lübnan Devleti 23 Mayıs 1926'ya kadar varlığını sürdürdü ve ardından Lübnan Cumhuriyeti oldu.

Büyük Lübnan'daki Müslümanların çoğu, yeni devleti kurulduğunda reddetti. Bazıları, Müslümanların Suriye ile yeniden birleşme yönündeki sürekli talebinin, Lübnanlı Müslümanların yeni ilan edilen Birleşik Arap Cumhuriyeti'ne katılmak istedikleri ve Lübnanlı Hristiyanların şiddetle karşı çıktığına ve 1958'de sonunda Müslümanlar ve Hristiyanlar arasında silahlı bir çatışmaya yol açtığına inanıyor. Bununla birlikte, Lübnanlı Müslüman toplulukların çoğu üyesi ve siyasi seçkinleri, Arap milliyetçi duygularını besleme eğiliminde olsalar da 1930'ların sonlarında Lübnan vatandaşı olma fikrine kendilerini adamışlardı.

 Alevi Devleti 

19 Ağustos 1920'de General Gouraud, "Büyük Lübnan ve El Nusayriye Dağları topraklarının oluşumu amacıyla" İskenderun özerk sancağına Cisr el-Çughur kazalalarını, Baher ve Bujack (Lazkiye kazası) medriyelerini, Kinsaba (Sahyun kazası) mudiriyesini ekleyen Arrêté 314'ü imzaladı. "El Nusayriye Dağları" bölgesi Alevi Devleti olacaktı.Arrêté 314, 19 August 1920: "...des modifications territoriales apportées aux diverses circonscriptions administratives de la wilayet de Beyrouth en vue de la formation des territoires du Grand Liban et des monts Ansarieh" [Translation: "territorial changes made to the various administrative districts of the wilayet of Beirut with a view to the formation of the territories of Greater Lebanon and the Ansarieh Mountains"] 31 Ağustos 1920'de - Büyük Lübnan'ı kuran kararnamenin imzalandığı gün - General Gouraud, Alevi Devleti'ni sınırlandıran Arrêté 319'u ve yeni devlete Masyaf (Omranie) kazasını ekleyen Arrêté 317'yi imzaladı.Arrêté 317, 31 August 1920: "que le caza d'Omranié (Massyaf), dépendance de la wilayet de Damas, est peuplé en très grande majorité de populations alaouites et que ce caza doit en conséquence faire partie du groupement Ansarieh actuellement en voie d'organisation" [Translation: "the caza of Omranie (Massyaf), a dependency of the wilayet of Damascus, is overwhelmingly populated by Alaouite populations and that this caza must consequently be part of the Ansarieh grouping currently in the process of organization"].Arrêté 319, 31 August 1920: "Attendu que la France en venant en Syrie n'a poursuivi d'autre but que celui de permettre aux populations de réaliser leurs aspirations les plus légitimes de liberté et d'autonomie. Considérant que les populations alaouites et les minorités qu'elles renferment ont nettement exprimé à maintes reprises leur désir d'avoir une administration autonome sous l'égide de la France. Que, pour ce faire, il importe de constituer un territoire groupant la majorité de ces populations pour leur permettre de poursuivre leur développement au mieux de leurs intérêts politiques et économiques selon les vœux qu'elles ont exprimés." [Translation: "Whereas France on coming to Syria has pursued no other goal than to enable the populations to realize their most legitimate aspirations for freedom and autonomy. Considering that the Alawite populations and the minorities they contain have clearly expressed their desire to have an autonomous administration under the auspices of France. That it is important to establish a territory for the majority of these populations to enable them to pursue their development in the best interests of their political and economic interests in accordance with the wishes expressed by them."]
küçükresim|Alevi Devleti'nde kullanılan 10 kuruşluk Suriye damgası, üst baskı "ALAOUITES" ile.
Alevi Devleti (, ) Suriye sahilinde bulunuyordu ve Şii İslam'ın bir kolu olan Alevilerin çoğunluğunu bünyesinde barındırıyordu. Liman kenti Lazkiye bu devletin başkentiydi. Başlangıçta, Fransız yönetimi altında "Alevi Toprakları" olarak bilinen özerk bir bölgeydi. 1922'de Suriye Federasyonu'nun bir parçası oldu, ancak 1924'te tekrar federasyondan ayrılarak "Alevi Devleti" oldu. 22 Eylül 1930'da adı "Bağımsız Lazkiye Hükûmeti" olarak değiştirildi.Trudy Ring, Noelle Watson, Paul Schellinger, Middle East and Africa: International Dictionary of Historic Places, Routledge, 2014 p.454 O anda nüfusu 278.000 idi. Lazkiye hükûmeti nihayet 5 Aralık 1936'da Suriye Cumhuriyeti'ne katıldı. Bu devlet, Fransızlara karşı Salih el-Ali (1918-1920) de dahil olmak üzere çeşitli isyanlara tanık oldu.

28 Haziran 1922'de Arrêté 1459; Halep Devleti, Şam Devleti ve Alevi Devleti'ni içeren bir "Suriye Özerk Devletleri Federasyonu" kurdu. Ancak iki buçuk yıl sonra 5 Aralık 1924'te Arrêté 2979 ve Arrêté 2980'de başkenti Lazkiye olan bağımsız bir Alevi Devleti kurarak ve 1 Ocak 1925 tarihinden itibaren Halep ve Şam Devletlerini ayrı ayrı birleştirerek "d'État de Syrie" (Suriye Devleti) olarak yeniden adlandırıldı.

1936'da hem Cebel-i Dürzî hem de Alevi Devleti, Suriye Devleti'ne dahil edildi.Arrêté 265/LR of 2 December 1936 and Arrêté 274/LR of 5 December 1936 incorporated Jebel Druze and the Alawite State into Syria. Both used similar wording: "le territoire du Djebel Druze fait partie de l'État de Syrie... ce territoire bénéficie, au sein de l'État de Syrie, d'un régime spécial administratif et financier... sous réserve des dispositions de ce règlement, le territoire du Djebel Druze est régi par la Constitution, les lois et les règlements généraux de la République syrienne... le présent arrêté... entreront en vigueur... dès ratification du traité franco-syrien" [Translate: "The territory of Djebel Druze is part of the State of Syria ... this territory enjoys, within the State of Syria, a special administrative and financial regime ... subject to the provisions of this territory of Djebel Druze is governed by the Constitution, the laws and general regulations of the Syrian Republic ... this Order ... shall enter into force ... upon ratification of the Franco-Syrian Treaty ".]

 Suriye Devleti 

küçükresim| General Gouraud, 13 Eylül 1920'de Halep'te El Handak caddesinden geçerken
1 Eylül 1920'de - Büyük Lübnan ve Alevi Devleti'nin kurulmasından bir gün sonra - Arrêté 330 önceki "Gouvernement de Damas" (Şam Hükûmeti)'nden idari özerkliğini koruyan İskenderun özerk sancağı da dahil olmak üzere "Gouvernement d'Alep" (Halep Hükûmeti) olarak bilinen bağımsız bir hükûmeti ayrıldı.Arrêté 330, 1 September 1920: "...les territories de l'ancien Vilayet d'Alep, précédemment rattachés au Gouvernement de Damas, constitueront un Gouvernement indépendant dénomm "Gouvernement d'Alep"" [Translate: "...the territories of the former Vilayet of Aleppo, formerly attached to the Government of Damascus, will constitute an independent Government called "Government of Aleppo""]

"Attendu que la France en acceptant le mandat sur la Syrie n'a poursuivi d'autre but que celui de permettre aux populations de réaliser leurs aspirations légitimes de liberté et d'autonomie, tout en assurant la libre jeu et le développement des intérêts économiques communs. Attendu qu'il importe, pour ce faire, de respecter, conformément aux engagements du gouvernement de la République française, les volontés populaires librement exprimées et, en conséquence, de prendre en considération les vœux des populations des régions de la wilayet d'Alep et encore rattachées au gouvernement de Damas; Attendu qu'il est nécessaire de mettre fin, en même temps, à une situation de fait qui, par une centralisation excessive et désormais inutile, complique l'administration du gouvernement de Damas et entrave la bonne marche des affaire de la circonscription administratives d'Alep." [Translate: "Whereas France accepting the mandate over Syria has pursued no other aim than to enable the people to realize their legitimate aspirations for freedom and autonomy, while ensuring the free play and development of economic interests common. Whereas it is important, in order to do so, to respect, in accordance with the commitments of the Government of the French Republic, the freely expressed popular will, and consequently to take into consideration the wishes of the populations of the wilayet regions of Aleppo, still attached to the government of Damascus; Whereas it is necessary at the same time to put an end to a situation which, by excessive and unnecessary centralization, complicates the administration of the Government of Damascus and hampers the smooth running of the affairs of the administrative district of Aleppo." "Gouvernement d'Alep" "Gouvernement de Damas" terimleri, "l'État d'Alep" ve "l'État de Damas" ile birbirinin yerine kullanılmıştır - örneğin, Arrete 279 1 Ekim 1920, önsözünde şunları belirtmiştir: "Vu l 'arrêté No 330 du 1er Septembre 1920 créant l'État d'Alep".

Halep Devleti (1920-1925, , ) Sünni Müslümanların çoğunluğunu içeriyordu. Doğu Suriye'nin tüm verimli Fırat Nehri havzasına ek olarak kuzey Suriye'yi de kapsıyordu. Bu bölgeler, Suriye'nin tarım ve maden zenginliğinin çoğunu temsil ediyordu. İskenderun Özerk Sancağı 1923 yılında Halep eyaletine eklendi. Başkent, Sünni Müslümanların yanı sıra büyük Hristiyan ve Yahudi topluluklarının yaşadığı kuzeydeki Halep şehriydi. Devlet ayrıca Şii ve Alevi azınlıkları da bünyesine kattı. Etnik Kürtler ve Süryaniler, Arapların yanı sıra doğu bölgelerinde yaşıyorlardı. Devletin Genel Valileri Kamil Paşa el-Kudsi (1920-1922), Mustafa Bey Barmada (1923) ve Mar'i Paşa el-Mallah (1924-1925) idi.

Şam Devletihttp://uca.edu/politicalscience/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/french-syria-1919-1946/  accessed 17 January 2017 1925'e kadar bir Fransız mandasıydı. Başkent Şam'dı.

Halep ve Şam devletlerinin başlıca Sünni nüfusu, Suriye'nin bölünmesine şiddetle karşı çıktı. Bu, Fransa'nın hızlı bir şekilde 1925'te Halep ve Şam devletlerini Suriye Devleti'nde birleştirmesiyle son sonuçlandı.

 İskenderun Sancağı 

küçükresim| Birinci Dünya Savaşı öncesi etnografik haritada Suriye ve Lübnan'ın etnografik haritası. İskenderun'nun etrafındaki kahverengi alan, Türkçe konuşan halkları temsil ediyor.
İskenderun Sancağı, 20 Ekim 1921 tarihli Fransız-Türk Anlaşması'nın 7. maddesi uyarınca Suriye'nin özerk bir eyaleti oldu: "İskenderiye kazası için özel bir idari rejim kurulacaktır. Bu mahallenin Türk sakinleri kültürel gelişimleri için kolaylıklardan yararlanacaklardır. Türk dili resmi olarak tanınmalıdır."Sarah D. Shields, Fezzes in the River: Identity Politics and European Diplomacy in the Middle East on the Eve of World War II , 2011

1923'te İskenderun Halep Devleti'ne bağlandı ve 1925'te doğrudan Suriye'nin Fransız mandasına bağlıydı ve hala özel idari statüye sahipti. Sancak, Milletler Cemiyeti'nin aracılık ettiği bir düzenlemeyle Kasım 1937'de özerklik kazandı. Yeni tüzüğüne göre sancak, diplomatik düzeyde Suriye'nin Fransız Mandası'ndan 'farklı ancak ayrılmamış' hale geldi ve savunma konularında hem Fransa hem de Türkiye ile bağlantılı hale geldi.

Sancak meclisindeki koltukların tahsisi, Fransız makamları tarafından uluslararası denetim altında tutulan 1938 nüfus sayımına dayanıyordu. Meclis, 1938 yazında atandı ve sancağın statüsünü belirleyen Fransız-Türk anlaşması 4 Temmuz 1938'de imzalandı.

Meclis, 2 Eylül 1938'de İskenderun Sancağı'nı Hatay Devleti olarak ilan etti.Umut Uzer, Identity and Turkish Foreign Policy: The Kemalist Influence in Cyprus and the Caucasus, I.B.Tauris, 18 December 2010 p.100 Cumhuriyet, ortak Fransız ve Türk askeri gözetiminde bir yıl sürdü. Hatay isminin kendisi Atatürk tarafından önerildi ve hükûmet Türk kontrolü altındaydı. 1939'da halk oylamasıyla Hatay Devleti, Türkiye'nin bir ili oldu.

 Cebel-i Dürzî Devleti 

24 Ekim 1922'de Arrêté 1641, Cebel-i Dürzî Özerk Devleti'ni kurdu.Arrêté 1641, 24 October 1922: "le vœu nettement exprimé par les habitants du Djebel Druze au Houran de former dans le cadre de leurs limites ethniques un gouvernement autonome" [Translation:
"the wish clearly expressed by the inhabitants of Djebel Druze of the Houran to form within their ethnic limits an autonomous government"]

Devlet, Suriye'nin güneyindeki Dürzi nüfusu için oluşturuldu.James Minahan, Encyclopedia of the Stateless Nations, Greenwood Publishing Group 2002 vol,2 p.547 Yaklaşık 50.000 nüfusu vardı ve başkenti Es-Süveyda'ydı.

1936'da hem Cebel el-Dürzi hem de Alevi Devleti, Suriye Devleti'ne dahil edildi.

 Fransız Mandası makamları tarafından verilmeyen özerklik talepleri 

 El-Cezire ili 

1936-1937'de, el-Cezire ilinde bazı Bedeviler tarafından desteklenen Süryaniler ve Kürtler arasında otonomist ajitasyon vardı. Partizanları, milliyetçi Şam hükûmetinin azınlık görevlilerini başkentten Müslüman Araplarla değiştirmesinden korktukları için, Suriye'nin bağımsızlığı durumunda Fransız birliklerinin ilde kalmasını istediler. Fransız makamları, Suriye içinde herhangi bir yeni özerklik statüsünü değerlendirmeyi reddetti.La situation des chrétiens de Syrie après les affaires de Djézireh, November 1937, Centre d'Études et d'Administration Musulmanes (CHEAM), ParisVirginia Vacca, "La questione dell'el-Ǧezīrah secondo il memoriale del Partito Comunista Siriano", Oriente Moderno, 1938, 18, pp. 197–211Jordi Tejel Gorgas, "Les territoires de marge de la Syrie mandataire : le mouvement autonomiste de la Haute Jazîra, paradoxes et ambiguïtés d’une intégration « nationale » inachevée (1936–1939) " (The territory margins of the Mandatory Syria: the autonomist movement in Upper Jazîra, paradoxs and ambiguities of an uncompleted "national" integration, 1936–39), Revue des mondes musulmans et de la Méditerranée, 126, November 2009, pp. 205–222

 Golan Bölgesi 
Kuneytire ve Golan Bölgesi'nde oldukça büyük bir Çerkes topluluğu vardı. 1936-1937 yıllarında el-Cezire ilindeki Süryani, Kürt ve Bedevi mevkidaşlarıyla aynı nedenlerle bazı Çerkes liderler, azınlıklara düşman milliyetçi Arap hükûmeti yönetimindeki bağımsız bir Suriye cumhuriyetinde  yaşama ihtimalinden korktukları için 1938'de bölgeleri için özel bir özerklik statüsü istediler. Ayrıca Golan bölgesinin Kafkasya'dan gelen Çerkes mülteciler için ulusal bir vatan olmasını istiyorlardı. Bir Çerkes taburu, Levant'ın Fransız Ordusunda görev yaptı ve Arap milliyetçi ayaklanmalarına karşı ona yardım etti. El-Cezire İli'nde olduğu gibi, Fransız makamları Golan Çerkeslerine herhangi bir özerklik statüsü vermeyi reddetti.M. Proux, "Les Tcherkesses", La France méditerranéenne et africaine, IV, 1938

 Suriye Krallığı (1918-1920) 

 Hükûmet başkanları 
İsim Dönem Başlangıcı Dönem Sonu Muhammed Said el-Cezire 30 Eylül 1918 30 Eylül 1918 Ali Rikabi 30 Eylül 1918 5 Ekim 1918 Emir Faysal 5 Ekim 1918 8 Mart 1920

 Kral 
İsim Saltanat Başlangıcı Saltanat Sonu I. Faysal  8 Mart 1920 28 Temmuz 1920

 Suriye Fransız Mandası (1920-1939) 

 Devlet başkanı vekilleri 
İsim Dönem Başlangıcı Dönem Sonu Alaeddin ed-Dürubi Paşa 28 Temmuz 1920 21 Ağustos 1920 Cemil el-Ulşi 4 Eylül 1920 30 Kasım 1920

 Başkan 
İsim Dönem Başlangıcı Dönem Sonu Subhi Bereket 28 Haziran 1922 1 Ocak 1925

 Devlet başkanları 
İsim Dönem Başlangıcı Dönem Sonu Suphi Bereket 1 Ocak 1925 21 Aralık 1925 François Pierre-Alype (vekil) 9 Şubat 1926 28 Nisan 1926 Ahmed Nami 28 Nisan 1926 15 Şubat 1928 Taceddin el-Hasani (vekil) 15 Şubat 1928 19 Kasım 1931 Leon Solomiac (vekil) 19 Kasım 1931 11 Haziran 1932

 Cumhurbaşkanları 
İsim Dönem Başlangıcı Dönem Sonu Siyasi Parti Muhammed Ali el-Abid 11 Haziran 1932 21 Aralık 1936 Haşim el-Etâsî (1. kez) 21 Aralık 1936 7 Temmuz 1939 Ulusal Blok

 Yüksek komiserler 

 26 Kasım 1919 – 23 Kasım 1922: Henri Gouraud
 23 Kasım 1922 – 17 Nisan 1923:  (vekil)
 19 Nisan 1923 – 29 Kasım 1924: Maxime Weygand
 29 Kasım 1924 – 23 Aralık 1925: Maurice Sarrail
 23 Aralık 1925 – 23 Haziran 1926: Henry de Jouvenel
 Ağustos 1926 – 16 Temmuz 1933: Auguste Henri Ponsot
 16 Temmuz 1933 – Ocak 1939: Damien de Martel
 Ocak 1939 – Kasım 1940: Gabriel Puaux
 24 Kasım 1940 – 27 Kasım 1940: Jean Chiappe (görevi almak için yoldayken uçakta öldü)
 6 Aralık 1940 – 16 Haziran 1941: Henri Dentz
 24 Haziran 1941 – 7 Haziran 1943: Georges Catroux
 7 Haziran 1943 – 23 Kasım 1943: Jean Helleu
 23 Kasım 1943 – 23 Ocak 1944: Yves Chataigneau
 23 Ocak 1944 – 1 Eylül 1946: Étienne Paul-Émile-Marie Beynet

 Ayrıca bakınız 
 Fransız sömürge imparatorluğu
 Suriye'nin modern tarihi

 Notlar 

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Hakim, Carol. 2019. " Lübnan'daki Fransız Mandası  ." The American Historical Review, Cilt 124, Sayı 5, Sayfalar 1689-1693
 Hyam Mallat (2012), Comprendre la formasyon des États du Liban et la Syrie a l'aune des boulerversements actuels dans le monde arabe  (Fransızca)
 Hourani (1946), Suriye ve Lübnan: Siyasi Bir Deneme, sayfa 180'den itibaren

 9780199287376 
 978188592401 
 9780044450399

 Dış bağlantılar 
 Fransız Mandası döneminin zaman çizelgesi
 Mandat Suriye-Liban ... (1920–1946) 

Kategori:Fransa-Suriye ilişkileri
Kategori:Fransa-Lübnan ilişkileri
Kategori:1946'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
Kategori:1923'te kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1920'lerde Suriye
Kategori:Sykes-Picot Anlaşması
Kategori:İki savaş arası dönemde kurulmuş tarihî devletler
Kategori:Eski Fransız koloniler
Kategori:Asya'daki eski koloniler
Kategori:Orta Doğu tarihindeki devletler
Kategori:Levant tarihi
Kategori:20. yüzyılda Suriye
Kategori:20. yüzyılda Lübnan
Kategori:Milletler Cemiyeti mandaları
Kategori:Fransız Suriye ve Lübnan Mandası
Kategori:Asya'da Fransa sömürgeciliği
Kategori:1946'da Asya'da feshedilmiş oluşumlar
Kategori:1923'te Asya'da kurulan oluşumlar
Kategori:1930'larda Suriye
Kategori:1920'lerde Lübnan
Kategori:1940'larda Suriye
Kategori:1940'larda Lübnan
Kategori:İsrail Diyarı'ndaki siyasi oluşumlar