Faye Dunaway

Dorothy Faye Dunaway (14 Ocak 1941; Bascom, Florida), Akademi Ödülü sahibi Amerikalı oyuncudur. 1965 yılından beri sinemada faal olan sanatçı aynı zamanda bazı filmlere yönetmen, yapımcı ve senarist olarak da imza atmıştı. Oscar, BAFTA, Altın Küre ve Emmy ödülleri dahil tam 17 ödül kazanan oyuncu 25 ayrı ödüle de aday gösterilmişti.

Çekici fiziği ile genelde evhamlı, sinirli, başarıya şartlanmış ve azimli kadınları canlandırmış olan Faye Dunaway 1965 yılında başladığı sinemada şöhreti 1967 yılında başrolünü Warren Beatty ile paylaştığı Arthur Penn filmi Bonnie and Clyde filmi ile yakalamıştı. Sinemadan önce de tiyatroda Elia Kazan'la çalışmıştı.

 Biyografisi 
14 Şubat 1941'de ABD'nin Florida eyaletinin Bascom şehrinde dünyaya geldi, doğumunda verilen ismi Dorothy Faye Dunaway'di. Babası orduda subay olan Faye Boston Üniversitesinde "tiyatro sanatları" bölümünde okuduktan sonra Elia Kazan ve Robert Whitehead'in yönetimindeki "Lincoln Merkez Repertuvar Kumpanyası"na katıldı. Burada 1962 ve 1967 yılları arasında aralarında "A Man for All Seasons" ve Arthur Miller'ın "After the Fall"unun da olduğu birçok önemli oyunda rol aldı. Arthur Miller'ın oyununda Marilyn Monroe'yu canlandırıyordu. Broadway dışı bir oyun olan "Hogan's Goat"da gösterdiği olağandışı performans onun için bir çıkış oldu ve yönetmen Otto Preminger'le bir sözleşme yapmasını sağladı.

 1967–1968: İlk filmler ve çığır açan buluşlar 
küçükresim|1967'de Faye Dunaway
1967'de birlikte ilk filmi olan Hurry Sundown'ı çektiler, ancak Preminger'le araları çabuk bozuldu ve Dunaway yönetmenin "Skidoo" adlı filminde oynamayı reddetti ancak ortada bir sözleşme vardı. Yasal mücadele sonunda gerekli ödemeyi yapan Dunaway sözleşmesini yırttı ve 1967'de bu kez Elliot Silverstein'ın yönettiği The Happening'de oynadı. Ama hâlâ kitleler tarafından tanınmıyordu. Ta ki aynı yıl başrolünü Warren Beatty ile paylaştığı, Arthur Penn'in yönettiği destansı suç filmi Bonnie and Clyde'da kötü şöhretli ganster Bonnie Parker'ı canlandırıncaya kadar. Bu film onun sanat hayatında bir dönüm noktası oldu. Dunaway bir gecede şöhret olmuştu. En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'ne ve aynı dalda Altın Küre'ye aday gösterildi, BAFTA ödülünü aldı. Film mutlak bir başarı kazanmış ve devrinin en etkili filmlerinden biri olmuştu.

küçükresim|Bonnie ve Clyde filminde Bonnie Parker rolünde Dunaway (1967)

Ertesi yıl 1968'de yine çok önemli bir film olan Kibar Soyguncu'da (The Thomas Crown Affair) Steve McQueen'le birlikte oynadı ve çok ses getirdi. Bu filmde mükemmel bir suçun üstesinden gelmeye çalışan milyoner Thomas Crown'a (Steve McQueen) bulaşan sigorta müfettişi Vicki Anderson'ı canlandırdı. Norman Jewison, yayınlanmadan önce Bonnie ve Clyde'''dan sahneler gördükten sonra Dunaway'i işe aldı. Arthur Penn'in Dunaway'i seçmesi için Warren Beatty'yi ikna etmesi gerektiği gibi, Jewison da McQueen'i bu rol için uygun olduğuna ikna etmek zorundaydı. Film, etkili bir stil ikonu olmaya devam eden bir karakterle Dunaway'in duygusallığını ve zarafetini vurguladı. Rol 29'dan fazla kostüm değişikliği gerektirdi ve oynaması karmaşık bir roldü. "Vicki'nin ikilemi o zamanlar kadınlar için yeni ortaya çıkan bir olguydu: Bir insan tüm bunları bir erkeğin dünyasında nasıl yapabilir ve bu süreçte duygusal ve kişisel yaşamını feda etmez?" Başlangıçta onunla çalışma konusundaki isteksizliğine rağmen McQueen daha sonra Dunaway'i birlikte çalıştığı en iyi kadın oyuncu olarak nitelendirdi. Dunaway ayrıca McQueen'e çok düşkündü. "Gerçekten de ilk defa büyük, eski bir film yıldızı olan biriyle karşı karşıya oynuyordum ve Steve de tam olarak öyleydi. Çevredeki en sevilen oyunculardan biriydi, yeteneği, büyük ticari çekiciliğine fazlasıyla eşit olan biriydi." Film son derece popülerdi ve Dunaway ile McQueen'in satranç oynadığı ve sessizce birbirlerini baştan çıkardıkları sahneyle ünlüydü.

Ancak bundan sonra yer alacağı birkaç proje tökezledi, bu filmler arasında Marcello Mastroianni'yle oynadığı Amanti ve Elia Kazan'ın yönettiği The Arrangement'da vardı.

 1969–1973: Kariyer başarısızlıkları 
küçükresim|Aşıklar İçin Bir Yer filminde Dunaway (1968)|upright=1.01

1970'te oynadığı Little Big Man büyük başarı kazandı ama nişanlısı Jerry Schatzberg'in yönettiği Puzzle of a Downfall Child bir felaketti. Durumu fark eden Dunaway hemen profil küçülttü ve 1971'de çok fark edilmemiş bir gerilim olan La Maison Sous Les Arbres ile bir western olan Çirkin Kahraman'da (Doc) rol aldı. Bunların da gişede başarısız olmaları üzerine bir süreliğine sinemadan uzaklaşarak tiyatroda Harold Pinter'ın "Old Times" adlı oyununda rol aldı ve televizyon için çekilen "The Woman I Love"ın başrolünde oynadı.

Los Angeles'ta Arzu Tramvayı'nın (A Streetcar Named Desire) bir sahne uyarlamasında Blanche du Bois rolünde oynadıktan sonra Stanley Kramer'ın 1973 tarihli filmi Oklahoma Crude ile tekrar sinemaya döndü. Aynı yıl Richard Lester'in Üç Silahşörler'inde (The Three Musketeers) gözüktükten sonra Amerikalı rock müzisyeni Peter Wolf'la yaptığı evlilik manşetlere taşındı.

 1974–1981: Diriliş ve alkış 
Ertesi yıl 1974'te Roman Polanski'nin ünlü kara filmi Chinatown'da oynadı. Klasikler arasına giren bu filmdeki Evelyn Cross Mulwray rolü "Bonnie ve Clyde"dan beri gösterdiği en iyi performanstı ve ona Oscar, Altın Küre ve BAFTA adaylıklarını getirdi. Aynı yıl oynadığı The Towering Inferno'nun çok iş yapması da Dunaway'in eksiksiz bir star olarak da sinemada var olduğunu ispatladı. 1975'te Akbabanın Üç Günü'nde (Akbabanın Üç Günü) Robert Redford'la başrolü paylaştı, bu politik gerilim filmi çok iyi eleştiriler almıştı.

1976 yılında hırslı bir televizyon yapımcısını canlandırdığı Sidney Lumet'in iğneleyici kara komedisi Network geldi ve ona üçüncü girişiminde nihayet Oscar'ı kazandırdı. Hemen akabinde bir İngiliz yapımı olan Voyage of the Damned'de oynadı. İki yıl sonra 1978'de bir gerilim filmi olan Eyes of Laura Mars'ta rol aldı.

küçükresim|Dunaway, Voyage of the Damned (1976)|311x311px

1979'da çevirdiği Şampiyon'dan(The Champ) bir yıl sonra The First Deadly Sin'de Frank Sinatra ile başrolü paylaştı. 1981 yılında ise neredeyse bir çılgınlık yaparak Joan Crawford'un hayatını didik didik edip gizli yönlerini ortaya döken bir biyografik film olan Mommie Dearest'te oynadı, sonuç felaket oldu ve ona En Kötü Oyuncu Ahududu Ödülü şeklinde geri döndü. Hemen ardından televizyon için çekilen başka bir biyografik film Eva Perón'da oynadı. Kariyerinde tekrar düşüş başlamıştı.

 1982–1999: Film, televizyon ve tiyatro çalışmaları 
1982'de Dunaway, Clifford Odets'in dramatik oyunu The Country Girl'in televizyon uyarlamasında, tükenmiş bir alkolik şarkıcının karısını canlandırdı. Daha sonra "dünyanın en tatlı ve en komik adamlarından biri" olarak tanımladığı ancak itiraf ettiği Dick Van Dyke tarafından "Her ne kadar bu bizim açımızdan cesur bir çaba olsa da, iyi olduğunu düşündüğüm anlar vardı ve Doğru, yeniden yapım umutlarımızı ve kesinlikle orijinali karşılamadı ama bunu yapmak, bu oyunculuk işini gerçekten sevdiğimi hatırlattı; Crawford filmi bana bunu unutturmaya yaklaştı." Aynı yıl William Alfred'in kendisi için hazırladığı ikinci tiyatro projesi olan Ağrıyan Bir Kalbin Laneti ile New York sahnesine geri döndü. Daha sonra rolünde yanlış bir oyuncu kadrosuna alındığını hissetti, "Ben de olsam biraz fazla yıldız ağırlıklıydı. Oyun sadece en basit kadınlarla daha iyi olurdu." Bu konudaki karışık hislerine rağmen, performansı eleştirmenlerden iyi değerlendirmeler aldı ve Frank Rich The New York Times için şunları yazdı: "Miss Dunaway'in tiyatroda yokluğu onun sahne tekniğini gölgelemedi. Genellikle komuta ondadır."

Dunaway, Barbet Schroeder'in draması Bar Kelebeği 'da (1987) Mickey Rourke'yle birlikte oynadığı alkolik rolüyle büyük beğeni topladı. Charles Bukowski'nin bir romanından uyarlanan film onun için çok önemliydi ve daha sonra şöyle açıklayacaktı: "Günlerini ve gecelerini bir şişeye veren bu karakter, benim ışığa dönüş yolum. Bu benim için bir rol. Bunu çok önemsiyorum. Network'ten beri bir karaktere karşı bu kadar tutku hissetmemiştim. Tatlı kırılganlığa sahip bir kadın olan Wanda'nın cazibesinden arınmış yüzünde benim için bir geri dönüş vaadi gördüm." Film gişede küçük bir başarı elde etti, ancak eleştirmenlerden mükemmel eleştiriler aldı ve Dunaway, En İyi Kadın Oyuncu - Sinema Filmi Drama dalında altıncı Altın Küre Ödülü adaylığını kazandı. Pauline Kael şöyle yazdı: "Dunaway, kendine zarar veren Wanda'yı minimum yaygarayla oynuyor... efektlerinin basitliğiyle hayranlığınızı kazanıyor" ve ve Roger Ebert, hem Rourke hem de Dunaway'in "karakterlerini oyuncu olarak kendilerini geliştirme, değişiklik yapma ve aşırı şeyler yapma fırsatı olarak gördüklerini" hissettiler. En sevdiği filmlerden biri olmaya devam eden Barkelebeği'nden sonra Dunaway, seçtiği roller konusunda dikkatli olmaya çalıştı ama aynı zamanda kendisini ve çocuğunu geçindirmek için çalışmak zorunda olduğu gerçeğiyle de yüzleşti.

küçükresim|1988'de Dunaway|sol

1988'de dönem draması The Gambleda rol aldı ancak bu deneyimin en iyi kısmının rol arkadaşı Matthew Modine ile tanışmak olduğunu hissetti.
Ertesi yıl Olive Ann Burns'ün tarihi romanı Cold Sassy Tree'' 'nin televizyon uyarlamasının yapımcılığını ve başrolünü üstlendi.

sol|küçükresim|Dunaway, 2011'de Cannes film festivalinde

 Notlar 
 1995 yılında otobiyografik kitabını yayınladı. Kitabın adı "Gatsby'yi Aramak: Benim Hayatım" idi. Dunaway 1974'te Muhteşem Gatsby (The Great Gatsby) filminin seçmelerine katılmış ama filmdeki Daisy Buchanan rolünü Mia Farrow'a kaptırmıştı.
 Faye Dunaway hem En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü hem de En Kötü Oyuncu Ahududu Ödülü'nü birlikte kazanabilmiş 3 oyuncudan biridir. Diğer ikisi Halle Berry ve Liza Minnelli idi (Dunaway Ahududu Ödülü'nü Bo Derek'le paylaşmıştı). Ahududu ödülü Joan Crawford'u canlandırdığı Mommie Dearest (1981) filmi için verilmişti (Tabii ki Dunaway bu ödülü almadı ama aralarında Halle Berry ve Ben Affleck'in de olduğu bazı oyuncular kendilerine verilen bu ödülleri gidip almışlardır).

 Filmografisi 
 Yıl Film Rolü Notlar1967Hurry SundownLou McDowellThe HappeningSandyBonnie ve Clyde (Bonnie and Clyde)Bonnie ParkerBAFTAEn İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü (adaylık)Altın Küre (adaylık)1968Kibar Soyguncu (The Thomas Crown Affair)Vicki AndersonAmantiJulia1969The Extradordinary Seaman Jennifer WinslowThe ArrangementGwen1970Little Big ManMrs. Louise PendrakePuzzle of a Downfall ChildLou Andreas Sandadaylık – Altın Küre1971The Deadly TrapJillÇirkin Kahraman (Doc) Katie Elder1973Oklahoma Crude Lena DoyleThe Three Musketeers Lady de Winter1974ChinatownEvelyn Cross Mulwrayadaylık – En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü;adaylık – BAFTA; adaylık – Altın KüreThe Towering InfernoSusan FranklinThe Four MusketeersMilady1975Akbabanın Üç Günü Kathy Haleadaylık – Altın Küre1976NetworkDiana ChristensenEn İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü; Altın Küre;adaylık – BAFTAVoyage of the DamnedDenise Kreisler1978Eyes of Laura Mars Laura Mars1979Şampiyon (The Champ)Annie1980The First Deadly SinBarbara Delaney1981Mommie Dearest Joan CrawfordEn Kötü Oyuncu Ahududu ÖdülüEvita PeronEvita Peron1983The Wicked LadyLady Barbara Skelton1984Ordeal by InnocenceRachel ArgyleSupergirlSelena1985Thirteen at DinnerJane Wilkinson 1987Bar Kelebeği (Barfly)Wanda Wilcoxadaylık – Altın Küre1988Midnight CrossingHelen BartonThe GambleCountess Matilda Von WallensteinLa PartitaBurning SecretMrs. Sonya Tuchman1989Frames from the EdgeKendisiBelgeselOn a Moonlit NightMrs. ColbertIn una notte di chiaro di lunaWait Until Spring, BandiniMrs. Hildegarde1990The Handmaid's TaleSerena JoyThe Two JakesEvelyn MulwraySesiyle katkıda bulundu1991ScorchersThais1992Double EdgeFaye MilanoLahav Hatzui1993Arizona DreamElaine StalkerThe TempCharlene Towne1995UnzippedKendisi – yazılarda belirtilmemiştirBelgeselDon Juan DeMarcoMarilyn MicklerDrunksBecky1996Dunston Checks InMrs. DubrowAlbino AlligatorJanet BoudreauxThe ChamberLee Cayhall Bowen1997In Praise of Older WomenCondesaThe Twilight of the GoldsPhyllis Gold1998GiaWilhelmina Cooper1999Love Lies BleedingJosephine ButlerThe Thomas Crown AffairThe PsychiatristThe Messenger: The Story of Joan of ArcYolande D'Aragon2000The YardsKitty OlchinStanley's GigLeila2001Yellow BirdAurora BeavisKısa film – Aynı zamanda yönetmenFestival in CannesKendisiCameo2002Mid-CenturyBlue/MotherChanging HeartsBetty MillerThe Rules of AttractionMrs. Eve DentonMan of FaithMae West2003Blind HorizonMs. K2004Last GoodbyeSean WinstonEl PadrinoAtty. Gen. Navarro   Jennifer's ShadowMary Ellen Cassi2005Ghosts Never SleepKathleen Dolan2006Cut OffMarilyn BurtonLove Hollywood StyleGodRainIsabel Hudson2007The Gene GenerationJosephine HaydenCougar ClubEdith BirnbaumSay It in RussianJacqueline de RossyFlickLieutenant Annie McKenzie2008Dr. FugazziDetective RowlandFashion: The MovieFlora Fortuna

 Kaynakça 

Kategori:1941 doğumlular
Kategori:Florida doğumlular
Kategori:20. yüzyılda Amerikalı kadın oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Amerikalı kadın oyuncular
Kategori:Amerikalı kadın sinema oyuncuları
Kategori:En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahipleri
Kategori:BAFTA Ödülü sahipleri
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:En İyi Kadın Drama Filmi Oyuncusu Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:Amerikalı kadın dizi oyuncuları
Kategori:En İyi Yardımcı Kadın Dizi Oyuncusu Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:Emmy Ödülü sahipleri
Kategori:Fulbright Programında öğrenim görenler
Kategori:David di Donatello En İyi Yabancı Kadın Oyuncu Ödülü sahipleri
Kategori:En Kötü Yardımcı Kadın Oyuncu Altın Ahududu Ödülü sahipleri
Kategori:En Kötü Kadın Oyuncu Altın Ahududu Ödülü sahipleri
Kategori:Primetime Emmy Ödülü sahipleri
Kategori:Alman asıllı Amerikalılar
Kategori:David di Donatello Ödülü sahipleri