Kırmançça

Kırmançça veya Kırmancca veya Kırmanca (Kırmançça: Kırmancki / Kirmanckî, KırmanciPaul J. White, "The Debate of the Identity of "Akevi Kurds", Paul J. White, Joost Jongerden, Turkey's Alevi Enigma: A Comprehensive Overview, BRILL, 2003, s. 21.) Zazacanın bir diğer adıdır. Bu isimlendirme yeni kaynaklarda Zazacanın bir şivesi veya lehçesi olan Kuzey Zazaca için de  kullanılmaktadır.Zazaki, Northern , Ethnologue. Kırmançlar tarafından kullanılır. Alevice,Haydar Şahin, Uzun bir süreç: Asimile edilmiş Zazalar , Radio Zaza, 03.01.2009 (Anadilinde “Ma Kırmancime, Dımlime, Zazaymi” diyenlere Türkçe soruyordum, hangi dili konuşuyorsunuz? Alevice diye cevap alırdım.) Dersimce (Dersimki), So-Bê, Zonê Ma («bizim dil») olarak da bilinir. Diğer yörelerde ise Dımıli/Dımılki, Kırdki ve Zazaki gibi isimler kullanılmaktadır.'R' ve 'L' seslerinin birbirine dönüştüğü ve sesli harflerin birbiri yerine geçtiği sıkça görülür.'Man' Mamakanlar'ın Kenti/Mannalar'ın Kenti anlamlı.'C' mensubiyet bildiren köken soneki.Kırmanc sözcüğünün açılımı bu şekilde belirtilir.

Kırman>Khalman

Urartu'nun yanı sıra Urmiye Gölü güneyideki Antik Manna Krallığı, bir görüşe göre, ilk Urartu başkenti ve Urartular'ın ilk merkezleri Manna topraklarında Urmiye dolayında ve Modern Azerbaycan'da bulunuyordu.Seyfi Cengiz'e göre, Menua'nın adının Mannalar'la ilişkili olması büyük olasılıktır.

 Adlandırma karışıklığı 
Zazacanın lehçesi olan Kırmançça ile Kürtçenin lehçesi olan Kurmançça birbirine karıştırılmamalıdır. Kırmançada kendilerine Kırmanc ve diline Kırmancki, güney komşusu olan Sünni Zazalara Zaza ve diline Zazaki, Kurmanç Kürtlerine Kırdasi ve Kürtçenin Kurmançça lehçesine Kırdaski ve özellikle Sünni Kürtlere ise Kur (Khur) denilmektedir.Martin van Breunessen, "The Ethnic Identity of Kurdish Alevis", Krisztina Kehl Bodrogi, Barbara Kellner Heinkele, Anke Otter Beaujean, Syncretistic Religious Communities in the Near East, BRILL, 1997, s. 17. Dersim'de eski kuşak da "Dımılki" ve "Dımıli" isimleri de kullanılmaktadır. Ayrıca Sünni Zaza komşularına ise kendilerinden ayrılmış bir kol olarak gördükleri ve aynı dili konuştuklarından ötürü "Dereza" derler yani "amcaoğlu" denilmektedir.Keskin, M. (2010), “Zazaca Üzerine Notlar”, Şükrü Arslan (derleme), Herkesin Bildiği Sır: Dersim - Tarih, Toplum, Ekonomi, Dil ve Kültür (s. 222, 223), İletişim Yayınları, İstanbul.

 Konuşulan bölgeler  
Kırmançça, Türkiye'de yaklaşık 140.000 kişi tarafından, Tunceli ilinin merkez, Hozat, Nazımiye, Pülümür ve Ovacık ilçeleri, Erzincan ilinin merkez ve Çayırlı ilçeleri, Gümüşhane ilinin Kelkit ve Şiran ilçeleri, Elazığ ilinin merkez ve Karakoçan ilçeleri, Bingöl ilinin Kiğı ve Karlıova ilçeleri, Muş ilinin Varto ilçesi, Sivas ilinin Zara, İmranlı, Kangal ve Divriği ilçeleri, Erzurum ilinin Hınıs ve Tekman Adıyaman'ın Gerger ilçesi ve Şanlıurfa siverek ilçelerinde konuşulmaktadır.

 Ağızları 
küçükresim|sağ|upright=1.59|Zazacanın üç ana lehçe grubuKeskin, Mesut. Zazaca Üzerine Notlar    

Kuzey Zazacasının ağızları:
Dersim Zazacası
Batı Dersim ağızları (Kemah, Hozat, Ovacık, Çemişgezek, Erzincan Merkez-Çağlayan bucağı) 
Doğu Dersim ağızları (Mameki, Nazımiye, Mazgirt, Güney-Pülümür, Üzümlü, Tercan) 
Pülümür-Erzincan ağızları
Varto Hınıs ağzı

Linguist List'e göre Kuzey Zazacası iki lehçeye ayrılır:
Tunceli (kiu-tun) 
Varto (kiu-var)

 Ayrıca bakınız 
Dımılice
Kırmanciye

 Kaynakça 

Kategori:Zazaca lehçeleri