Alevi Devleti

Alevi Devleti (, ; ) veya Nusayri Devleti, 1922'ye kadar Alevi Bölgesi olarak adlandırıldı (), başlangıcından 1922'de Suriye Federasyonu'na entegrasyonuna kadar yerel olarak baskın olan Arap Alevilerinden oluşan, I. Dünya Savaşı'ndan sonra günümüz Suriye'sinin kıyısında bir Fransız manda bölgesiydi.Alawite Territory (Sanjak of Latakia 1920–1936) , From Milletler Cemiyeti Fransız Mandası 1920'den 1946'ya kadar sürdü.Provence, Michael. The Great Syrian Revolt and the Rise of Arab Nationalism. Austin: University of Texas Press, 2005.

"Alevi" ifadesinin, "Nusayri" yerine kullanılması, Fransızlar tarafından, Arap Alevi inancı göz önünde tutularak, erken manda döneminde savunuldu. 1920'de, Fransızların adını verdiği "Alevi Bölgesi", büyük bir Arap Alevi nüfusuna ev sahipliği yapıyordu.Khoury, Philip S. Syria and the French Mandate: The Politics of Arab Nationalism, 1920–1945. Princeton: Princeton University Press, 1987.

 Coğrafya ve popülasyon 
alt=Physical-political map of Alawite region|sol|küçükresim| Alevi bölgesinin fiziki-politik haritası
Bölge; ağırlıklı olarak kırsal, heterojen bir nüfusa ev sahipliği yapan kıyı ve dağlık bir bölgedir. Fransız Mandası döneminde bu devletin kurulmasının bu bölgenin dağlık oluşu ve bu kırsal alanlarında yaşayan Alevilerin şehirleşmiş Sünnilerden farklı görülmesi ve Alevilerin Sünni baskısından korunmak istenmesidir ancak bu özellikle büyük şehirlerde tam olarak sağlanamamıştır, örnek olarak liman kenti Lazkiye'nin toprak sahibi aileleri ve nüfusunun yüzde 80'inin Alevi Bölgesi kurulmadan önce Sünni Müslüman olduğu tahmin edilir. Lazkiye'nin Sünni popülasyonu ancak Alevi Bölgesi kurulmasından, kırsal alanda yaşayan Alevilerin şehirlere, özellikle Lazkiye'ye, Sünniler için çalışmaya gelmesi ve Hafız Esad'ın politikalarının da sonucu olarak iç savaştan önce azınlık seviyesine düşmüştür ve Suriye İç Savaşı öncesi tahminlere göre şehrin yüzde 50'si Alevi olmuştur. Devletin genel nüfusunun yüzde 70'i Alevilerden oluşuyordu. Alevi bölgesinin kırsal alanlarının yüzde 62'si Alevilerden oluşuyordu.

Alevi Devleti, güneyde Büyük Lübnan ile sınır komşusudur; kuzey sınırı, Alevilerin nüfusun büyük bir bölümünü oluşturduğu İskenderun Sancağı ile idi. Batıda Akdeniz vardı. Suriye ile doğu sınırı kabaca El Aleviye Dağları ve Asi Nehri boyunca kuzeyden güneye uzanıyordu. Modern Lazkiye ve Tartus Valilikleri kabaca Alevi Devletini kapsar. Her ikisi de günümüzde çoğunluk Alevi nüfusa sahiptir. Günümüz es-Sukaylabiye, Masyaf, Talkaleh ve Cisr eş-Şuğur ilçelerinin bazı bölümleri de devlete aitti.

 Tarih 

 1918-1920 
I. Dünya Savaşı'nın sonunda Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşü (30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi ile) dağılmakta olan imparatorluğun vilayetlerinin kontrolü için bir mücadeleye yol açtı. 1918 yılı itibarıyla Fransa, Emir I. Faysal önderliğinde Lübnan ve Suriye'yi işgal etti. 1920 yılına gelindiğinde, bölgede artan Fransız karşıtlığı, 7 Mart 1920'de Kral I. Faysal'ınLongrigg, Stephen Hemsley. "Syria and Lebanon Under French Mandate." London: Oxford University Press, 1958. yönetiminde Suriye Arap Krallığı'nın kurulmasına yol açtı. Suriye Arap Krallığı, Fransız protestolarına rağmen başlangıçta İngilizler tarafından desteklendi. İngilizler desteği geri çektiler ve 5 Mayıs 1920'de İtilaf Yüksek Konseyi, Fransız Cumhuriyeti'ne "Suriye ve Lübnan" için resmi dilleri Fransızca ve Arapça olan bir manda yayınladı. General Gouraud, Suriye toprakları yüksek komiserliği ve Fransız kuvvetlerinin başkomutanlığına atandı.

Lübnan'ın nüfusu Fransız yanlısıydı; Suriye'ninki pan-Arap milliyetçi bir eğilimle Fransız karşıtıydı. Fransızlar, mandanın Suriye özyönetimi ile "tutarsız" olmadığında ısrar etti. Kral Faysal'ın Temmuz 1920'de (Fransa'nın baskısı altında) ülkeyi terk etmesi ve İngiltere'nin Fransa'nın iddiaları karşısında yönetimine verdiği desteği çekmesi üzerine Suriyeliler mandayı kabul etmek zorunda kaldılar.

 1920-22 
küçükresim| Arrêté No 319 ile General Gouraud tarafından Alevi Devleti kuruldu, "Délimitant le Territoire des Alaouites" (Alevilerin topraklarını tasvir ediyor), 31 Ağustos 1920
alt=Grainy photo of mustachioed man in traditional dress|küçükresim| Fransız yönetimine karşı Alevi isyanının lideri Salih el-Ali
O sırada Fransızlar, Suriye'nin birleşmesi için yerlilerin haykırışlarını reddetmişti. Eylül 1920'nin başlarında Fransızlar, demografik bölgelere yerel özerklik vermek için heterojen nüfusa dayalı olarak manda topraklarını böldü. Bazıları, Fransızların kasıtlı olarak nüfusu bölmek için hareket ettiğini ve "milliyetçi ajitasyonun kentsel bulaşmasının" yayılmasını sınırladığını iddia ediyor. 2 Eylül 1920'de kıyı ve dağlık bölgede Alevi köylerinden oluşan bir "Aleviler Bölgesi" oluşturuldu. Fransızlar bu ayrılığı, dağlıların çevredeki Sünni nüfustan dini açıdan farklı olan "geri kalmışlıklarını" öne sürerek haklı çıkardılar. Bölünme, Alevi halkını daha güçlü çoğunluklardan korumayı amaçlıyordu.

I. Faysal'ın yönetiminin görece bağımsızlığından sonra, Fransız sömürgeciliği hoş karşılanmıyordu. Bölünmelerin, Müslüman çoğunluk yerine Hristiyan bir azınlığın çıkarlarına hizmet ettiği, sömürge yönetimini desteklediği ve muhalefeti bastırdığı düşünülüyordu.

Salih el-Ali, kıyı kenti Lazkiye'nin doğusundaki Alevi bölgesinde 1919 Alevi İsyanı'na önderlik etti. Ali, öncelikle Alevi bölgelerini dış müdahalelerden korumakla ilgileniyordu. İsyanları milliyetçi hareket tarafından motive edilmedi; bununla birlikte, daha fazla Alevi özerkliği için onunla özdeşleştiler. İsyancılar, Ekim 1921'de iki yıl boyunca Fransız karakollarına baskın düzenledikten sonra Fransız kuvvetlerine teslim oldular.

 1923-24 
sol|küçükresim| Arrêté 2979, 5 Aralık 1924. General Maxime Weygand tarafından 1 Ocak 1925'te Alevi Devleti bağımsız bir devlet olarak kuruldu.
1922'de Fransız yönetimi, Halep, Şam ve Alevi Bölgesi devletlerini temsil eden konseylerden oluşan seçilmiş bir hükûmet kurdu. Haziran 1923'te General Maxime Weygand başkanlığındaki Fransız yönetimi, devletlerin kendi temsilci konseylerini seçmelerine izin verdi. Fransız yetkililer ve milliyetçiler arasında bir yarışma olan ön seçim, Suriyeliler tarafından hileli olarak kabul edildi (çoğu 26 Ekim seçimlerini boykot etti). Milliyetçi eğilimlerden yalıtılan Alevi Devleti, ön seçimlerde yüzde 77'lik bir katılımın ardından 12 kişilik konseyine 10 Fransız yanlısı temsilci seçti. Milliyetçi Şam ve Halep'te böyle rakamlar görülmedi. Aleviler, Suriye birliğini talep eden Sünni ve Hristiyan nüfusun aksine Lübnan toprakları ile gruplanmayı tercih ettiler. Bu ilk seçimlerde Fransız desteğinin çoğunluğu, Fransızların öncelikle yararlandığı kırsal nüfustan geldi.Burke, Edmund, III. "A Comparative View of French Native Policy in Morocco and Syria, 1912–1925." Middle Eastern Studies, Vol. 9, No. 2: 175–186. May 1973.

 1925-27: Büyük Suriye İsyanı 
1 Ocak 1925'te Suriye Devleti, Şam ve Halep devletlerinin bir Fransız birleşmesinden doğdu. Lübnan ve Alevi Devleti ise dahil edilmedi.Rabinovich, Itamar. "The Compact Minorities and the Syrian State, 1918–45." Journal of Contemporary History, Vol.14, No.4: 693–712. Oct 1979.

Belki de Türk Bağımsızlık Savaşı'ndan (1919-1921) esinlenen Büyük Suriye İsyanı, Cebel el-Dürzi kırsalında başladı. Sultan el-Atraş tarafından bir Dürzi ayaklanması olarak yönetilen hareket, Abdurrahman Şehbender liderliğindeki bir grup Suriye milliyetçisi tarafından benimsendi ve Halep ve Şam devfetlerine yayıldı.Khoury, Philip S. "Factionalism among Syrian Nationalists during the French Mandate." International Journal of Middle East Studies, Vol. 13, No. 4: pp. 441–469. Nov. 1981. Temmuz 1925'ten Haziran 1927'ye kadar süren isyan, beş yıllık Fransız egemenliğine karşıt, anti-emperyalist bir yanıttı. Dürziler için bu isyan, Suriye birliğine yönelik bir hareket değil, sadece Fransız yönetimine karşı bir protestoydu.

Kırsal Alevi bölgesi, Büyük İsyan'a büyük ölçüde dahil değildi. Fransızlar, Dürzi ve Alevi gibi dini azınlıkları desteklemiş ve onları ana akım milliyetçi kültürden izole etmeye çalışmıştı. Kırsal Alevi topluluklarından birçok genç erkek, sosyal ilerleme için  (o sırada Suriye'deki Fransız kuvvetlerinin bir parçası) katılarak Fransız birliklerine katıldı. Azınlık topluluklarından toplanan bölgesel güçler olan bu birlikler, genellikle sivil kargaşaları bastırmak için kullanıldı.

Itamar Rabinoviç, Alevi halkının Büyük Ayaklanma'ya ilgisiz kalmasının üç nedenini öne sürdü:

 "Alevi Devleti'nde Alevi hakimiyeti mutlak değildi": Dürzi bölgesindeki Hristiyan ve Bedevi azınlıkların aksine, Alevi toprakları oldukça büyük Sünni ve Hristiyan gruplara ev sahipliği yapıyordu (çoğu başkent Lazkiye'de yaşıyordu). Birçok Sünni toprak sahibi, Alevi ortakçıları denetledi. Sünni azınlığın Alevi çoğunluk üzerindeki ekonomik egemenliği, uzun süredir devam eden bir kızgınlık kaynağıydı. Aleviler, Sünni toprak ağalarının milliyetçi duyguları konusunda pek hevesli değillerdi.
 "Alevi toplumu bölündü. Alevi köylü bireyciydi ve bağlılığı farklı manevi liderler, aşiret liderleri ve çoğu zaman bir toprak ağası tarafından talep edildi."
 "İzolasyonu, yoksulluğu, sosyal yapısı Alevi bölgesinde geri kalmışlık yarattı. Bu; topluluğa bağlılık, ayrıcalık ve misyon duygusu ile güçlü bir dayanışma duygusuyla bir arada var oldu."

 1927-36 
küçükresim| Alevi Devletinin Statut Organique'si, 14 Mayıs 1930
Alevi Devleti 1920-36 yılları arasında birbirini izleyen Fransız valiler tarafından yönetiliyordu:

 2 Eylül 1920 - 1921: Albay Marie Joseph Émile Niéger (1874; 1951)
 1921-1922: Gaston Henri Gustave Billotte (1875; 1940)
 1922-1925: Léon Henri Charles Cayla (1881; 1965)
 1925 - 5 Aralık 1936: Ernest Marie Hubert Schoeffler (1877; 1952)

Ağırlıklı olarak devlet şehirlerinde yaşayan Sünni toprak sahipleri, Suriye birliğinin destekçileriydi; ancak Fransızlar, yiyecek ve içecek sağladıkları kırsal Alevi toplulukları tarafından desteklendi.

1930'da Alevi Devleti, Fransızların 1936'ya kadar Arap milliyetçilerine tek tavizi olarak Lazkiye Hükûmeti şeklinde yeniden adlandırıldı.

 Dağılma 
3 Aralık 1936'da (1937'de yürürlüğe girdi) Alevi Devleti, Fransızlar tarafından Ulusal Blok'a (yarı özerk Suriye hükûmetinin iktidar partisi) bir taviz olarak Suriye Cumhuriyeti'ne dahil edildi.Shambrook, Peter A. "French Imperialism in Syria, 1927–1936." Reading: Ithaca Press, 1998.

Bölgede çok sayıda Alevi ayrılıkçı hissi vardı, ancak siyasi görüşleri tek bir ses halinde koordine edilemedi. Bu, çoğu Alevi'nin "Lazkiye ve Hama'da ikamet eden ağırlıklı olarak Sünni bir toprak sahibi sınıf tarafından sömürülen" köylü statüsüne bağlandı. Alevi aşiretleri arasında da büyük bir hizipçilik vardı ve Alevi Devleti çok az organize direnişle Suriye'ye dahil edildi.

 Sonrası 

 1936-1946 
1939'da Ulusal Blok partisi, Suriye hükûmetinin Fransız etkisinden özerkliğini artıramaması nedeniyle Suriye halkının gözünden düştü. Başbakan Cemil Merdam 1938'in sonunda istifa etti. Fransızlar iktidar boşluğunu doldurdu, parlamentoyu dağıttı, Suriye milliyetçiliğini bastırdı ve Fransız destekli Alevi ve Dürzi topraklarının özerkliğini artırdı (Suriye'nin birleşmesini engelledi).

II. Dünya Savaşı, Suriye'de güçlü bir İngiliz varlığı kurdu. Haziran 1940'ta Üçüncü Cumhuriyet'in düşüşünden ve Fransızların Mihver Devletlerine teslim olmasından sonra Vichy Fransası, İngiltere ve Özgür Fransa Temmuz 1941'de ülkeyi (ve Lübnan'ı) ele geçirene kadar Suriye'yi kontrol etti. 1942'de Lazkiye ve Dürzi bölgeleri Suriye kontrolüne geri verildi. Savaşın sonunda, Suriye'deki Arap milliyetçileri iktidar için başka bir oyun oynamaya hazırdı.

 1946-63 
alt=Map of Syria, with Alawite regions (near the coast) in green|küçükresim| Alevilerin Levant'taki dağılımı
Fransızlar 1946'da Suriye'den ayrıldı ve yeni, bağımsız hükûmet üç yıl sürdü (1949 askeri darbesine kadar). Suriye Ordusu'na, Fransız Mandası Levant Ordusu'ndan (bağımsızlıktan sonra Suriye Ordusu halini aldı) kalan Alevi, Dürzi ve kırsal Kürt Sünni topluluklarından acemi askerler hakimdi. 1949 darbesinden sonra Aleviler, 1960'larda subay oldular ve devlet teşkilatına hakim oldular. Eski Devlet Başkanı Hafız Esad ve oğlu Beşşar, Alevi kökenlidir.

 Suriye İç Savaşı 2011-günümüz 
Suriye İç Savaşı'nın bir sonucu olarak 2012'de, Şam'ın düşmesi durumunda Alevi Devleti bölgesinin Beşşar Esad ve hükûmet liderleri için bir sığınak olarak yeniden yaratılma olasılığına dair spekülasyonlar vardı. Ürdün Kralı II. Abdullah, domino etkisinden korkarak bunu çatışmadaki "en kötü durum" senaryosu olarak nitelendirdi: Bölge çapında sonuçlarla ülkenin mezhepsel hatlar boyunca parçalanması.

 Nüfus 
Lazkiye nüfus sayımı, 1921-22E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam, 1913–1936, Volume 2, page 301 DinSakinleri Yüzde Aleviler 253.000 %70,7 Sünniler 50.000 %14 Hristiyanlar 42.000 %11,7 İsmaililer 13.000 %3,6 Toplam 358.000 %100
+1923 Alevi nüfus sayımıAlevi Sünni İsmaili Hristiyan Nüfus 173.000 32.000 5.000 36.000
+1943 Lazkiye nüfusu Lazkiye (başkent) Kentsel Kırsal Nüfus 36.687 41.687 610.820

 Posta pulları 

 Ayrıca bakınız 
 Cebel el-Dürzi Devleti

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Harita 
 Dünya Bayrakları 

Kategori:1920'de Asya'da kurulan oluşumlar
Kategori:İki savaş arası dönemde kurulmuş tarihî devletler
Kategori:1920'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:Orta Doğu tarihindeki devletler
Kategori:Lazkiye
Kategori:Fransız Suriye ve Lübnan Mandası
Kategori:Arap Alevilerinin tarihi