Osmanlı İmparatorluğu'nda Tanzimat öncesi ıslahat hareketleri

II. Osman döneminde yapılan ıslahat hareketleri 

II. Osman döneminde birçok ıslahat hareketine girişilmiş ancak başarılı olunamamıştır. Bunlar:
 Yeniçeri Ocağı'nı kaldırarak yerine Anadolu Türkleri ve Türkmenlerden yeni bir ordu kurmakTürk ve İslam ansiklopedisi s. 646 (1980)
 Başkenti İstanbul'dan Anadolu'daki bir şehre taşımak
 Kıyafet inkılabı yapmak
 Fatih Kanunnamesi'ni kaldırarak yeni bir kanun hazırlamak
 İlmiye sınıfın siyasi ve mali hakimiyetini kırarak din ocağı haline getirmek
gibi fikirlerden oluşuyordu ancak II. Osman'ın 1622 yılında katledirilerek öldürülmesi üzerine bu ıslahatlar uygulamaya konamamıştır.

 IV. Murad döneminde yapılan ıslahat hareketleri 
IV. Murad, 2 Eylül 1633'ten itibaren bir takım ıslahat hareketleri gerçekleştirdi. Bunlar;
 Kahvehaneler yıktırıldı.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 654 (1980)
 Tütün içmek yasaklandı.
 Gece fenersiz sokağa çıkılmadı.
 Koçi Bey ve Katip Çelebi Risaleleri
Bizzat IV. Murad akşamları kıyafet değiştirerek kontrole çıkar, kurallara uymayanları cellat yardımıyla başlarını keserdi.

 III. Selim döneminde yapılan ıslahat hareketleri 

III. Selim döneminde önemli ıslahatlar yapıldıysada Kabakçı Mustafa isyanı sonucu geçerliğini yitirmiştir.Bunlar;
 Yeniçerilerin Esame alımı yasaklandı.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 719 (1980)
 Osmanlı-Rus savaşına katılmayan tımarlıların dirlikleri kesildi.
 1792 yılında ise Halıcıoğlu'nda bir Humbaracı ocağı kurmuştur. Bu kışlanın bir bölümünde istihkamcı, diğer bir kısmında ise humbaracı yetiştiriliyordu.
 1800 yılında Humbaracı Ocağına bağlı olarak Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn kuruldu.
 1805 yılında yine bu okul inşaat ve seyrü sevafin adlı iki ana bölüme ayrılmıştır.
 1793 yılında Nizam-ı Cedit ordusu kuruldu.1.600 asker İstanbul'da, diğer 12.000 kişi ise diğer vilayetlere gönderildi.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 721 (1980)
 Nizam-ı Cedit ordusunda uygulanan talim zamanla imparatorluğun çoğu yerinde uygulanmaya başlandı.

 III. Ahmed döneminde yapılan ıslahat hareketleri 

 I. Mahmud döneminde yapılan ıslahat hareketleri 
 Humbaracı Ahmed Paşa tarafından Humbarahane ve Hendesehane kurulmuş, fakat yeniçerilerin kazan kaldırmasıyla kaldırılmıştır.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 698 (1980)
 Matbaa-i Âmire'nin faaliyetlerini devam ettirebilmesi için Yalova'da kâğıt imalâthanesi kuruldu.

 I. Abdülhamid döneminde yapılan ıslahat hareketleri 
 Sürat topçuları ocağının kontenjanı geliştirilerek 250'den 2.000'e çıkarıldı.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 712 (1980)
 Haliç'teki istihkam okulu Camialtı'na taşındı.

 II. Mahmud döneminde yapılan ıslahat hareketleri 
II. Mahmud döneminin en önemli ıslahatı yeniçeri ocağını kaldırmasıdır.
 1808 yılının ocak ayında Nizam-ı Cedit ordusunun devamı olan Sekban-ı Cedit ordusu kuruldu. Daha sonra Yeniçerilerin baskısıyla kaldırıldı.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 729-730-731 (1980)
 Yeniçeri Ocağı kaldırılarak yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediyye (17 Haziran 1826) ordusunu kurmuştur.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 736 (1980)
 Asakir-i Mansure-i Muhammediye Ordusu'nun finansmanını sağlamak amacıyla Evkâf-ı Hümayûn Nezareti'ni kurdu. Bu nezaret sayesinde vakıfların denetimi ve vergilendirilmesini sağladı.
 Kıyafet inkılabı yaparak başlık, cepken ve şalvar yerine fes, ceket ve pantolon getirilmiştir.Türk ve İslam ansiklopedisi s. 737 (1980)
 İlk posta teşkilatı kuruldu.
 İlk gazete olan Takvim-i Vekayi çıkarıldı (1831).
 Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine Nazırlıklar kuruldu.
 1827 yılında cerrahhane ve tıbhane birleştirilerek "Mektebi Tibbiyeyi Adliyeyi Şahane" kuruldu.
Tulumbacılar Ocağı kuruldu.
PTT kuruldu.
Telgraf müdürlüğü kuruldu.
İlk buharlı gemi "Buğu" kullanılmaya başlandı.
Şehir hatları kuruldu.
Darülmuallimin, Darülmuallimat, İstanbul Üniversitesi, Mektebi Maarifi Adliyye kuruldu.

 Kaynakça 

Kategori:Osmanlı İmparatorluğu gerileme dönemi