Turfan (il)

Turfan İli (, Turpan Vilayiti; ), Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesinin doğusunda bir ildir. Turfan başşehridir.

 İdari bölümler 

Turfan İli'ndeki şehir ve beldeler:

 Turfan - 吐鲁番市 Tǔlǔfān Shì , 13.650 km²;
 Piçan İlçesi - 鄯善县 Shànshàn Xiàn , 39.548 km²;
 Toksun İlçesi - 托克逊县 Tuōkèxùn Xiàn, 16.126 km².

 Etnik yapısı 

2015 yılı Sincan Uygur Özerk Bölgesi İstatistik Bürosu verilerine göre Turfan İli nüfusu şu azınlıklardan oluşmaktadır:

 Etnik grup Nüfus Oran (%) Uygur 489.135 %75,01 Han 121.569 %18,6 Hui 39.079 %6 Kazak 355 %0,06 Tujia 274 %0,05 Mançu 275 %0,04 Moğol 225 %0,03 Tu 154 %0,03 Tibetli 105 %0,02 Miao 98 %0,02 Zhuang 88 %0,02 Donşian 79 %0,01 Rus 54 %0,01 Özbek 28 >%0,01 Sibo 26 >%0,01 Daur 6 >%0,01 Tatar 6 >%0,01 Kırgız 3 >%0,01 diğerleri 1092 %0,04

 Tarihi 
Turfan vahasında, milattan önce ilk yüzyıl döneminden kalma Aidingju ve Subaşında bazı kalıntı ve belgeler bulunmuştur. Merkezi Turfan'da olan Jushi (車師, Jūshī) Krallığı İsa'nın doğumundan kısa süre önce ilk defa Milattan önce 67'de Çin kaynaklarında bahsedilen ve Çinliler tarafından ele geçirilen sonra, Milattan sonra 10. yılda Hiung-nu egemenliğine girmiş, kısa sonra bağımsızlığına kavuşmuştur. İlk MS yüzyıllarında, Turfan nüfusunun çoğu Tocharca konuşurmuş, ayrıca Çince ve Soğdca konuşanlarda bulunurmuş.

5. 7. yüzyılda, Turfana Türkler hakim olmuş. 640 yılında Çinlilerin, 790 yılında Tibetlilerin eline geçmiştir. 843 yılında Turfan ikinci Uygur Hükümdarlığının bir parçası olmuştur. Bu devirde çoğunluk Budist dini yanında Mani ve Hristiyan dinleride Turfan'da yaygınlaşmıştır.

Kaşgar Emirliği'ni bağlı olan bu bölge Yakub Beg zamanında 1877 yılı ilkbaharında  Qing Hanedanı Olağanüstü Veziri (钦差大臣/欽差大臣 qīnchāi dàchén, bir konuda İmparatorundan tam yetkiyi alan vezir) Tso Tsung-t'ang (左宗棠 Zuǒ Zōngtáng) komutasındaki Çin ordusu saldırısı üzerine Çin'nin eline geçmiştir.

20. yüzyılın başlarında Grünwedel ve Le Cog tarafından Turfan'da yapılan kazılarda; Maniheist sanata ait freskler, ipek üzerine boyanmış resimler gibi birçok örnek ortaya çıkarılmıştır. Bu resimlerin hemen hemen tamamında kişiler; beyaz veya kırmızı urbaları ve maniheist külahları ile tanınırlar. Türk kavimlerince yaygın bir şekilde kullanılan keçe şapka ve külahlara Uygurlar döneminde tepecikler ilave edildiği bu fresklerden anlaşılmaktadır. A. von Le Gog tarafından Almanya'ya götürülen Uygur duvar resimleri, şimdi Berlin arkeoloji müzesinde sergilenmektedir.

 Ekonomi 

 Görülecek Yerler 
 Turfan'da tarihi kalıntı şehirlerden Jiaohe (Çince: Jiaohe gucheng 交河故城 veya Jiaohe gucheng yizhi 交河故城遗址).
 Karahoca (Gaochang). 
 9. yüzyıldan kalma kalıntı Budist Mağaratapınağı Bäzäklik'teki Duvar resimleri, ayrıca Yanan Dağları ilginç görülecek yerlerdir.

 Notlar 

 Dış bağlantılar 
 Panoramio'da Turfan'dan Fotograflar