Kosova Vilayeti

Kosova Vilayeti (Sırpça: Косовски вилајет/Kosovski vilajet; Arnavutça: Vilajeti i Kosovës; Makedonca: Косовски Вилает / Kosovski Vilaet) 1877 yılında kurulan Osmanlı İmparatorluğu vilayeti. Vilayetin merkezi önce Priştine sonra Üsküp olmuştur.

 Tarihi 
1869 yılında Prizren, Manastır Vilayeti'nden ayrılarak bir vilayet hâline gelmiştir. Merkezi Prizren olan Prizren Vilayeti'nin 1877 yılında başkenti Priştine'ye taşınmış böylelikle vilayetin adı Kosova Vilayeti olarak değişmiştir. 1877 yılında kurulan Kosova Vilayeti'nin ilk valisi Halil Rıfat Paşa'dır. Kosova Vilayeti'nin ilk merkezi Priştine'dir. Ardından 1893 yılında vilayetin merkezi Üsküp'e taşınmıştır.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası bağımsızlıklarını kazanan Sırplar Kosova'da da hak iddia etmeye başlamışlardır. Berlin Antlaşması ile Kosova Vilayeti'ne bağlı olan Yeni Pazar Sancağı Bosna-Hersek'e bırakılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun 1912 yılındaki I. Balkan Savaşı'nda yenik düşmesi üzerine Kosova, Sırbistan Krallığı'nın bir parçası hâline gelmiştir. Böylelikle Kosova Vilayeti de tamamen ortadan kalkmıştır.H. Yıldırım Ağanoğlu "Kosova Vilayeti Salnamesi ", Rumeli Türkleri Kültür ve Dayanışma (1896). I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması ile kesin olarak Sırbistan'a bırakılmıştır.

 Nüfusu 
Kosova Vilayeti'nin 1893 tarihinde nüfusu 847.419'dur. Bunun 507.080'i Müslüman, 340.339'u Hristiyandır. Vilayette Türk, Arnavut, Boşnak gibi Müslüman unsurlar ve Bulgar, Makedon, Sırp, Rum, Ulah gibi Hristiyan birçok etnik unsur bir arada yaşamıştır.
 Nüfus Kosova Yıl  Nüfus  1870  676.300 1874  1.340.500 1884  561.300 1890  588.300 1891  961.000 1900  1.038.100 Y & G 

 Kosova Vilayeti 1893 nüfusu Kaza   Müslüman  Ortodoks Rum Ortodoks Bulgar Yahudi  Başka Toplam    Üsküp    40,256 6,655   22,497 724 38  70,170    İştip24,166 -  17,575    510 - 42,251 Karatova4,332 35    19,618-  -  23,985 Radovişte 10,519 - 7,364 -   9717.980  Kumanova 12,268 87 29,478 -   8 41,841 Eğri Palanka 2,078 388 18,196 -   -20,662  Kaçanik 22,239 8333,120 -  -  55.442   Usküp Sancağı 115,858     7,248  147,848  1,234   143  272.331     Priştine52,614 -15,268  305   1,633 69,820  Vıçıtırın 20,952 - 2,927 - - 23,879 Mitroviça   4,434 -   3,910 -   -8,344  Gilan  32,738 -   19,305- 1,616   53,659 Preşuva 15,938- 26,047  --  41,985   Priştine  Sancağı  126,676     - 67,457     305 3,249    197,687     Seniçe    13,033  -  7,760  12-  20,805  Yenipazar19,103   - 15,182 150- 34,435   Akova 13,440 - 4,633  - - 18,073 Yeni Varoş 1,338 - 7,043 5  - 8.386 Aşağikolaşin 2,472 - 554 -   - 3.026   Yenipazar Sancağı 49,386      - 35,172  167   -84,725     Taşlıca13,944  7,137-   -21.081  Prepol 6,611  10,018 -  - 16.629   Taşlıca  Sancağı 20,555      - 17,155  -  - 37.710  İpek 8.114  - 4,348 - 374 12,836Yakova   9,721  -  261  -   949 10,931  Tergovışte  4.606  -   781- -   5,387  Berane 620  - 1.640  - - 2,260Gosine   2,259  -  356 - 10 2,625    İpek Sancağı 25,320     - 7.386       - 1,333    34,039  Prizren35,492-  7.100  -960 43,552   Lume7.011  -   - -- 7,011 Kalkandelen 29,212 4.990  9.830 -  - 44,032    Prizren Sancağı  71,715   4.990   16.930     -   960  94,595   Kosova Vilayeti 409,510 29,393 274,793 1,706  5,685721,087  Not: Aşağikolaşin kazası, Prizren ve İpek sancaklarının bütün kazalarında sadece erkekler sayılmıştır. Gerçek nüfus, büyük ihtimal iki kat fazladır. Toplam müslüman nüfus: 268,867 erkek ve 140,643 kadın. Ortodoks Rum: 18,504  erkek ve 10,889 kadın. Ortodoks Bulgar: 157,364  erkek ve 117,429 kadın. Latin: 4,107 erkek ve 1,481 kadın. 

 Sancakları 

 Üsküp Sancağı: 1893 yılından sonra vilayetin merkez sancağı olmuştur. Sancağa bağlı kazalar Üsküp, Köprülü, Kumanova, Kaçanik, İştip, Kratova ve Koçana kazalarıdır.
 Prizren Sancağı: Sancağa bağlı kazalar Prizren ve Kalkandelen kazalarıdır.Gostivar, Prizren, Priştine ve Kalkandelen şehirleri bu sancağa bağlıdır.
 İpek Sancağı: Sancağa bağlı kazalar İpek, Yakova, Gusinye, Berane ve Tırgovişte kazalarıdır.
 Priştine Sancağı: 1877 ve 1893 tarihleri vilayetin merkez sancağıdır. Sancağa bağlı kazalar Priştine, Mitroviça, Velçetrin, Gilan ve Preşova kazalarıdır; (1902: Yeni Pazar).
 Yeni Pazar Sancağı: Sancağa bağlı kazalar Yeni Pazar, Seniçe, Aşağikolaşin, Yeni Varoş ve Akova kazalarıdır.
 Taşlıca Sancağı (1880-1913): Taşlıca, Prepol ve Priboy kazalarıdır.
 Seniçe Sancağı (1902-1913): Seniçe, Yeni Varoş, Akova ve Aşağikolaşin kazalarıdır.

 Yöneticileri 
 Halil Rıfat Paşa (Şubat 1877 - Haziran 1878)
 Manastırlı Mehmed Nazıf Paşa (Haziran 1878 - Aralık 1879)
 Hüseyin Fikri Paşa (Aralık 1879 - Ağustos 1880)
 Potirikli Osman Nuri Paşa (Ağustos 1880 - Haziran 1881)
 Ahmed Hıfzı Paşa (Haziran 1881 - Temmuz 1883)
 Abdi Paşa (Temmuz 1883 - Ekim 1885)
 Selanikli Mehmed Faik Paşa (Ekim 1885 - Ekim 1889)
 Ahmed Eyüp Paşa (Ekim 1889 - Aralık 1890)
 Abdülkadir Kemali Paşa (Aralık 1890 - Haziran 1891)
 Mehmed Şakir Paşa (Haziran 1891 - Temmuz 1892)
 Ethem Paşa (Temmuz 1892 - Aralık 1893)
 Erzurumlu Hafız Mehmed Paşa (Aralık 1893 - Nisan 1900)
 Mehmed Reşad Bey (Nisan 1900 - Ocak 1903)
 Erzurumlu Hafız Mehmed Paşa (Ocak 1903 - Nisan 1903)
 Mehmed Şakir Paşa (Nisan 1903 - Nisan 1905)
 Mahmud Şevket Paşa (Nisan 1905 - Ağustos 1908)
 Bağdatlı Mehmed Hadi Paşa (Ağustos 1908 - Mayıs 1909)
 Hüseyin Hüsnü Paşa (Mayıs 1909 - Ağustos 1909)
 Ali Mazhar Bey (Ağustos 1909 - Kasım 1910)
 Halil Bey (Kasım 1910 - Kasım 1911)
 Mazhar Bey (Kasım 1911 - Ağustos 1912)
 Müstedami Ali Galib Paşa (Ağustos 1912)

 Galeri 

Ayrıca bakınız
 Arnavutluk Vilayeti

 Kaynakça 


 Dipnotlar 

*
Kategori:1913'te Osmanlı İmparatorluğu'nda feshedilmiş oluşumlar
Kategori:1877'de Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan oluşumlar
Kategori:1864'te kurulan bölgeler ve ülkeler