Nahçıvan Hanlığı

Nahçıvan Hanlığı, (Azerice: Naxçıvan Xanlığı) 1747-1828 yılları arası bugünkü Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ve eskiden Daralagez veya Daralagöz olarak bilinen Ermenistan'ın Vayots Dzor ilinin oluşturduğu topraklarda, Syunik ile Aras Nehri arasındaki vadide var olmuş feodal devlettir. Bulunduğu dönemdeki Revan Hanlığı, Karabağ Hanlığı ve Maku Hanlığı ile sınırları vardır. Hanlık, bölgede yaşayan Azerbaycanlı olan Kangarlı Hanedanı tarafından yönetilmiştir. Hanlığın nüfusu çoğunlukla Müslüman'dır. Bu Müslüman nüfus içinde Azeriler de bulunmaktadır.

Ekonomi

Hanlık ekonomisi tarım, hayvancılık ve kısmen ticarete dayanıyordu. Aras Nehri'nin suladığı verimli topraklarda buğday, arpa, pamuk ve üzüm yetiştirilirdi. Nahçıvan, İpek Yolu'nun yan kollarından birinin üzerinde bulunması sebebiyle İran, Osmanlı ve Kafkasya arasında önemli bir ticaret merkezi konumundaydı. Bölgeden halı, ipek kumaş, deri ve bakır eşyalar ihraç ediliyordu.

Askeri Güç

Nahçıvan Hanlığı'nın askerî gücü büyük oranda gönüllü süvariler ve yerel beylerin sağladığı kuvvetlerden oluşuyordu. Kaleler ve doğal dağlık engeller savunmada önemli rol oynuyordu. Hanlık, özellikle 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyıl başında Rus-İran savaşlarında stratejik konumu nedeniyle sık sık el değiştirdi.

Kültür ve Toplum

Bölgedeki nüfusun büyük çoğunluğu Azerbaycan Türklerinden oluşmakla birlikte, Ermeniler ve Kürtler gibi farklı etnik gruplar da bulunmaktaydı. İslam dini toplumsal yaşamın merkezindeydi; camiler, medreseler ve kervansaraylar şehir dokusunun önemli unsurlarıydı. Nahçıvan şehri, dönemin önemli ilim ve sanat merkezlerinden biri olarak kabul edilirdi

 Tarihi 
Hanlık, Güney Azerbaycan'daki Afşar Hanedanı hükümdarı Nadir Şah'ın ölümünden sonra kendini Nahçıvan'ın hükümdarı ilan eden Haydar Kuli Han tarafından 1747 yılında kurulmuştur. Karabağ Hanlığı hükümdarı Penah Han zamanında Nahçıvan, Karabağ Hanlığı'na bağlıdır. 1804-1813 Rus-İran Savaşı sırasında, 1808 yılında Ivan Gudovich önderliğindeki Rusya İmparatorluğu ordusu Nahçıvan'ı işgal etmiştir. Fakat Gülistan Antlaşması'ndan sonra Nahçıvan, İran'ın eline geçmiştir. 1826-1828 Rus-İran Savaşı ve Türkmençay Antlaşması'ndan sonra Nahçıvan Hanlığı, 1828 tarihinde Rus İmparatorluğu egemenliği altına girmiştir. Ruslar hanlık topraklarını Erivan Hanlığı'nınkiyle birleştirerek Erivan merkezli Ermeni Oblastı'nı kurmuşlardır.

 Yöneticileri 
 Haydar Kuli Han (1747 - 1787)
 Kalb Ali Han (1787 - 1823)
 Ehsan Han (1823 - 1828)
 Kangarlı Karim Han (1828 - 1834)

 Ayrıca bakınız 

 Azerbaycan hanlıkları

Kaynakça
 Türkler Ansiklopedisi – Cilt 7 (Azerbaycan hanlıkları üzerine genel bilgiler içerir, Nahçıvan Hanlığı bağlamı da bulunur)
 İslam Ansiklopedisi – Cilt 14 (Nahçıvan maddesi yer alır, tarihi ve idari yapısı hakkında bilgi içerir)
 Azerbaycan Tarihi Üzerine Genel Bir İnceleme (Azerbaycan hanlıklarının tarihsel süreci, Nahçıvan Hanlığı'na dair bölümler içerir)
 Kafkasya'da Türk Hanlıkları (18-19. yüzyılda Nahçıvan ve diğer hanlıkların siyasi tarihi)

Kategori:Azeri hanedanlar
Kategori:1828'de feshedilmiş oluşumlar
Kategori:Asya tarihindeki devletler
Kategori:Güney Kafkasya hanlıkları
Kategori:Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti
Kategori:1747'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1828'de varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler