Tunguz dilleri

Tunguzca veya Tunguz dilleri, ("Mançu-Tunguz Dilleri" olarak da bilinir) Sibirya, Moğolistan ve Mançurya'da konuşulan bir dil grubu. Bu dil grubuna ait dillerin günümüzde sadece 75,000 konuşanı bulunmaktadır ve ölü bir dil olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

 Sınıflandırma 
Tunguzca, Türki diller ve Moğol dilleri eskiden Altay dilleri dil ailesinde sınıflandırılmış olmakla birlikte, sondan eklemelilik, cümlede özne-nesne-yüklem sıralaması ve dillerin dilbilgisel olarak cinsiyetsiz olması gibi tipolojik benzerliklerin bu üç dilin aynı atadan gelmelerinden değil, yoğun ödünçlemeler ve uzun temaslar sonucu oluştuğu dilbilimciler tarafından günümüzde kabul edilen genel görüş olmuştur."While 'Altaic' is repeated in encyclopedias and handbooks most specialists in these languages no longer believe that the three traditional supposed Altaic groups, Turkic, Mongolian and Tungusic, are related." Lyle Campbell & Mauricio J. Mixco, A Glossary of Historical Linguistics (2007, University of Utah Press), pg. 7."When cognates proved not to be valid, Altaic was abandoned, and the received view now is that Turkic, Mongolian, and Tungusic are unrelated." Johanna Nichols, Linguistic Diversity in Space and Time (1992, Chicago), pg. 4."Careful examination indicates that the established families, Turkic, Mongolian, and Tungusic, form a linguistic area (called Altaic)...Sufficient criteria have not been given that would justify talking of a genetic relationship here." R.M.W. Dixon, The Rise and Fall of Languages (1997, Cambridge), pg. 32."...[T]his selection of features does not provide good evidence for common descent" and "we can observe convergence rather than divergence between Turkic and Mongolic languages--a pattern than is easily explainable by borrowing and diffusion rather than common descent", Asya Pereltsvaig, Languages of the World, An Introduction (2012, Cambridge) has a good discussion of the Altaic hypothesis (pp. 211-216).

Tunguzca kendi içinde "Kuzey Tunguz Dilleri" ve "Güney Tunguz Dilleri" olarak 2 gruba ayrılır:

 Kuzey Tunguz Dilleri 
 Evenkice, merkez Sibirya ve kuzeydoğu Çin'de konuşulur. 
Manegir
 Negidalce
 Oroçence
 Solon
 Evence (Lamut) doğu Sibirya'da konuşulur.

 Güney Tunguz Dilleri 
 Güneybatı Tunguz Dilleri
 Curçen
 Mançuca
 Sibo dili
 Güneydoğu Tunguz Dilleri
 Akani
 Birar
 Kile
 Nanayca
 Oroch
 Orokça
 Samagir
 Udegeyce
 Ulç

 Tunguzca Karşılaştırmalar 

AnlamProto-Tungus.EvenkiEvenNegidalManchuCurçenUlchaOrokNanaiOrochUdiheKorece Anne; kadın  *eni  enin  enin  enin  enen  enin  en-  enin  enin  eni  enin anae(eş, karı)ômôni(anne)ajumôni(hala)ezi > ôi (anne)Abla  *eke(n)  ekin  ekin  exe  xexe (kadın)  xexe  eqte  ekte  ekte  eki  exi   ônni (aynı cinsiyetteki büyük kardeş)Ağabey  *aka  aka  aqa  aga  xaxa (erkek)  xaxa  aGa  aka .  aka  aga'  orabi (bayanların kendinden büyük erkek kardeşi)Gelin  *bener  bener  benir  bene . .  bener .  bener  bene  bene  myônûriGöğüs; kalp  *(k)ukun  ukun  ökin  öxön  oxo .  kukun  qun  kun  okon . kogaeŋi(çekirdek)Burun  *xoŋa  oŋokto  oŋıt  oŋokto  xoŋqo .  xoŋqo .  qoŋkto-  xoŋko . k'oŞerit, kıvırmak  *sire(kte)  sirekte  siren  sijen  sirge .  sirekte  sirekte  sirikte  sijekte  siekte sil (ip, iplik)Göz  *(n)iasa  esa  äsil  esa  jasa  ?iaci  isal  isal  nisal  isa  jehä (?)nunEl, pençe  *mana  mana  mana  mana . .  mana .  maja  manaka  mane  man-jida (tutmak)Su  *mu(ke)  mu  mo  mu  muke  mo  mu  mu  muke  mu  mu  mulTaş  *kada(r)  kadar  qadar  kada  xada (kayalık, yalçın)wexe (taş) .  qadali  qada  qadar  kada  kada  dol (taş)pahoy > pawi (kaya, taş, kayalık)Buz  *djuke  djuke  djök  djuxe  djuxe  djuxe  djue  duke  djuke  djuke  judge  ch'aga-p-da(cold)jyohŏy > jongi (kâğıt)3  *ilan  ilan  ilin  ilan  ilan  jilan  ilan  ilan  ila?  ilan  ilan  se4  *dügin  di?i  di?i  di?i  duju  dujin  duin  djin  duin  di  di  ne5  *tu?a  tu?a  tun?in  tu?na  sunja  cunja  tunja  tunda  toj?a  tu?a  tu?a ta-sut7  *nadan  nadan  nadin  nadan  nadan  nadan  nadan  nadan  nada?  nadan  nadan (n)irgup

Kaynakça

 Ayrıca bakınız 
 Ana Tunguzca

Kategori:Tunguzlar
Kategori:Dil aileleri