Balina ve yunuslar listesi

Balinalar ya da Latince adıyla Cetacea infra takımı içinde plasentalı deniz memelileri olan balinalar, yunuslar ve musurları barındırır. Bu infra takımın tüm günümüz üyeleri tamamen su içinde yaşamaya adapte olmuştur. Çoğu açık okyanuslarda yaşarken az sayıda üyesi nehirlerde ve haliçlerde yaşar. Bu hayvanlar üremek için çiftleşmeyi, doğumu, yavrularını emzirmeyi ve beslenmeyi tamamen sualtında gerçekleştirirler. Boyutları 1,4 m. boyunda ve 54 kg. ağırlığındaki körfez muturundan aynı zamanda bugüne kadar yaşamış en büyük hayvan olduğu düşünülen 29,9 m. boyunda ve 190 ton ağırlığında mavi balinaya kadar bir yelpaze içindedir. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından bu infra takım için on dört familya, 39 cins ve 90'dan fazla tür tanınmaktadır. IUCN tarafından bu türlerden ikisi kritik tehlikedeki türler, yedisi tehlikedeki türler, altısı hassas türler, beşi neredeyse tehdit altındaki türler arasında listelenirken yirmi ikisi asgari endişe altında görülmekte ve kırk beşi hakkında yeterli veri yoktur, ayrıca üç tür henüz değerlendirilmemiştir.

Balinalar, ince ve uzun aerodinamik bir gövdeye, kürek şeklinde ön uzuvlara ve evrim sonucu değişmiş arka uzuvlara sahip olan deniz memelileridir. Kuyrukları itmeye yardımcı olacak şekilde yassılaşmıştır. Akciğerleri vardır ve düzenli olarak su yüzüne çıkıp kafataslarının tepesinde yer alan ve bir nevi değişiklik geçirmiş burun deliği sayılabilecek solunum deliklerinden hava solumak zorundadırlar. Balinalar çift toynaklılar (Artiodactyla) ile birlikte Cetartiodactyla takımında sınıflandırılırlar. Daha önceleri kendi takımları olan ama şimdi infra takım olan Cetacea takımı içinde yer almaktaydılar. Dişli balinalar (Odontoceti) ve dişsiz balinalar (Mysticeti) olarak iki alt gruba ayrılırlar. Bu iki alt grup önceden alt takım iken artık parvo takım olarak sınıflandırmaya alınmıştır. Yaşayan 90 türü vardır (soyu tükendiğine inanılan Çin nehir yunusu da dahil olmak üzere). Ayrıca çok sayıda soyu tükenmiş balina ve yunus kaydedilmiştir ancak burada listelenmemiştir. Burada yakın zamanlarda keşfedilen yeni türler dahil olmak üzere yalnızca bilinen ve yaşayan türler listelenmiştir.

Balina ve yunuslar Dünya okyanuslarında yaygın olarak bulunmaktadırlar ancak dişsiz balinaların bazıları belirli çevreleri tercih ederler. Dişsiz balinaların çoğu Kuzey ve Güney Yarımkürenin soğuk sularında yaşar ve doğurmak için ekvatorun sıcak sularına göç ederler. Dişli balinaların çoğu balık ve kalamar ile beslenir ancak katil balina gibi az sayıda türü yüzgeçayaklılar gibi memelilerle beslenir. Gri balinalar dipte yaşayan yumuşakçalarla beslenmek üzerine uzmanlaşmıştır. Erkekler her yıl birkaç dişi ile çiftleşir ancak dişiler yalnızca iki ila üç yılda bir çiftleşir. Yavrular genel olarak bahar ve yaz aylarında doğar ve dişiler yavruları büyütmekten tek başına sorumludur. Bazı türlerin anneleri çok uzun süre boyunca beslenmeden yavrularını emzirirler. Bazı balinalar çeşitli sesler çıkarabilirler, en bilineni kambur balinaların şarkılarıdır. Asıl olarak yunuslar olmak üzere bazı türleri çok sosyaldirler ve sürüleri binlerce bireyden oluşabilir.

Bir zamanlar balinalardan elde edilen ürünler için amansızca avlanmaktaydılar ancak artık uluslararası yasalarla korunmaktadırlar. Bazı türlerinin yüksek derecede zekâya sahip olduğu düşünülür. American Association for the Advancement of Science'ın 2012 toplantısında balina ve yunuslar insan olmayan bireyler olarak listelenerek balina ve yunus hakları konusunda destek tekrarlanmıştır. Buzul balinaları 450'nin altına düşen populasyonlarıyla yirminci yüzyılda neredeyse soyları tükenmiş ve setologlar tarafından işlevsel olarak soyu tükenmiş olarak listelenmiştir. En son 2004 yılında görülen Çin nehir yunusu da Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından ilevsel olarak soyu tükenmiş sayılmaktadır. Balina avcılığının yanı sıra balık ağlarına takılma ve deniz kirliliği gibi tehditlerle karşı karşıyadırlar. Balinaların eti, yağı ve balina çubuğu geleneksel olarak Arktiklerde yaşayan yerli halklar tarafından kullanılmıştır. Herman Melville'in Moby Dick adlı büyük beyaz balinası gibi balina ve yunuslar sıklıkla edebiyat ve filmlerde kullanılan bir temadır. Bazı yunus türleri esaret altında tutularak çeşitli oyunlar yapmak üzere eğitilirler ancak esaret altında üremeleri başarısızdır. Balina gözleme dünya çapında bir turizm şekli olmuştur.

Listeleme kuralları

Türkçe adı
Türlerin Türkçe adı Türkçe kaynaklarda geçtiği durumlarda verilmiştir. Türkçe kaynaklarda adı geçmeyen türler için boş bırakılmıştır.

Korunma durumu
Korunma durumu kodları IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi'nin 2016-2 versiyonuna göre verilmiştir.

Tahminî küresel populasyonu
Bulunan tahminî küresel populasyonu listelendiğinde aksi belirtilmediği takdirde IUCN Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi'nin 2016-2 versiyonundan alınmıştır.

 Mysticeti : Dişsiz balinalar 

Dişsiz balinaların özelliği, diş yerine üst çenelerinde iki sıra dizili olan ve suyu süzerek besin toplamaya yarayan balina çubuğu denen boynuzsu yapılara ve iki solunum deliğine sahip olmalarıdır. Bu özellikleri ile balinalar takımının diğer alt takımı dişli balinalardan (Odonteceti) ayrılırlar. Yaşayan dişsiz balinalar türlerinin yalnızca embriyo aşamasında dişleri bulunur ve bu dişler doğumdan önce kaybolur. Mysticeti takımının fosillerinde balina çubuğunun gelişmesinden önce dişleri olduğu gözlemlenmiştir.
 Balaenidae familyası : Gerçek balinagiller

Gerçek balinagiller (Balaenidae) familyasında iki cins ve dört tür balina bulunur. Tüm gerçek balinagillerin karınları ve çeneleri düzdür, karınlarında oluklar bulunmaz. Belirgin bir kafa yapıları vardır, ağızlarının üstü gaga şeklinde kıvrıktır ve altı eğiktir. Alt dudakları ağızlarının yanlarını ve gagalarını kaplar. Üst çenelerinde diş yerine uzun ve dar, elastik balina çubuğu bulunur. 
Cins Balaena Linnaeus, 1758 - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimGrönland balinasıBalaena mysticetus Linnaeus, 175810.000'in üzerinde150px150px 60 ton150pxCins Eubalaena Gray, 1864 - 3 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimBuzul balinasıEubalaena glacialis Müller, 1776300-350150px150px 40-80 ton150pxKuzey Pasifik gerçek balinasıEubalaena japonica Lacépède, 1818404-2,108150px150px 60-80 ton150pxGüney gerçek balinasıEubalaena australis Desmoulins, 18227.500150px150px 40-80 ton150px

 Balaenopteridae familyası : Oluklu balinagiller

Oluklu balinagiller, iki cins içinde sınıflandırılan dokuz türüyle dişsiz balinaların en büyük grubunu oluşturur. Bu grubun içinde, yaklaşık 150 tona varan ağırlığıyla yaşayan en büyük hayvan olan mavi balina da bulunur. Diğer iki tür balina kolaylıkla 50 ton ağırlığı geçer ve grubun en küçüğü olan Minke balinası bile 9 tona ulaşır.

Bu balinalar için kullanılan rorqual adı Norveççe "izli balina" anlamına gelen sözcükten gelir: Bu familyada bulunan tüm balinalarda ağzın altından göbek bölümüne kadar giden uzunlamasına deri katları bulunur ancak kuzey balinasında bu yarıklar daha kısadır. Bu deri katlarının beslenme sırasında ağzın muazzam bir şekilde genişlemesine yaradığı anlaşılmıştır. Tüm rorqualların karın bölgesinde, yalnızca bu familyada görülen oluklar bulunur. Ayrıca sırt yüzgeçleri, geniş ve yumuşak kıvrımlı bir gagaları ve kısa balina çubukları bulunur.

Alt familya Balaenopterinae - 1 cins, 7 türCins Balaenoptera - 8 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAntarktika minke balinasıBalaenoptera bonaerensis Burmeister, 1867515.000150px150px 6-10 ton150pxBayağı minke balinası,Minke balinasıBalaenoptera acutorostrata Lacépède, 1804182.000150px150px 6-11 ton150pxBryde balinasıBalaenoptera edeni Anderson, 187990.000–100.000150px150px 14-30 ton150pxKuzey balinası,Sei balinasıBalaenoptera borealis Lesson, 182857.000150px150px 20-25 ton150pxMavi balina,Gök balinaBalaenoptera musculus Linnaeus, 175810.000-25.000150px150px 72-136 ton150pxOluklu balina,Fin balinası,Çatal kuyruklu balinaBalaenoptera physalus Linnaeus, 1758100.000150px150px 30-80 ton150px-Balaenoptera omurai Wada et al., 2003BilinmiyorBilinmiyor150pxAlt familya Megapterinae - 1 cins, 1 türCins Megaptera Gray, 1846 - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimKambur balinaMegaptera novaeangliae Borowski, 178180.000150px150px 25-30 ton150px

 Cetotheriidae familyası: Cüce gerçek balina 

Cüce gerçek balina, gerçek balinalar ile birçok özelliği paylaşır ancak ayırt edici çene yapıları ve sırt yüzgeçleri ile gerçek balinalardan ayrılır. Cüce gerçek balinanın kafası gövdesinin ¼’ünden daha fazla değildir ama gerçek balinaların kafaları vücutlarının yaklaşık ⅓’üdür.

Cins Caperea Gray, 1864 - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimCüce gerçek balina,Pigme gerçek balina,Küçük gerçek balinaCaperea marginata Gray, 1846Bilinmiyor150px150px 3-3,5 ton150px

 Eschrichtiidae familyası: Gri balina 

Gri balina, gerçek balinalar ve çatal kuyruklu balinalardan yeteri kadar farklı olduğu için yalnızca kendisinin bulunduğu bir familyada sınıflandırılmıştır. Gri balina bentos yiyen tek dişsiz balinadır, sığ denizlerin dip çamurlarından küçük organizmaları süzer. Gebelik dönemleri de dişsiz balinalarda pek görülmeyecek şekilde bir yılın üzerindedir.

Cins Eschrichtius - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimGri balina,Boz balinaEschrichtius robustus Lilljeborg, 186126.000150px150px 15-40 ton150px

 Odontoceti : Dişli balinalar

Dişli balinalar (Odontoceti), balinaların bir parvo takımını oluşturur. Adından anlaşılacağı gibi, balina çubuğu yerine dişleri vardır. Dişli balinalar etkin avcılardır ve balık, kalamar ve bazen deniz memelileri ile beslenirler.

 Delphinidae familyası : Yunusgiller (Okyanus yunusları) 

Okyanus yunusları, balinaların yunusgiller (Delphinidae) familyasındandır. Balina ve liman yunusları ile akrabadır. Adından anlaşılacağı üzere bu yunuslar, nehir yunuslarının aksine açık denizlerde bulunur ancak Irrawaddy yunusu gibi bazı türleri kıyılarda ya da nehirlerde yaşar. Yunusgiller familyasının aralarında katil balinanın da bulunduğu altı büyük türüne yunus yerine balina adı verilir.

Yunusgillerin, musurgillerin aksine gagaları çok belirgindir, iki ya da daha fazla servikal omurları birbirine bütünleşmiştir ve üst çenelerinde 20 çift ya da daha çok sayıda diş bulunur. Hiçbiri 4 metreden uzun değildir.

Cins Cephalorhynchus Gray, 1846 - 4 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAlaca yunus,Commerson yunusuCephalorhynchus commersonii Lacépède, 18043.400150px150px 35-60 kilogram150pxBenguela yunusu,Heaviside yunusuCephalorhynchus heavisidii Gray, 1828Bilinmiyor150px150px 40-75 kilogram150pxBeyaz başlı yunus,Hector yunusuCephalorhynchus hectori Van Beneden, 1881 (alt türü Cephalorhynchus hectori maui )2.000–2.500 (alt türü C. h. maui 2012'de 55 birey)150px150px 35-60 kilogram150pxKara yunus,Şili yunusuCephalorhynchus eutropia Gray, 1846Bilinmiyor150px150px 60 kilogram150pxCins Steno - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimPürüzlü dişli yunusSteno bredanensis G. Cuvier, 1828150.000150px150px 100-135 kilogram150pxCins Sousa - 4 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAtlantik kambur yunusuSousa teuszii Kükenthal, 1892Bilinmiyor150px150px 100-150 kilogramHint kambur yunusuSousa plumbea Cuvier, 1829Bilinmiyor150px150px 150-200 kilogramPasifik kambur yunusuSousa chinensis Osbeck, 1765Bilinmiyor150px150px 250-280 kilogram150px-Sousa sahulensis Jefferson & Rosenbaum, 2014BilinmiyorCins Sotalia - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimHaliç yunusu,TucuxiSotalia fluviatilis Gervais & Deville, 1853Bilinmiyor150pxTaralı alan150px 35-45 kilogram150px-Sotalia guianensis Van Bénéden, 1864Bilinmiyor150pxRenkli alan150px 35-45 kilogram150pxCins Tursiops - 3 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAfalinaŞişe burunlu yunusTursiops truncatus Montagu, 1821Bilinmiyor150px150px 150-650 kilogram150pxHint-Pasifik şişe burunlu yunusuTursiops aduncus Ehrenberg, 1833Bilinmiyor150px 230 kilogram150px-Tursiops australis Charlton-Robb et al., 2011Bilinmiyor150pxCins Stenella Gray, 1866 - 5 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAtlantik benekli yunusuStenella frontalis Cuvier, 1829100.000150px150px 100 kilogram150pxAtlantik dönücü yunusuStenella clymene Gray, 1846Bilinmiyor150px150px 75-80 kilogram150pxÇizgili yunusStenella coeruleoalba Meyen, 18332.000.000150px150px100 kilogram150pxDönücü yunusStenella longirostris Gray, 1828Bilinmiyor150px150px 90 kilogram150pxPantropik benekli yunusuStenella attenuata Gray, 18463.000.000150px150px 100 kilogram150pxCins Delphinus - 3 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimArap bayağı yunusuDelphinus tropicalis van Bree, 1971Bilinmiyor150px 65–105 kilogram150pxTırtakYunusDelphinus delphis Linnaeus, 1758Bilinmiyor150px150px 70-110 kilogram150pxUzun burunlu bayağı yunusDelphinus capensis Gray, 1828Bilinmiyor150px150px 70-110 kilogramCins Lagenodelphis - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimSarawak yunusu,Fraser yunusuLagenodelphis hosei Fraser, 1956Bilinmiyor150px150px 209 kilogram150pxCins Lagenorhynchus Gray, 1846 - 6 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAtlantik beyaz yanlı yunusuLagenorhynchus acutus Gray, 1828200.000 – 300.000150px150px 235 kilogram150pxBeyaz gagalı yunusLagenorhynchus albirostris Gray, 1846100.000150px150px 180 kilogram150pxGölgeli yunusLagenorhynchus obscurus Gray, 1828Bilinmiyor150px150px 100 kilogram150pxKum saati yunusuLagenorhynchus cruciger Quoy & Gaimard, 1824140.000150px150px 90-120 kilogram150pxPasifik beyaz yanlı yunusuLagenorhynchus obliquidens Gill, 18651.000.000150px150px 85-150 kilogram150pxSiyah çeneli yunus,Peale yunusuLagenorhynchus australis Peale, 1848Bilinmiyor150px150px 115 kilogram150pxCins Lissodelphis - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimGüney gerçek balina yunusuLissodelphis peronii Lacépède, 1804Bilinmiyor150px150px 60-100 kilogram150pxKuzey gerçek balina yunusuLissodelphis borealis Peale, 1848400.000150px150px 115 kilogram150pxCins Grampus - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimBoz yunus,Risso yunusuGrampus griseus G. Cuvier, 1812Bilinmiyor150px150px 300 kilogram150pxCins Peponocephala - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimElektra balinasıYuvarlak başlı yunusPeponocephala electra Gray, 1846Bilinmiyor150px150px225 kilogram150pxCins Feresa - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimCüce katil balinaFeresa attenuata Gray, 1875Bilinmiyor150px150px160-350 kilogram150pxCins Pseudorca - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimYalancı katil balinaPseudorca crassidens Owen, 1846Bilinmiyor150px150px1,5-2 ton150pxCins Orcinus - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimKatil balinaOrcinus orca Linnaeus, 1758100.000150px150px4.5 ton150pxCins Globicephala - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimKısa yüzgeçli pilot balinaGlobicephala macrorhyncus Gray, 1846Bilinmiyor150px150px1-3 ton150pxUzun yüzgeçli pilot balinaGlobicephala melas Traill, 1809Bilinmiyor150px150px3-3,5 ton150pxCins Orcaella Gray, 1866 - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimIrrawaddy yunusuOrcaella brevirostris (Owen in Gray, 1866)Bilinmiyor150px150px130 kilogram150px-Orcaella heinsohni Beasley, Robertson & Arnold, 2005Bilinmiyor150px150px130–145 kilogram150px

 Monodontidae familyası : Beyaz balinagiller (Deniz gergedanı ve Beyaz balina) 

Beyaz balinagiller (Monodontidae) familyasında iki sıra dışı balina türü bulunur: Erkeklerinin uzun bir boynuzu bulunan deniz gergedanı ve beyaz balina.

Beyaz balinagillerde sırt yüzgecinin yerine gövdenin orta noktasının hemen ardında sert bir çıkıntı yer alır. Bu büyük bir olasılıkla buzun altında yüzmenin getirdiği bir adaptasyondur. Yan yüzgeçler küçük ve uçları yuvarlaktır. Hemen hemen tüm servikal omurlar birbirine kaynaşmamıştır, dolayısıyla kafanın gövdenden bağımsız dönmesi mümkündür. Hiçbirinde boğaz oyukları yoktur.

Cins Monodon - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimDeniz gergedanıMonodon monoceros Linnaeus, 175825.000150px150px900-1.500 kilogram150pxCins Delphinapterus - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimBeyaz balina,BelugaDelphinapterus leucas Pallas, 1776100.000150px150px1,5 ton150px

 Phocoenidae familyası : Musurgiller 

Musurgiller familyasında yer alan balina türleri okyanus yunuslarından farklıdır. Liman yunusları dişleri düzleşmiş iken okyanus yunuslarının dişleri koniktir. Liman yunusları, okyanus yunuslarından daha fazla sayıda yavruyu daha kısa zamanda büyütürler. Altı türün tamamının da yan yüzgeçleri küçüktür, gagaları yoktur ve küt burunludurlar. Hepsinin alt ve üst çenesinde en az 11 çift diş bulunur.

Liman yunuslarının yedi türü okyanusta ama kıyı yakınlarında yaşar. En iyi tanınan türü Kuzey Yarımküre'nin tamamında bulunan bayağı musurdur.

Cins Neophocaena - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimSırt yüzgeçsiz liman yunusuNeophocaena phocaenoides Cuvier, 1829Bilinmiyor150px150px 30-45 kilogram150px-Neophocaena asiaeorientalis Pilleri & Gihr, 19721.000150px150px 30-45 kilogram150pxCins Phocoena - 4 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimBayağı musur,MusurPhocoena phocoena Linnaeus, 1758700,000 150px150px 75 kilogram150pxVaquitaPhocoena sinus Norris & McFarland, 1958500150px150px 50 kilogram150pxGözlüklü liman yunusuPhocoena dioptrica Lahille, 1912Bilinmiyor150px150px 60-84 kilogramKara liman yunusuPhocoena spinipinnis Burmeister, 1865Bilinmiyor150px150px 50-75 kilogramCins Phocoenoides - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimBeyaz yanlı musurPhocoenoides dalli True, 18851.100.000150px150px 130-200 kilogram150px

 Physeteridae familyası : İspermeçet balinasıgiller 

İspermeçet balinasının kafası gövdesinin ⅓’i uzunluğunda, geniş ve kare şeklindedir. Solunum deliği sola kayıktır, derisi genelde kırışıktır ve üst çenesinde diş yoktur.

Cins Physeter - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimİspermeçet balinasıPhyseter macrocephalus Linnaeus, 1758200.000-2.000.000150px150px25-50 ton150px

 Kogiidae familyası : Cüce ispermeçet balinasıgiller 

Cüce ve pigme ispermeçet balinaları, ispermeçet balinasına benzer ama çok daha küçüktürler. Sırtları koyu gri, karınları ise daha açık renktedir. Küt ve kare şeklinde kafaları vardır ve çeneleri geridedir. Ön yüzgeçleri kafaya yakın, sırt yüzgeçleri ise sırtın gerisindedir.

Cins Kogia - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimCüce ispermeçet balinasıKogia sima Owen, 1866Bilinmiyor150px150px 250 kilogram150pxPigme ispermeçet balinasıKogia breviceps Blainville, 1838Bilinmiyor<150px150px400 kilogram150px

 Ziphiidae familyası : Gagalı balinagiller 

Gagalı balinagiller (Ziphiidae) familyasında 22 tür bulunur. Büyük memelilerin en az bilinen familyalarından biridir. Bazı türleri son yirmi yılda tanımlanmıştır ve başka türlerin henüz keşfedilmemiş olması mümkündür. Altı cins tanımlanmıştır.

Beslenme yöntemleri kendilerine özgüdür ve emme yoluyla beslenirler. Avlarını dişleriyle yakalamak yerine ağız boşluklarına emerek yakalarlar. Dilleri çok serbest olarak hareket edebilir ve dillerini geri çekerken boğazlarının üst kısmının uzanmasıyla ağızlarında düşen basınç avlarının su ile birlikte emilmesini sağlar. Familyadaki türlerin alt çeneleri en azından üst çenelerinin ucuna kadar gelir. Kuyruklarının ortasında belli belirsiz bir ayrım bulunur. Sırt yüzgeçleri sırtlarının çok gerisinde yer alır. Sırt omurlarının üç ya da dördü kaynaşmıştır. Aşırı kafatası asimetrisi ve V şeklinde boğaz yarıkları gözlemlenir.

Cins Ziphius - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimCuvier gagalı balinasıZiphius cavirostris G. Cuvier, 1823Bilinmiyor150px150px2-3 ton150pxCins Berardius - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimDev şişe burunlu balinaBerardius arnuxii Duvernoy, 1851Bilinmiyor150px150px8 ton150pxDev şişe burunlu balinaBerardius bairdii Stejneger, 1883Bilinmiyor150px150px12 tonCins Tasmacetus - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimTazmanya gagalı balinasıTasmacetus shepherdi Oliver, 1937Bilinmiyor150px150px2-2,5 tonAlt familya Hyperoodontidae - 3 cins, 18 türCins Indopacetus - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimPasifik gagalı balinasıIndopacetus pacificus Longman, 1926Bilinmiyor150px150px3,5-4 tonCins Hyperoodon - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimKuzey şişe burunlu balinasıHyperoodon ampullatus Forster, 177010.000150px150px7 ton150pxGüney şişe burunlu balinasıHyperoodon planifrons Flower, 1882500.000150px150px6 tonCins Mesoplodon (İki dişli balina) Gervais, 1850 - 15 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimHector gagalı balinasıMesoplodon hectori Gray, 1871Bilinmiyor150px150px1 ton150pxTrue gagalı balinasıMesoplodon mirus True, 1913Bilinmiyor150px150px1,4 ton150pxGervais gagalı balinası,Avrupa gagalı balinasıMesoplodon europaeus Gervais, 1855Bilinmiyor150px150px1,2 tonSowerby gagalı balinasıMesoplodon bidens Sowerby, 1804Bilinmiyor150px150px1-1,3 ton150pxGray gagalı balinasıMesoplodon grayi von Haast, 1876Bilinmiyor150px150px1,5 ton150px-Mesoplodon peruvianus Reyes, Mead ve Van Waerebeek, 1991Bilinmiyor150px150px800 kilogramÇıkık dişli gagalı balina, Andrew gagalı balinasıMesoplodon bowdoini Gervais, 1850Bilinmiyor150px150px1 ton150pxKürek dişli gagalı balinaMesoplodon traversii Gray, 1874Bilinmiyor150px150px1,2 tonHubbs gagalı balinasıMesoplodon carlhubbsi Sowerby, 1963Bilinmiyor150px150px1,4 tonJapon gagalı balinaMesoplodon ginkgodens Nishiwaki & Kamiya, 1958Bilinmiyor150px150px1,5 ton150pxBering Denizi gagalı balinası, Stejneger gagalı balinasıMesoplodon stejnegeri True, 1885Bilinmiyor150px150px1,5 ton150pxUzun dişli gagalı balina, Layard gagalı balinasıMesoplodon layardii Gray, 1865Bilinmiyor150px150px2 ton150pxSık dişli gagalı balina, Blainville gagalı balinasıMesoplodon densirostris Blainville, 1817Bilinmiyor150px150px1 ton150px-Mesoplodon perrini Dalebout, Mead, Baker, Baker, & van Helding, 2002Bilinmiyor150px1,3–1,5 ton-Mesoplodon hotaula P. E. P. Deraniyagala, 1963Bilinmiyor

 Platanistoidea üst familyası : Nehir yunusları 

Nehir yunusları tatlısu ve haliçlerde yaşayan beş yunus türünü kapsar. Balinaların Platanistoidea üst familyasında sınıflandırılırlar. Dört türü tatlısu ırmaklarında, beşinci türü olan La Plata yunusu tuzlusu haliçlerinde ve okyanusta yaşar ancak bilimsel olarak okyanus yunusları familyasında sınıflandırılmamıştır. Tüm türler balık yakalamayı kolaylaştıracak adaptasyonlar geçirmiştir. Uzun, forseps şeklinde ve birçok küçük diş barındıran gagaları vardır. Keskin dönüşleri kolaylaştıran geniş ön yüzgeçleri, küçük gözleri ve başlarını oynatmalarını sağlayan kaynaşmamış omurları bulunur.

 Iniidae familyası 

Iniidae familyasında tek bir cins ve iki tür bulunur ancak Amazon nehir yunusu üç alt tür olarak sınıflandırılmıştır:
 Amazon nehir yunusu - Inia geoffrensis 
 Inia geoffrensis geoffrensis - Amazon havzası popülasyonu (Bolivya'da Teotonio Rapids yukarısındaki Madeira Nehri akaçlama alanı dışında)
 Inia geoffrensis humboldtiana - Orinoco havzası popülasyonu
 Bolivya nehir yunusu - Inia geoffrensis boliviensis- Madeira Nehri akaçlama alanı içindeki Amazon havzası popülasyonu

Cins Inia - 2 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimAmazon nehir yunusuInia geoffrensis Blainville, 1817Bilinmiyor150px150px 150 kilogram150pxAraguaia nehir yunusuInia araguaiaensis Hrbek, Da Silva, Dutra, Farias, 2014Bilinmiyor150px|Araguaian river dolphin rangeMavi renkli alanda150px 150 kilogram150px

 Lipotidae familyası 

Lipotidae familyasında da tek bir cins ve tür bulunur: Çin nehir yunusu. Fosil kayıtlarına göre bu yunusun ilk olarak 25 milyon yıl önce ortaya çıktığı ve Pasifik Okyanusu’dan Yangtze Nehri’ne 20 milyon yıl önce göç ettiği bilinmektedir. 2006 yılı sonunda Yangtze nehrinde yapılan yunus araştırması sonucunda bir tane yunus ile bile karşılaşılmayınca soyu kısmen tükenmiş sayılmıştır.

Cins Lipotes - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimÇin nehir yunusu, Beyaz nehir yunusuLipotes vexillifer Miller, 19180-13150px150px130 kilogram150px

 Platanistidae familyası 

Platanistidae familyasının tek bir türü olduğu düşünülmekteydi: Ganj ve İndus nehir yunusu. Ancak kafatası ve omurilik yapısındaki ve lipid içeriğindeki farklılıklar nedeniyle 1970'lerin başında biliminsanları bu iki popülasyonun iki ayrı tür olduğunu ilan ettiler.Pilleri, G., Marcuzzi, G. and Pilleri, O., 1982. Speciation in the Platanistoidea, systematic, zoogeographical and ecological observations on recent species. Investigations on Cetacea, 14: 15-46. 1988 yılında bu çalışmaların sonuçları sorgulandı ve sınıflandırma 1970 öncesine çevrildi. Dolayısıyla, günümüzde Platanista cinsinde iki alt tür bulunmaktadır: Platanista gangetica minor (İndus nehir yunusu) ve Platanista gangetica gangetica (Ganj nehir yunusu).

Cins Platanista - 1 türTürkçe adıBilimsel adıKorunma durumuTahminî küresel populasyonuDağılımıBoyutuResimGanj ve İndus nehir yunusuPlatanista gangetica Roxburgh, 18011,100Tahminlere göre 1,100 İndus nehir yunusu ve belki 20 kadar Ganj nehir yunusu vardır.150px150px 200 kilogram150px

 Pontoporiidae familyası 

La Plata yunusu Pontoporiidae familyasında ve Pontoporia cinsindeki tek türdür.

Cins Pontoporia - 1 türAdıBilimsel adıKorunma durumuPopülasyonDağılımıBoyutuResimLa Plata yunusu, FranciscanaPontoporia blainvillei Gervais & d'Orbigny, 18444,000-4,500150px150px 50 kilogram150px

 Notlar 
Dipnotlar

Kaynakça

 Dış bağlantılar 
 ARKive - Images and movies of Whales, Dolphins and Porpoises
 American Cetacean Society
 CMS Small Cetaceans
 IUCN Redlist

#
#
Kategori:Memeliler listesi