İzlanda alfabesi

İzlandacayı yazmakta kullanılan İzlanda alfabesi aşağıdaki 32 harfi içermektedir:

 Büyük harflerAÁBDÐEÉFGHIÍJKLMNOÓPRSTUÚVXYÝÞÆÖ Küçük harfleraábdðeéfghiíjklmnoóprstuúvxyýþæö

upright=0.57|küçükresim|sağ|Ethupright=0.57|küçükresim|sağ|Thornupright=1.36|küçükresim|İzlandacada yazılan bir metin; ð ve þ harfleri bu metinde görünebiliyorlar.

Temeli Latin alfabesidir, ama bazı diyakritik işaretler eklenmiş harfler de kullanılır. Ayrıca "thorn" (Þ-þ) ve "eth" (Ð-ð) adlı Runik harflerine sahip olmaktadır.

Yazılırken, semboller çoğunlukla basitleştirilirler, örneğin ð, yatay bir çizgi ile bir d harfi olarak yazılabilir ve æ da sadece "ae" olarak da yazılabilir.

 Tarih 
Çağdaş İzlanda alfabesi, 19. yüzyılda kullanılan bir standarttan, Rasmus Rask adlı Danimarkalı dilbilimci tarafından geliştirilmiştir. Temeli esasen, 12. yüzyılda yazarı bilinmeyen, "İlk Dilbilgisel İnceleme" adlı bir dosya tarafından oluşturulan ortografik bir standarttı. Bu standardın amacı, İskandinavya'nın ortak dili (Eski Nors dili) için kullanılması idi. Fakat o zamanlarda fazla etkisi yoktu.

Alfabenin en çok tanımlayan özellikleri bu incelemede tespit edildi:

Tiz aksanın kullanışı (özgün olarak ünlü harflerinin uzunluklarını simgeleştirmek için).
þ harfinin kullanışı; ayrıca Eski İngilizce alfabesinde "thorn" harfı kullanıldı.

Sonraki Rasmus Rask standardı esasen eski incelemenin tekrarlamasıydı, ama koşutzamanlı Cermenik gelenekleri ile uyuşması için bazı değişiklikler uygulandı. Örneğin c harfi yerine sadece k harfi kullanıldı. ð harfi sonraki yüzyıllarda çok kullanılmadı ve bu yüzden Rask'ın standardı geleneklerde çok önemli bir değişikliği teşkil etti.

20. yüzyılında uygulanan değişikliklerin en önemlisi é harfinin uygulanmasıdır; bu eskiden "je" olarak yazılırdı. Diğer önemli bir değişiklik ise 1974'te Z harfinin kullanışının durdurulmasıdır.

 Harfler ve isimleri 
 Harf İsmi UFA ile telaffuzu Ses değerleri Telaffuz tanımları için kullanılan site Aa  a    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Áá  á    İngilizcenin "cow" sözünün "ow" kısmıBb  bé    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Dd  dé    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Ðð  eth    İngilizcenin "the" kelimesinin "th" kısmıEe  e    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Éé  é    "ye"Ff  eff    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalar bakınız)Gg  gé    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalar bakınız)Hh  há    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Ii  i    İiÍí  í    Türkçe "Îî" harfine benzemektedirJj  joð    Türkçe "y" harfine benzemektedir; ayrıca aşağıdaki notalara bakınızKk  ká    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Ll  ell    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Mm  emm    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Nn  enn    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Oo  o    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Óó  ó    açık "o" harfiPp  pé    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Rr  err    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Ss  ess    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Tt  té    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Uu  u    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Úú  ú    açık "u" harfiVv  vaff    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)Xx  ex    Almanca "ch" sesi veya Azerice "x" harfiYy  ufsilon 1    "ı" harfine aynıdırÝý  ufsilon 2    açık "Î"Zz  zeta    Türkçe "s" harfi, hiç Türkçe "z" harfine benzemezÞþ  thorn    İngilizce "thing" kelimesinin "th" kısmıÆæ  æ    "ay"Œœ  œ    (Türkçe eşdeğerine benzemektedir)

 Ayrıntılar 

Aa, Áá, Ee, Éé, Ii, Íí, Oo, Óó, Uu, Úú, Yy, Ýý, Ææ ve Öö harfleri, ünlü harfler olarak tanımlanmaktadır ve diğer harfler ünsüzdür.

C (sé), Q (kú) ve W (tvœfalt vaff) harfleri, İzlandacada sadece yabancı kökenli sözler ve özel isimlerde kullanılmaktadır.

Z harfi (seta) 1974 yılına kadar kullanılıyordu; bu yılda Z harfinin kullanılması durduruldu çünkü sadece etimolojik bir detay olarak kullanılıyordu. Hâlbuki <<Morgunblaðið>>, İzlanda'nın en önemli gazetelerinden biri, bazen kullanıyor (fakat kullanışı çok nadiren) ve <<Verzlunarskóli Íslands>> adlı bir ortaokulun adında Z harfi kullanılmaktadır.

Sözlerinin başlangıçlarında ve ünlü harflerin arasında, F harfinin kullanışı Türkçe eşdeğerine aynıdır. Ancak L veya N'den önce B'ye değişiyor.

İzlandaca G harfi, sözlerinin başlangıçlarında sert Türkçe G harfine benzemektedir. Sözlerinin sonunda, boğazın arkasında yumuşak g gibi söyleniyor (yumuşak Azerice "x" harfine benzemektedir). Diyakritiksiz ünlü harflerin arasında da böyle söyleniyor, ama diyakritikli ünlü harflerin arasında sessizdir (Türkçe Ğ harfi gibi). Bir ünlü harften sonra ve bir J harfinden önce İzlandaca J harfi ("Yy") gibi söyleniyor. Bir ünlü harften sonra ve bir T veya S harfinden önce sert Azerice "x" harfi gibi söyleniyor.

küçükresim|sol|upright=2.05|İzlandaca klavye düzeni.

 Harf kullanışın sıklığı 
İzlandacada en sıkça kullanılan harfler n ve a'' harfleridir. www.cryptogram.org/cdb/words/frequency.html  - Harf kullanışın sıklığı

HarfKullanış sıklığın9.395%a9.395%i8.563%r8.543%e6.369%s5.434%ð5.013%t4.872%u4.766%g4.299%l3.891%m3.365%k3.115%f2.582%h2.266%v2.223%o2.019%þ1.592%á1.549%b1.365%í1.338%

 Ayrıca bakınız 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
„Íslenska, í senn forn og ný“. 

Kategori:Alfabeler
Kategori:İzlandaca