Elizabeth Taylor

Dame Elizabeth Rosemond Taylor (27 Şubat 1932 - 23 Mart 2011), sahne adıyla Liz Taylor, İngiliz asıllı Amerikalı oyuncu, yapımcı, aktivist ve hayırseverdi. Kariyerine 1940'ların başında çocuk oyuncu olarak başladı ve 1950'lerde klasik Hollywood sinemasının en popüler yıldızlarından biri oldu. Daha sonra 1960'larda dünyanın en çok kazanan film yıldızı oldu ve hayatının geri kalanında tanınmış bir halk figürü olarak kaldı. 1999 yılında Amerikan Film Enstitüsü tarafından en büyük kadın sinema efsaneleri listesinde yedinci sıraya yerleştirildi.

Londra'da sosyal açıdan önde gelen Amerikalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Taylor, 1939 yılında 7 yaşındayken ailesiyle birlikte Los Angeles'a taşındı. İlk oyunculuk deneyimini Universal Pictures'ın There's One Born Every Minute (1942) filminde küçük bir rol alarak yaşadı, ancak stüdyo bir yıl sonra sözleşmesini feshetti. Daha sonra Metro-Goldwyn-Mayer ile anlaştı ve National Velvet (1944) filminde oynadıktan sonra popüler bir genç yıldız haline geldi. 1950'lerde olgun rollere geçiş yaptı; komedi filmi Gelinin Babası'nda başrol oynadı ve dram filmi A Place in the Sun'daki (1951) performansıyla eleştirmenlerin beğenisini kazandı. Robert Taylor ve Joan Fontaine ile birlikte tarihi macera destanı Ivanhoe'da (1952) rol aldı. MGM'in en çok para kazanan yıldızlarından biri olmasına rağmen Taylor, 1950'lerin başında kariyerini sonlandırmak istedi. Stüdyonun üzerindeki kontrolünden rahatsız oldu ve kendisine verilen filmlerin çoğunu beğenmedi.

1950'lerin ortalarında epik drama Devlerin Aşkı (1956) ile başlayarak daha keyifli roller almaya başladı ve sonraki yıllarda eleştirel ve ticari açıdan başarılı birçok filmde rol aldı. Tennessee Williams'ın oyunlarından uyarlanan Kızgın Damdaki Kedi (1958) ve Suddenly, Last Summer (1959) bu filmler arasındaydı. Taylor, Suddenly, Last Summer'''daki performansıyla En İyi Kadın Oyuncu dalında Altın Küre kazandı. MGM için çektiği son film olan BUtterfield 8 (1960)’de bir fahişeyi canlandırmaktan hoşlanmasa da, bu rol ona En İyi Kadın Oyuncu dalında Akademi Ödülü’nü kazandırdı. 1961'de Kleopatra filminin yapımı sırasında Taylor ve rol arkadaşı Richard Burton, evlilik dışı bir ilişki yaşamaya başladı ve bu bir skandala neden oldu. Kamuoyunun onaylamamasına rağmen ilişkilerini sürdürdüler ve 1964 yılında evlendiler. Medya tarafından “Liz ve Dick” olarak adlandırılan ikili, aralarında The V.I.P.s (1963), Ümitsiz Aşk (1965), Hırçın Kız (1967) ve Kim Korkar Hain Kurttan?'' (1966) filmlerinin de bulunduğu 11 filmde birlikte rol aldı. Taylor, bu filmiyle kariyerinin en iyi eleştirilerini aldı ve performansıyla ikinci Akademi Ödülü'nü ve birkaç başka ödül kazandı. Burton'la 1974'te boşandılar ama kısa süre sonra barıştılar ve 1975'te yeniden evlendiler. İkinci evliliği 1976'da boşanmayla sonuçlandı.

Taylor'ın oyunculuk kariyeri 1960'ların sonlarında gerilemeye başladı, ancak 1970'lerin ortalarına kadar filmlerde rol almaya devam etti ve ardından altıncı kocası Amerika Birleşik Devletleri Senatörü John Warner'ın kariyerini desteklemeye odaklandı. 1980'lerde ilk önemli sahne rollerinde ve birkaç televizyon filmi ve dizisinde oynadı. Sophia Loren'den sonra bir parfüm markası çıkaran ikinci ünlü oldu. Taylor, HIV/AIDS aktivizminde yer alan ilk ünlülerden biriydi. 1985'te Amerikan AIDS Araştırma Vakfı'nı ve 1991'de Elizabeth Taylor AIDS Vakfı'nı kurdu. 1990'ların başından ölümüne kadar zamanını hayırseverliğe adadı ve bu nedenle 2001 yılında Başkanlık Vatandaşlık Madalyası da dâhil olmak üzere çeşitli ödüller aldı. Uzun yıllar süren sağlık sorunlarının ardından Taylor, 2011 yılında, 79 yaşındayken kalp yetmezliğinden öldü.

Hastalık ve ölüm
küçükresim|Elizabeth Taylor (Bob Hope ile birlikte), deniz havacılığının 75. yıl dönümü kutlamaları sırasında Pensacola Deniz Hava Üssü'nde konuşlu eğitim uçak gemisi USS Lexington (AVT 16)'da düzenlenen United Service Organization (USO) gösterisinde sahne alıyor.
Taylor hayatının büyük bölümünde sağlık sorunlarıyla mücadele etti. Skolyozla doğdu ve 1944'te National Velvet'i çekerken belini kırdı. Kırık, kronik sırt sorunlarına neden olmasına rağmen birkaç yıl boyunca fark edilmedi. 1956'da, omurilik disklerinin bir kısmının çıkarıldığı ve yerine bağışlanan kemiğin yerleştirildiği bir ameliyat geçirdi. Taylor aynı zamanda sıklıkla ameliyat gerektiren başka hastalıklara ve yaralanmalara da yatkındı; 1961'de trakeotomi gerektiren neredeyse ölümcül bir zatürre krizinden kurtuldu. Zatürre nedeniyle bakteriyofajla tedavi edildi.
1968'de acil histerektomi geçirdi; bu durum sırt problemlerini daha da kötüleştirdi ve kalça problemlerine katkıda bulundu. Belki kendi kendine ilaç kullanıyordu, alkol ve reçeteli ağrı kesici ve sakinleştirici bağımlısıydı. Aralık 1983'ten Ocak 1984'e kadar Betty Ford Merkezi'nde yedi hafta tedavi gördü ve kendisini kliniğe açıkça kabul eden ilk ünlü oldu. On yıl içinde hastalığı tekrarladı ve 1988'de yeniden rehabilitasyona girdi. Taylor da kilosuyla mücadele ediyordu; 1970'lerde, özellikle Senatör John Warner'la evlendikten sonra aşırı kilo aldı ve deneyimleri hakkında Elizabeth Takes Off (1988) adlı bir diyet kitabı yayınladı. Taylor, 1990 yılında ciddi bir zatürre nöbeti geçirene kadar çok sigara içiyordu.

Taylor'ın sağlığı hayatının son yirmi yılı boyunca giderek kötüleşti ve 1996'dan sonra halka açık etkinliklere nadiren katıldı. Taylor, 1990 ve 2000 yıllarında ciddi zatürre nöbetleri geçirdi, 1990'ların ortalarında iki kalça protezi ameliyatı geçirdi, 1997'de iyi huylu bir beyin tümörü ameliyatı ve 2002'de cilt kanseri için başarılı bir tedavi gördü. Sırt sorunları nedeniyle tekerlekli sandalye kullanan kendisine 2004 yılında konjestif kalp yetmezliği teşhisi konuldu. Hastaneye kaldırıldıktan altı hafta sonra, 23 Mart 2011'de Los Angeles'taki Cedars-Sinai Tıp Merkezi'nde 79 yaşında hastalık nedeniyle öldü. Cenazesi ertesi gün Glendale, Kaliforniya'daki Forest Lawn Memorial Park'ta gerçekleşti.
Tören, Haham Jerome Cutler'ın başkanlık ettiği özel bir Yahudi töreniydi. Taylor'ın isteği üzerine tören programın 15 dakika gerisinde başladı ve temsilcisine göre "Kendi cenazesine bile geç kalmak istedi."

Elizabeth Taylor yakın dostu Michael Jackson dahil Hollywood'un birçok ünlüsünün de mezarının bulunduğu Forest Lawn Memorial Park mezarlığında defnedildi.

 Filmografi 
 Yıl  Yapım  Rol  Notlar 1942  There's One Born Every Minute  Gloria Twine  1943  Lassie Come Home  Priscilla  1944  Jane Eyre  Helen Burns  adı geçmiyor The White Cliffs of Dover  Betsy  adı geçmiyor National Velvet  Velvet Brown  1946  Courage of Lassie  Katherine Eleanor Merrick  1947  Life with Father  Mary Skinner  Cynthia  Cynthia Bishop  1948  A Date with Judy  Carol Pringle  Julia Misbehaves  Susan Packett  1949  Little Women  Amy  Conspirator  Melinda Greyton  1950  The Big Hangover  Mary Belney  Father of the Bride  Kay Banks 1951  Father's Little Dividend  Kay Dunstan  A Place in the Sun  Angela Vickers  Quo Vadis  Christian prisoner in arena  adı geçmiyor 1952  Love Is Better Than Ever  Anastacia "Stacie" Macaboy  Ivanhoe  Rebecca  1953  The Girl Who Had Everything  Jean Latimer  1954  Rhapsody  Louise Durant  Elephant Walk  Ruth Wiley  Beau Brummell  Lady Patricia Belham  The Last Time I Saw Paris  Helen Ellswirth/Willis  1956  Giant  Leslie Lynnton Benedict  1957  Raintree County  Susanna Drake  Akademi Ödülü nomination–Best Actress 1958  Cat on a Hot Tin Roof  Maggie the Cat  Akademi Ödülü nomination–Best Actress 1959  Suddenly, Last Summer  Catherine Holly  Akademi Ödülü nomination–Best Actress 1960  Scent of Mystery  The Real Sally  adı geçmiyor Butterfield 8  Gloria Wandrous  Akademi Ödülü–Best Actress 1963  Cleopatra  Cleopatra  The V.I.P.s  Frances Andros  1965  [[
 || Laura Reynolds ||
|-
| 1966 || Who's Afraid of Virginia Woolf? || Martha || Akademi Ödülü–Best Actress
|-
| rowspan="5" | 1967 || The Taming of the Shrew || Katharina || Yapımci, adı geçmiyor
|-
| Doctor Faustus || Troyali Helen ||
|-
| Reflections in a Golden Eye || Lenora Penderton ||
|-
| The Comedians || Martha Pineda ||
|-
| The Comedians in Africa || Kendisi || kısa belgesel
|-
| rowspan="2" | 1968 || Boom! || Flora 'Sissy' Goforth ||
|-
| Secret Ceremony || Lenora ||
|-
| 1969 || Anne of the Thousand Days || Courtesan || adı geçmiyor
|-
| rowspan="2" | 1970 || The Only Game in Town || Fran Walker ||
|-
| Here's Lucy || Kendisi || 1 bölüm
|-
| rowspan="3" | 1972 || X,Y, and Zee || Zee Blakely ||
|-
| Under Milk Wood || Rosie Probert ||
|-
| Hammersmith is Out || Jimmie Jean Jackson ||Silver Bear for Best Actress at Berlin
|-
| rowspan="3" | 1973 || Divorce His, Divorce Hers || Jane Reynolds || TV filmi
|-
| Night Watch || Ellen Wheeler ||
|-
| Ash Wednesday || Barbara Sawyer ||
|-
| rowspan="2" | 1974 || Identikit || Lise || Diğer adıyla The Driver's Seat|-
| That's Entertainment! || Kendisi || Konuk oyuncu
|-
| rowspan="2" | 1976 || The Blue Bird || Anne/ Cadi ||
|-
| Victory at Entebbe || Edra Vilonfsky || TV filmi
|-
| 1977 || A Little Night Music || Desiree Armfeldt ||
|-
| 1978 || Return Engagement || Dr. Emily Loomis ||
|-
| 1979 || Winter Kills || Lola Comante || adı geçmiyor
|-
| 1980 || The Mirror Crack'd || Marina Rudd ||
|-
| 1981 || General Hospital || Helena Cassadine #1 || 3 bölüm
|-
| 1983 || Between Friends || Deborah Shapiro || TV filmi
|-
| rowspan="2" | 1984 || Hotel (TV dizisi) || Katherine Cole || 1 bölüm
|-
| All My Children || Satodaki üyelerden biri ||
|-
| rowspan="2" | 1985 || Malice in Wonderland || Louella Parsons || TV filmi
|-
| North and South || Madame Conti || TV dizisi
|-
| 1986 || There Must Be a Pony || Marguerite Sydney || TV filmi
|-
| 1987 || Poke Alice || Alice Moffit || TV filmi
|-
| 1988 || Young Toscanini || Nadina Bulichoff ||
|-
| 1989 || Sweet Bird of Youth || Alexandra Del Lago || TV filmi
|-
| rowspan="2" | 1992 || The Simpsons || Maggie Simpson || ses
|-
| Captain Planet and the Planeteers || Mrs Andrews || ses
|-
| 1993 || The Simpsons || Kendisi || ses
|-
| 1994 || The Flintstones || Pearl Slaghoople ||
|-
| 1996 || The Nanny || Kendisi || 1 bölüm
|-
| 2001 || These Old Broads || Beryl Mason || TV filmi
|-
| 2003 || God, the Devil and Bob''  Sarah  ses

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:1932 doğumlular
Kategori:20. yüzyılda İngiliz kadın oyuncular
Kategori:21. yüzyılda İngiliz kadın oyuncular
Kategori:20. yüzyılda Amerikalı kadın oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Amerikalı kadın oyuncular
Kategori:İngiliz kadın sinema oyuncuları
Kategori:İngiliz kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:Amerikalı kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:Amerikalı kadın sinema oyuncuları
Kategori:En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahipleri
Kategori:GLAAD Medya Ödülü sahipleri
Kategori:Yahudiliğe geçenler
Kategori:Gey ikonu
Kategori:2011'de ölenler
Kategori:Kalp yetmezliğinden ölenler
Kategori:Forest Lawn Anıt Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Kaliforniya'da defnedilenler
Kategori:En İyi Kadın Drama Filmi Oyuncusu Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:Cecil B. DeMille Onur Ödülü sahipleri
Kategori:Amerikalı kadın dizi oyuncuları
Kategori:En İyi Kadın Oyuncu National Board of Review Ödülü sahipleri
Kategori:Ekran Oyuncuları Derneği Yaşam Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:New York Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Kadın Oyuncu Ödülü sahipleri
Kategori:Gümüş Ayı En İyi Kadın Oyuncu Ödülü sahipleri
Kategori:BAFTA Los Angeles Britanya Ödülleri sahipleri
Kategori:BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü sahipleri
Kategori:Jean Hersholt Yardımseverlik Ödülü sahipleri
Kategori:David di Donatello En İyi Yabancı Kadın Oyuncu Ödülü sahipleri
Kategori:Légion d'honneur sahipleri
Kategori:AFI Yaşam Boyu Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:Universal Pictures sözleşmeli oyuncular
Kategori:Kaliforniya doğumlu aktivistler
Kategori:Kaliforniya doğumlu kadın oyuncular
Kategori:Londra doğumlu kadın oyuncular
Kategori:Amerikalı sanat koleksiyoncuları
Kategori:Amerikalı eski Hristiyanlar
Kategori:Şövalye sınıfı Légion d'honneur sahipleri
Kategori:Britanya İmparatorluk Nişanı sahibi kadınlar
Kategori:İngiliz kadın dizi oyuncuları
Kategori:İngiliz kadın seslendirme sanatçıları
Kategori:21. yüzyıl Amerikalı kadın yazarları
Kategori:Amerikalı kız çocuk oyuncular
Kategori:David di Donatello Ödülü sahipleri
Kategori:Amerikalı kadın pembe dizi oyuncuları
Kategori:Amerikalı kadın seslendirme sanatçıları