Fütüvvetnâme

Fütüvvetname, bir tasavvuf kavramı olarak fütüvvet kavramını  ele alan eserler ile fütüvvet ve Ahi teşkilatlarının mesleki yönetmeliği şeklinde kaleme alınmış eserlerin ortak adıdır.

Arapça, Farsça ve Türkçe pek çok fütüvvetname örneği vardır. Kimilerinin kendine has ismi vardır ama çoğu zaman bu eserlerin ismi unutulur ve fütüvvetname olarak bilinirler. 
İlk fütüvvetnameler, tasavvuf kaynaklarında fütüvvet kavramını açıklamak üzere yazılmış bölümler veya fütüvvet kavramını ele alan bağımsız risalelerdir. Horasanlı sufi Muhammed b. Hüseyin es-Sülemî'nin Kitâbü’l-Fütüvve adlı eseri bu tür fütüvvetnamelerin ilk örneğidir.

Bir yönetmelik şeklinde kaleme alınmış fütüvvetnameler  13. yüzyılda ortaya çıktı. Abbâsî Halifesi Nasır’ın fütüvvet kurumunu  kontrolü altına alma girişimi sonucu Sühreverdi’ye yazdırdığı  Risâletü’l-fütüvve', bu tür fütüvvetnamenin ilk örneğidir. Bu ilk örnekten sonra Ortadoğu İslâm dünyasında Arapça, Türkçe ve Farsça olarak bu nitelikte pek çok fütüvvetname yazıldı. Anadolu’da Ahilik teşkilatının gelişmesi sonucu Ahilik fütüvvetnameleri ortaya çıktı. Bu eserlerde Ahiliğin   usul ve kaideleri ihtiva eden kısımlarda İslâm’dan önce Türk, Ortadoğu ve özellikle İran bölgelerinde bulunan mistik kültürlerin etkileri görülür.
 Başlıca Fütüvvetnameler 
 İsim Yazar Tarih Dil TürKitâbü'l-FütüvveMuhammed b. Hüseyin es-Sülemî11. YüzyılArapçaFütüvvetnameHâce Abdullah-ı Ensârî11. YüzyılArapçaKabusnâme'nin Civanmerdi başlıklı 40. BölümüKeykavus bin İskender 1082Arapça Fütüvvetname Hâce Abdullah-ı Ensâr 1089ArapçaRisâletü'l-fütüvveSühreverdi12. yüzyılFarsça Tuĥfetü'l-veśâyâ Harputlu Nakkaş İlyasoğlu Ahmed13. yüzyılArapça Burgazi Fütüvvetnamesi (Çobanoğllu Fütüvvetnamesi) Yahya bin Halil bin Çoban el- Burgazi13. yüzyılTürkçeFütühnameMüellifi bilinmiyor13. yüzyılTürkçe ManzumAlâ-ül-Devle-i Semnanî13. yüzyılFarsça FütüvvetnameŞeyh Eşref Bin Ahmed14. yüzyıl sonuTürkçe ManzumFütüvvetnameŞeyh Seyyid Gaybî oğlu Şeyh Seyyid Huseyn15.
yüzyıl TürkçeMiftâĥu'r-reķāǿiķ(Fütüvvetnâme-i Kebîr)Razavi1524Türkçe ManzumFütüvvetnameEsrar Dede1796Türkçe Manzum

 Kaynakça 

Kategori:Türlerine göre Divan nazımı
Kategori:Ahilik