İbadilik

İbadiyyehttp://www.academia.edu/4096153/Historical_Memory_and_Imagined_Communities_Modern_Ibadi_Writings_on_Kharijism Historical Memory and Imagined Communities: Modern Ibāḍī Writingson Khārijism* Valerie J. Hoffman
стр. 194—197http://ru.scribd.com/doc/18524549/Acknowlegements-General-Notes  Al-IBADHIYA CHAPTER I стр.18-46 THE FOUNDATION OF THE IBADHIAH, AND THE IBADHI VIEWS ON THE KHARIJITE, Ennami Amr Khalifa (Abadiyye), Sıffin Savaşı sonrasında yaşanan Hakem Olayı neticesinde Ali el-Mûrtezâ'nın ordusundan ayrılarak oluşan ve Muhakkimehttp://baseera.net/uploads/alkhawarig.pdf  Al-Khawarij wal-Haqiqa Al-Gha’eba (Kharijites and the Absent Truth), Sheikh Nasser Suleiman Al-Sabi’ei olarak adlandırılan grubun içerisinde Hariciler ile birlikte yer alan fırkadır. Raşidî'ye göre halkı devlete karşı isyâna teşvik eden başta Ezârika olmak üzere Muhakkime'nin Sufriyye, Necedât ve Beyhesiyye gibi diğer fırkaları Emevîler tarafından Hariciler olarak adlandırılmışlardır. Ilımlı bir yol izleyen ve silâhlı mücadeleyi yöntem olarak benimsemeyen İbâdîyye bu tanımlamanın dışındadır.Raşidî, Nazârât, sayfa 14. Nitekim, 9 Kasım 2004 tarihinde tüm İslâm ülkelerinin dinî önderlerinin onayı ile yayınlanan Amman Bildirgesi ile İbâdîyye, resmen yasal bir fıkhî mezhep olarak tanınmıştır.

 Tarihçe 
Hariciyye mezhebinin diğer kolları kitlesel varlıklarını günümüze kadar sürdürememiş ve ortadan kaybolmuşken, İbadiyye mezhebi varlığını sürdürebilmiştir. Bu sebeple bugün kitlesel anlamda varlığını koruyan ve Haricîler ile birlikte Muhakkime'yi oluşturan tek koldur.

Hariciyye mezhebi günah işleyen müminin katlinin helal olacağı gibi fikirleri esas aldığından dolayı aşırı bir mezhep olarak nitelendirilir. Buna rağmen İbadilik Hariciyye mezhebi ile kıyasandığında Muhakkime'nin içerisindeki en ılıman koldur. Bugün özellikle Umman'da varlığını sürdürmektedir.

 İbâdîye ile Hâricîler arasındaki farklar 
Oluşumlarının başlangıcında Hâricîler ile birlikte Muhakkime çatısı altında beraber olan İbâdîler ile Hâricîliğin diğer kolları arasında derin siyâsî ve dinî farklılıklar bulunmaktadır.Talibî, Arau‘l-Havâric, cilt I, sayfa 155. Tâbi‘ûn ve Tâbi et-Tâbi‘ûn devirlerinde ortaya çıkan bu farklılık nedeniyle İbâdîler kendilerinin Hariciyye'ye mensup olabilecekleri ihtimâlini asla kabul etmezler. İbâdîler'in inancına göre kendilerinin Hâricîler'in bir kolu gibi gösterilmeleri İbâdîye tarihi ve fıkhının yeterince bilinmemesinden kaynaklanmaktadır.Kâşif, Uman, 35. İbâzî yazarların görüşlerine göre Hariciler, Tâbi‘ûn ve Tâbi et-Tâbi‘ûn devirlerinde ortaya çıkmıştır. İmâmları Nâfi bin el-Ezrak, Necdât ibn-i Amîr el-Hanefî ve Abdullah bin Seffâr es-Saadî et-Tamimî'dir. Bu fırkaların Hâricîler olarak adlandırılmaları siyâsî değil dinî nedenlerden kaynaklanmaktadır. Sünni mezhep düşünürlerine göre büyük günah işleyene şirk isnat etmeleri, kendileri gibi düşünmeyen diğer Müslümanların mallarını ve canlarını helâl görmeleri gibi nedenlerden dolayı onlar Hâkk'ın yolundan sapmışlardır. İşte bu sebeplerden dolayıdır ki, Harici kelimesi Hakem Olayı'nın hemen akabinde Ali el-Mûrtezâ'nın saflarından ayrılanların tamamını tanımlamak maksadıyla kullanılamaz. Havâric kavramı ancak Kur'an-ı Kerîm'deki âyetleri yanlış yorumlayarak bazı hükümleri inkâr eden ve İslâm dinînden çıkanları tanımlar.Muammer, el-İbâzîyye fî Mevkibi‘t-Tarih, sayfa 33-35.

 İbadi nüfusu 
İbadiyye adını 7. yüzyıl sonunda yaşamış Abdullah bin İbâd'dan alır. Muhakkime'nin bu kolu 7. yüzyılda Kuzey Afrika'da yayılmıştır. Tiaret'te bir sülale kurdular. 10. yüzyılda M'Zab'a yerleştiler. İbadiler'in büyük çoğunluğu Umman Sultanlığı'nda yaşarlar. Ayrıca Tunus'un Cerbe adası, Tanzanya ve Zengibar Adası da İbadi nüfus barındırmaktadır.

Ayrıca bakınız
 Muhakkime
 Hariciler
 Acrâdiler
 Beyhesiyye
 Ezarika
 Necedat
 Sufrîyye

 Kaynakça 

Kategori:İbadi
Kategori:İslam dini fıkıh mezhepleri
Kategori:Umman'da din
Kategori:Haricilik