Vaclav Nijinski

Vaclav Nijinski (12 Mart 1889 - 8 Nisan 1950), Polonyalı balet, koreograf.

Paris'teki Ballets Russes topluluğunda, Michel Fokine'in koreografisini yaptığı eserlerde canlandırıldığı rollerle seyirci tarafından adeta, ilahlaştırıldı; döneminin en büyük dansçısı kabul edildi. Koreograf olarak ise döneminde çok eleştirilmiş, ancak  kendinden sonraki dönemlerde yüzyılın büyük yenilikçi bale sanatçılarından biri kabul edilmiştir.

 Yaşamı 
1889 yılında doğdu. Babası Polonyalı balet Tomasz Niżyński, annesi balerin Eleonora Bereda'dır. Nijinski, ebeveynleri gibi bale sanatçısı olarak yetişti.

1908'de kızkardeşi Nijinska ile birlikte Sankt-Peterburg İmparatorluk Dans Akademisi'nde eğitimine başlayan Nijinski, yüksek sıçrama gücüyle dikkat çeken bir baletti. 1907'de okuldan mezun oldu ve Mariinski Tiyatrosu'nda görev aldı.  İmparatorluk Bale Topluluğu'nun baş balerinleri Mathilde Kschessinska, Olga Preobrajenska ve Tamara Karsavina ile dans etti.

1908'de, onu Don Juan balesinde izleyen Sergei Djagilev ile tanıştı. Djagilev'in  Paris'te Ballets Russes adlı bale topluluğunun ilk turnesine davet edildi. Kızkardeşi Nijinska ile birlikte ülkeden ayrılıp Fransa'ya gitti. Ballet Russes topluluğunun sahnelediği eserlerde Anna Pavlova ile başrolleri paylaştı. Turnenin sonunda Nijinsky zamanının en büyük dansçısı kabul edildi. Bir yıl sonra yeniden Paris'e geldi; Şehrazad’da zenci köleyi, Karnaval’da Arlecchino’yu yorumladı; Gülün Ruhu’nda final sahnesindeki sıçrama ünlü oldu. Rolüyle bütünleşmesi, pandomim yeteneği, dönüşlerdeki ustalığı; "erkek dansçı" kavramının klasik balede kabul edilmesinde etkili oldu.

1912'de kendi koreografilerini yapmaya başladı. Cinsiyet rollerinin akışkanlığına yer veren ve tartışma yaratan eserler verdi. Djagilev'in desteği ile topluluk için önce Bir Pan'ın Öğleden Sonrası (1912) ve Oyun (1913) koreografilerini yarattı. Ardından Djagilev onu besteci  Stravinsky'nin barbarca bir pagan ritüelini konu eden Bahar Ayini adlı bale müziğinin koreografisini yapması için görevlendirdi. Eser, henüz yeni açılmış bir sahne olan Champs-Élysée Tiyatrosu'nda 29 Mayıs 193'te sahnelendiğinde dansın henüz ilk dakikalarında protestolar, müzik ilerledikçe  düpedüz bir isyana dönüştü; hem müzik hem de koreografi çok sert eleştiriler aldı. Eser, 5 temsil ve kısa bir Londra turnesi dışında 1920 lere kadar sahnelenmedi. Sonraki yıllarda ise değişik yaklaşımlarla ele alındı ve izleyicileri ikiye bölmeye devam etti.

Nijiinski, 1913'te Güney Amerika turnesine çıktı. Bu turne sırasında Macar balerin Romola de Pulszky ile evlendi, bu evlilikten iki kız çocuğu oldu. Evlendikten sonra Paris'e döndüğünde Djagilev onunla görüşmeyi reddetti ve Ballets Russes Topluluğu'ndaki işine son verdi. Kendi dans topluluğunu kurmak istedi ama başaramadı.

1916'da Djagilev'den aldığı teklif üzerine yeniden onunla birlikte çalışmaya başladı ve Kuzey Amerika'da turnesine çıktı. Bu turnede psikolojik bir hastalığın ilk belirtileri görüldü. Turneden sonra eşiyle İsviçre'ye yerleşti.

1919'da ağır bir sinir krizinden sonra kendisine şizofreni teşhisi koyuldu, hayatının geri kalanını psikiyatri kliniklerinde geçirdi.
sol|küçükresim|Paris'te, Montmartre Mezarlığı'ndaki mezartaşı
1950'de Londra'da böbrek yetmezliğinden ölen Nijinski'nin cenazesi üç yıl sonra Londra'dan Paris'e getirildi, Montmartre Mezarlığı'na defnedildi.

Ölümünden sonra eşyaları arasında bulunan dört defterlik günlüğü, Nijinski’nin Günlüğü adıyla yayımlandı.

 Hakkında yazılanlar 
Ferit Edgü, Nijinski'nin günlüğünden esinlenerek yazdığı öyküleri "Nijinski'sinin Öyküleri" adıyla yayımlamıştır.  

Charlie Chaplin tarafından Nijinski'nin hayatını anlatacak bir film için senaryo taslakları üretilmiş ancak proje nihayete erememiştir. Bu taslaklar, "Ramp Işıkları ve Sahne Işıkları'nın Dünyası" isimli kitapta yayımlanmıştır. 

 Kaynakça 


Kaynakça

Kategori:1889 doğumlular
Kategori:Kiev doğumlular
Kategori:Polonyalı balerin ve baletler
Kategori:Polonya'da LGBT kişiler
Kategori:Rus balerin ve baletler
Kategori:LGBT dansçılar
Kategori:Şizofren olan kişiler
Kategori:Montmartre Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Ukraynalı Roma Katolikleri
Kategori:Ballets Russes dansçıları
Kategori:1950'de ölenler
Kategori:Londra'da ölenler
Kategori:Fransa'daki Polonyalı gurbetçiler