Dalga (su)

Dalga, deniz dalgaları çeşitli etkenler sonucu meydana gelir. Öncelikle rüzgâr, dalgaların oluşmasında başlıca bir faktördür. Rüzgârlar deniz yüzeyinde enerji ile bir itki meydana getirirler ve bunun sonucunda dalgalar oluşur. Ayrıca depremler sonucunda tsunami denen büyük dalgalar meydana gelebilir.

 Rüzgar dalgası 
Akışkanlar dinamiğinde, rüzgar dalgaları veya rüzgar kaynaklı dalgalar, su kütlelerinin serbest yüzeyinde oluşan su yüzeyi dalgalarıdır. Akışkan yüzey alanı, üzerinde esen rüzgardan kaynaklanır. Okyanuslardaki dalgalar karaya ulaşmadan önce yüzlerce mil yol kat edebilir. Dünya üzerindeki rüzgar dalgalarının boyutu, küçük dalgalanmalardan 30 metre yükseklikteki dalgalara kadar değişir.
Bir rüzgar doğrudan yerel sulardan etkilendiğinde oluşan bu rüzgar dalgası sistemi, deniz rüzgarı olarak adlandırılır. Rüzgar esmeyi kestikten sonra, rüzgar dalgaları tümsek olarak adlandırılır. Daha genel olarak, bir tümsek, yerel rüzgarlardan önemli ölçüde etkilenmeyen rüzgar kaynaklı dalgalardan oluşur. Bu rüzgar kaynaklı dalgalar başka bir yerde veya bir zamanda üretilmiştir. Okyanustaki rüzgar dalgalarına okyanus yüzey dalgaları denir.
Rüzgar dalgalarının belirli bir rastgelelik miktarı vardır: ardındaki dalgalar, sınırlı  öngörülebilirlik ile yükseklik, süre ve şekil bakımından farklılık gösterir. Su yüzey hareketleri, akış hızları ve su basıncı gibi akış miktarları arasındaki karşılıklı bağımlılığı yönetmenin yanı sıra, üretim, büyüme, yayılma ve çürümeyi yöneten fizik ile birlikte değişken bir süreç olarak tanımlanabilirler. Gelişen deniz durumlarında rüzgar dalgalarının; (hem denizler hem de tümseklerde) istatistiklerin anahtarı rüzgar dalgası modelleri ile tahmin edilebilir.
Dalgalar genellikle Dünya'nın denizlerinde olduğu düşünülse de Titan'ın hidrokarbon denizleri de rüzgarla oluşan dalgalara sahip olabilir.

 Tsunamiler 

Tsunami (okunuşu: "Sunami", Japoncada liman dalgası anlamına gelen tsunami sözcüğünden), okyanus ya da denizlerin tabanında oluşan deprem, volkan patlaması ve bunlara bağlı taban çökmesi, zemin kaymaları gibi tektonik olaylar sonucu denize geçen enerji nedeniyle oluşan uzun periyotlu deniz dalgasını temsil eder.

Kaynakça