İdam Sehpası (film)

İdam Sehpasıhttp://www.imdb.com/title/tt0051378/releaseinfo  Türkçe isim için referans 1Rekin Teksoy'un Sinema Tarihi s.410 Türkçe isim için referans 2  1958 Fransa yapımı dramatik gerilim filmidir. Özgün adı Ascenseur pour l'échafaud olan bu modern kara filmin uluslararası ismi Elevator to the Gallows dur. Sinemalarda "İdam Sehpası" adıyla vizyona giren film, yıllar sonra TRT televizyonunda Ölüm Asansörü adıyla yayına verilmişti.

Bulgar asıllı Fransız yazar Noël Calef'in aynı adlı romanından senaryosunu Roger Nimier'le birlikte yazan Louis Malle aynı zamanda filmin yönetmenliğini de üstlenmiştir. Başlıca rollerinde Jeanne Moreau, Maurice Ronet, Lino Ventura, Georges Poujouly ve Yori Bertin oynamışlardır. Filmin özgün müziğini ünlü siyahi Amerikalı Caz trompetçisi Miles Davis (d.1926 - ö.1991) yapmıştır. Görüntü yönetmeni Henri Decaë'nın bolca başvurduğu Paris'in bol kontrastlı siyah-beyaz gece çekimleri ve buna baştan sona eşlik eden Miles Davis'in hüzünlü trompet soloları filmin klasik kara filmler'e özgü klostrofobik atmosferini yaratmayı başarmıştır. Robert Bresson ve Alfred Hitchcock'un tarzlarından izler taşıyan bu film aynı zamanda ufukta gözüken Fransız Yeni Dalga sinema akımının da ilk habercisi sayılabilir.

Bu film Louis Malle (d.1932 - ö.1995)'in 26 yaşındayken çektiği ilk uzun metrajlı filmidir. Bundan önce Malle Robert Bresson'un asistanı idi. Ayrıca Jacques-Yves Cousteau'ya kameramanlık yapmış ve onun Sessiz Dünya (Le Monde du silence) (1956) adlı sualtı filminde yardımcı yönetmenlik yapmıştı. "İdam Sehpası"nda patronunun karısıyla aşk yaşayan bir iş adamının patronunu öldürüp olaya intihar süsü vermesi sırasında yaptığı küçük bir hatanın büyüyerek olayları içinden çıkılmaz bir hale dönüştürmesi anlatılmaktadır. Bu modern film-noir Louis Malle'e Louis Delluc Ödülü'nü kazandırmıştı.

 Film hakkında notlar 
 Louis Malle yönetmenliğe geçmeden önce Robert Bresson'a asistanlık yaparken ünlü sualtı araştırmacısıJacques-Yves Cousteau tarafından kameraman olarak işe alındı. Araştırma gemisi Calypso'da yaptığı başarılı işlerden sonra da Cousteau 1956 yılında çektiği Sessiz Dünya (Le Monde du silence) adlı sualtı belgeselinde Malle'i yönetmen yardımcılığına terfi ettirdi. Yıllar sonra yapılan bir röportajda Jacques Cousteau Louis Malle'in beraber çalıştığı en iyi kameraman olduğunu ifade etmişti.
 Mustafa Altıoklar'ın 1999 tarihinde çektiği Türk filmi Asansör'ün büyük ölçüde "İdam Sehpası" filminden esinlendiği ileri sürülmüştür. Bu filmin başlıca rollerinde Mustafa Uğurlu ve Arzu Yanardağ oynamışlardı.

 Oyuncular 
küçükresim|sağ|upright=0.91|Jeanne Moreau filmin bir sahnesinde.
OyuncuRolü Jeanne Moreau  Florence Carala Maurice Ronet  Julien Tavernier Georges Poujouly  Louis Lino Ventura  Komiser Cherrier Yori Bertin  Véronique Jean Wall	 Simon Carala Elga Andersen  Frieda Bencker Sylviane Aisenstein  Yvonne Micheline Bona  Geneviève Gisèle Grandpré  Jacqueline Mauclair Jacqueline Staup  Anna

 Müziği 
Amerikalı siyahi caz trompetçisi Miles Davis filmin müziğini dört kişiden oluşan bir Fransız grupla birlikte birkaç saat içerisinde doğaçlama olarak yapıp tamamlamıştı. Bir gece saat 11'den sabahın 5'ine kadar çalışan grup bir yandan filmi seyrederek emprovizasyon yaparken bir yandan da yönetmen Louis Malle ve aktris Jeanne Moreau ile birlikte şampanyalarını yudumluyorlardı. Trompeti Miles Davis çalarken tenor saksafonda Barney Wilen, piyanoda Rene Urtreger, kontrabasta Pierre Michelot ve davulda Kenny Clarke yer almışlardır.

Filmle aynı yıl Fransa'da Fontana Plaktan (Fontana 660 213) filmin 33 devirlik LP formatında bir de soundtrack albümü çıkmıştır. Yine aynı yıl Japonya'da Phonogram ve Hollanda'da Mercury Plak (Mercury 6444 701) uzunçaları yeniden bastılar. Mercury Plak'taki parçalar şunlardır:
A Yüzü
 Générique 2:46 
 L'Assassinat De Carala 2:08 
 Sur L'Autoroute 2:16 
 Julien Dans L'Ascenseur 2:07 
 Florence Sur Les Champs-Élysées 2:49 
 Dîner Au Motel 3:55 
 Évasion De Julien 0:50 
 Visite Du Vigile 2:02 
 Au Bar Du Petit Bac 2:51 
 Chez Le Photographe Du Motel 3:52

B Yüzü
 Générique 2:44 
 Pierre Et Béatrice 1:03 
 Ne Chuchote Pas 1:25 
 Mambo Dans La Voiture 1:17 
 Juste Pour Eux Seuls! 2:25 
 Blues Pour Marcel 4:19 
 Blues Pour Vava 3:29 
 Pasquier 1:00 
 La Divorcée De Léo Fall 2:10 
 Des Femmes Disparaissent 1:02 
 Final Pour Pierre Et Béatrice 
Soundtrack albümünün Polygram Recordsdan 1989'da tekrar çıkan 74 dakikalık CD'sinde ise 26 parça (track) vardır. Bunlar:
 Générique  	  	   	 
 L'Assassinat De Carala 	 	  	 
 Sur L'Autoroute 	 	  	 
 Julien Dans L'Ascenseur 	 	  	 
 Florence Sur Les Champs-Élysées 	 	  	 
 Dîner Au Motel 	 	  	 
 Évasion De Julien 	 	  	 
 Visite Du Vigile 	 	  	 
 Au Bar Du Petit Bac 	 	  	 
 Chez Le Photographe Du Motel 	 	  	 
 Nuit Sur Les Champs-Élysées 	 	  	 
 Nuit Sur Les Champs-Élysées 	 	  	 
 Nuit Sur Les Champs-Élysées 	 	  	 
 Nuit Sur Les Champs-Élysées 	 	  	 
 Assassinat 	 	  	 
 Assassinat 	 	  	 
 Assassinat 	 	  	 
 Motel (Diner Au Motel) 	 	  	 
 Final 	 	  	 
 Final 	 	  	 
 Final 	 	  	 
 Ascenseur (Evasion De Julien) 	 	  	 
 Le Petit Bal 	 	  	 
 Le Petit Bal 	 	  	 
 Séquence Voiture 	 	  	 
 Séquence Voiture 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 allmovie.com'da "Ascenseur Pour L'Echafaud" 
 Roger Ebert'in eleştirisi  
 Epinions.com'da filmin analizi  

Kategori:1950'lerde psikolojik gerilim filmleri
Kategori:Fransız romanlarından uyarlanan filmler
Kategori:Polisiye filmler
Kategori:Kara filmler
Kategori:Modern kara filmler
Kategori:Post-noir filmler
Kategori:Neo-noir filmler
Kategori:Janus Films filmleri
Kategori:Louis Malle'in senaryosunu yazdığı filmler
Kategori:Louis Malle'in yönettiği filmler
Kategori:Henri Decaë'nın görüntülediği filmler
Kategori:Miles Davis'in müziğini yaptığı filmler
Kategori:İlk yönetmenlik denemesi filmler
Kategori:Yeni dalga filmleri
Kategori:Fransa polisiye gerilim filmleri
Kategori:Fransız yapımı siyah-beyaz filmler
Kategori:Louis Delluc Ödülü sahipleri
Kategori:1958 çıkışlı dramatik filmler
Kategori:1950'lerde Fransızca filmler