1961 Türkiye anayasa referandumu

1961 Türkiye anayasa değişikliği referandumu Türkiye'de yapılan ilk halk oylamasıdır.
27 Mayıs Darbesi'nden sonra hazırlanan 1961 Anayasası için yapıldı. 9 Temmuz 1961'deki halk oylaması ile 1961 Anayasası, yüzde 38,3 'hayır' oyuna karşılık, yüzde 61,7 'evet' oyuyla kabul edildi.Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p254 

 Kampanya 
Darbeyle iktidara gelen Millî Birlik Komitesi ve başkanı Cemal Gürsel "evet" oyunu desteklediler. Kampanya süreci "'evet' propagandasının serbest ve meşru, 'hayır' propagandasının hukuken serbest, fiilen yasak" olduğu bir süreç olarak betimlenmiştir. Darbeyi destekleyen Cumhuriyet Halk Partisi ve Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi "evet" propagandası yaptı. Kapatılan Demokrat Parti geleneğini temsil eden partilerden Yeni Türkiye Partisi de "evet" oyunu savundu. Aynı gelenekten gelen Adalet Partisi ise ilk başta çekimser bir tutum sergilese de, maruz kaldığı eleştiriler ve medyada çıkan "komünistlik" de dahil olmak üzere suçlamalar üzerine "evet" propagandası yaptı. Partinin bu tavrının kapatılmaktan kurtulmak için olduğu düşünülür.

Referandum sürecinde devlet kaynakları "evet" propagandası için kullanıldı. İstanbul'da vali, belediye başkanı, sıkıyönetim komutanı ve Temsilciler Meclisi üyelerinin de aralarında bulunduğu bir grup "evet" kampanyası planlamasında rol aldı. Benzer faaliyetler muhtarlar, kaymakamlar, öğretmenlerce de yürütüldü. Darbecilerin gençlerle kurduğu yakın ilişki çerçevesinde Türkiye Millî Talebe Federasyonu ve Türkiye Millî Gençlik Teşkilatı da ülke çapında "evet" propagandası yaptı.

Öte yandan, kapatılan Demokrat Parti mensupları açık "hayır" kampanyası yapamadıklarından içinde "hayır" geçen "Hayırda hayır vardır" gibi cümlelerin de dahil olduğu üstü kapalı bir propaganda yöntemi kullandılar.

 Sonuçlar 

İlSandık sayısıKayıtlı seçmenKatılımGeçerli oyGeçersiz oyEvetEvet (%)HayırHayır (%)Katılım (%) Adana  1.287  291.372  220.550  219.958  592  121.451  55,22  98.507  44,78  75,69 Adıyaman  425  102.408  86.452  86.321  131  57.512  66,63  28.809  33,37  84,42 Afyonkarahisar  905  217.347  180.011  179.492  519  107.039  59,63  72.453  40,37  82,82 Ağrı  595  80.728  71.011  70.642  369  58.543  82,87  12.099  17,13  87,96 Amasya  534  122.780  108.144  107.564  580  60.806  56,53  46.758  43,47  88,08 Ankara  2.382  577.573  469.314  468.127  1.187  320.199  68,40  147.928  31,60  81,26 Antalya  783  191.012  134.013  133.349  664  68.369  51,27  64.980  48,73  70,16 Artvin  388  91.409  57.727  57.612  115  44.809  77,78  12.803  22,22  63,15 Aydın  899  231.863  191.757  190.845  912  83.924  43,97  106.921  56,03  82,70 Balıkesir  1.420  345.132  294.428  293.051  1.377  154.507  52,72  138.544  47,28  85,31 Bilecik  373  79.055  68.596  68.168  428  40.981  60,12  27.187  39,88  86,77 Bingöl  352  51.674  45.639  45.456  183  36.204  79,65  9.252  20,35  88,32 Bitlis  302  45.343  39.491  39.348  143  26.174  66,52  13.174  33,48  87,09 Bolu  883  173.712  143.432  142.970  462  64.246  44,94  78.724  55,06  82,57 Burdur  367  87.370  68.535  68.297  238  48.242  70,64  20.055  29,36  78,44 Bursa  1.455  360.035  306.079  304.584  1.495  143.433  47,09  161.151  52,91  85,01 Çanakkale  764  171.883  147.506  146.769  737  76.580  52,18  70.189  47,82  85,82 Çankırı  584  116.694  98.608  98.182  426  54.802  55,82  43.380  44,18  84,50 Çorum  974  213.812  186.792  185.904  888  88.781  47,76  97.123  52,24  87,36 Denizli  824  210.934  160.522  159.911  611  78.137  48,86  81.774  51,14  76,10 Diyarbakır  880  166.758  138.187  137.896  291  101.757  73,79  36.139  26,21  82,87 Edirne  502  133.255  116.180  115.676  504  73.013  63,12  42.663  36,88  87,19 Elazığ  691  118.946  90.907  90.619  288  57.416  63,36  33.203  36,64  76,43 Erzincan  636  100.363  87.490  87.345  145  66.723  76,39  20.622  23,61  87,17 Erzurum  1.252  240.753  206.407  205.856  551  121.433  58,99  84.423  41,01  85,73 Eskişehir  752  175.240  151.166  150.698  468  98.491  65,36  52.207  34,64  86,26 Gaziantep  885  187.589  162.003  161.263  740  91.531  56,76  69.732  43,24  86,36 Giresun  738  185.179  121.064  120.407  657  74.547  61,91  45.860  38,09  65,38 Gümüşhane  614  115.513  89.139  88.936  203  52.102  58,58  36.834  41,42  77,17 Hakkari  179  25.574  21.705  21.630  75  20.095  92,90  1.535  7,10  84,87 Hatay  697  183.369  144.557  144.334  223  86.173  59,70  58.161  40,30  78,83 Isparta  474  113.559  90.109  89.645  464  58.056  64,76  31.589  35,24  79,35 Mersin  844  193.928  135.945  135.500  445  72.963  53,85  62.537  46,15  70,10 İstanbul  3.192  936.915  706.709  704.752  1.957  545.526  77,41  159.226  22,59  75,43 İzmir  1.945  535.614  436.582  435.030  1.552  216.558  49,78  218.472  50,22  81,51 Kars  981  220.769  189.249  189.082  167  175.394  92,76  13.688  7,24  85,72 Kastamonu  1.237  219.279  187.757  187.169  588  114.778  61,32  72.391  38,68  85,62 Kayseri  889  218.613  175.634  174.884  750  103.076  58,94  71.808  41,06  80,34 Kırklareli  430  115.130  99.166  98.440  726  58.837  59,77  39.603  40,23  86,13 Kırşehir  354  78.118  63.950  63.519  431  58.956  92,82  4.563  7,18  81,86 Kocaeli  571  137.004  110.103  109.472  631  64.247  58,69  45.225  41,31  80,36 Konya  1.763  445.074  352.910  351.739  1.171  218.807  62,21  132.932  37,79  79,29 Kütahya  786  187.251  156.867  156.068  799  65.254  41,81  90.814  58,19  83,77 Malatya  796  173.039  141.832  141.686  146  125.647  88,68  16.039  11,32  81,97 Manisa  1.365  321.399  270.920  269.994  926  118.476  43,88  151.518  56,12  84,29 Kahramanmaraş  718  167.663  120.911  120.522  389  61.697  51,19  58.825  48,81  72,12 Mardin  884  148.328  133.502  133.442  60  130.364  97,69  3.078  2,31  90,00 Muğla  580  151.312  112.510  111.737  773  56.744  50,78  54.993  49,22  74,36 Muş  413  65.558  57.287  56.765  522  44.882  79,07  11.883  20,93  87,38 Nevşehir  354  87.870  70.577  70.369  208  48.905  69,50  21.464  30,50  80,32 Niğde  591  145.859  116.372  115.957  415  68.421  59,01  47.536  40,99  79,78 Ordu  808  206.145  162.430  161.984  446  97.302  60,07  64.682  39,93  78,79 Rize  483  112.923  75.586  75.299  287  45.920  60,98  29.379  39,02  66,94 Sakarya  731  165.376  142.081  141.425  656  66.793  47,23  74.632  52,77  85,91 Samsun  1.232  286.962  249.189  248.193  996  106.667  42,98  141.526  57,02  86,84 Siirt  553  93.509  80.192  80.104  88  73.474  91,72  6.630  8,28  85,76 Sinop  502  120.560  100.904  100.597  307  70.804  70,38  29.793  29,62  83,70 Sivas  1.628  289.754  248.700  247.864  836  185.356  74,78  62.508  25,22  85,83 Tekirdağ  512  131.475  110.839  110.152  687  67.435  61,22  42.717  38,78  84,30 Tokat  924  198.545  177.321  176.550  771  100.712  57,04  75.838  42,96  89,31 Trabzon  930  243.804  134.829  134.448  381  80.155  59,62  54.293  40,38  55,30 Tunceli  437  59.634  45.651  45.615  36  43.367  95,07  2.248  4,93  76,55 Şanlıurfa  867  163.354  132.488  132.254  234  106.106  80,23  26.148  19,77  81,10 Uşak  398  90.732  65.282  65.155  127  49.206  75,52  15.949  24,48  71,95 Van  624  80.327  70.846  70.487  359  56.936  80,78  13.551  19,22  88,20 Yozgat  825  177.598  153.608  152.913  695  103.454  67,66  49.459  32,34  86,49 Zonguldak  1.106  270.246  234.861  232.014  2.847  108.797  46,89  123.217  53,11  86,91
 325px  325px Referandum sonuçlarını il bazında gösteren harita  Referandum sonuçlarını ilçe bazında gösteren harita

 Dış bağlantılar 
 Referandum Sonuçları  1961 halk oylaması il ve ilçelere göre seçim sonuçları

 Kaynakça 

anayasa referandumu
Kategori:27 Mayıs Darbesi
Kategori:Türkiye'de referandumlar
Kategori:1961 referandumları