Şark Ekspresinde Cinayet (film, 1974)

Şark Ekspresinde Cinayet, 1974 Birleşik Krallık yapımı dedektif filmidir. Özgün adı Murder on the Orient Express olan film Ocak 1977'de Türkiye'de sinemalarda gösterime girmişti. Film sonraki yıllarda Türkiye'deki bazı televizyon kanallarında Doğu Ekspresinde Cinayet adı ile de gösterilmiştir.

Agatha Christie'nin aynı adlı romanından senaryosunu Paul Dehn'in yazdığı filmi Sidney Lumet yönetmiştir. Müziklerini Richard Rodney Bennett'in yaptığı filmin görüntü yönetmeni Geoffrey Unsworth'tur. Filmde çok geniş bir oyuncu kadrosu rol almıştır. Filmin bazı bölümleri Türkiye'de çekilmiştir.

Film, ticari ve kritik bir başarıydı. 47. Akademi Ödülleri'nde altı dalda aday gösterildi: En İyi Erkek Oyuncu (Finney), En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Bergman), En İyi Uyarlama Senaryo, En İyi Orijinal Müzik, En İyi Sinematografi ve En İyi Kostüm Tasarımı. Bu adaylar arasında Bergman tek kazanan oldu.

Özet
1930'lu yıllarda İstanbul-Paris arasında sefer yapan ünlü Şark Ekspresi'nde bir cinayet işlenir.Amerikalı bir milyoner trende ölü bulunur.Trenin çok sayıdaki yolcusu arasında Belçikalı dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) da vardır.Trenin kara saplanıp durması, Poirot'ya yerel yetkililer duruma el koymadan önce cinayeti çözmesi için birkaç saat zaman verecektir.
 Oyuncu kadrosu 
küçükresim|sağ|upright=1.36|Dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) bütün şüphelileri aynı vagonda toplamış, trende işlenen cinayeti aydıtlatmak üzere.
Aktör/AktrisRolüAlbert Finney  Hercule PoirotLauren Bacall  Mrs. Harriet Belinda HubbardMartin Balsam   Signor BianchiIngrid Bergman  Greta OhlssonJacqueline Bisset  Kontes AndrenyiJean-Pierre Cassel  Pierre Paul MichelSean Connery  Albay ArbuthnotJohn Gielgud  Mr. Beddoes Wendy Hiller  Prenses DragomiroffAnthony Perkins  Hector Willard MacQueenVanessa Redgrave  Mary DebenhamRachel Roberts  Hildegarde SchmidtRichard Widmark  Mr. RatchettMichael York  Kont AndrenyiColin Blakely  Mr. Cyrus HardmanGeorge Coulouris  Dr. ConstantineDenis Quilley  Antonio FoscarelliNubar Terziyan  Figürasyon

Film hakkında notlar
Agatha Christie'nin (1891-1976) zekaya dayalı bol konuşmalı, bol karakterli romanlarının sinema uyarlamalarının yapılması her zaman çok zor olmuştur. Altından kalkılması zor sahne uyarlamaları ve çetrefilli polisiye filmlerinin ustası Sidney Lumet bu girift Agatha Christie romanına sinemasal bir boyut katmayı başarıyor ve bu zorluğu yeniyor. Bu film uyarlaması eleştirmenlerce en iyi Agatha Christie uyarlaması olarak kabul edilir. Bu uyarlama aynı zamanda Agatha Christie'nin kitaplarını sinemalaştırmak isteyen ama cesaret bulamayanlar için de bir teşvik olmuştur. Nitekim bu filmden sonra birçok Christie uyarlaması gelmiştir.
Agatha Christie filmle aynı adı taşıyan polisiye romanını 1934'te yazmıştı.
Birçok romanında olduğu gibi, Agatha Christie'nin bu romanı da gerçekten olmuş bazı olaylara dayanmaktadır. Bu romandaki olaylar Amerikalı öncü havacı Charles Lindbergh'in çocuğunun kaçırılması olayı ile benzeşmektedir. Lindbergh 1927'de New York'tan Paris'e uçarak Atlantik Okyanusu'nu tek başına mola vermeden geçen ilk havacı olmuştu.
Filmin başlangıcı Türkiye'de geçiyor. İlk sahneler, İstanbul Anadolu yakasındaki Salacak iskelesinde çekilmiş, Türk sinemasından bazı oyuncular da figüran olarak yer almışlardır. Söz konusu sahnede Nubar Terziyan, Vanessa Redgrave'e tespih satmaya çalışan satıcı olarak çok kısa bir süre gözüküyor. Bu sahne aynı zamanda Salacak İskelesi'nin ve semtin bir bölümünün 1970'lerdeki halini gösteren bir belge niteliği de taşıyor.
Filmdeki Greta Ohlsson rolü için En iyi Yardımcı kadın oyuncu ödülü Ingrid Bergman'a verildiğinde, üçüncü Oscar'ını almak üzere sahneye gelen Bergman  ödülü aldığı için özür dilemiş, ödülün aslında Day for Night's filmindeki performansı için  Valentina Cortese'in hakkı olduğunu söylemiştir.

Yapım
Çekimler
Unsworth filmi Panavision kameralarla çekti. İç mekanlar Elstree Stüdyolarında çekildi. Dış çekimler daha çok 1973 yılında Fransa'da yapıldı ve Paris yakınlarındaki bir demiryolu atölyesi İstanbul istasyonunda duruyordu. Orta Avrupa'dan geçen trenin sahneleri, o zamanlar Pontarlier'den Gilley'e kadar yakın zamanda kapatılan demiryolu hattında Jura Dağları'nda, Montbenoît yakınlarındaki bir kesimde karda kalmış trenin sahneleri çekildi.Trains Oubliés Vol.2: Le PLM by José Banaudo, p. 54 (French). Editions du Cabri, Menton, France Karla kaplı trenin planlanan çekiminden önceki haftalarda kar eksikliğine dair endişeler vardı ve büyük miktarda kar, kamyona önemli masraflar karşılığında planlar yapıldı. Ancak, çekimden önceki gece yoğun kar yağışı fazladan karı gereksiz hale getirdi (tıpkı kar yüklü yedek kamyonların kendilerinin karda sıkışması gibi).DVD documentary "Making Murder on the Orient Express: The Ride"

Sahnelerin çekildiği lüks yemek vagonu günümüzde Yunanistan'ın Selanik kentindeki OSE müzesindedir. Yerel makamlar, treni yakın gelecekte Balkanlar'da turistlerin kullanımına açacak şekilde yeniden düzenlemeyi planlıyor.

Filmin ödülleri
Oscar ödülleri
 Kazandı Ödül  Kişi En iyi Yardımcı Kadın Oyuncu   Ingrid Bergman Aday gösterildi En İyi Erkek oyuncu  Albert Finney En İyi Görüntü Yönetmeni  Geoffrey Unsworth En İyi Kostüm Tasarımı  Tony Walton  En İyi Orijinal Müzik Richard Rodney Bennett En İyi Senaryo Uyarlaması Paul Dehn

Kaynakça

Dış bağlantılar

Allmovie.com'da "Murder on the Orient Express" 
küçükresim|orta|upright=3.64|"Şark Ekspresinde Cinayet" filminde, Şark Ekspresi'nin Wagons-Lits'ye ait "Calais" vagonunda filmin karakterlerinin oturma plânı.

Kategori:1970'lerde gerilim filmleri
Kategori:Film ödülü sahipleri
Kategori:Britanyalı romanlarından uyarlanan filmler
Kategori:Dedektif filmleri
Kategori:İstanbul ilinde çekilmiş filmler
Kategori:Yugoslavya'da çekilmiş filmler
Kategori:Konusu Yugoslavya'da geçen filmler
Kategori:Konusu İstanbul'da geçen filmler
Kategori:Paramount Pictures filmleri
Kategori:Paul Dehn'in senaryosunu yazdığı filmler
Kategori:Geoffrey Unsworth'un görüntülediği filmler
Kategori:Sidney Lumet'in yönettiği filmler
Kategori:Tarihî filmler
Kategori:Türkiye'de çekilmiş filmler
Kategori:Şark Ekspresi
Kategori:Konusu trende geçen filmler
Kategori:Birleşik Krallık polisiye dram filmleri
Kategori:Birleşik Krallık gizem filmleri
Kategori:Birleşik Krallık bağımsız filmleri
Kategori:1970'lerde bağımsız filmler
Kategori:1970'lerde İngilizce filmler
Kategori:1974 çıkışlı dramatik filmler
Kategori:İngilizce polisiye dram filmleri
Kategori:İngilizce bağımsız filmler