Ketboğa

Ketboğa Noyan (ö. 1260), Moğol İmparatorluğu'nun noyanlarındandır. Hristiyan ve Türk'tür. Nayman kabilesinden ve Nestûrî olan Ketboğa, Moğol İlhanı Hülâgû'nun generali ve sırdaşıydı. 1258'de Bağdat'ın yağmalanması da dahil olmak üzere Ortadoğu'daki fetihlerinde ona yardımcı olmuştur. Hülâgû, Moğolistan'daki bir törene katılmak üzere kuvvetlerinin büyük bir kısmını yanına aldığında Ketboğa, Suriye'nin kontrolü için bırakıldı ve güneye, Kahire merkezli Memlûk Devleti'ne doğru devam eden Moğol baskınlarından sorumlu oldu. 1260 yılında Ayn Calut Muharebesi'nde öldürüldü.

 Hayatı 
küçükresim| Sayda Kuşatması: 1260 yılında Ketboğa, Julian Grenier'e karşı. Korikoslu Hayton, Fleur des histoires d'orient.
1252'de Möngke Han, Ketboğa'ya Hülâgû Han'ın ordusunun Nizari İsmaililerin kalelerine karşı ileri muhafızlarına liderlik etmesini emretti. Hülâgû ile birlikte bir dizi kuşatma düzenleyerek Batı İran'a doğru ilerledi ve 1260'ta Şam'ın fethine yardım etmeden önce 1258'de Bağdat'ı yağmalayan kanatlardan birine etti"Histoire des Croisades III", Grousset, p. 581

Orta Çağ tarihçisi Sur Tapınakçısı'nın yazılarından alıntı yapan tarihi kayıtlar, genellikle üç Hristiyan hükümdarın (I. Hethum, VI. Boemondo ve Ketboğa) Şam şehrine zaferle birlikte girdiğini anlatırken,"Histoire des Croisades III", Grousset, p. 588 modern tarihçiler bu hikâyeyi uydurma olarak nitelendirdiler.David Morgan, The Mongols (2nd ed.)Peter Jackson, "Crisis in the Holy Land in 1260," English Historical Review 376 (1980) 486"While this report cannot be taken literally, it may contain a grain of truth. Armenian troops were part of Ketbuqa's force, while some time during the Mongol occupation Bohemond visited Baalbek and even intended to ask Hulegu for possession of the town. (...) If this prince reached as far as Baalbek, it is most probable that he also passed through Damascus." De Reuven Amitai-Preiss, "Mongols and Mamluks", p.31

Hülâgû Han, Moğol İmparatorluğu'ndaki iç olaylara (Hülâgû'nun kardeşi Büyük Möngke Han'ın ölümü) yanıt olarak güçlerini geri çektiğinde, Ketboğa, Orta Doğu'da kalan Moğol ordusunun sorumluluğuna bırakıldı:

 Ayn Calut Savaşı 
100.000 Moğol askerinden oluşan bir gücün komutasındaki Ketboğa, Moğolların Mısır'a doğru ilerleyişini sürdürmeye çalıştı. Ancak Memlükler, Haçlılarla pasif bir ateşkes müzakere ederek Memlüklerin Haçlı topraklarından kuzeye doğru ilerlemesine ve Haçlıların kalesi Akka yakınında ikmal için kamp kurmasına izin vermişti. Bu şekilde Memlükler, Celile yakınlarında, önemli Ayn Calut Muharebesi'nde (Câlût baharı) tükenmiş Moğol ordusuyla çatışmaya girebildiler. Moğollar yenildi ve Ketboğa yakalandı. Memluk sultanının huzuruna bağlanıp getirildiğinde meydan okurcasına galiplerin başına gelecek Moğol intikamını anlatıyordu. Memluk emirleriyle alay etti ve onların efendilerine ihanet ederken kendisinin her zaman efendisine sadık kaldığını söyledi. Ketboğa, kıdemli Memlûk Cemal el-Din Akuş el-Şemsi tarafından idam edildi.

Memlük tarihleri Ketboğa'dan saygıyla bahseder; onu, Moğollar Ayn Calut'ta açıkça yenilgiye uğratıldığında geri çekilmeyi reddeden ve geri çekilme ve utanç yerine savaşta ölümü tercih eden büyük bir savaşçı olarak tasvir eder. Ketboğa'nın ölümünün intikamının Hülâgû tarafından alınması bekleniyordu, ancak Hülâgû ile Moğol Altın Orda'dan kuzeni Berke arasındaki iç çatışma bunun olmasını engelledi. Ketboğa'nın ölümü ve Moğolların Ayn Calut'taki yenilgisi, Moğol İmparatorluğu'nun Batıya doğru genişlemesi için sonun başlangıcı oldu. Moğollar önümüzdeki birkaç on yıl boyunca Suriye'yi, Japonya'yı, Macaristan'ı, Polonya'yı ve Güneydoğu Asya'yı işgal etmeye devam etse de, bu, kararlı bir şekilde mağlup edildikleri ve böyle bir kaybın intikamını alamadıkları ilk olaydı.Amitai-Preiss, Reuven. Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260–1281 (first edition). Cambridge: Cambridge University Press, 1998.

 Notlar 

 Kaynakça 
Özel

Genel

Kategori:Çatışmada ölenler
Kategori:Doğum tarihi bilinmeyenler
Kategori:Moğol İmparatorluğu generalleri
Kategori:1260'ta ölenler