Sodyum klorür (tıbbi)

Sodyum klorür, (Salin ya da salin solüsyonu) belli ölçülerde sodyum bikarbonat ve sodyum klorür içeren distile su çözeltileridir. Tıpta yara temizliği, kontakt lens çıkarılması ve saklanması, burun içi bakımı ve nemlendirilmesi, kuru göz tedavisinde, intravenöz kullanımında gastroenterit ve diyabetik ketoasidoz gibi durumların tedavisinde kullanılır. Yüksek miktarlarda kullanımı hipervolemi, ödem, asidoz ve hipernatremiye sebep olabilir. Uzun süreli hiponatremi sonrası aşırı kullanımı santral pontin miyelinolizis'e sebep olabilir.

Salin solüsyonu kristalloid türü bir ilaçtır. En sık kullanılan hali litre başına 9 g tuz bulunan steril solüsyondur, buna serum fizyolojik denir. Daha düşük veya yüksek derişimleri de kullanılabilmektedir. Salin içinde çözünmüş karbondioksit sebebiyle pH'ı 5,5 olup asidiktir.

 Serum Fizyolojik 
Serum fizyolojik (SF veya normal salin solüsyonu), kütle derişimi olarak %0,9 sodyum klorür (NaCl) içeren bir solüsyondur. Litre başına 9,0 g NaCl içeren solüsyon 308 mOsm/L ozmolariteye sahiptir. Bazen fizyolojik salin veya izotonik salin olarak da adlandırılır. Bu isimler teknik olarak tam olarak doğru olmasa da (çünkü normal salin kan serumu ile birebir aynı değildir), genellikle gözlemlenen pratik etkiyi ifade eder: minimal hipotoni veya hipertoni ile iyi bir sıvı dengesi sağlar.

SF, oral sıvı alımı yapamayan ve dehidratasyon veya hipovolemi gelişen ya da gelişme riski altında olan hastalar için intravenöz (IV) infüzyonlarda yaygın olarak kullanılır. Ayrıca, aseptik amaçlarla da kullanımı mevcuttur. Hipovoleminin kan dolaşımının yeterliliğini tehdit edecek kadar ciddi olduğu durumlarda genellikle ilk tercih edilen sıvıdır ve uzun yıllar boyunca hızla büyük hacimlerde uygulanabilen en güvenli sıvı olduğu düşünülmüştür. Ancak günümüzde hızlı SF infüzyonunun metabolik asidoza neden olabileceği bilinmektedir.

Normal salin solüsyonu, toplam 1000 ml hacme ulaşacak şekilde suda çözünmüş 9 gram sodyum klorür (NaCl) içerir (%0,9 kütle derişimi). 22°C’de normal salinin 1 mililitresinin kütlesi yaklaşık 1,0046 gramdır. Sodyum klorürün moleküler ağırlığı yaklaşık 58,4 g/mol olduğundan, 58,4 gram NaCl 1 mol'e eşittir. Normal salin 9 g/L NaCl içerdiğinden, molar konsantrasyonu şu şekilde hesaplanır: 9 g/L ÷ 58,4 g/mol = 0,154 mol/L ancak NaCl, çözündüğünde Na⁺ ve Cl⁻ olmak üzere iki iyon oluşturur. Bu nedenle, 1 molar NaCl solüsyonu 2 osmolar kabul edilir. Buna bağlı olarak normal salin 154 mEq/L Na⁺ ve 154 mEq/L Cl⁻ içerir. Ozmolaritesi: 154 + 154 = 308 mOsm/L olup, bu değer kanın ozmolaritesinden (yaklaşık 285 mOsm/L) daha yüksektir. Ancak, ideal olmayan çözeltiler için kullanılan osmolarite katsayısı düzeltmesi yapıldığında, normal salin izotonikliğe daha yakın hale gelir. NaCl'ün osmolarite katsayısı yaklaşık 0,93 olduğundan, düzeltilmiş ozmolarite şu şekilde hesaplanır: 0,154 × 1000 × 2 × 0,93 = 286,44 mOsm/L Bu nedenle, normal salinin ozmolaritesi kan ozmolaritesine oldukça yakındır ve pratik olarak izotonik kabul edilir.

 Kullanım alanları 
Tıbbi amaçlarla, salin solüsyonu sıklıkla yara ve cilt abrazyonlarını temizlemek için kullanılır.

Salin solüsyonu, intravenöz (IV) tedavide dehidratasyonu gidermek veya oral yolla su ve tuz alamayan hastaların günlük sıvı ve elektrolit ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanılır. Düşük ozmolariteli bir solüsyonun infüzyonu hemoliz gibi komplikasyonlara yol açabileceğinden, %0,9'dan daha düşük konsantrasyona sahip intravenöz salin solüsyonlarına genellikle güvenli bir ozmolarite sağlamak amacıyla dekstroz eklenir. Verilecek normal salin miktarı hastanın ihtiyaçlarına (örneğin devam eden ishal veya kalp yetmezliği) bağlı olarak belirlenir.

Salin solüsyonu ayrıca rinit ve soğuk algınlığı semptomlarını hafifletmek amacıyla nazal yıkama için yaygın olarak kullanılır. Solüsyon mukusu yumuşatarak ve gevşeterek temizlenmesini kolaylaştırır ve hem bebekler hem de yetişkinler için burun tıkanıklığını açmaya yardımcı olur. Ancak çok nadir durumlarda Naegleria fowleri amibinin burun yoluyla vücuda girmesi halinde ölümcül enfeksiyon gelişebilir. Bu nedenle nazal irrigasyon için yalnızca steril, distile, kaynatılmış, filtrelenmiş veya dezenfekte edilmiş su kullanılmalıdır; musluk suyu bu amaçla kullanıma uygun değildir.

Steril izotonik salin, göğüs büyütme ameliyatlarında meme implantlarını doldurmak, tüberöz meme deformitesi gibi konjenital anomalileri düzeltmek ve meme asimetrisini gidermek için kullanılır. Ayrıca, mastektomi sonrası rekonstrüktif cerrahide de salin implantlar tercih edilmektedir.

 Göz 
Salin içeren göz damlaları gözün dış yüzeyine uygulanan solüsyonlardır. Tedavi edilen duruma bağlı olarak bu damlalar; steroidler, antihistaminikler, sempatomimetikler, beta blokerleri, parasempatomimetikler, parasempatolitikler, prostaglandinler, non-steroidal anti-inflamatuar ilaçlar (NSAID'ler), antibiyotikler veya topikal anestezikler içerebilir. Ancak bazı göz damlaları herhangi bir ilaç içermez ve sadece gözyaşı yerine geçen veya nemlendirici solüsyonlar olarak kullanılır.

 Diğer derişimler 
Normal salin dışında daha düşük ve daha yüksek konsantrasyonlara sahip salin solüsyonları da mevcuttur. Yüksek konsantrasyonlu salin solüsyonları tıpta nadiren kullanılır.

Kaynakça

Kategori:Acil tıp
Kategori:Farmakolojik ajanlar
Kategori:Enjeksiyon ve intravenöz tedavi
Kategori:1831 tanıtımları
Kategori:Tuzlar
Kategori:Su
Kategori:Dünya Sağlık Örgütü temel ilaçları