Mari dili

Mari (Çirmiş) dili (марий йылме, Rusça: марийский язык, Tatarca: Çirmeş tele) Ural Altay Dil Ailesinin Ural Koluna bağlı Fin/Ugor dilleri ana grubundandır ve 600.000 kişi tarafından konuşulur. Çirmiş dili; Rusya'ya bağlı Mari El Cumhuriyeti ('Mari Toprakları') başta olmak üzere Rusya'da Tataristan, Udmurtya ve Perm bölgelerinde konuşulur. Etnik Çirmişler, çoğunlukla Ural Dağları'nın doğusunda Vyatka Nehri çevresinde yaşamaktadır.

Mari (Çirmiş) dili, "dağ" ve "ova" lehçeleri olmak üzere iki lehçe hâlinde konuşulmaktadır. Dağ lehçesi, aynı zamanda "doğu lehçesi" olarak adlandırılırken ova lehçesi, "batı lehçesi" olarak da bilinir.

 1930 yılında Mari (Çirmiş) Dili için hazırlanan alfabenin taslağı 

 a ä в g d z ƶ i j k ʟ ʟ̧ m n  ŋ o p r s t u ü c ş ç ә ӛ e f h č t' d'

 Ova Mari (Ova Çirmiş) Alfabesi 
 А а Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н  О о Ö ö П п Р р С с Т т У у  Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

 Dağ Mari (Dağ Çirmiş) Alfabesi 
 А а Æ æ Б б В в Г г Д д Е е Ø ø Ж ж З з И и Й й К к Л л М м Н н О о Œ œ П п Р р С с Т т У у  Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы  Ь ь Ə ə Ю ю Я я

 Sesbilimi (fonoloji) 

 Ünlü ses 
Doğu yazı dilinde 8 sesli harf vardır:
Ön	Orta Arka	DüzYuvarlakDüz YuvarlakKapalıiü uYarı açıkeö ə ə̑ oAçıkäɑ
Batı yazı dilinde ise 10 sesli harf vardır:
Ön	OrtaArka	DüzYuvarlakDüzYuvarlakKapalıiü uYarı açıkeöə̑ oAçıkäɑ
Diğer lehçelerin de farklı ünlü envanterleri vardır. Bazı Doğu lehçelerinde aslında 9 sesli harf sistemi vardır. Bu, doğu yazı dilinin sesli harflerini ve / ä / ünlüsünü içerir. Kuzey-batı lehçesinde, Batı Çirmiş kullanılan ünlülere ek olarak, Dudaksıl olarak azaltılmış bir ön sesli harf ve buna karşılık gelen bir arka sesli harfin bilindiği 12 sesli harfli bir sistem vardır.Alhoniemi, Alho. 1993. Grammatik des Tscheremissischen (Mari). Hamburg: Buske. 253pp

 Ünsüz ses 
Doğu yazı dilinin bağımsız söz dağarcığında 19 ünsüz ses vardır:
DudaksılDişsil ve DişyuvasılDamaksıl ve ArtdamaksılPatlamalıptkSürtünmeli čıslıklısessiz

seslis  š (∫)

z  ž (ʒ) SpirantßбyGenizsilmn  ńŋYansürtünmelil  l'TitrekrSürtünmesizj
Batı yazı dilinde ise 23 ünsüz ses vardır:
DudaksılDişsil ve DişyuvasılDamaksıl ve ArtdamaksılPatlamalıpt  t'kSürtünmelic  čıslıklısessiz

seslis  š (∫)

z  ž (ʒ) χSpirantsessiz

seslif

ßбyGenizsilmn  ńŋYansürtünmelil  l'TitrekrSürtünmesizj
Batı Çirmiş ünsüzleri / f χ t '/ nadiren kullanılan daha yeni ses birimleridir.

 İsim 

 İsim halleri 
1993 yılı itibarıyla doğu yazı dilinde dokuzluk, batı yazı dilinde onluk bir sistem vardır.

Aşağıdaki tablolarda, daha yeni durumlar, geleneksel durumlardan yeni bir tablo ile ayrılmıştır.

İsim halleri ve gelen ekler aşağıdaki gibidir:
Doğu yazı dilibatı yazı diliNominatiføøJenitif -n-nAkuzatif-m-mDatif-lan-lan, -länLatif-š, -eš-ešIllativ-š(ke), -š(ko), -š(kö)-š(kə̑), -š(kə)Inessiv-šte, -što, -štö-štə̑, -štə
Karşılaştırmalı-la-la, -läUyumlu-ye, -ke-ye, -keAğır-бe, -te
Doğu yazı dilinin çekim tablosu:
ElmaSuKasketLadinNominatifolmaßütkepkakožJenitifolmanßüбênkepkênkožênAkuzatifolmamßüбêmkepkêmkožêmDatifolmalanßütlankepkêlankožlanLatifolmašßüбeškepkeškožešIllativolmaš(ke)ßüбêš(kö)kepkêš(ke)kožeš(ko)Inessivolmašteßüбêštökepkêštekožêšto
Karşılaştırmalı-olmala-ßütlakepkêlakožlaUyumlu-olmayeßütkekepkêyekožye
Batı yazı dilinin çekim tablosu:
ElmaSuKasketLadinNominatifolmaßətkepkakožJenitifolmanßəбenkepkənkožə̑nAkuzatifolmamßəбemkepkəmkožə̑mDatifolmalanßətlänkepkəlänkožlanLatifolmaešßəбeškepkeškožešIllativolmaš(kê)ßəбəš(kə)kepkəš(kə)kožə̑š(kə̑)Inessivolmaštêßəбəštəkepkəštəkožə̑štə̑
KarşılaştırmalıolmalaßətläkepkəläkožlaUyumluolmayeßətkekepkəyekožyeAğırolmaбeßəttekepkəбekožбe

 Zamir 

 Kişi zamirleri 
Kişisel zamirler aşağıdaki gibi gösterilebilir:
1. tekil şahıs	2. tekil şahıs3. tekil şahıs	DoğuBatıDoğuBatıDoğuBatıNominatifmə̑jməńtə̑jtəńtuбotəбəJenitifmə̑jə̑nməńəntə̑jə̑ntəńəntuбə̑ntəбənAkuzatifmə̑jə̑mməńəmtə̑jə̑mtəńəmtuбə̑mtəбəmDatifmə̑la(ne)mməlä(ne)mtə̑la(ne)ttəlä(ne)ttutlanTəбəlänKarşılaştırmalımə̑jlaməńlätə̑jlatəńlätuбə̑latəбəläUyumluMə̑jyeməńyetə̑jyetəńyetuбə̑yetəбəye
1. çoğul şahıs	2. çoğul şahıs3. çoğul şahıs	DoğuBatıDoğuBatıDoğuBatıNominatifmemätetänunonənəJenitifmemnanmämnäntendantämбämnunə̑nnənənAkuzatifmemnammämnämtendamtämбämnunə̑mnənəmDatifmə̑lannamälännätə̑landatäländänunə̑lannənəlänKarşılaştırmalı(mela)mälä(tela)tälänunə̑lanənəläUyumlumeyemäyeteyetäyenunə̑yenənəye

 Dönüşlü zamirler 
Doğu ve batı yazı dilinde dönüşlülük zamiri, temel biçiminde aynı şekle sahiptir: ške 'kendi, kendi'. Temel biçimin yanı sıra, tamlama, tamlama ve datif biçimleri de vardır. Batı yazı dili için, kelime için iyelik eki olmayan bir çekim de listelenmiştir, doğu yazı dilinin gramerlerinde sadece iyelik eki olanlar bulunabilir:
1. tekil şahıs2. tekil şahıs3. tekil şahısBatıDoğuBatıDoğuBatıDoğuBatıNominatifškeškeškeškeškeškeškeJenitifškəmənškemə̑nškəmemənškendə̑nškəmetənškenžə̑nškəmžənAkuzatifškəməmškemə̑mškəmeməmškendə̑mškəmetəmškenžə̑mškəmžəmDatifškəlänškanemškəlänemškanetškəlänetškanžeškəlänžəškalanesškalanetškalanže
1. çoğul şahıs2. çoğul şahıs3. çoğul şahısDoğuBatıDoğuBatıDoğuBatıNominatifškeškeškeškeškeškeJenitifškenanškəmnänškendanškəmбänškenə̑štə̑nškəməštənAkuzatifškenamškəmnämškendamškəmбämškenə̑štə̑mškəməštəmDatifŠkannaškəlännäškandaškəländäškanə̑štškəlänəštəškalannaškalandaškalanə̑št

 Karşılıklı zamirler 
Karşılıklı zamirler ikte-ßese (doğu), pigte-ßesa (batı), kelimenin tam anlamıyla 'birbiri' anlamına gelir. Büküm öğeleri içindedir. Genellikle sadece ikinci kısma eklenir. Bununla birlikte, istisnai olarak, birinci kısım aynı iyelik ekine ve ikinci kısımla biten aynı durum ekine sahip olabilir.

 İyelik ekleri 
Aşağıdaki iyelik ekleri Çirmiş'te bulunur:
DoğuBatı1. tekil şahıs-m, -em-em (-m)2. tekil şahıs-t, -et, (-č)-et (-c)3. tekil şahıs-že, -žo, -ž

-še, -šo, -šö, š-žə̑, -žə, -ž

-šə̑, -šə, -š1. çoğul şahıs-na-na, -nä2. çoğul şahıs-бa, -ta-бa, -бä, -ta, -tä3. çoğul şahıs-št-štə̑, -štə
Doğu yazı dili için sapma örüntüsü aşağıdaki gibidir:
olmaßütkepkakuyuElmaSuKapBüyük1. tekil şahısolmamßüбemkepkemkuyuem2. tekil şahısolmatßüбetkepketkuyuet3. tekil şahısolmažeßütšökepkə̑žekuyužo1. çoğul şahısolmanaßütnakepkə̑nakuyuna2. çoğul şahısolmaбaßüttakepkə̑бakuyuбa3. çoğul şahısolmaštßüбə̑štkepkə̑štkuyušt
Batı yazı dili için, sapma modeli aşağıdaki gibidir:
olmaßətkepkakoyoElmaSuKapBüyük1. tekil şahısolmaemßəбemkepkemkoyoem2. tekil şahısolmaetßəбetkepketkoyoet3. tekil şahısolmažə̑ßətšəkepkəžəkoyožə̑1. çoğul şahısolmanaßətnäkepkənäkoyona2. çoğul şahısolmaбaßəttäkepkəбäkoyoбa3. çoğul şahısolmaštə̑ßüбə̑štəkepkəštəkoyoštə̑

 Fiiller 

 Olumsuzluk fiili 
Olumsuzlama fiili, kusurlu bir oluşuma sahip düzensiz bir fiildir. Yani, düzenli bir fiilin sahip olduğu tüm formlara sahip değildir. Örneğin olumsuzluk eklerinden tamamıyla ayrıdır.Riese, Timothy; Bradley, Jeremy; Schötschel, Monika; Yefremova, Tatiana 2019. Mari (марий йылме): An Essential Grammar for International Learners. [Draft version] Vienna: University of Vienna. [published online at grammar.mari-language.com]

Sonlu olmayan formlardan tamamen yoksundur. Şimdiki zaman, basit geçmiş zaman, emir kipi, ismin hallerinden türetilen diğer tüm ekler formlarda olumsuzlaşmayı ifade etmek için kullanılır. Olumsuzluk fiilinin tamamlayıcısı, olumsuzluk halidir.
olumsuzlama fiiliörnek: тол- ‘gelmek’ Gösterge Mevcut1. tekil şahısом ом тол2. tekil şahısот от тол3. tekil şahısогеш ~ ок огеш ~ ок тол 1. çoğul şahısогына ~ она огына ~ она тол2. çoğul şahısогыда ~ ода огыда ~ ода тол 3. çoğul şahısогыт огыт толGösterge Basit Geçmiş 11. tekil şahısшым шым тол2. tekil şahısшыч шыч тол3. tekil şahısыш ыш тол1. çoğul şahısышна ышна тол2. çoğul şahısышда ышда тол3. çoğul şahısышт ышт толZorunlu1. tekil şahıs--2. tekil şahısит ит тол3. tekil şahısынже ынже тол1. çoğul şahıs--2. çoğul şahısида ида тол3. çoğul şahısынышт ынышт тол Arzulu1. tekil şahısынем ынем тол2. tekil şahısынет ынет тол3. tekil şahısынеж ынеж тол 1. çoğul şahısынена ынена тол 2. çoğul şahısынеда ынеда тол 3. çoğul şahısынештынешт тол 
Olumsuzluk eki kullanılmadan fiil ile oluşturulan olumsuzluk cümlesi. Aşağıdaki tabloda simdi zamana air yüklem kullanarak olumsuzlaştırma örneği var.
Те мыланна полшеда але огыда?Bana yardım edecek misin etmeyecek misin?Озаҥыш эрла кудалына, огына? Yarın Kazan'a gidecek miyiz, gitmeyecek miyiz?Петровмыт кастене ярсат, огыт? Petrovlar akşamları serbest mi değil mi?
Bununla birlikte, burada bazı alternatif formlar ortaya çıkar: огым birinci tekil tekilde (ом yerine) огым 'yapmıyorum', огыт огыт ikinci tekil şahısta (от yerine), ите Zorunlu ikinci tekil şahısta 'yapma' (ит yerine).
– Шӱрым кочкат?

– Тау, огым. Шужышо омыл. - Çorba yiyecek misin?

– Teşekkürler, yapmayacağım. Aç değilim.Киношко мый денем кает, огыт? Benimle sinemaya gidiyor musun, gitmiyor musun?Кеч йод, кеч ите – тудо садак огеш полшо. Sor ya da yapma - o zaten yardım etmeyecek

 Kelime sırası 
Mari'de olumsuzlama fiili ve bağlaç biçimi birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Diğer öğelerin (örneğin, zarflar, zamirler) aralarındaki boşluğu doldurması olağandışıdır ve sözcük sırasının değişmesi olağan değildir - bağlaç biçimi varsayılan olarak olumsuzlama fiilini takip eder. Ancak -ат, -ак ve гына gibi enklitik parçacıklar olumsuzlama fiiline eklenebilir ve böylece olumsuzlama fiili ile bağlaç biçimi arasındaki boşluğu işgal edebilir. Çok nadiren, zarf-fiil ve bağlaç biçimi görünüşsel bir yardımcı yapı olduğunda, olumsuzlama fiili ile bağlaç biçimi arasında da zarf-fiillerle karşılaşılabilir.
Ме тудлан оҥай пӧлекым конденна, а тудо огешат ончал. Ona ilginç bir hediye getirdik, bakmıyor bile.Ужмем нуным ок шу, ыныштак тол. Gelmeseler de onları görmek istemiyorum.– Кеҥежше тений шыже гай.

– Ит гына ойло, йӱштылашат огеш лий. – Yaz bu yıl sonbahar gibi.

- Yüzmeye bile gidemiyorsun demezsin. Ида курныжланен шинче! Açgözlü olma!

 Sonlu olmayan formlar 
Her iki yazı dilinin gramerinde iki mastar, dört ortaç ve beş gerund ulaç.

Mari'nin iki mastarı, temel mastar ve gerekli mastardır. Temel mastar bir işaret formu olarak kullanılır, ancak bu form fiilin hangi çekime ait olduğunu göstermez. Doğu ve batı edebiyat dillerinde gerekli mastar farklı eklerle oluşturulmuştur.

Mari dilinin dört katılımcısı şunlardır: aktif ortaç, pasif ortaç, gelecek ortaç ve olumsuz ortaç.

Pasif ve fütüristik ortaç genellikle mastar gibi kullanılır. Ayrıca sıfat-fiil ekleri ile oluşturulan birçok form sözcükselleştirilmiştir.

Bahsedildiği gibi, Mari'nin beş ulaçları vardır: olumlu öğretici ulaç, olumsuz talimat ulaç, erken eylem ulaç, müteakip eylem ulaç ve eşzamanlı eylem ulaç.

Bahsedilen ulaçlardan ikisi öğreticidir: biri olumlu, diğeri olumsuzlanmış ulaçtır.

 Mastar 
Temel mastarın karakteri doğu yazı dilinde -aš ve batı yazı dilinde -aš, -äš şeklindedir. Bu mastarlar, fiilin iki çekimden hangisine ait olduğunu söylemez:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-aštolašgelmekBatı-aš, -äškolašölmek
Mastar kullanımı çok yaygındır. Kendisinden sonraki 2. veya 3. tekil şahsın iyelik eki, mastarın birçok işlevinde belirleyici bir görev üstlenebilir. Öte yandan, iyelik eki genellikle mastarın failini ifade etmek için kullanılır; Burada elbette tüm iyelik ekleri söz konusudur.

İki yazı dili, çekinik mastar olarak farklı biçimler kullanır. Doğu yazı dilindeki formun işareti -man, batı yazı dilininki -mə̑la, -məlä:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-mantolam

kolə̑mangelmek zorunda

ölmek zorundaBatı-mə̑la

-məlätolmə̑la

kolə̑mə̑lagelmek zorunda

ölmek zorunda
Man-mastar olumsuz bir yüklem olarak ortaya çıkar; ajanı genellikle bir datif ile ifade edilir, ancak h.B. lijaš "olmak" fiiline göre, aynı zamanda bir aday aracı olacaktır.

Mastar yardımcı fiil liješ “will” veya basit geçmiş formlar ə̑l'e veya olmaš olarak kullanılabilir. Liješ, ifadenin fütürist karakterini vurgular. Mastar + preterital yardımcı fiilden yapılan yapım ile sırasıyla geçmişte olması gereken bir eylem, diğer yandan da gerekli olmasına rağmen gerçekleşmesi belirsiz olan geleceğe ait bir eylem ifade edilir.

-Mə̑la, -məlä ile oluşturulan mastar fiili batı lehçeleri dışındaki bazı lehçelerde de bilinir, ancak yazı dilinde öncelikle batı yazı diline aittir. Bu çekinik-fütürik mastar da yalnızca bir yüklem olarak görünür. Mastarın olası bir aracısı bir datif ile ifade edilir.

Man-mastarda olduğu gibi, bu mastara yardımcı fiiller de eklenebilir.

 Ortaç 
Aktif ortaç işareti doğu yazı dilinde -še, -šo, -šö ve batı yazı dilinde -šə̑, -šə'dir:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-še, -šo, -šötolšo

kolə̑šogeliyor, gel

ölüyor, öldüBatı-šə̑, -šətolšə̑

kolə̑šə̑geliyor, gel

ölüyor, öldü
Pasif ortaç işareti doğu yazı dilinde -me, -mo, -mö ve batı yazı dilinde -mə̑, -mə'dir:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-me, -mo, -mötolmo

kolə̑mogelmek

öldüBatı-mə̑, -mətolmə̑

kolə̑mə̑gelmek

öldü
Me eki olan formlar hem ortaç hem de mastar olarak kullanılır. Katılımcının aracısı genellikle yalın veya tamlayan bir durum aracılığıyla ifade edilir.

Fütüristik ortaç işareti doğu yazı dilinde -šaš ve batı yazı dilinde -šašlə̑k, -šäšlə̑k'dir:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-šaštolšaš

kolə̑šaš"Gelecek, gelmek zorunda"

"Ölmek, ölmek zorunda olmak"Batı-šašlə̑k, -šäšlə̑ktolšašlə̑k

tolə̑šašlə̑k"Gelecek, gelmek zorunda"

"Ölmek, ölmek zorunda olmak"
Daha uzun ek, batı lehçesi dışındaki bazı lehçelerde de bilinir; Öte yandan, daha kısa varyant batıda da bilinmiyor.

Katılımcının anlamı fütürik-gereksinimlidir, hem katılımcı hem de mastar kullanım bulur.

Negatif ortaç işareti doğu yazı dilinde -бə̑me, -бə̑mo, -бə̑mö, -tə̑me, -tə̑mo, -tə̑mö ve batı yazı dilinde -бə̑mə̑, -бəmə, -tə̑mə̑, -təmə:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-бə̑me, -бə̑mo, -бə̑mö, -tə̑me, -tə̑mo, -tə̑mötolбə̑mo

kolбə̑moGelmiyor

Ölmek değil, ölmemekBatı-бə̑mə̑, -бəmə, -tə̑mə̑, -təmətoltə̑mə̑

kolə̑бə̑mə̑Gelecek, gelmek zorunda

Ölmek, ölmek zorunda olmak
Bu ortaç, görünüşe göre, tüm olumlu ortaçların olumsuz bir karşılığı olarak kullanılır. Anlamına göre hem aktif hem de pasif olabilir ve hem tamamlanmış hem de bitmemiş bir eylemi ifade eder.

 Ulaç 
Her iki yazı dilinde de olumlu öğretici ulaçların eki -en, -n'dir. Ünsüz kökü en az iki heceli olan 1. çekimdeki bazı fiillerden, sadece kök bazen bu ulaç olarak kullanılabilir, yani bu fiillerin olumsuz bükülme görünen ve 2. tekil kişi.

Bükülme örnekleri:
Yazı diliFiilTercümeDoğu, Batı-tolə̑ngelmekDoğu, westlichkolenölmekDoğuošem ošemə̑nBeyaz, parlaklaşıyor; beyaz, parlak hale geldiBatıošem ošemənBeyaz, parlaklaşıyor; beyaz, parlak hale geldi
Her iki yazılı dilde de olumsuz öğretici ulaç'ın eki -be, -te'dir:
Yazı diliFiilTercümeDoğutolбe

kolə̑бegelmeden

ÖlmedenBatıtolte

kolə̑бegelmeden

Ölmeden
Erken eylem ulaç eki doğu yazı dilinde -mek (e) ve batı yazı dilinde -mə̑k (ə̑), -mək (ə)’dir:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-mek(e)tolmek(e)

kolə̑mek(e)Ben geldikten sonra gelmek vb.

Ben öldükten sonra ölmüş olmak vb.Batı-mə̑k(ə̑), -mək(ə)tolmə̑k(ə̑)

kolə̑mə̑k(ə̑)Ben geldikten sonra gelmek vb.

Ben öldükten sonra ölmüş olmak vb.
Gerund, ana fiilin eyleminin peşinden ne olduğunu ifade eden bir zarf olarak kullanılır. Sebeb genellikle özne tarafından belirtilir, ancak aynı zamanda, gerund'a eklenmiş bir yalın, tamlayan veya iyelik eki ile gösterilen ayrı bir ajana da sahip olabilir.

Sonraki eylemin ulaç eki doğu yazı dilinde -meš (ke) ve batı yazı dilinde -meš (kə)’dir:
Yazı diliSon ekFiilTercümeDoğu-meš(ke)tolmeš(ke)

kolə̑meš(ke)gelmek yerine gelene kadar

Ölmek yerine ölene kadarBatı-meš(kə)tolmeš(kə)

kolə̑meš(kə)gelmek yerine gelene kadar

Ölmek yerine ölene kadar
Ekin daha kısa ve daha uzun varyantı eşanlamlı olarak kullanılır. Daha kısa varyant tamamen bir latin formu gibidir. Daha uzun olanı, isimlerin datif biçiminden farklıdır, çünkü orijinal durum ekinin önünde her zaman tam e ünlüsüne sahiptir; bu durum ekin son seslisinin doğu yazı dilinde her zaman -e, batı yazı dilinde -ə olduğunu belirler.

Ulaç'ın ajanı genellikle özne aracılığıyla ifade edilir. Bununla birlikte, ulaç, aynı zamanda, bir yalın, tamlayan veya ulaç eklenmiş bir iyelik eki ile belirtilen farklı bir aracıya da sahip olabilir.

Eşzamanlı eylem fiilinin son eki doğu yazı dilinde -šə̑la ve batı yazı dilinde -šəlä'dir:
Yazı diliFiilTercümeDoğu, Batıtolšə̑la

kolə̑sə̑lagelirken,

ölürken, ölmek
Ulaç, ana fiille eşzamanlı olan bir eylemi ifade eden zamansal bir zarf olarak kullanılır. Bu genellikle özne ile aynı faile sahiptir. Bu durumda ulaçtan sonra özneye karşılık gelen bir iyelik eki gelebileceği gibi eksiz de olabilir. Bununla birlikte, gerund genellikle iyelik eki ile ifade edilen kendi aracısına da sahip olabilir; En azından diyalektik olarak, bir tamlama biçimi de bir fail olarak görünebilir. Batı yazı dilinde ve bazı doğu ağızlarında iyelik eki beklendiği gibi zarf-fiil ekinden sonra gelir, ancak doğu yazı dilinde ve birçok lehçede de iyelik eki garip bir şekilde ekin ortasına yerleşir: -la öğesinden önce.

 Diğer kategoriler 

 Sıfatlar 
Çirmiş'teki isimler ve sıfatlar aynı şekilde çekimlenebilir. Çirmiş'te isimler ve sıfatlar arasındaki sınır oldukça belirsizdir. İsimler kadar iyi sıfatlar olan birçok kelime vardır:

O kelye 'derin, derin'

Seme 'siyah, siyah renk'

Sokso 'sıcak, sıcaklık'

 Bazı sözcükler ve tümceler 
Türk dilleri ile çok benzerliği olan sözcüklere sahiptir.
Not: Örneklerdeki tire işareti, sözcükler okunurken vurgunun nerede olacağını gösterir, Mari dilinde vurgu işareti kullanılmaz.

 По́ро ке́че / Póro kéçe - İyi günler
 Ку́гу та́у / Kúgu táu - Teşekkürler
 ик, кок, кум, ныл, вич / ik, kok, kum, nıl, viç - bir, iki, üç, dört, beş
 куд, шым, канда́ш, инде́ш, лу / kud, şım, kandáş, indéş, lu - altı, yedi, sekiz, dokuz, on
 мут/mut - sözcük
 ава / ava - anne, ana. (Tıva Türkçesinde anne'ye ava denir)
 саре / sare - sarı (renk)
 пире / pire - börü (bozkurt)
 пакча / pakça - bahçe

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Tatarca-Rusça-Marice karşılaştırmalı konuşma kılavuzu