BRICS

BRICS, Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika Cumhuriyeti, Mısır, Etiyopya, Endonezya, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden oluşan uluslararası kuruluştur. BRIC terimi, ilk olarak 2001 yılında, İngiliz ekonomist Jim O'Neill tarafından ortaya atıldı ve çalıştığı şirket Goldman Sachs tarafından benimsendi. Bu kavram, yükselen piyasa ekonomilerine sahip ülkeleri tanımlamak amacıyla kullanıldı. 2009 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in katılımıyla düzenlenen ilk zirvede, bu dört ülke BRIC adını resmen benimsedi ve her yıl düzenli olarak toplanacak gayri resmî bir diplomatik kulüp oluşturdu. Nisan 2010'daki ikinci zirvede, Güney Afrika Cumhuriyeti konuk olarak yer aldı ve Eylül 2010'da resmî üye olarak kabul edildi. Böylelikle örgütün ismi BRICS olarak değiştirildi. 2024 yılında Rusya'da düzenlenen zirvede İran, Mısır, Etiyopya ve Birleşik Arap Emirlikleri ilk kez üye devlet olarak yer aldı. Endonezya ise 2025'in başlarında resmî üye olarak katılarak, BRICS'e dâhil olan ilk Güneydoğu Asya ülkesi oldu. BRICS+ kısaltması veya genişletilmiş şekliyle BRICS Plus, 2024'ten bu yana yeni üyeliği yansıtmak için gayri resmî olarak kullanılmaktadır.

BRICS içindeki en büyük ekonomik güç, örgütün toplam GSYİH'sinin yaklaşık %70'ini oluşturan Çin'dir. Bu nedenle, grup içinde Çin'in baskın bir rol oynadığı kabul edilir. Batı'da bazı çevreler, BRICS kurumlarını G7 ülkelerinin öncülük ettiği küresel ekonomik ve finansal kuruluşlara bir alternatif olarak görmektedir. Diğerleri ise bu gruplaşmayı giderek artan Batı ve Amerikan karşıtı hedefler etrafında ülkelerin tutarsız bir şekilde bir araya gelmesi olarak tanımlamaktadır. BRICS, küresel finans sistemine alternatif olacak çeşitli girişimleri hayata geçirdi. Bunlar arasında Yeni Kalkınma Bankası, BRICS Koşullu Rezerv Düzenlemesi, BRICS PAY, BRICS Ortak İstatistik Yayını ve BRICS ortak rezerv para birimi yer almaktadır. Kuruluşunun ilk 15 yılı içinde BRICS, 34 farklı konuda diyalog ve iş birliği yürüten yaklaşık 60 iç grup kurumu ve düşünce kuruluşu oluşturdu. Örgüt, dünya liderleri ve yorumcular tarafından hem övgüyle hem de eleştiriyle karşılandı.

Tarihi

 Kuruluş 
BRIC terimi, başlangıçta yabancı yatırım stratejileri bağlamında geliştirildi. 2001 yılında Goldman Sachs Küresel Ekonomi Araştırmaları Başkanı ve daha sonra Goldman Sachs Varlık Yönetimi Başkanı olan Jim O'Neill tarafından yayımlanan Building Better Global Economic BRICs adlı çalışmada tanıtıldı. Günümüzde O'Neill, BRICS grubunu başarısız bir proje olarak görmektedir. Project Syndicate için 2021 yılında kaleme aldığı bir makalede BRICS ülkelerinin “şimdiye kadar anlamlı bir küresel güç olarak birleşmekten aciz olduklarını kanıtladıklarını” ve 2024 yılında “her yıl, gruplaşmanın sembolik jestler ve yüce söylemler üretmenin ötesinde gerçek bir amaca hizmet etmediğinin daha da doğrulandığını” hissettiğini yazdı.

BRIC'in ilk dört ülkesinin dışişleri bakanları, Eylül 2006'da New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Genel Görüşmeleri marjında bir araya gelerek bir dizi üst düzey toplantıya başladılar. Tam kapsamlı diplomatik toplantı ise 16 Haziran 2009'da Rusya'nın Yekaterinburg şehrinde gerçekleştirildi ve bu toplantı, grubunun ilk resmî zirvesi oldu. Zirveye Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, Hindistan Başbakanı Manmohan Singh ve Çin Devlet Başkanı Hu Cintao katıldı. Zirvenin odak noktası, küresel ekonomik durumun iyileştirilmesi ve mali kurumlarda reform yapılmasıydı. Ayrıca, dört ülkenin gelecekte nasıl daha iyi iş birliği yapabileceği ve BRIC üyelerinin çoğunluğunu oluşturan gelişmekte olan ülkelerin küresel meselelere nasıl daha fazla dâhil olabileceği tartışıldı.

2009'daki Yekaterinburg zirvesinin ardından BRIC ülkeleri “çeşitli, istikrarlı ve öngörülebilir” olması gereken yeni bir küresel rezerv para birimine ihtiyaç duyduklarını açıkladılar. Açıklamada, geçmişte Rusya'nın yaptığı gibi doğrudan Amerikan dolarının baskın konumuna yönelik bir eleştiri yer almasa da, bu duyuru doların diğer büyük para birimleri karşısında değer kaybetmesine neden oldu.

2010 BRIC genişlemesi
2010 yılında Güney Afrika BRIC grubuna katılma yönündeki girişimlerini başlattıktan sonra aynı yılın Ağustos ayında resmi katılım süreci de başladı. 24 Aralık 2010 tarihinde, BRIC ülkeleri tarafından gruba resmi olarak davet edildikten sonra Güney Afrika üye devlet statüsüne kavuştu. Bu gelişme üzerine, grubun genişlemiş üye sayısını yansıtmak adına, grubun adı BRICS olarak değiştirildi. Nisan 2011'de Güney Afrika Cumhurbaşkanı Jacob Zuma Çin'in Sanya şehrinde gerçekleşen 3. BRICS zirvesine tam üye sıfatıyla katıldı.

 Yeni Kalkınma Bankası 
Yeni Kalkınma Bankası, eski adıyla BRICS Kalkınma Bankası olarak bilinmektedir.
küçükresim|upright=1|Yeni Kalkınma Bankası Logosu
küçükresim|Merkezi Çin'in Şanghay kentinde bulunan Yeni Kalkınma Bankası, BRICS'in önde gelen kuruluşudur.
Kurulma fikri ilk defa 2012 yılında Delhi'de düzenlenen 4. BRICS zirvesinde Hindistan tarafından ortaya atıldı. 2012 Haziran'ında BRICS ülkeleri IMF’nin kredi verme gücünü artırmak amacıyla 75 milyon $ katkıda bulunacağını açıkladı. Ancak bu katkı karşılığında IMF’nin karar verme sürecinde kendilerinin lehine değişiklikler yapılması talep edildi. 2013 yılının Mart ayında, Güney Afrika’nın Durban şehrinde düzenlenen 5. BRICS zirvesinde, üye devletler “Batılı ülkelerin egemenliğindeki” IMF ve Dünya Bankası’na rakip olabilecek bir uluslararası finansal kuruluş kurmaya karar verdiler. Bu zirvede temeli atılan bu kuruluş, 2014 yılında kurulacak olan Yeni Kalkınma Bankası’ydı. 2013 yılındaki zirve sonrasında liderlerin Yeni Kalkınma Bankası’nın kuruluşu için son düzenlemelerin yapıldığına dair açıklamalarına karşın, yük paylaşımı ve yeni bankanın genel merkezinin hangi şehirde olacağına dair anlaşmazlıklar bu süreci yavaşlattı. Eylül 2013'te St. Petersburg'da düzenlenen BRICS liderleri toplantısında Çin, havuza 41 milyar dolar, Brezilya, Hindistan ve Rusya'nın her biri 18 milyar dolar ve Güney Afrika 5 milyar dolar ayırdı. Dünyanın en büyük döviz rezervlerine sahip olan ve döviz havuzunun büyük bir kısmını oluşturan Çin, daha önemli bir yönetim rolü istiyordu. Çin aynı zamanda rezervlere ev sahipliği yapan ülke olmak istiyordu.15 Temmuz 2014 tarihinde Brezilya’nın Fortaleza şehrinde düzenlenen 6. BRICS zirvesinin ilk gününde uzun süreli müzakerelere konu olan Yeni Kalkınma Bankası’nı oluşturacak anlaşma imzalandı.

BRICS kalkınma bankasının diğer bir gücü ise mevcut kurumların başlıca BRICS dışındaki şirketlere fayda sağlamasıdır ve bunun politik önemi oldukça değerlidir çünkü BRICS üye ülkelerinin yurtdışındaki çıkarlarını desteklemesine olanak sağlıyor ayrıca görüşleri sıklıkla gelişmiş Avrupa ve Amerikalı meslektaşları tarafından görmezden gelinen ülkelerin güçlenen konumlarını vurgulamalarına izin veriyor.

2015’in Mart ayında Morgan Stanley Hindistan ve Endonezya’nın gerekli ekonomik reformları gerçekleştirerek ‘kırılgan beşli’ (fragile five) grubundan sıyrıldığını açıkladı. ‘Kırılgan beşli’, gelişmekte olup aynı zamanda zayıf para birimlerine sahip beş ülkeyi tanımlamak için kullanılır. Bu terim, ilk kez 2013 yılında Brezilya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye için kullanılmıştı. 2015 yılı itibarıyla Endonezya ve Hindistan, 2017 itibarıyla ise Güney Afrika ve Brezilya gerekli düzenlemelerin tamamını yaparak bu grupta anılmamayı başardı. 2017 yılında yenilenen ‘yeni kırılgan beşli’ grubunda Türkiye, Arjantin, Pakistan, Mısır ve Katar’ın yanında yeniden yerini aldı.These are now the 5 most fragile countries exposed to higher interest rates, according to S&P , CNBC (6-10-2017)

 2024 BRICS genişlemesi 
2024 yılı itibarıyla toplam 4 ülke BRICS'e katıldı. Yeni gelen üyeler ile birlikte grubun yeni adı bilinmese de "BRICS+" olacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca eski Devlet Başkanı Alberto Fernandez döneminde BRICS'e katılmak isteyen Arjantin'in üyelik serüveni 2023 Arjantin devlet başkanı seçimlerinden sonra başa gelen yeni Devlet Başkanı Javier Milei döneminde son buldu. Javier Milei BRICS üye ülkelerine gönderdiği bir mektupta, "Arjantin Cumhuriyeti'nin 1 Ocak 2024 itibarıyla BRICS'e tam üye olarak dahil edilmesi hükümet tarafından uygun görülmedi." ifadelerinin kullandı ve üyelik başvurusundan resmen çekildi.






Potansiyel üyeler
Afganistan, Arjantin, Lübnan, Meksika ve Türkiye daha önce BRICS grubuna tam üyeliğe olan ilgilerini dile getirdi. Mısır, Nijerya, Sudan, Suriye ve en son olarak Bangladeş ve Yunanistan ise BRICS grubuna katılma yolunda adım atabileceklerini dile getirdiler.

 Türkiye ve BRICS ilişkileri 

Son yıllarda Türkiye'de siyasi çevrelerde BRICS grubuna tam üye olunması gerekliliği sık sık dile getirildi. Özellikle Türkiye ve Rusya arasındaki uçak krizi sonrasında son derece gerilen siyasi, askeri ve ekonomik ilişkilerin normalleşmeye başlaması ve özellikle 2013 sonrasında son derece gerileyen Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri sonucunda BRICS üyeliği konusu daha da önem kazanmaya başladı.Putin’in ‘jet krizi öncesine döndük’ açıklaması Rus devlet mekanizmasına da bir mesaj oldu , Sputnik Türkiye (15-11-2017)Juncker: Turkey moving away from Europe ‘in giant strides’ , Politico (29-8-2017) Dönemin başbakan yardımcısı Mehmet Şimşek, 2017 yılında BRICS ülkelerinin vereceği projelerden ve fonlardan yararlanmak amacıyla Türkiye'nin ciddiyetle tam üye olma gerekliliğini gözden geçirdiğini dile getirdi.Şimşek: Türkiye, BRICS’in kurduğu yatırım bankasına üye olabilir , Sputnik Türkiye (27-04-2017)

2024'te Dışişleri Hakan Fidan "BRICS'e üye olmak istiyoruz." açıklanmasını yaptı

Katılımcı liderler

 Zirveler 
BRICS üyesi ülkeler 2009 yılından bu yana her yıl toplanırlar. BRIC olarak 2009 ve 2010 yılında,Güney Afrika'nın katılmasıyla beş üyeli olarak (BRICS) 2011 yılından itibaren düzenlenmeye başladı.
+  Tarih  Ev sahibi ülke  Ev sahibi şehir 1.  16 Haziran 2009    Yekaterinburg 2.  15 Nisan 2010    Brasília 3.  14 Nisan 2011    Sanya 4.  29 Mart 2012    Yeni Delhi 5.  26-27 Mart 2013    Durban 6.  14-16 Temmuz 2014    Fortaleza 7.  8-9 Temmuz 2015    Ufa 8.  15-16 Ekim 2016    Goa 9.  3-5 Eylül 2017    Xiamen10.25-27 Temmuz 2018Johannesburg11.13-14 Kasım 2019Brasília12.21-23 Temmuz 2020 (COVID-19 pandemisi sebebiyle ertelendi)
17 Kasım 2020 (videokonferans)Sankt-Peterburg13.9 Eylül 2021 (videokonferans)Yeni Delhi14.23 Haziran 2022 (videokonferans)Pekin15.22-24 Ağustos 2023Johannesburg16.22-24 Ekim 2024Kazan

Ayrıca bakınız 
MIKTA

 Kaynakça 


Kategori:Ülke sınıflandırmaları
Kategori:Brezilya'nın dış ilişkileri
Kategori:Rusya'nın dış ilişkileri
Kategori:Hindistan'ın dış ilişkileri
Kategori:Çin'in dış ilişkileri
Kategori:Güney Afrika Cumhuriyeti'nin dış ilişkileri
Kategori:Ekonomi tarihi
Kategori:Ekonomi terimleri
Kategori:2000'ler neolojizmleri
Kategori:2006'da uluslararası ilişkiler
Kategori:2009'da uluslararası ilişkiler
Kategori:Çin-Hindistan ilişkileri
Kategori:Çin-İran ilişkileri
Kategori:Çin-Rusya ilişkileri
Kategori:Etiyopya-Rusya ilişkileri
Kategori:Hindistan-Rusya ilişkileri
Kategori:Uluslararası ekonomik örgütler
Kategori:Uluslararası siyasi örgütler
Kategori:İran-Rusya ilişkileri
Kategori:2006'da kurulan kuruluşlar
Kategori:2009'da kurulan kuruluşlar