Bülbülü Öldürmek (film)

Bülbülü Öldürmek 1962 ABD yapımı sinema filmidir. İngilizce özgün başlığı To Kill a Mockingbird olan film, Türkiye'de Uğursuz Kuş başlığıyla da gösterilmiştir.

Harper Lee'nin 1960 tarihli ve Pulitzer Ödüllü otobiyografik romanından uyarlayarak senaryosunu Horton Foote'un yazdığı filmi, Robert Mulligan yönetmiş, önemli rollerinde Gregory Peck, John Megna ve Frank Overton oynamışlardır. Müzikleri Elmer Bernstein'e ait olan filmin yapımcısı Alan J. Pakula'dır. Film, özgün müziği ile Altın Küre ödülü kazanmıştı.

Büyük Buhran yılları olan 1930'larda ABD'nin muhafazâkar ve ırkçı güney eyaletlerinden Alabama'da, tecavüz iddiasıyla tutuklanan zenci bir adamın savunmasını üstlenen ve müvekkilinin savunması sırasında da muhafazakar ve yobaz kasaba halkına karşı duran ilkeli ve cesur bir avukatın öyküsünün anlatıldığı bu siyah beyaz film uyarlandığı roman kadar ses getirmişti.

Film, sekiz dalda birden aday gösterildiği Akademi Ödülleri'nden en iyi erkek oyuncu, en iyi sanat yönetmeni ve en iyi uyarlama senaryo dallarında olmak üzere üç oscar kazandı. Ayrıca Cannes Film Festivali'nde Robert Mulligan'a Gary Cooper Ödülü kazandırdı.

Bülbülü Öldürmek, ABD'de kültürel, tarihi ve estetik olarak değerli filmler arasına seçilmiş ve Kongre Kütüphanesi'nin Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

Bülbülü Öldürmek, Amerikan Barolar Birliği tarafından 2008 yılında sinema tarihinin en iyi mahkeme filmi seçildi. Onu 12 Öfkeli Adam (1957) ve Kuzenim Vinny (1992) filmleri izledi.

 Özet 
ABD'nin güney eyaletlerinden Alabama'da bir kasabada, büyük ekonomik bunalımın yaşandığı 1930'larda ırkçılığın en doruk noktasında olduğu bir zamanda, beyaz bir kadının ırzına geçtiği iddiası ile tutuklanan siyahi gencin savunmasını, avukat Atticus Finch (Gregory Peck) üstlenir. Irkçı ve önyargılı kasaba halkı davadan çekilmesi için avukata baskı yapar, ancak ilkeli ve idealist bir avukat olan Atticus savunmayı sürdürmeye kararlıdır.

 Olay Örgüsü 
Anlatım yetişkin Jean Louise "Scout" Finch'e aittir. Genç İzci ve ağabeyi Jem, 1930'ların başında Alabama, Maycomb'da yaşıyor. Ailenin mütevazı imkanlarına rağmen çocuklar, dul babaları Atticus Finch ve Afrikalı-Amerikalı hizmetçileri Calpurnia ile mutlu bir çocukluk geçiriyorlar.

Yaz boyunca Jem, Scout ve arkadaşları Dill oyunlar oynar ve sık sık kardeşi Nathan'la birlikte yaşayan tuhaf, münzevi komşusu Arthur "Boo" Radley'i ararlar. Çocuklar evden nadiren çıkan Boo'yu hiç görmediler. Jem ara sıra Radley arazisindeki bir ağaç budağına bırakılmış küçük nesneler buluyor. Bunlar arasında kırık bir cep saati, eski bir heceleme madalyası, bir çakı ve Jem ile Scout'a benzeyen iki oyma sabun bebek yer alıyor.

Bir avukat olan Atticus, "tüm insanların adil muameleyi, diğer yanağını dönmeyi ve inandıklarını savunmayı hak ettiğine" inanıyor. Atticus'un müşterilerinin çoğu, ticaretteki yasal hizmetlerinin bedelini ödeyen, genellikle ona taze ürünler, yakacak odun vb. bırakan yoksul çiftçilerdir.  Atticus'un avukat olarak çalışması, Scout ve Jem'in sıklıkla kasabanın yoksullukla daha da kötüleşen ırkçılığına maruz kalmasına neden olur. Bunun sonucunda çocuklar daha çabuk olgunlaşır.

Yerel yargıç, Atticus'tan Mayella Ewell adında beyaz bir kıza tecavüz etmekle suçlanan Afrikalı-Amerikalı Tom Robinson'u savunmasını ister ve Atticus da aynı fikirde olur. Bu durum kasabadaki gerilimi artırır ve Jem ile Scout'un okul bahçesinde alay konusu olmasına neden olur.

Duruşmadan bir akşam önce Atticus, bir linç çetesinin geldiği Robinson'u korumak için önde oturuyor. Scout, Jem ve Dill beklenmedik bir şekilde yüzleşmeyi kesintiye uğratır. Çetenin amacından habersiz olan Scout, Bay Cunningham'ı tanır ve ondan sınıf arkadaşı olan oğlu Walter'a merhaba demesini ister. Utanır ve kalabalık dağılır.

Duruşmada, Tom'un Mayella'nın isteği üzerine bir şifoniyeri parçalamak için Ewell mülküne girdiği ve Mayella'nın o sıralarda dövüldüğüne dair işaretler gösterdiği iddia edildi. Atticus'un savunma argümanlarından biri, Tom'un sol kolunun yıllar önce bir çiftçi kazası nedeniyle sakatlandığı, ancak sözde tecavüzcünün Mayella'ya tecavüz etmeden önce çoğunlukla sol eliyle saldırmak zorunda kalması gerektiğidir.

Atticus, Mayella'nın babası Bob Ewell'in solak olduğunu gösteriyor ve Mayella'yı genç Afrikalı-Amerikalı sanığı baştan çıkarırken yakaladığı için dövdüğünü ima ediyor. Ayrıca Mayella'nın tecavüz iddiasının ardından hiçbir zaman doktor tarafından muayene edilmediğini de belirtiyor. Tom, kürsüye çıkarak Mayella'ya saldırdığını reddediyor, ancak Mayella'nın onu kendi isteği dışında öptüğünü belirtiyor. Daha önce Mayella'ya onun isteği üzerine çeşitli ev işlerinde yardım ettiğini çünkü "onun için üzüldüğünü" ifade ediyor - bu sözler savcının hızlı, olumsuz tepkisine ve beyaz izleyicilerin nefesinin kesilmesine neden oluyor.

Kapanış konuşmasında Atticus, tamamı beyaz erkeklerden oluşan jüriden önyargılarını bir kenara bırakıp Tom'un bariz masumiyetine odaklanmalarını ister. Ancak Tom suçlu bulundu. Atticus mahkeme salonundan çıkarken balkondaki Afro-Amerikalı seyirciler saygı ve takdirlerini göstermek için ayağa kalkıyorlar.

Atticus eve geldiğinde Şerif Tate, Tom'un hapishaneye nakledilmesi sırasında, sözde kaçmaya çalışırken öldürüldüğünü söyler. Atticus, Jem'le birlikte Tom'un öldüğünü onlara bildirmek için Robinson'ların yanına gider. Bob Ewell beliriyor ve yüzüne tükürüyor.

Sonbahar gelir ve Scout ve Jem, Scout'un jambonu canlandırdığı bir akşam okulu yarışmasına katılır. Gösteriden sonra Scout elbisesini ve ayakkabılarını bulamaz ve onu büyük, sert kabuklu kostümü giyerek Jem'le birlikte eve yürümeye zorlar. Scout ve Jem ormanı keserken saldırıya uğrar. Scout'un hantal kostümü onu koruyor ancak görüşünü kısıtlıyor. Saldırgan, Jem'i baygın bir şekilde yere serer, ancak kendisi de Scout'un görmediği ikinci bir adam tarafından saldırıya uğrar (ve öldürülür). Scout kostümünden kaçar ve ikinci adamın Jem'i evlerine doğru taşıdığını görür. Scout onları takip eder ve çılgına dönmüş Atticus'un kollarına koşar. Hala bilinci yerinde olmayan Jem'in kırık kolu Doc Reynolds tarafından tedavi ediliyor.

Scout, Şerif Tate ve babasına olanları anlatır, ardından Jem'in yatak odası kapısının arkasında tuhaf bir adam olduğunu fark eder. Atticus, Scout'u Boo olarak tanıdığı Arthur Radley ile tanıştırır. Jem ve Scout'u kurtaran, Bob Ewell'i alt eden ve Jem'i eve taşıyan kişi Boo'ydu. Şerif, görünüşe göre Atticus'un kendisini mahkemede küçük düşürmesinden intikam almak isteyen Ewell'in saldırı mahallinde öldüğünü bildirdi. Atticus yanlışlıkla Jem'in Ewell'i nefsi müdafaa için öldürdüğünü varsayar, ancak Şerif Tate gerçeği anlar - Boo, Ewell'i çocukları savunurken öldürmüştür. Ancak Ewell'in basitçe bıçağının üzerine düştüğünü söylemekte ısrar ediyor ve acı verici derecede utangaç ve içe dönük Boo'yu kahramanlığı nedeniyle ilgi odağı haline getirmeyi reddediyor. Atticus'u şaşırtacak şekilde Scout da aynı fikirde ve istenmeyen ilginin şarkı söylemekten başka bir şey yapmayan alaycı kuşu öldürmek gibi olacağına işaret ediyor.

 Oyuncu kadrosu 
Aktör/AktrisRolüGregory Peck  Atticus FinchJohn Megna  Charles Baker 'Dill' HarrisFrank Overton  Şerif Heck TateRosemary Murphy  Maudie AtkinsonRuth White  Mrs. DuboseBrock Peters  Tom RobinsonEstelle Evans  CalpurniaRobert Duvall  Arthur 'Boo' RadleyMary Badham Scout (Finch)Phillip Alford  Jem (Finch)
küçükresim|sağ|upright=1.14|Avukat Atticus Finch (Gregory Peck) müvekkili Tom Robinson (Brock Peters) ile mahkeme salonunda.

 Film hakkında notlar 
 1963 yılında filme tam 3 Oscar verildi. Bunlar "En iyi erkek oyuncu" (Gregory Peck), "En iyi sanat yönetimi" (Alexander Golitzen, Henry Bumstead ve Oliver Emert) ve "En iyi uyarlama senaryo" (Horton Foote) dallarında idi. Ayrıca film 5 dalda da Oscar'a aday gösterildi. Bunlar da "En iyi film", "En iyi yönetmen", "En iyi yardımcı kadın oyuncu", "En iyi görüntü yönetimi" ve "En iyi müzik" dallarında idi. Film başka birçok yarışmada toplam 11 ödüle ve 12 adaylığa daha layık görüldü.
 Filmin senaryosu, Harper Lee'nin 1960'ta yayınladığı aynı adlı romanından uyarlanmıştır. Roman Pulitzer ödülü kazanmıştı.
 Kitap 60'lı ve 70'li yıllarda Türkiye'de yabancı dille eğitim yapan okulların İngilizce müfredat programlarında sürekli olarak yer aldı, hâlâ da bazılarında okutulmaktadır.
 Filmdeki "Dill" karakteri (Filmde John Megna canlandırıyor) Harper Lee'nin çocukluk arkadaşı olan Truman Capote'den esinlenilerek yaratılmıştır.
 Bu film Robert Duvall'in ilk filmidir.
 Bülbülü Öldürmek, her zaman IMDb'nin "en iyi 250 film" listesine girmekte ve sıralamada sürekli olarak üst sıralarda yer almaktadır.
 "Amerikan Film Enstitüsü" 2007'de filmi "Tüm zamanların en önemli filmleri" listesinde 25. sırada ilan etmiştir.
 Filmin yapımcısı Alan J. Pakula yapımcılığından çok yönetmenliği ile tanınmıştır. Yönettiği filmlerden Sophie's Choice (Sophie'nin Seçimi) (1982), All the President's Men (1976), The Parallax View (1974) ve Klute (Fahişe) (1971) en çok bilinenleridir.
 Filmin müziği çok çalışkan ve verimli bir besteci/müzisyen olan Elmer Bernstein tarafından yapılmıştır. Bernstein 1951-2004 yılları arasında 238 filmin müziğini besteledi, 47 kadar filmin Soundtrack'ını hazırladı.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi filmleri
Kategori:Film ödülü sahipleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri tarihî filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri romanlarından uyarlanan filmler
Kategori:Mahkeme salonu dramaları
Kategori:Konusu Alabama'da geçen filmler
Kategori:Robert Mulligan'ın yönettiği filmler
Kategori:Russell Harlan'ın görüntülediği filmler
Kategori:Elmer Bernstein'ın müziğini yaptığı filmler
Kategori:Irkçılık ile ilgili filmler
Kategori:Universal Pictures filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri polisiye dram filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri aile filmleri
Kategori:1960'larda İngilizce filmler
Kategori:Avukatlar ile ilgili filmler
Kategori:1962 çıkışlı dramatik filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri dramatik hukuk filmleri
Kategori:İngilizce polisiye dram filmleri
Kategori:Gregory Peck'in yapımcısı olduğu filmler