Iğdır yöresi halk kültürü

Iğdır yöresi, Doğu Anadolu Bölgesi kültür özelliklerini barındırmaktadır. Tarihi, gelenekleri, tarihî eserleri, inançlarıyla doğu kültürünün beşiklerinden biridir.

 Geleneksel yiyecek ve içecekleri 

 Geleneksel El Sanatları 
küçükresim|sağ|upright=1|Halın dokumacılığı
Yörede el sanatları günümüzde de devam etmektedir. Bu konuda kimi resmi kurumlarca yörede kurslar düzenlenmekte ve el sanatları desteklenmektedir 
Yörede yapılan el sanatları aşağıdaki gibidir;
 Kilim
 Keçe
 Kafkas Halıları
 Karabağ Kilimleri

 Türküler 
Türk insanının kendisini anlattığı türkülerin bölgede çeşitli örneklerini görmek mümkündür. Bunların bir kısmı derlenmişse de, bir kısmı da halen derlenmemiş ve kulaktan kulağa aktarılmaktadır. Genel olarak Iğdır'daki türküler Azerice ile söylenmektedir.

 Gelenek ve görenekler 
 Nevruz Bayramı kutlamaları 
Azeri ve Kürt asıllı yurttaşların yaşadığı Iğdır yöresinde Nevruz Bayramı herkes tarafından kutlanmaktadır. Yazılı kaynaklar bu yörelerde Nevruz'un algılanış ve kutlanmasının Azerbaycan'dan veya İran'dan farklı olmadığını göstermektedir. Bayramdan bir hafta önceki Salı ve Perşembe günleri kabir ziyaretleri yapılan Iğdır'da Nevruz ateşleri yakılır en az üç defa üstünden atlanır. Ateşten atlamakla bütün ağrı ve hastalıkların şifa bulacağı kabul edilir.

Atlanırken okunan manilerden biri:

Ağırlığım-uğurluğum odlara
Baharda menle hoppanmayan yodlara
Ağırlığım od olsun
Yaddan yanan yad olsun...

Iğdır'da Nevruz 21 Mart'tan bir önceki Salı gününden itibaren kutlanmaya başlar. Yörede "yedi levin" adı verilen bu gelenek için bayrama kadar 7 çeşit kuruyemiş hazırlanır. Levin çerez anlamındadır. Bayram günü herkes gücü yettiği kadar yedi çeşit çerez alır, bayram ziyaretine gidilen eş dosta verilir. Buna "pay çıkmak" denir. Kırmızı renk versin diye soğan kabuğu ile boyanan yumurta, kaynatılır ve tokuşturulur. Gece tanıdıkların evleri gizlice dinlenir. Kapıları dinleyenler tuttukları dileklere göre konuşmaları yorumlarlar. "Baca baca" adı verilen geleneğe göre ise ateşler yakılır, üstünden atlanır. (WebCite®)

Birçok Kürt şair ve yazarın da eserlerinde yer alan Nevruz'u Kürtler 21, 22 ve 23 Mart'ta kutlarlar. Bu bayram ile Kürtler çoğunlukla şehir dışındaki bölgelerde ve açık alanlarda bir araya gelir ve gelmekte olan ilkbaharı kutlarlar. Kadınlar rengarenk elbiseler giyerler ve başlarına pullarla süslenmiş ışıltılı örtüler örterler. Topluluk büyük bir ateş yakar ve bu ateşin etrafında dans ederek ya da üstünden atlayarak büyük bir coşkuyla bu bayramı kutlarlar.http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/diarbkrj.htm  (İngilizce)http://www.marcocavallini.it/kurdish.html  (İtalyanca)

 Halk Oyunları 
Iğdır ve yöresi diğer sahalarda olduğu gibi halk oyunlarında da büyük bir zenginliğe sahiptir. Bunlar genellikle kadın ve erkeklerin birlikte veya ayrı ayrı oynadıkları oyunlardan oluşmuştur. Çalgı olarak; garmon, tar, nağara (davul), ney, zurna gibi aletler kullanılmaktadır.
küçükresim|sağ|upright=1.14|Naz Eyleme Oyunu
küçükresim|sağ|upright=1.14|Gaytağı Oyunu
Iğdır yöresine ait Azerilerin oynadığı halk oyunları;
 Abbas Gendi (Çay şekeri)
 Abayı
 Avarı
 Ağır Garadağlı
 Azerbaycan
 Alça Gülü
 Asma-Kesme
 Asta Garabağlı
 Ay Beri Bah
 Benövşe (Menekşe)
 Beyaz Geceler
 Brilyant (Pırlanta)
 Cengi
 Ceyranı
 Cehribeyim
 Çalparağ
 Çattadı
 Çay
 Çit Tuman
 Darçını 
 Desmalı
 Enzeli
 Gazağı
 Gaytağı
 Goçeli
 Gızlar Bulağı
 Gızılgül
 Gıtgılıda
 Gelin Havası
 Gofta
 Gülegez
 Gelin Getirme
 Gülmeyi
 Hala-Bacı
 Halay
 Hançobanı
 Hoşgelişler Ola
 Iğdır Barı
 Innabı
 İki Arvadlı
 Kışkanç
 Köroğlu
 Lâle
 Lezgi
 Mehribanım Çal Oyna
 Naz Eyleme
 Sarı Gelin
 Sarı Köynek
 Semeni
 Şalaho
 Şeyh Şamil
 Terekeme
 Vağzalı
 Velaçola
 Yallı

Iğdır yöresine ait Kürt asıllı vatandaşların oynadıkları oyunlar ise genellikle Ağrı, Van ve Bitlis yörelerinden alınan ve geneli Yallı şeklinde olan oyunlardır. Bunlar:
Kınami (Kısa Gelin)
Kalemer (İhtiyar)
Kofi
Sepek (Üç Adım)
Miraz (Gönlüm)
Halay
Tek Ayak
Düz Halay
Benni
Delilo

 Iğdır Yöresi Halk Oyunları'nda Çalınan Müzik Aletleri 

 Garmon
 Davul 
 Goşa Nağara
 Tar
 Kabak kemane
 Kemençe
 Balaban
 Tulum
 Tütek
 Klarnet 
 Zurna

 Geleneksel kıyafetleri 
 Kadın kıyafetleri 
 Taç: Başa giyilir, hilal şeklinde, 1 m uzunluğunda ve 0.5 m genişlikte süslü ve ince tül.
 Ayakkabı: Genellikle beyaz renkli ve tabansız ayakkabı.
 Gömlek: Eteklerin altından giyilen, saten ya da ipekten yapılan, kostümün rengine göre seçilen, yarım boğazlı ve düğmeli kıyafet.
 Alt Şalvar (Finka): Eteklerin altından giyilen ince saten veya keten kumaştan yapılan, alt kısmı dar ve ayak bilekleri kısmı düğmeli alt giyecek.
 Kostüm: Kadife kumaştan yapılan tek parçalı giysi.
 Kuşak: İşlemeli, günümüzdeki kemerin görevini gören parçadır.

 Erkek kıyafetleri 
 Papak/Kalpak: Başa giyilen körpe kuzu dersinden yapılan başlık
 Gömlek: Genellikle beyaz renk kullanılan boğaz kısmı süslü olan bir çeşit gömlek.
 Şalvar: Alta giyilir ve Potur şeklinde siyah renkli kumaştan yapılır.
 Kayış: Eni 3 cm, boyu 1.5 m olan deriden yapılır. Kenar kısmı saçaklıdır.
 Çizme: Yumuşak, ince deriden yapılan tek parça olan bağcıklı ayakkabı.
 Kama: Yay biçiminde, uçları oval şekilde olan işlemeli ve süslü kabza.
 Cepken: Kol uzunluğu parmak uzunluğundan 10 cm daha uzun şeklinde ve iç astarı kırmızı satenden yapılan ve genellikle siyah renkte olan ve üzerinde mermilikler bulunan giysi.

 Çocuk kıyafetleri 
Dünyaya gelen çocuk, erkek olsun kız olsun aynı elbise giydirilir. Çocuk doğduktan sonra onu gelişigüzel fakat temiz bir bezle sararlar. Önceden ona yapılmış olan elbiseyi getirerek giydirirler. Bu tahminen çocuğun boyunda (uzunluğunda) yapılmış bir gömlektir. Giyildiğinde zorluk olmasın diye önü göbeğe kadar açık fakat düğmelidir. Kolları da çocuğun ellerine ve hareketine mani teşkil etmeyecek kısalıktadır.

Kundak, normal ölçüler dahilinde sağlığa uygun bir şekilde yapılmaktadır. Çocuğa hazırlanan gömlek giydirildikten sonra temiz bezlerle sarılır. Sonra kundağa, astar görevini gören bezle sarılır. Bu bezin koyu renklerden olmasına dikkat edilir. En üst kısma kundak bezi sarılır. Kundak bezi, işlemeli ve çeşitli motiflidir. Kundak, kundak bağı denilen bir bağla ayrıca sarılmaktadır.

Bundan sonra çocukların başına ayrıca başlık yapılır, buna "papah" da denilir. Papahlar çeşitli olurlar. Bazılarının ortaları sivri olup, bir külahı andırmaktadır. Çocukların ayaklarına ayrıca çorap biçiminde "patik" giydirilir.

 Kaynakça 

 Iğdır Valiliği 
 Türkü Sitesi 
 T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı 
 Kültür ve Turizm Yönleriyle Iğdır, Ziya Zakir ACAR 
 Her Yönüyle Iğdır, Ziya Zakir ACAR

Halk
Kategori:Türkiye'de folklor