Tomris Giritlioğlu

Tomris Arcak Giritlioğlu (1957, Konya - 23 Eylül 2024, İstanbul), yönetmen, senaryo yazarı, yapımcı, proje tasarımcısı.

1999 yılında çektiği Salkım Hanımın Taneleri ile üne kavuşmuş bir sinema yönetmenidir. Kurşun Yarası, Çemberimde Gül Oya gibi dizilerin yapımcı veya proje tasarımcısı olarak Türkiye'de yakın tarih ile ilgili dönem dizilerini başlatan kişi olmuştur.

 Yaşamı 
1954 yılında Konya'nın Kadınhanı ilçesinde doğdu. Babası o sırada Kadınhanı'nda hakimlik yapan Ali Arcak, annesi Sakine Arcak (Günaydın) idi. Annesi Adanalı, babası Antakyalıdır. Çocukluğu bu yörelerde geçti. Babası Ali Arcak, 1980–1988 yılları arasında Yargıtay 5. Dairesi başkanlığını yürüttü. İlkokul 3. sınıftan sonra eğitim hayatına TED Ankara Koleji'ne devam etti. Yükseköğrenimini Hacettepe Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünde tamamladı. Deniz Arcak amcasının kızıdır.

Üniversite yıllarında ‘sıkı bir devrimci’ olarak tanındı. Üniversite öğrencisi iken sinema yönetmeni olmaya karar verdi. Üniversiteden mezun olduktan sonra 1979'da TRT'de çevirmen olarak çalışmaya başladı. 1977'de TRT Haber Dairesi Başkanı Aycan Giritlioğlu (1940-2023) ile evlendi. 22 yıl sürecek olan bu evlilikten 9 Eylül 1980'de oğlu Ilgaz Giritlioğlu dünyaya geldi. Bu evlilik Aycan Giritlioğlu'nun 2. evliliğiydi. İlk eşi İnci ve oğlu Kerem 1976 Zagreb uçak kazasında hayatını kaybetmişti. Aycan Giritlioğlu 12 Eylül'den sonra TRT'den uzaklaştırılan 101 kişiden biriydi.

TRT'de bir süre Çocuk Programları ile Eğitim Kültür Bölümleri'nde asistanlık yaptıktan sonra Belgesel Programlar Müdürlüğü'ne geçti.  "Tabletten Belgesele" ve "İşte Beyoğlu" adlı iki yarı belgesel film çekti. 1988'de TRT'nin Drama Bölümüne geçti ve 1989'da Kantodan Tangoya adlı mini diziyi çekti.

İlk uzun metrajlı filmi Suyun Öte Yanı'nı 1991'de çekti. Türk -Yunan mübadelesini anlatan film, 11. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü ile En İyi Yönetmen Ödülü'ne, 4. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde En İyi İkinci Film ödülüne  değer görüldü. 1994'te Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Yaz Yağmuru adlı öyküsünü aynı adla sinemaya uyarladı. Mehmet Eroğlu'nun Yarım Kalan Yürüyüş romanından uyarladığı 80. Adım (1995), 8. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde Seçiciler Kurulu Özel Ödülü'nü ve 15. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nde Ulusal Film Yarışması'nda En İyi Film ve En İyi Yönetmen ödüllerini aldı.

1999 yılında yönetmenliğini yaptığı, 1940'larda gayrimüslimlere getirilen Varlık Vergisini ve Aşkale Sürgününü işleyen Salkım Hanımın Taneleri adlı film ile üne kavuştu. Film, Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "En İyi Film" ödülünü; Ankara Uluslararası Film Festivali'nde ise Mahmut Tali Öngören Özel Ödülü'nü aldı.

2002'de TRT'den emekli olan Giritlioğlu, Salkım Hanımın Taneleri filminin devamı niteliğindeki Güz Sancısı filmini 2008'de tamamladı. Birbiriyle bağlantılı olan “Suyun Öte Yanı”, “Salkım Hanımın Taneleri” ve “Güz Sancısı” eserleri üçleme olarak kabul edilir.

Sanatçı, emekli olduktan sonra özel televizyonlar için dizi film projeleri üretmeye başladı. Dizilerin kiminde yapımcı kiminde ise proje tasarımcısı olarak görev aldı. Türkiye'de 'dönem dizisi' akımını başlatan kişi oldu ve ‘Kurşun Yarası’ ‘Çemberimde Gül Oya’, ‘Ihlamurlar Altında’‘, Hatırla Sevgili’, ‘Karayılan’, ‘Asi’, ‘Gönülçelen’, ‘Kasaba’, ‘Bu Kalp Seni Unutur mu?’, ‘Her Şeye Rağmen’ ürettiği yapımlardandır. Bir süre kanser tedavisi gören Giritlioğlu, 23 Eylül 2024 tarihinde hayatını kaybetti.

 Filmografi 
 Yönetmen olarak 
 1989: Kantodan Tangoya
 1991: Suyun Öte Yanı
 1993: Yaz Yağmuru
 1996: 80. Adım
 1997: Kördüğüm
 1999: Salkım Hanımın Taneleri
 2008: Güz Sancısı

 Senarist olarak 
 1989: Kantodan Tangoya
 1993: Yaz Yağmuru

 Yapımcı olarak 
 2002: Aşk Meydan Savaşı
 2005-2006: Aşka Sürgün
 2006: Esir Kalpler
 2007-2009: Asi
 2009-2010: Bu Kalp Seni Unutur mu?
 2009-2010: Kasaba

 Proje tasarım 
 2002-2003: Gülbeyaz
 2002: Azad
 2003-2004: Sultan Makamı
 2003-2005: Kurşun Yarası
 2004-2005: Çemberimde Gül Oya
 2004: Bir Aşk Hikayesi
 2005-2007: Ihlamurlar Altında
 2005: Aşk Yolu
 2005: Seher Vakti
 2006-2007: Kırık Kanatlar
 2006-2008: Hatırla Sevgili
 2006: Erkekler Ağlamaz
 2007-2008: Karayılan
 2007-2009: Asi
 2009-2010: Bu Kalp Seni Unutur mu?
 2009: Kül ve Ateş
 2010-2011: Gönülçelen
 2012-2013: Kayıp Şehir 
 2014: Her Sevda Bir Veda

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Beyazperde'de Tomris Giritlioğlu 
 IMDb'de Tomris Giritlioğlu
 Sinemalar.com'da Tomris Giritlioğlu 
 SinemaTürk'te Tomris Giritlioğlu 
 TSA'de Tomris Giritlioğlu 
  Türkiye Sineması Görsel Hafıza Projesi sayfası
 "Sinemanın devrimci kızı", 15 Ocak 2000, Aksiyon Dergisi

Kategori:1957 doğumlular
Kategori:2024'te ölenler
Kategori:Türk senaristler
Kategori:Türk kadın film yönetmenleri
Kategori:Türk film yapımcıları
Kategori:Kadınhanı doğumlular
Kategori:Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenim görenler
Kategori:Konya ili doğumlu yazarlar