1948 Türkiye İktisat Kongresi

1948 Türkiye İktisat Kongresi, 22-27 Kasım 1948'de, Ahmet Hamdi Başar (Limancı Hamdi) 'ın kurduğu İstanbul Tüccar Derneği'ninAdres: Galata, Eski Yolcu Salonu karşısında, Frenk Han, No: 27-30. Telefon: 40452. Telgraf adresi: Kongre. Posta Kutusu: 1300 girişimiyle İstanbul, Taksim Belediye Gazinosu'nda yapılmış; irtibat merkezi olarak, Galata Yolcu Salonu'nun 3. katındaki tarihi Liman Lokantası, sabahtan gece yarısına kadar, kongre üyelerinin emrine amade kılınmıştır.

Atatürk'ün 1923 yılında düzenlediği İzmir İktisat Kongresi'nden sonra 2. defa düzenlenen, Cumhuriyetin en önemli ve özellikli kongresidir. 1923 İzmir İktisat Kongresi Atatürk tarafından düzenlenip, ilk Kongre olma özelliğini taşırken; bu defa bu ikinci Kongre halk kuruluşları tarafından, tamamen halkın, İnönü'nün ekonomi politikalarına karşı demokratik bir kalkışma niteliği taşıması daha da büyük bir önem arz etmektedir. Öyle ki, 27 yıllık ilk Cumhuriyet hükûmetinin değişerek, 1950 seçimlerinde Demokrat Parti'nin ezici çoğunluğuyla iktidara gelmesi, Millî Şef'liğin sona ermesi ve dolaylı olarak da 1960 Darbesi'ne yol açan etkenlerden biri olması özelliğine de sahiptir. Kongreye CHP yönetimi sıcak bakmamıştır.

İnönü Hükûmeti'nin, özel teşebbüse baskıcı ekonomik politikalarına karşı bir tepki olarak düzenlenmiştir. Özetle, Türk sanayici ve iş adamlarının da ülke ekonomisinde söz sahibi olmak istemeleri; Muamele Vergisi gibi sanayileşmeye engel teşkil eden vergilerin kaldırılması veya yeniden gözden geçirilmesi talep edilmektedir. Ülke çapında 1300'den fazla iş insanı ve sanayiciye davetiye gönderilmiş, 1100 kadar katılımcı yurdun her köşesinden gelerek Kongreye katılmıştır.

Kongrenin devamı süresince Galata Yolcu Salonu'nda bir irtibat (bağlantı) bürosu kurulmuş ve bu büro 4 Aralık 1948 Cumartesi akşamına kadar çalışmıştır.

1948 Türkiye İktisat Kongresi'''nin kanuni ve idari mesuliyeti İstanbul Tüccar Derneği'ne aittir.

İstanbul Tüccar Derneği Yönetim Kurulu, 29 Haziran 1948 Salı günü yaptığı toplantıda, memleketin güncel iktisadi sorunlarını memleket ölçüsünde bir inceleme ve müzakere (fikir alışverişinde bulunma, oylama) konusu yapmak üzere İstanbul'da bir Türkiye Ticaret ve İktisat Kongresi akdini kabul ve bu hususta (konuda) hazırlanan yönetmeliği onaylayarak, Kongrenin düzenlenme ve idaresi için İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, Bölge Sanayi Birliği, Türkiye İktisatçılar Derneğiyle İstanbul Tüccar Derneği temsilcilerinden müteşekkil bir Tertip Komitesi oluşturulmasını karar altına almıştır.

Bu karar üzerine kurulan Tertip Komitesi, ilk toplantısını 3 Ağustos 1948 Salı günü saat 17:00'de İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası'nda yapmış ve Kongre Yönetmeliğini onaylama ve gündemini tespit ederek faaliyete başlamıştır.

Kongrenin toplanmasını ve idaresini sağlamak için İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası, İstanbul Bölge Sanayi Birliği, Türkiye İktisatçılar Derneği ve İstanbul Tüccar Derneği'nden yollanmış üçer temsilci ile Türk Ekonomi Kurumu'nun temsilcilerinden oluşan bir Tertip Komitesi (düzenleme alt kurulu) oluşturulmuştur.

Kongreye; zamanın milletvekilleri, devlet teşekkülleri mensupları (kamu kuruluşları yetkilileri), profesör ve akademisyenler, gazeteciler, tüccarlar, sanayiciler ve iş adamları katılmışlardır.

Basın, Kongre görüşmelerini uzun süre gündemde tutmuştur.

 MADDE 4'te belirtildiği üzere gündemi 

 a) Devletçilik ve devlet müdahalesi,
 b) Dış ticaret rejimi,
 c) Vergi reformu

bakımlarından incelenmesidir.

 Açılış konuşmaları 

 Tertip Komitesi Başkanı İzzet Akosman,
 İstanbul Tüccar Derneği Genel Sekreteri Ahmet Hamdi Başar,
 İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası adına Hüsnü Arsan,
 İstanbul Bölgesi Sanayi Birliği adına Dr. Cudi Birtek,
 Türkiye İktisatçılar Derneği adına Prof.Refii Suvla,
 Türk Ekonomi Kurumu adına Prof.Mehmet Muhlis Ete

tarafından yapılmıştır.

 Tertip Komitesi 
 Başkan: İzzet Akosman İstanbul Tüccar Derneği Başkanı
 Başkan Vekili: Hüsnü Arsan İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası
İdare Hey'eti Azasından
 Başkan Vekili: Cudi Birkek İstanbul Sanayi Birliği Başkanı
 Başkan Vekili: Prof. R. Şükrü Sulva Türkiye İktisatçılarDerneği Başkanı
 Başkan Vekili: Prof. Muhlis Ete Türk Ekonomi Kurumu Başkanı
 Aza: Bedri Nedim Göknil İstanbul Tüccar Derneğinden
 Aza: Muhlis Erdener İstanbul Tüccar Derneğinden
 Aza: Hüsnü Himmetoğlu Sanayi Birliğinden
 Aza: Halid Güleryüz Sanayi Birliğinden
 Aza: Prof. Reşat Nalbantoğlu Türkiye İktisatçılar Derneğinden
 Aza: Neumark Türkiye İktisatçılar Derneğinden
 Kongre Genel Sekreteri: Ahmet Hamdi Başar

 Kongre Başkanlık Divanı 
 Başkan: İzzet Akosman İstanbul Tüccar Derneği Başkanı
 Başkan Vekili: Hüsnü Ersan İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası
İdare Heyeti Azasından
 Başkan Vekili: Salahattin Sanver İzmir Tic.ve San.Odası Başkanı
 Başkan Vekili: Mümtaz Yağcıoğlu Ankara Tic.ve San.Od.İkinci Bşk.
 Başkan Vekili: Prof. R. Şükrü Sulva Türkiye İkt.Derneği Başkanı
 Başkan Vekili: Kazım Taşkent Türkiye Ekonomi Kurumundan
Katipler:
 Nafiz Tekinkaya
 Nejat Muhsinoğlu
 Fevzi Kızıklı
 Nuri Erkanlı
 Ali Eral
 Mahmut Tekin
 Nuri Günay
 Osman Kibar
 Kemal Tosun
 Baki Canlısoy
 Osman Nebioğlu
 Mustafa Elmalı

 Devletçilik Komisyonu 
 Cevat Sait Beker
 İyican Tunaman
 Cudi Birtek
 Kazım Taşkent
 Hazım Atıf Kuyucak
 Halis Kaynar
 M.Raif Oğan
 Mehmet Ali Tiney
 Muhip Somal
 Nusret Namık Özgören
 Fuat Fazlı Taylan
 Hilmi Selvili
 Şükrü Ataman
 Fazıl
 Yaşar İyidoğan
 Cemil Yılancıoğlu
 Mücahit Büktaş
 Muharrem Şevki Göklevent
 Sulhi Alson
 Ali Tohmar
 Muhlis Ete
 Mennan Yiğiter
 Akil Koyuncu
 Faruk Sunter
 Kemal Tosun
 Nadir Malta
 Yusuf Kemal
 Kadri Kürkçü
 Şevket Süreyya Aydemir
 Şükrü Fuat Erlaçin
 Ahmet Hamdi Başar
 Osman Nebioğlu
 Necmettin Demirelli
 Neşet Dişçigil Fevzi Kızıklı
 Tacettin Yaltırık
 Abdülkadir Atılay
 Şeref Nuri İlkmen
 Daniş Arıkoğlu
 Yakup Türel
 Ahmet Tozan
 Bedil Yazıcı
 Feridun Ergin
 Ahmet Ali
 Turgut Türker
 Sadettin Ömer Celal Sarç
 Lütfi Tümel
 Asaf Umar
 Muzaffer Sinangil
 Nafiz Tekinkaya
 Turgut Akbaş
 Ahmet Gözer
 Esat Demirel
 Yusuf Saim Atasagun
 Mehmet Suphi
 Tevfik Tuncel
 Bedri Bekirgil
 Ragıp Özdemiroğlu
 Süreyya
 Reşat Benerli
 Osman Gencer
 Şükrü Baban
 Şakir Zümre
 Esat Kerimol
 Fethi Çelikbaş
 Saim Atasan
 Cevat Nazmı Düzenli

 Dış Ticaret Komisyonu 
 Cudi Birtek
 Sadi Bekter
 Sedat Kantoğlu
 Sabahattin Özbek
 Cevdet Tarhan
 Beki Canlısoy
 Muhlis Erdener
 Selahattin Sanver
 Mazhar İzmiroğlu
 Cemil Adalay
 Mümtaz Rek
 Adnan Belbez
 Hüseyin Şakar
 İzzet Akosman
 Munis Tekinalp
 Adnan Birgi
 Haki Erol Refi Şükrü Suvla
 Halis Kaynar
 Mümin Sükuti
 Hüsnü Arsan
 Hazım Atif Kuyucak
 Hamdi Başar
 Taranto
 Ethem Durul
 Aslan Tufan Yazman
 Server Somuncuoğlu
 Faik Ustar
 Reşat Nalbandoğlu
 Mustafa Yalman
 Mustafa Elmalı
 Fahrettin Ulaş
 İbrahim Efe
 Şefik

 Vergi Reformu Komisyonu 
 Hakkı Manço
 Namık Ataç
 Nadir Malfa
 Necati İçcil
 Hüsnü Kaymakamoğlu
 Hüsnü Helvacı
 Kamil Kabalağın
 Gafur Sunguroğlu
 Kemal Dönertaş
 Ali Akden
 Vahit Bayran
 Memduh Yaşa
 Fuat Tezer
 Celal Kermen
 Cevat Nizami Düzenli
 Hüseyin Kazım Silivrili
 İzzet Gönül
 Aziz Karsan
 Mehmet Yüce
 Nevzat Çelikoğlu
 Hulusi Emek
 İsmet Alkan Baki Güzey
 Ali Haydar Albayrak
 Şükrü Postacı
 Osman Kibar
 Süreyya Birol
 Süreyya Sirmen
 Hilmi Naili Barlo
 İsmail Şevket Dilber
 Samim İşsezen
 Yılmaz Adıgüzel
 Faik Somer
 İhsan Baç
 Şevket Karadeniz
 Hüsnü Himmetoğlu Ahmet Hamdi Başar
 Kemal Onurat
 Fevzi Tay
 Ali Kemal Kavrakoğlu
 Şakil Zümre
 Osman Fikret Arkun
 Haydar Kaynak
 Prof. Neumark
 Prof.Hirsh
 Prof. İsaac
 Aziz Tahsin Balkanlı
 Prof. Ömer Celal Sarç
 Muhlis Ete
 Cudi Birtek
 Rasim Saydar
 Sadrettin Tospi
 Vehbi Sarıdal
 Hüsnü Türkoğlu
 Kemal Özaydın
 Fethi Çelikbaş
 Ali Alaybek
 Hakkı Tarık Us
 Kazım Taşkent
 Muhlis Erdener
 Tahir Kevkep
 Celal Kurman
 Hüsnü Hamit Sayman
 Şevket Ergönül
 Tevhit Heccar
 Şükrü Birgili
 Kemalettin İbak
 Necmi Uyguner
 İhsan Tok
 Ahmet Özalp

 Bu kongreyi diğerlerinden farklı kılan unsurlar 
 Kongrenin, İzmir'de 1923'te toplanan Tarihî İktisat Kongresinden sonra, bu ismi taşıyan ilk İktisat Kongresi oluşu,
 Tamamen hususi inisiyatif ile toplanışı,
 İktisadın nazariyatıyla (teorisiyle) meşgul olan kurumlarla, tatbikatıyla (uygulamasıyla) uğraşan dernek ve teşekküllerin (kuruluşların) işbirliği yaparak vücuda getirilmiş (meydana getirilmiş) olması,
 Kongreye, iktisatla alakadar (ilgili) hususi (özel) ve resmi, şahıs ve müesseselerin (kurumların)'' davet edilmiş ve her birine tebliğ yapma ve konuşma hakkı verilmiş olması,
 Kongrenin siyasi bir karakter taşımamasıdır.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 TBMM Kütüphanesi 
 Eski Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in 5 Mayıs 2004 İzmir İktisat Kongresindeki konuşması (Son erişim: 30 Haziran 2015)