Beklenen yaşam süresi

küçükresim|upright=1.36|Cinsiyete göre yaşam beklentisi ve sağlıklı yaşam beklentisi
küçükresim|upright=1.36|1960'tan bu yana dünyanın bazı büyük ülkelerinde yaşam beklentisi gelişimi
küçükresim|upright=1.36|1950 ile 2050 yılları arasında bölgeye göre ölçülen doğumda beklenen yaşam süresi
küçükresim|upright=1.36|Dünya bölgelerine göre yaşam beklentisi, 1770'ten 2018'e
küçükresim|sağ|upright=1.36|“Gender Die Gap”: 2019 için WHO tarafından tanımlandığı şekliyle, ülkeler ve bölgeler için doğumda kadınlardaki küresel yaşam beklentisi farkı. Orijinal svg-file dosyasını açın ve verilerini göstermek için bir balonun üzerine gelin. Baloncukların karesi BM'nin tahminine göre ülke nüfusuyla orantılıdır.

Beklenen yaşam süresi bir canlının ortalama ne kadar yaşadığını ortaya koyan istatistiki bir ölçüttür.

Beklenen yaşam süresi genel olarak farklı cinsiyetler ve coğrafyalar için ayrı ayrı hesaplanır. Bu ölçüt genel olarak doğumda bir insanın ortalama ne kadar yaşayabileceğini belirtmek için kullanılır ve bu değer ölüm anındaki yaşa eşittir. Bununla beraber "beklenen yaşam süresi" teknik olarak her yaş için hesaplanabilir ve insanın kalan yaşam süresini verebilir.

Beklenen yaşam süresi, hesaplamak için seçilen gruba göre büyük değişiklik gösterebilir. Örneğin yüksek çocuk ölümlerinin yaşandığı bir ülkede beklenen yaşam süresi yaşamın ilk birkaç senesinde çok hassastır. Bundan dolayı 5 yaşından sonrası için hesaplanan beklenen yaşam süresi kullanılabilir ve bu ölçüt çocuk ölümleri haricindeki etkilerin incelenmesinde kolaylık sağlar.

Terim genellikle insan bağlamında ama aynı zamanda bitki veya hayvanlar için de  kullanılır. Üretilen nesneler için de kullanılan terim gıdalarda raf ömrü olarak da anılmaktadır.

 Ülkelere göre yaşam süreleri 

küçükresim|400px|CIA World Factbook 2008'e göre dünya üzerinde yaşam süreleri (yaş).


İnsanlarda ortalama yaşam süresi ülkelere göre farklılıklar gösterebilmektedir. Esvatini'de 39,5 yıl news.bbc.co.uk , BBC Ülke Profil: Svaziland (BM referans veri) olan yaşam süresi Japonya'da 81 yıldır.Ansley J. Coale and Judith Banister. Five Decades of Missing Females in China , Proceedings of the American Philosophical Society 140 (4): 421-450 Andorra ise 83,5 yıl ile dünyanın en uzun ortalama yaşam süresine sahip ülkesidir. Türkiye'de ise 2008 yılı itibarıyla beklenen yaşam süresi TÜİK tarafından 73.6 yıl olarak açıklanmıştır. TÜİK Verileri 

Bilinen en uzun yaşamış insan ise 128 yıl ile Türk  kadın Halim Solmaz'dır. Dünyada yaşam süresi, çoğunlukla halk sağlığı, tıbbi bakım ve diyetlere göre  ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösterir. Ölümler yoksul ülkelerde çoğunlukla savaş, açlık ve hastalıklardan (AIDS, Sıtma, vb) kaynaklanmaktadır.

 Türkiye'de ortalama yaşam süresi  
Akdeniz Üniversitesi Gerontoloji (Yaşlılık Bilimi) bölümünce sürdürülen araştırmalara göre, il ve ilçelere göre yapılan değerlendirmede Türkiye'de en uzun ömürlülerin Nazilli'de, en kısa ömürlülerin ise Yozgat'ta olduğu ortaya çıkmıştır.http://arsiv.sabah.com.tr/2009/04/20/haber,6D93CEE29AF445AD9786C6371B5EED03.html  En uzun yaşam Nazilli'de

Türkiye'nin en uzun ömürlü ama en sağlıklı insanlarının büyük çoğunlukta yaşadığı ilin Aydın, ilçenin ise Nazilli olduğu ortaya çıkmıştır. 2009 yılı itibarıyla her 100 kişiden 23'ü 60 yaş üzerinde, 90 yaş üzeri 161 sağlıklı yaşlı bulunmaktadır.

Aynı araştırmaya göre, TÜİK verilerine göre Yozgat ve çevresinde 65-75 yaş aralığında ölümlere daha sık rastlandığını, 80-90 ve üzeri yaş gruplarına çok yoğun rastlanmadığı ortaya çıkmıştır. Bölgelerin yaşam sürelerine göre yapılan ölçümlerde en uzun ömürlülerin Karadeniz Bölgesi'nde, en kısa ömürlülerin Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde olduğu görülmüştür.

 Türkiye'de ortalama yaşam süresi http://www.tuik.gov.tr/Gosterge.do?id=3712&sayfa=giris&  metot=IlgiliGosterge 

 Dönemi   Ortalama Yaşam SüresiKadın Ortalama Yaşam Süresi  Erkek Ortalama Yaşam Süresi202078.681.375.9 2012*  75  78  72 2008  73.6  75.8  71.4

Zaman içindeki değişim
Aşağıdaki bilgiler 1961 Encyclopædia Britannica ve diğer kaynaklardan elde edilmiş olup bazıları şüpheli doğruluktadır. Aksi belirtilmediği sürece bir bütün olarak dünya nüfusunun yaşam beklentilerini temsil eder. Çoğu durumda yaşam beklentisi, sınıf ve cinsiyete göre önemli ölçüde değişmiştir.

Doğumda beklenen yaşam süresi bebek ölüm oranı hesaba katılır ancak doğum öncesi ölüm oranını dikkate almaz.
 Çağ  Doğumdan itibaren beklenen ömür süresi, (Yıl)  NotlarPaleolitik33Modern avcı-toplayıcı nüfuslardan elde edilen verilere dayanarak 15 yaşında yaşam beklentisinin ilave 39 yıl (toplam 54 yaş) olduğu ve % 60 olasılıkla 15'e ulaştığı tahmin edilmektedir.Neolitik20 - 33Erken Neolitik verilere göre 15 yaşında toplam yaşam beklentisi 28-33 yıldır.Bronz Çağı ve Demir Çağı26Erken ve Orta Tunç Çağı verilerine göre 15'te toplam yaşam beklentisi 28-36 yıldır.Klasik Yunanistan25Mogens Herman Hansen, The Shotgun Method, p. 55. - 28Atina Agora ve Korint verilerine göre 15 yaşında toplam yaşam beklentisi 37-41 yıldır.Klasik Roma20 - 30Veriler eksiktir ancak bilgisayar modelleri tahmin vermektedir. Bir insan 20 yaşına kadar hayatta kalırsa yaklaşık 30 yıl daha yaşamayı bekleyebilirdi. Kadınlar için yaşam beklentisi muhtemelen erkeklerden biraz daha uzundu.İslam'ın Altın Çağı35+Akademisyenlerin ortalama ömrü 59-84,3 yıldı.Kolomb-öncesi Mezoamerika25–30 Ortaçağ sonu İngiliz asilleri3021 yaşında bir aristokratın yaşam beklentisi 43 yıldı (toplam 64 yaş)."Expectations of Life" by H.O. Lancaster  (page 8) Erken modern İngiltere 33–4018. yüzyılda erkekler için 34 yıl.Pre-Champlain Kanadalı Denizcileri60Samuel de Champlain, Mi'kmaq ve Huron topluluklarına yaptığı ziyaretlerde 100 yaşın üzerinde insanlarla tanıştığını yazdı. Daniel Paul, bölgedeki inanılmaz yaşam süresini az strese ve yağsız ete, çeşitli sebzelere ve baklagillerden oluşan sağlıklı bir diyete bağlar. 18.-yüzyıl Prusya24.7Erkekler için.18.-yüzyıl Fransa27.5–30Erkekler için.18.-yüzyıl Çin devleti39.6Erkekler için.18.-yüzyıl Edo Japonya41.1Erkekler için.19.-yüzyıl İngiliz Hindistanı25.419.-yüzyıl başı İngiltere401900 dünya ortalaması31 1950 dünya ortalaması48 2017 dünya ortalaması72.2

 Kaynakça 

Kategori:Demografi
Kategori:Nüfus
Kategori:Gerontoloji
Kategori:Aktüerlik
Kategori:Biyolojik yaşlanma