Rutullar

Rutullar, Rusya'ya bağlı Dağıstan'da ve Azerbaycan'ın kuzeyinde  yaşayan bir Kuzey Kafkasya halkıdır.

 Dilleri 
Rutulca, Kuzeydoğu Kafkas dillerinin Dağıstan öbeğinde yer alır ve bugün Dağıstan Anayasası tarafından tanınmış 14 dilden biridir.

Aynı zamanda Rutullar yaşadıkları ülkelerin dillerini de konuşmaktadırlar (Rusça ve Azerice).

 Nüfus 
Rusya'daki Rutul sayısı 2010'da 35.240 olarak tespit edilmiştir.

 Tarih 

Rutulların erken tarihi, MÖ 4. yüzyılın sonları ila 1. yüzyılın ortalarında kurulan Albanya devletiyle bağlantılıdır.

 Orta Çağ 
13. yüzyılda Moğol istilası sırasında Rutullar, Altın Orda'ya bağımlılıktan kurtulmayı ve iki büyük toplumsal birlik kurmayı başardılar.

Rusya'ya katılmadan önce, Rutulların ikamet ettiği bölge “Özgür Rutul Toplumu” idi.

 Çarlık dönemi 
18. yüzyılda Dağıstan'ın diğer halklarının yanı sıra Rutul köyleri sakinleri, bölgeyi işgal eden Nadir Şah'ın Pers birliklerine direndiler. Efsaneler, Nadir Şah'ın Rutul'u kuşattığını ancak alamadığını söylüyor. Belgelere göre, Pers Hanı komutasındaki bir müfreze 1741'de Rutul'u kuşattı, ancak ele geçiremedi.

 Sovyet dönemi 
1917'de Dağ Cumhuriyeti kuruldu, Arapça devlet dili olarak yaygınlaştı ve okullarda öğretildi. 1921 Ekim Devrimi'nden sonra Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Rutulular Sovyet iktidarını tanımadılar ve ona karşı silahlı direnişe öncülük ettiler.[80] Böylece, Mayıs 1930'da Khnov'da Sovyet karşıtı bir ayaklanma patlak verdi. İsyancılar Borch'un başka bir Rutul köyünü ele geçirdi ve Rutul'a doğru hareket ederek yol boyunca Akhtynsky bölgesindeki Gdym ve Fiy Lezgin köylerini ele geçirdi. OGPU'nun Kuzey Kafkasya Bölümü'nün 5. alayının birimleri ve Kızıl partizanların müfrezeleri ayaklanmayı acımasızca bastırarak onlara karşı atıldı.[

Yetkililer 1925'ten bu yana okulları kapatmak, Arapça dilini ortadan kaldırmak ve yerel imamları ortadan kaldırmaktan oluşan İslam karşıtı bir kampanya başlattı.
1920'li yılların sonunda Sovyet hükûmeti Rutulları ve Tsakhurları Azerbaycanlılarla asimile etmeye ve Agülleri Lezgiler olarak sınıflandırmaya karar verdi. James Olson'a göre, o zamanki hükûmetin kültürel manipülasyon politikası, Rutul nüfusu arasında kızgınlığın artmasına, Rus kültürünün reddedilmesine yol açtı ve birçok Rutul sakini, Azerbaycanlılarla birleşme sürecine karşı çıktı. Bu yıllarda yetkililerin yoğunlaştırılmış asimilasyon politikası, Rutulların resmi sayısının 1929'da 10.500 kişiden 1955'te 6.700 kişiye düşmesine yol açtı ve ardından doğal nüfus artışı nedeniyle Rutul nüfusunun sayısı artmaya başladı.

1929'da Lucheksky bölgesinden Rutulsky bölgesi kuruldu.

 II. Dünya Savaşı 
Diğer halkların yanı sıra Rutullar da Alman birlikleriyle savaştı. Savaş yıllarında yaklaşık 3.000 kişi (eksik verilere göre) Rutul bölgesini hem gönüllü olarak hem de seferberlik yoluyla orduya katılmak üzere terk etti.

 Edebiyat 


 Dış bağlantılar 
 Rutulia.com — Rutul bilgi-analitik portali.

 Kaynakça 

Kategori:Azerbaycan'daki etnik gruplar
Kategori:Dağıstan'daki etnik gruplar
Kategori:Kafkasya halkları