Türemiş kelime

Türemiş kelime veya türemiş sözcük, isim ve fiil köklerine veya diğer türemiş sözcüklere yapım ekleri getirilerek türetilen sözcüktür. Yalın hâldeki türemiş sözcükler gövde olarak da bilinir. Türetilen sözcük, genellikle türediği sözcükle ilişkili olmakla birlikte, tamamen yeni bir anlama sahiptir: su (madde) ve suluk (kap) gibi.

Türemiş sözcükler, türetildikleri sözcüğün türüne göre ikiye ayrılır:

İsimden türeyenler: İsim köklerine yapım eki getirilerek yapılan sözcüklerdir.
 tuz-lu, demir-ci, odun-luk, akıl-sız-lık, göz-lük-çü, vs.

Fiilden türeyenler: Fiil köklerine yapım eki getirilerek yapılan sözcüklerdir.
 sev-gi, sar-gı, bak-ım, yet-ki, vs.

 Çekim ekleri 

Türemiş sözcükler çekim eki alabilir. Bu durumda türemiş sözcük özelliğini yitirmezler. Örneğin aşağıdaki cümledeki tüm sözcükler türemiştir:

 Gözlük satıcısı, öğrencilerle şakalaşıyordu.

Herhangi bir kökten başlayarak birden fazla türemiş sözcük (gövde) oluşturulabilir. Bunlara sırasıyla birincil gövde, ikincil gövde, üçüncül gövde vs. denir. Örnekler:

 kök  birincil gövde  ikincil gövde  üçüncül gövde <center>göz  <center>gözlük  <center>gözlükçü  <center>gözlükçülük <center>vatan  <center>vatandaş  <center>vatandaşlık   <center>gez-  <center>gezin-  <center>gezinti  

Birden fazla kez türetilmiş sözcüklerde sözcük türü kök veya bir önceki gövdeden farklı olabilir. Örnek:

 göz (isim) > gözle- (fiil) > gözlem (isim) > gözlemle- (fiil)
 öz (isim) > özle- (fiil) > özlem (isim)

 Kaynakça 

Kategori:Kelimeler