Yılmaz Gruda

Ahmet Yılmaz Gruda (14 Mart 1930, İstanbul - 25 Temmuz 2023, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni, çevirmen ve reklamcı.

Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öcüsü oldu. Birçok filmde, tiyatro oyununda ve dizide rol aldı. Hem oyunculuğu hem de yazarlığı, şairliği ile çeşitli ödüllere değer görüldü.

 Hayatı 
1930'da İstanbul'da doğdu. Adı, Ahmet Yılmaz Arkon'du. Babası Hasan Bey, annesi Emine Mediha (Aytaç) Hanım'dır.  Hasan Bey, ülkesi Arnavutluk'tan bir kan davası nedeniyle ayrılıp İstanbul'a yerleşmiş; sütçülükle uğraşırken Emine Mediha Hanım ile tanışıp evlenmiştir. Çift bir süre sonra boşanınca Yılmaz Gruda, Ankara'ya taşınan babası ile yaşadı.

Çok küçük yaşta edebi ürünler vermeye başladı. Mahmut Makal'ın Bizim Köy kitabından esinlenerek 12-13 yaşlarında iken yazdığı Memo adlı roman, bölümler halinde bir gazetede yayımlanmaya başladı. Gazete kapanınca romanını Memo'ya Mektuplar adlı şiire dönüştürdü.  Şiir, 'Yağmur ve Toprak''' adlı şiir dergisinde yayımladı.

Yılmaz Gruda, ilköğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra eğitimine bir süre Ankara Ticaret Lisesi'nde devam etti. Lise öğrenimini yarıda bırakıp devlet memuru olan Gruda, şiir yazmayı sürdürdü. Şiirleri  Varlık, Kaynak gibi gazete ve dergilerde yayımlandı. Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. 1952'de Mavi dergisinde şairane bir anlatım içeren şiirler yazdı. Böylece Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu. "Gruda" müstear adını benimsedi.

1954'te memuriyetten istifa etti ve İstanbul'a gitti.  1955-1956 yıllarında Tiyatro Derneği Cep Tiyatrosu'nda iki sezon sahneye çıktı. Oyunculuk yaşamına Ankara Devlet Tiyatrosu'nda devam etti. Ankara Meydan Sahnesi ve Nisa Serezli topluluklarında görev aldı. İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne ait Muammer Karaca Tiyatrosu'nu yönetti.  1959'da ilk kez  Çağdaş Meddah adlı tek kişilik gösteriyi sahneye koyup oynadı.  Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın (1958), Susanların Sonu (1960), ve Körün Gözü (1960) oyunlarını yazdı. Kasetçi adlı oyunu ile eşi Türkan Gruda ile yazdığı Sultan Aziz Vakası ve Kavuklu Hamdi 'nin yaşamını anlatan Kavuklu Hamdi oyunu en önemli eserlerindendir. 

1959'dan itibaren çok sayıda sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı. Dokuz Dağın Efesi rol aldığı ilk film idi. 2004-2007'de yayımlanan Yabancı Damat adlı komedi dizisinde canlandırdığı Celayir Usta rolü ile geniş bir kitle tarafından tanındı.Çarmıh'taki Yeni Mehmet (1963)  adlı şiir kitabı, onun yayımlanan ilk eseridir. Şiirlerin yanı sıra tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımladı. Tiyatro ilgili görüşlerini ve tecrübelerini Şu Bizim Tiyatromuz adlı eseri ile okurlara aktardı. Anton Çehov'dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun 1984'te yayımlandı. Anton Çehov'un Evliliğin Halleri'''ni , 25 Ekim 2020'de  90 yaşına iken Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda shaneledi. .

Bir süredir sağlık sorunu yaşayan oyuncu, 25 Temmuz 2023 tarihinde tedavi gördüğü Özel Güngören Hastanesinde 93 yaşında öldü. Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi'ndeki törenin ardından cenazesi, Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.

 Tiyatro oyunları 
 1961: Gazebo -  - Haldun Dormen Tiyatrosu, Küçük Sahne
 2015: Frankenstein - Mary Shelley (Uyarlayan: Nick Dear)
 2018: Biz Bize Benzeriz - Yılmaz Gruda
 2018: Gülmeye Geldik Dünyaya - Yılmaz Gruda
 2019: Onlar ki... Kuvayi Milliye Destanı - Nâzım Hikmet
 2020: Evliliğin Halleri - Anton Çehov
Oynayanlar: Ulvi Uraz, Ayfer Feray, Haldun Dormen, Altan Erbulak, Yılmaz Gruda, Metin Serezli, Turgut Boralı, İzzet Günay
 1956: Bir Evlenme - Gogol - Cep Tiyatrosu
 1957: Kara Ağaçlar - Cheil - Küçük Sahne
 1961: İkinci Baskı - Refik Erduran - Küçük Sahne

 Filmografisi 

 1958: Daha Çekecek miyim
 1958: Dokuz Dağın Efesi
 1958: İstanbul Macerası
 1959: Düşman Yolları Kesti
 1959: Ölürüm de Ayrılamam
 1960: Dolandırıcılar Şahı
 1960: Gecelerin Ötesi
 1960: Rüzgâr Zehra / Sünger Avcıları
 1961: İstanbul'da Aşk Başkadır
 1961: Kader Yolcusu
 1961: Suçlu Aşıklar
 1962: Bir Gecelik Gelin
 1964: Affetmeyen Kadın
 1964: Döner Ayna
 1965: Cennet Fedaileri
 1966: Ben Bir Kanun Kaçağıyım
 1966: Kanun Benim
 1966: Karakolda Ayna Var
 1966: Yaşamak Haram Oldu
 1967: Demir Yumruklu Üçler
 1967: Kızıl Tehlike
 1967: Yalan Bazen Tatlıdır
 1970: Ağlayan Melek
 1970: Bomba Ahmet
 1970: Herkesin Sevgilisi
 1970: İç Güveysi
 1970: Ölünceye Kadar
 1971: Ayıbettin Şemsettin
 1971: Bir Kadın Kayboldu
 1971: Sezercik Yavrum Benim
 1972: Hazreti Yusuf
 1972: Suya Düşen Hayal
 1972: Tophaneli Murat
 1972: Zulüm
 1973: Arap Abdo / İstanbul Kabadayıları
 1973: Asiye Nasıl Kurtulur?
 1973: Bebek Yüzlü
 1973: Bitirimler Sosyetede
 1973: Gazi Kadın
 1973: Gülerken Ağlayanlar
 1973: Sevda Yolu
 1973: Yeryüzünde Bir Melek
 1973: Cano
 1974: Fedai
 1974: Kartal Yuvası
 1975: Diyet
 1975: Köçek
 1975: Vur Tatlım
 1976: Arabacının Aşkı
 1976: Aşk Dediğin Laf Değildir
 1976: Babanın Suçu
 1976: Gel Barışalım
 1976: Güngörmüşler
 1976: Kana Kan
 1976: Kuklalar
 1976: Şoför
 1976: Su Perisi Elması
 1976: Tek Başına
 1977: Meryem ve Oğulları
 1990: Kuruntu Ailesi
 1992: Yağmur Beklerken
 1994: Aylaklar - Altuğ Savaşal 
 1994: Bay Kamber
 1996: Gözlerinde Son Gece
 2004-2007: Yabancı Damat
 2007-2009: Kavak Yelleri
 2008: Şeytanın Pabucu
 2009: Aile Saadeti
 2009: Aşk Geliyorum Demez
 2009: Bez Bebek
 2010: Çakıl Taşları
 2011: Aşk Tesadüfleri Sever
 2011: Bitmeyen Şarkı
 2011: Celal Tan ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikayesi
 2012: Böyle Bitmesin
 2012-2013: İşler Güçler
 2012: Suskunlar
 2013: Aşk Ağlatır
 2013: Fatih
 2013: Galip Derviş
 2013-2014: Vicdan
 2014: Gülcemal
 2014: Kod Adı: K.O Z.
 2014: Olur Olur! Bal Gibi Olur
 2014: Sürgün İnek
 2014: Ulan İstanbul
 2015: Adana İşi
 2015: Gönül İşleri
 2015: Mutlu Ol Yeter
 2016: Biz Bir Dolaşalım
 2016: Roza of Smyrna / İsmail ve Roza
 2017: Görevimiz Tatil
 2017: Ver Kaç
 2017: Yıldızlar Şahidim
 2018: Ailecek Şaşkınız
 2018: Batlır
 2018: Göktaşı
 2018: Şahsiyet
 2018: Sorma Neden
 2019: Bir Aile Hikayesi
 2019: Hercai
 2020-2021: Babam Çok Değişti
 2020: Menajerimi Ara
 2021: Çukur
 2022: Rüzgargülü
 2022: Yanlış Anlama 2
 2022: Mahalleden Arkadaşlar
 2023: Kuzenler Firarda 2
 2023: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
 2023: Kaküllü Kız
 2023: Prens
 2023: Türk Dedektif
 2024: Üç Günlük Dünya

 Yazdığı Kitapları 
 Sımayıl ile Razıya (Taş Baskı) / Bir Sevda Romanı, Kırmızı Kedi Yayınevi, Roman, Ekim 2020
 Bir Devlet Memurunun Ölümü, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, İnkılap Yayınevi, Roman, Ağustos 2018
 Gelir Ergeç / Karşı Roman, Berfin Yayınları, Roman, Şubat 2017
 Yeşilçam Cehennemi, Bilgi Yayınevi, Roman, Mayıs 2016
 Kendi ile Kendisi, Hayal Yayınları, Şiir, Mart 2013
 Sultan Abdülaziz Vak'ası, Bilgi Yayınevi, Roman, Kasım 2012
 Kavuklu Hamdi, Ortaoyunu, Mitos Boyut Yayınları, Piyes, Ocak 2011
 Köylü Devrimci Börklüce Mustafa, Berfin Yayınları, Efsane, Mart 2008
 Çağdaş Edep-Erkan Görgü Kitabı, Kaynak Yayınları, Deneme, Aralık 2007
 Bir Başka O - Oratoryo, Kaynak Yayınları, Şiir, Şubat 2007, ISBN 978-975-343-486-7
 Manzum Nasreddin Hoca Fıkraları, Kaynak Yayınları, Mizah-Fıkra, Haziran 2006, ISBN 978-975-343-457-7
 Marathon "Bir Uzun Koşu", Şiir, Bilgi Yayınevi, Haziran 2002, ISBN 978-975-494-994-0
 Çerçi Zeus - Bir Çağdaş Mitoloji Denemesi, Öteki Yayınevi, 1997, ISBN 975-8012-58400-1
 Çarmıhtaki Yeni Mehmet, Öteki Yayınevi, Şiir, 1997, ISBN 975-8012-56-8
 Camdaki Düşman, Öteki Yayınevi, Şiir, 1996
 Tek Perdelik Dokuz Oyun, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Bilgi Yayınevi, Piyes, 1994, ISBN 975-494-437-7
 Kül Altındaki Kor, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Kabalcı Yayınevi, Piyes, 1993
 Şu Bizim Tiyatromuz, Koza Yayınları, İnceleme, 1976
 Biraz Reklam Alır mısınız, Kelebek Yayınları, Kasım 1986

 Ödüller 
 1999: Behçet Aysan - Şiir Ödülü - Çerçi Zeus
 2003: Yunus Nadi Ödülleri - Yunus Nadi Ödüllü - Marathon (Bir Uzun Koşu)
 2016: 53. Uluslararası Antalya Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
 2018: 23. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri - Onur Ödülü
 2021: Harput Kısa Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Bildiğiniz Gibi Değil, 25 Aralık 2016
 Yılmaz Gruda , SinemaTürk
Yılmaz Gruda , Tiyatrolar
Yılmaz Gruda, ekşi sözlük
Yılmaz Gruda , Biyografi
Yılmaz Gruda , Biyografya



Kategori:1930 doğumlular
Kategori:2023'te ölenler
Kategori:Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Türk erkek tiyatro oyuncuları
Kategori:Türk erkek sinema oyuncuları
Kategori:Türk erkek dizi oyuncuları
Kategori:Yunus Nadi Ödülü sahipleri
Kategori:Behçet Aysan Şiir Ödülü sahipleri
Kategori:İstanbul ili doğumlu erkek oyuncular
Kategori:20. yüzyıl Türk şairleri
Kategori:21. yüzyıl Türk şairleri
Kategori:Türkçeye çeviri yapanlar
Kategori:İstanbul ili doğumlu çevirmenler
Kategori:20. yüzyılda Türk erkek oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Türk erkek oyuncular
Kategori:İstanbul ili doğumlu yazarlar
Kategori:Yeşilçam oyuncuları
Kategori:20. yüzyıl Türk çevirmenleri
Kategori:21. yüzyıl Türk çevirmenleri
Kategori:21. yüzyıl çevirmenleri