Rakka

Rakka (Arapça: ٱلرَّقَّة, ar-Raqqah, veya al-Raḳḳa), Suriye'de Fırat Nehri'nin kuzey kıyısında, Halep'in yaklaşık 160 kilometre doğusunda yer alan bir şehirdir. Suriye'nin en büyük barajı olan Tabka Barajı'nın yaklaşık 40 kilometre doğusunda bulunmaktadır. Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde Callinicum adıyla bilinen kent ve piskoposluk merkezi, Abbâsî Halifesi Harun Reşid döneminde 796-809 yılları arasında Abbâsî Halifeliği'nin başkenti olmuştur. Rakka, ayrıca 2014-2017 yılları arasında Irak ve Şam İslam Devleti'nin başkentliğini yapmıştır. 2021 resmî nüfus sayımına göre 531.952 nüfusa sahip olan Rakka, Suriye'nin altıncı büyük şehridir.

Suriye İç Savaşı sırasında şehir, 2013 yılında önce Suriye muhalefetinin, ardından Irak ve Şam İslam Devleti'nin kontrolüne girdi. IŞİD, 2014 yılının başlarında Rakka'yı başkent ilan etti. Bu süreçte şehir; Suriye hükûmeti, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer bazı ülkeler tarafından düzenlenen hava saldırılarına maruz kaldı. Kentteki Sünni olmayan dinî yapılarının büyük bölümü, özellikle Şii Uveys el-Karani Camii başta olmak üzere, IŞİD tarafından yıkıldı; bazı yapılar ise Sünni camilere dönüştürüldü.

17 Ekim 2017'de, kente büyük yıkım getiren uzun süren çatışmaların ardından, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Rakka'nın IŞİD'den tamamen kurtarıldığını ilan etti. SDG şehri IŞİD'den ele geçirdiği sırada bazı binaları işgal etti ve sivil halka bu binaları iade etmedi. Ayrıca birçok sivil zorunlu olarak silah altına alındı. Bunların şehirde yarattığı gerginlikten ötürü yapılan protestolarda YPG/PKK tarafından sivillere ateş açıldı.

18 Ocak 2026 tarihinde, Kuzeydoğu Suriye Taarruzu sırasında, SDG'nin çekilmesinin ardından Suriye geçiş hükûmeti güçleri şehre girmiştir.

 Tarihçe 

 Abbasi Dönemi 
639 yılında Müslümanlar tarafından Hristiyanlardan alınan şehrin ismi Kallinikos'tan Rakka olarak değiştirildi. Abbasi halifesi Harun Reşid, Rakka'yı başkent olarak kullanmıştır. Şehir o zaman önemli bir kültür ve ilim merkezi olmuştur.

 Osmanlı Dönemi 
16. yüzyılda Rakka, Fırat Nehri üzerindeki bir Osmanlı gümrük noktası olarak yeniden tarihsel kayıtlarda yer almaya başlamıştır. 1586 yılında Rakka Eyaleti kurulsa da, eyaletin merkezi ve vali makamı Rakka'da değil, kentin yaklaşık 160 kilometre kuzeyinde bulunan Urfa'da bulunmaktaydı. 17. yüzyılda, ünlü Osmanlı seyyahı ve yazarı Evliya Çelebi, şehir kalıntılarının çevresinde yalnızca Arap ve Türkmen göçebe çadırlarının bulunduğunu kaydetmiştir.

1683 yılında kale kısmen onarılmış ve yeniden bir Yeniçeri birliğine ev sahipliği yapmıştır. Bunu izleyen on yıllar boyunca Rakka Eyaleti, Osmanlı Devleti'nin aşiret iskân politikalarının uygulandığı başlıca merkezlerden biri hâline gelmiştir. Rakka Eyaleti, başta Beğdili ve Avşar boyları olmak üzere bazı Türkmen toplulukları için sürgün ve iskân bölgesi olarak kullanılmıştır. Osmanlı yönetimi, bu bölgeye yönelik özel iskân politikaları çerçevesinde Beğdili ve Bozulus Türkmenlerini Fırat Nehri boyunca yerleştirmeye yönelik girişimlerde bulunmuş; ancak bu teşebbüsler kalıcı ve başarılı sonuçlar doğurmamıştır.

1820'li yıllardan itibaren Rakka, yarı göçebe Arap Afadla aşiret konfederasyonu için bir kışlak niteliği taşımış ve büyük ölçüde geniş arkeolojik kalıntılardan ibaret bir yerleşim olarak kalmıştır. 1864 yılında Osmanlılar tarafından, Abbâsî surlarının güneydoğu köşesinde Karakul Yeniçeri garnizonunun kurulması ise modern Rakka kentinin yeniden canlanmasına zemin hazırlamıştır.

Türkmenlere Arap Aşiretleri eşkıyası saldırıları da istikrarı bozunca 18. yüzyıl karışıklıklar giderek arttı. 19. yüzyılda meydana gelen ayaklanmalar ile Mısır Hidivi Kavalalı İbrahim Paşa'nın bölgeyi alması sonucu; Türkmen Aşiretler yörede az bir nüfus bırakarak ayrıldılar, 1840'ta bölge tekrar Osmanlılara geçince Rakka Eyaleti kaldırılarak Urfa, Halep Vilayeti'ne bağlı bir sancak oldu.

Ahmet Refik, Anadolu'dan Türk Aşiretleri'nin 966/1559 ile 1200/1786 döneminde Rakka çöllerine ve diğer yerler sürgünleriyle ilgili yayınladığı Osmanlı belgeleri vardır.

 İklim 

 Kaynakça