Sodyum hipoklorit

Sodyum hipoklorit, (NaClO) bir tür tuzdur. Günlük hayatta beyazlatıcı çamaşır sularında kullanılmaktadır. Oda koşullarındaki klor ile sabunlardaki sodyum hidroksit tepkimeye sokularak üretilmektedir.

Sodyum hipokloritin elde edilme formülü aşağıdaki gibidir:
2NaOH + Cl2 → NaCl + NaClO + H2O

Sodyum hipoklorit, kimyasal formülü NaOCl (veya NaClO) olan, sodyum katyonu (Na+) ve hipoklorit anyonundan (OCl- veya ClO-) oluşan kimyasal bileşiktir. Ayrıca hipokloröz asitin sodyum tuzu olarak da bilinmektedir. susuz bileşiği oldukça kararsızdır ve patlayarak yapısı bozulmaktadır.Hamano, A., The formation and decomposition of sodium hypochlorite anhydrous salt and its pentahydrate. Kayaku Gakkaishi, 1997. 58(4): p. 152-156.Urben, P., Bretherick's handbook of reactive chemical hazards. 2017: Elsevier. Patlayıcı olmayan ve bünyesinde daha yüksek miktarda NaOCl barındırabilen, pentahidrat formunda kristalleri şeklinde NaOCl.5H2O şeklinde elde edilebilirler.Kirihara, M., et al., Sodium Hypochlorite Pentahydrate Crystals (NaOCl· 5H2O): A Convenient and Environmentally Benign Oxidant for Organic Synthesis. 2017. 21(12): p. 1925-1937. Elde edilen bu bileşik mat sarı-yeşil rengindedir ve soğuk ortamda kararlı olarak saklanabilmektedir.

Sodyum hipoklorit en sık kullanılan ağartıcılardan biridir. 18. Yy'dan itibaren, yüzey temizlik kimyasalı olarak evlerde çamaşır sularının en temel katkı malzemesi olarak aktif rol almaktadır. Ayrıca dezenfektan ve ağartma ajanı olarak da geniş kullanım bulmaktadır.Vargel, C., Chapter E.6 - Inorganic Salts, in Corrosion of Aluminium, C. Vargel, Editor. 2004, Elsevier: Amsterdam. p. 417-441. Çözelti fazında, bileşik oldukça kararsızdır ve kolaylıkla bozunabilmektedir. Bozunma ürünü, bu tür bileşikler için hemen hemen aynı olan klor gazı çıkışı şeklindedir. Sodyum hipoklorit en eski ve hâlâ en önemli klor-bazlı ağartıcıdır.OxyChem, Sodium Hypochlorite Handbook. December 2014: p. 25.

Korozif özellikleri, ortak kullanım alanları ve tepkime ürünleri, bu kimyasal için risk faktörlerini belirlemektedir Özellikle, sodyum hipokloritin, asitler veya amonyak gibi diğer temizlik ürünleri ile karıştırılması sonucu zehirli gazların oluştuğu bilinmektedir.SLAC National Accelerator Laboratory Environment, S., Health, and Quality Division, Sodium Hypochlorite Safe Handling Guideline. National Accelerator Laboratory (SLAC), 20 May 2013(53): p. 3.

Nötrleştirme
Sodyum tiyosülfat, etkili bir klor nötrleştiricisidir. 5 mg/L  bir tiyosülfat çözeltisiyle duruladıktan sonra sabun ve suyla yıkamak ellerdeki klor kokusunu kısa sürede uzaklaştırır.

 Analiz 
Hipoklorit anyonu, iyon kromatografik yöntemlerle, yüksek ayırma gücünde analiz edilebilmektedir. Çözelti içindeki ClO- ve moleküler Cl2 konsantrasyonu (hipokloritin suda çözündüğünde kısmen oluşan yan ürün) iyodometrik titrasyon ile belirlenebilir:

1- Ölçümü yapılmak istenen miktarda sodyum hipoklorit çözeltisi, az miktarda potasyum iyodürün fazlasının olduğu asitlendirilmiş çözelti içine ilave edilir.

NaOCl(aq) + HCl(aq) -> HOCl(aq) + NaCl(aq)

HOCl(aq) + HCl(aq) + 3I^- -> I3^{-}(aq) + 2Cl^{-}(aq) + H2O

2- Açığa çıkan iyot, önceden hazırlanmış standart sodyum tiyosülfat (Na2S2O3) veya fenil arsenik oksit (C6H5AsO) çözeltilerinin nişasta indikatörü olarak kullanılmasıyla sonlandırılır.

I3^{-} + Nisasta -> [I3^{-} Nisasta] (Nişasta-İyot Kompleksi - Mavi Renkli)

[I3^{-} Nisasta] + 2S2O3^2- -> 3I^- + S4O6^2- + Nisasta (Tepkime sonunda mavi renk kaybolur.)
küçükresim|Fenil Arsenik Oksit
küçükresim|Sodyum tiyosülfat

3- Nişastanın bu çözeltideki mavi renginin kaybolduğu nokta dönüm noktası olarak kaydedilir.

 Ayrıca bakınız 

 Hipoklorit
 Kalsiyum hipoklorit
 Lityum hipoklorit

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
International Chemical Safety Card 0482 (<%10 aktif Cl çözeltileri)
International Chemical Safety Card 1119 (>10% aktif Cl çözeltileri)

Kategori:Ağartıcı maddeler
Kategori:Antiseptikler
Kategori:Dezenfektanlar
Kategori:Hipokloritler
Kategori:Oksitleyici maddeler
Hipoklorit