Ainisidimos

Ainesidimos ( veya Αἰνεσίδημος), MÖ 1. yüzyılda yaşamış Knossoslu bir Yunan Pyrrhonist Antik Çağ filozofu, Pyrrhon'un doktrinlerini yeniden canlandırmış ve yargılamanın durdurulması için on şüpheci "mod" (tropos) ortaya atmıştır. Zamanında baskın olan Akademik şüphecilikten kopmuş, Herakleitos ve Phliuslu Timon'un öğretilerini felsefi şüphecilik ile sentezlemiştir. Başlıca eseri olan Pyrrhonian Discourses kaybolmuş olsa da, eserin bir taslağı daha sonraki Bizans imparatorluğu döneminden günümüze ulaşmış ve modların tanımı birkaç antik kaynak tarafından korunmuştur.

Hayatı
Ainesidimos'un hayatı hakkında kesin bir kanıt yoktur. Bildiklerimiz, 9. yüzyıla ait Konstantinopolisli I. Photios'un Myriobiblion adlı eserindeki Pyrrhonian Discourses tanımının yanı sıra Sextus Empiricus'un ve daha az ölçüde Diogenes Laertios'un eserlerindeki birkaç sözden ibarettir.

Ainesidimos'un Pyrrhonist okulu yeniden kurup kurmadığı ya da sadece yeniden canlandırıp canlandırmadığı bilinmemektedir: Diogenes, Pyrrhon'dan Sextus'a kadar kesintisiz bir Pyrrhonizm öğretmenleri süreci olduğunu ve Ainesidimos'un öğretmeninin Tarentumlu Heraklides olduğunu iddia ederken, Phliuslu Timon ile Ainesidimos arasındaki birkaç isim hakkında çok az şey bilinmektedir, bu nedenle bu soy şüphelidir. Photius, Ainesidimos'un "Pyrrhonian Discourses"u Cicero'nun arkadaşı ve akademi üyesi olan Lucius Aelius Tubero'ya ithaf ettiğini ve Photius'un onu Ainesidimos'un meslektaşı olarak tanımladığını söyler. Bu bilgiye dayanarak, araştırmacılar Ainesidimos'un kendisinin de akademinin bir üyesi olduğunu varsaymışlardır. Dahası, Larissalı Philon'un liderliği altında yer aldığı ve muhtemelen Askalonlu Antiokhos'un Orta Platoncu Stoacı ve Peripatetik dogmanın Akademi'ye girmesi ya da Philon'un geçici inançları kabul etmesine tepki olarak Pyrrhonizm'i benimsediği varsayılmıştır.

Felsefe
Ainesidimos'un felsefesi dört ana bölümden oluşuyordu: Şüpheciliğin ve kuşkunun nedenleri, nedensellik ve hakikate saldırı, bir fizik teorisi ve bir ahlak teorisi. Hakikat ve nedensellik fikirlerini bertaraf ettikten sonra, etik kriterin altını oyar ve herhangi birinin mutlak, somut bir ideal olarak İyi (Good), Haz (Pleasure) veya Mutluluğu (Happiness) hedefleyebileceğini, ancak tüm eylemlerin haz ve acının, iyi ve kötünün ürünü olduğunu reddeder.

 Savunumları 
Akademia'nın kuşkucu filozofu Ainesidimos, bu okulun kuşkuculuk öğretisi ile uyuşamamış ve Pyrrhonculuğa yönelmiştir. Kuşkuculuğun temel ifade biçimi olan "epokhe" (yargıdan kaçınma) ile bilginin olanaksızlığı üzerine geliştirdiği "tropos" (diyalektik uslamlama) öğretileriyle Pyrrhoncu kuşkuculuğun kuramsal yapısını düzenlemiştir.

 "Tropos"lar (Ainesidimos'un on modu) 
Şüphe nedenleri, epoché (yargının askıya alınması) nedenlerini temsil eden on "tropes" (Ainesidimos'un on modu veya 'Ainesidimos'un on tropesi olarak da bilinir) şeklinde verilmiştir:

 Farklı hayvanlar aynı nesneyi farklı algılar.
 Benzer farklılıklar tek tek insanlar arasında da görülür.
 Duyu organlarının farklılığı, nesneler üzerine farklı yargılarda bulunulmasına sebep olur. Aynı kişi için bile, duyularla edinilen veriler kendi içinde çelişkilidir. 
 Algılayanı etkileyen çeşitli koşullar nesnelerin olduğundan başka türlü algılanmasına sebep olur. Yani duyularla elde edilen veriler fiziksel değişikliklerle zaman zaman değişir.
 Algılayan tarafından algılanan nesnenin bulunduğu konum, sonuçlara varmada farklılık yaratır. Yani duyularla elde edilen veriler, yerel ilişkilere göre değişir. 
 Nesneler duyuları asla kendi başlarına etkilemezler; insanın algıladığı son şey hiçbir zaman nesnenin saf hali değildir.
 Nesnenin sayısı ya da miktarı, sonuçlara varmada farklılık yaratır. Nesneler sadece dolaylı olarak hava, nem vb. vasıtasıyla bilinir ve renk, sıcaklık, boyut ve hareket bakımından sürekli bir değişim halindedir. 
 Algılayan ile algılanan arasındaki özel bağlar, algılanan hakkında yanlış fikirler verebilir. Tüm algılar görecelidir ve birbirleriyle etkileşim halindedir. 
 Algılanan şeyin oluşma sürecinin uzunluğu algıyı etkiler. İzlenimlerimiz tekrar ve gelenekle daha az derinleşir.
 Algılayanın edinmiş olduğu eğitim, kültür ve ahlak anlayışı algıyı etkiler. Bildiğimiz gibi tüm insanlar farklı inançlarla, farklı yasalar ve sosyal koşullar altında yetiştirilir.

MS. II. yüzyılda yaşayan şüpheci Agrippa, troposları ondan beşe, Agrippa'yla aynı yüzyılda yaşayan şüpheci Mendotos da ikiye indirmiştir.Orhan Hançerlioğlu, Düşünce Tarihi, Remzi Kitabevi, 1974 s.90

Ainesidimos, gerçeğin, göreceli ağırlığı doğru bir şekilde ölçülemeyen koşullar altında sonsuza kadar değiştiğini savunur. Bu nedenle mutlak bilgi yoktur, çünkü herkes farklı algılara sahiptir ve ayrıca verileri kendilerine özgü yöntemlerle düzenler ve gruplandırır; böylece toplam, tamamen öznel geçerliliği olan bir niceliktir.

 Nedenselliğe saldırı 

Çalışmasının ikinci bölümü nedensellik teorisine saldırmaktan oluşur ve burada neredeyse tamamen modern şüpheciliğin temeli olan düşünceleri öne sürer. Neden, algılayan zihinden ayrı bir varlığa sahip değildir; geçerliliği idealdir ya da Kant'ın söyleyeceği gibi özneldir. Neden ve sonuç arasındaki ilişki düşünülemez. Eğer iki şey farklıysa, ya eşzamanlı ya da ardışıktırlar. Eğer eşzamanlı ise, neden sonuç, sonuç da nedendir. Değilse, etki nedenden önce gelemeyeceğine göre, neden etkiden önce gelmelidir ve nedenin etkili olmadığı, yani kendisi olmadığı bir an olmalıdır. Bu ve benzeri argümanlarla Kuşkuculuğun temel ilkesine, nedenlerin radikal ve evrensel karşıtlığına ulaşır; παντὶ λόγῳ λόγος ἀντίκειται.

 Herakleitosçu görüş 
Sextus Empiricus'a göre, Ainesidimos ya Herakleitos'un teorilerini özümsemiş ya da Ainesidimos'un algılayan özne için zıtlıkların bir arada var olduğunu kabul ederek aynı nesnede zıt niteliklerin bir arada var olduğunu ileri sürebildiğini belirterek bunların bir açıklamasını yapmıştır. John Burnet, Sextus Empiricus'un Herakleitos'un teorilerine ilişkin Ainesidimos açıklamasını muğlak bir şekilde yeniden üretmesi meselesini tartışır:

 Pyrrhonian Discourses 
Başlıca eseri olan Pyrrhonian Discourses () esas olarak epistemolojik sınırlamalarımız nedeniyle insanın yargıyı askıya alma ihtiyacını ele almıştır. Günümüze ulaşmamış olsa da, Konstantinopolisli I. Photios (Myriobiblion) adlı eserinde içeriğinin bir özetine sahibiz. Sekiz kitaba ayrılan eser, Pyrrhonist felsefeyi detaylandırmış, Pyrrhonistler ile Akademik Şüpheciler arasındaki farkları tanımlamış ve yargının askıya alınması için on "tropes" veya "mod" ortaya koymuştur.

Mirası
İskenderiyeli Philon, Sarhoşluk Üzerine (On Drunkenness) adlı eserinde modların ana hatlarını çizmiştir.

18. yüzyılda Gottlob Ernst Schulze, Karl Leonhard Reinhold tarafından yapılan Immanuel Kant'ın Saf Aklın Eleştirisi savunmasını eleştirdiği Ainesidimos'un adını taşıyan bir kitap yazdı. Kitap, Ainesidimos ile Kantçılığın bir taraftarı olan "Hermias" arasında kurgulanmış bir diyalogdur.

 Notlar 

 Ayrıca bakınız 

 Kuşkucu Agrippa
 Arkesilaos
 Karneades
 Phyrron
 Pyrrhonculuk
 Kuşkuculuk
 Akademia
 Epokhe
 Tropos

 Kaynakça
 Antik Birincil Kaynaklar 







 Modern Kaynaklar 






 Konuyla ilgili okumalar 

 Polito, Roberto. The Sceptical Road: Aenesidemus' Appropriation of Heraclitus, Leiden: Brill, 2004.

 Dış bağlantılar 


Kategori:MÖ 1. yüzyılda Yunanlar
Kategori:MÖ 1. yüzyıl yazarları
Kategori:Antik Yunan filozoflar
Kategori:Antik Giritliler
Kategori:Kuşkucu filozoflar
Kategori:Epistemoloji
Kategori:Resim aranan kişiler