33. Türkiye Hükûmeti

33. Türkiye Hükûmeti veya I. Erim Hükûmeti, 26 Mart 1971 - 11 Aralık 1971 tarihleri arasında görev yaptı.

Ordu, 12 Mart 1971'de bir muhtıra verdi. Parlamento feshedilmedi, partiler kapatılmadı ve anayasa askıya alınmadı. Ama koşullar çok değişmişti. Askerler bir teknokrat hükûmeti istiyorlardı. Eğer böyle bir tarafsız başbakan Meclis içinden çıkar da güvenoyu alırsa, sorun kalmazdı. Bunun için tarafsız bir milletvekili aranmaya başlandı. CHP Kocaeli milletvekili Nihat Erim ismi üzerinde anlaşıldı. 26 Mart günü CHP'den istifa etti. Böylece artık bağımsız başbakan olan Erim partiler üstü reform hükûmetini kurdu.

 Hükûmetin yapısı 
Adalet Partisi 5, Cumhuriyet Halk Partisi 3 ve Millî Güven Partisi 1 bakan verdi. Bu arada hükûmette yer almaları için Dünya Bankası'nda çalışan eski plancılardan Atilla Karaosmanoğlu ile NATO Genel Sekreterinin Birinci Yardımcısı Osman Olcay yurda çağrıldı. Bu hükûmetin üzerinde en çok konuşulan üyesi olan genç Atilla Karaosmanoğlu, yurda gelir gelmez devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak kabinedeki yerini aldı. En önemli görevlerden birini, yani ekonomiyi düzeltme işini üstlendi.

Hükûmetin 27 üyesinden 15'i parlamento dışındandı. Türkiye'nin ilk kadın bakanı Prof. Dr. Türkan Akyol da bunların içindeydi. Kültür Bakanlığı bu hükûmet döneminde kuruldu ve başına Talât Sait Halman getirildi. Dönemin CHP Genel Sekreteri Bülent Ecevit "12 Mart'ın ince ayar bir askeri darbe olduğunu, Erim hükûmetine yardım etmenin askeri darbeye destek anlamına geldiğini." açıkladı. Bu pürüze rağmen hükûmet Meclis'ten güvenoyu aldı. Hükûmet, "Ya reform yaparız ya gideriz." diyerek büyük iddialarla yola çıktı.

 11'lerin isyanı 
Yeni hükûmet, ilk günden itibaren özellikle parlamento içinden müthiş bir dirençle karşılaştı. Sırada bekleyen eğitim, toprak, enerji, mali, idari ve hukuk reformları tek tek tökezlemeye başladı. Zamanında Kemal Derviş'in başına gelenlerin benzeri Atilla Karaosmanoğlu'nun da başına geldi. Özellikle Maliye Bakanı'nın direnciyle karşılaşan Atilla Karaosmanoğlu, mali reform yapamadı. Hükûmet Meclis içindeki kıskaca daha fazla dayanamadı ve Nihat Erim 26 Ekim 1971'de istifasını sundu. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay istifayı kabul etmedi, hükûmet ikna edildi ve yola devam kararı alındı.

Anayasal teknokrat hükûmeti 3 Aralık 1971'e, yani 11'ler olayına kadar yönetimde kaldı. Aralarında Türkan Akyol, Atilla Karaosmanoğlu, Mehmet Özgüneş, Selahattin Babüroğlu, Osman Olcay'ın da yer aldığı 11 bakanın istifa gerekçesini Atila Sav açıkladı: "Yurdumuzun muhtaç olduğu kalkınma hamlesini ve reformları Atatürkçü bir görüşle gerçekleştirmek amacıyla kurulan hükûmette görev almıştık. Bu amaçları gerçekleştirme olanağı kalmadığı inancıyla görevlerimizden çekiliyoruz."

 Hükûmetin karnesi 
I. Erim hükûmeti 3 Aralık'ta görevden ayrıldığında enflasyon felaket bir durumdaydı. İşbaşına geldiklerinde yüzde 11'de seyreden enflasyon oranı dokuz ay içinde yüzde 23.3'e fırladı. Ardından II. Erim hükûmeti kuruldu ve iktidarda altı ay kaldı. İstifa ettiğinde ekonomik tablo altüst olmuştu.

 Kabine 

 GörevOfficial page of prime minister Türkiye'nin 75 Yılı, Tempo Yayıncılık, Istanbul, 1998 İsim  Siyasi Parti Başbakan Nihat Erim  Bağımsız Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sadi Koçaş  Cumhuriyet Halk Partisi Atilla Karaosmanoğlu26 Mart 1971 - 3 Aralık 1971  Bağımsız Ali Mesut Erez3 Aralık 1971 - 11 Aralık 1971 Devlet Bakanı Mehmet Özgüneş Doğan Kitaplı  Adalet Partisi Gençlik ve Spor Bakanı Sezai Ergun Gümrük ve Tekel Bakanı Haydar Özalp Adalet Bakanı İsmail Arar  Cumhuriyet Halk Partisi Millî Savunma Bakanı Ferit Melen  Millî Güven Partisi İçişleri Bakanı Hamdi Ömeroğlu  Bağımsız Dışişleri Bakanı Osman Olcay Dış Ekonomik İlişkiler Bakanı Özer Derbil Maliye Bakanı Sait Naci Ergin Millî Eğitim Bakanı Şinasi Orel İmar ve İskan Bakanı Selahattin Babüroğlu Bayındırlık Bakanı Cahit Karakaş26 Mart 1971 - 10 Kasım 1971  Adalet Partisi Mukadder Öztekin10 Kasım 1971 - 11 Aralık 1971  Cumhuriyet Halk Partisi Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı Türkan Akyol  Bağımsız Ulaştırma Bakanı Haluk Arık26 Mart 1971 - 29 Eylül 1971 Selahattin Babüroğlu13 Ekim 1971 - 27 Ekim 1971 Cahit Karakaş10 Kasım 1971 - 11 Aralık 1971  Adalet Partisi Tarım Bakanı Orhan Dikmen  Bağımsız Köyişleri Bakanı Cevdet Aykan Çalışma Bakanı Atila Sav  Cumhuriyet Halk Partisi Sanayi Bakanı Ayhan Çilingiroğlu  Bağımsız Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Atila Sav  Cumhuriyet Halk Partisi Nezih Devres İhsan Topaloğlu Kültür Bakanı Talât Sait Halman  Bağımsız Turizm ve Tanıtma Bakanı Erol Yılmaz Akçal   Adalet Partisi Orman Bakanı Selahattin İnal  Bağımsız

 Kaynakça 


Kategori:Türkiye'de koalisyon hükûmetleri
Kategori:1971'de Türkiye'de kurulan oluşumlar