Süper Kupa

Süper Kupa ya da sponsorluk anlaşmaları gereğince Turkcell Süper Kupa, Türkiye'de Türkiye Futbol Federasyonu tarafından 1966 yılından beri düzenlenen ulusal bir kupa organizasyonudur.

1966 yılında "Cumhurbaşkanlığı Kupası" ismiyle oynanmaya başlanan organizasyon, 1998 yılında ara verilene kadar kesintisiz olarak her yıl düzenlenmiştir. 1998 tarihinde oynanan Galatasaray-Beşiktaş finalinden sonra kaldırılan organizasyon, 2006 yılından itibaren "Süper Kupa" ismiyle tekrar organize edilmeye başlanmıştır.

Galatasaray, 28 kez mücadele ettiği organizasyonda kazandığı 17 şampiyonluk ile turnuvanın en başarılı takımı konumundadır.

Turnuvanın son şampiyonu, Galatasaray'ı finalde 2-0 yenen Fenerbahçe'dir.

 Statü 
küçükresim|sağ|upright=1|Türkiye Futbol Federasyonu'nun kupa adı için sponsor olduğu dönemde kullanılan logo.
1966 ve 2024 yılları arasında Süper Lig şampiyonu ile Türkiye Kupası kazananı arasında oynanan organizasyon, iki kupayı da aynı takımın kazanması durumunda Süper Lig şampiyonu ile Türkiye Kupası finalisti arasında oynanıyordu. Bunun örnekleri 2009, 2015 ve 2021'de düzenlenen turnuvalarda yaşandı.

8 Mayıs 2025 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonu, Süper Kupanın yeni formatla oynanacağını açıkladı. Yeni formata göre, müsabakalar tarafsız sahada tek maç eleme usulüne göre oynanacak olup, yarı finalde Süper Lig şampiyonu ile Türkiye kupası finalisti; Türkiye Kupası şampiyonu ile de Süper Lig ikincisi eşleşecektir. Süper Lig ve Türkiye Kupası'nı aynı takımın kazanması durumunda, turnuvaya Süper Lig üçüncüsü katılacaktır. Kazanan takımlar tek ayaklı final müsabakası oynamaya hak kazanacaktır.

 Tarihçe 
Türkiye'de lig şampiyonu ile kupa şampiyonunu karşı karşıya getiren bir organizasyon ilk kez 1965-66 sezonunda organize edildi. Cumhurbaşkanlığı Kupası ismi ile 1966 yılında, 1965-66 Türkiye 1. Futbol Ligi şampiyonu Beşiktaş ile 1965-66 Türkiye Kupası şampiyonu Galatasaray arasında oynanan maçla birlikte organizasyon başlamış oldu. Galatasaray 2-0'lık galibiyetle birlikte kupayı kazanan ilk takım oldu. Cumhurbaşkanlığı Kupası, 12 Eylül Darbesinin yapıldığı dönemde 1981 ve 1982 yıllarında iki defa Devlet Başkanlığı Kupası ismiyle olmak üzere 1998 yılına kadar 33 defa organize edildi. Galatasaray, 1998 yılına kadar düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Kupası'nı 10 defayla en çok kazanan takım oldu.

Cumhurbaşkanlığı Kupası, son kez 1998 yılında düzenlendikten sonra kaldırıldı. 9 yıl aranın ardından Süper Kupa ismini alarak Türkiye Futbol Federasyonu tarafından tekrar lig şampiyonu ile kupa şampiyonu arasında oynatılmaya başladı. Daha önceki düzenlenen organizasyonlar genellikle Mayıs ile Haziran tarihlerinde oynanırken, Süper Kupa Ağustos ayında yeni sezonun başlamasından kısa bir süre önce organize edilmeye başladı. Cumhurbaşkanlığı Kupası her yıl Ankara sınırları içerisinde oynanırken, Süper Kupa hem yurt dışında hem de Türkiye'nin farklı illerinde düzenlendi.

1999 senesinde Cumhurbaşkanlığı Kupası'nın önce ertelenip, sonra kaldırılmasıyla birlikte 1998-99 Türkiye 1. Futbol Ligi şampiyonu ve 1998-99 Türkiye Kupası sahibi Galatasaray ile lig ve kupa ikincisi Beşiktaş arasında oynanması gereken ve Cumhurbaşkanlığı Kupası ile aynı statüde oynanan Atatürk Kupası, önce 1999-2000 sezonu sonuna, sonra da 2000-01 sezonu başına ertelenmiştir. Maçı 2-1 kazanan Beşiktaş, kupayı müzesine götüren taraf olmuştur ancak TFF'nin resmi sitesinde "Süper Kupa Tarihçesi" sayfasında bu kupaya yer verilmemiştir. Bu sebeple Beşiktaş'ın Süper Kupa sayısı resmi olarak 1 eksik görülmektedir. Hasan Arat yönetimi, 2024 yılında TFF'ye Atatürk Kupası'nın Süper Kupa olarak sayılması için başvuru yaptıklarını duyurmuştur ancak TFF tarafından herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Süper Kupa organizasyonu 2006'da Beşiktaş, 2007'de Fenerbahçe, 2008'de Galatasaray, 2009'da Fenerbahçe ve 2010'da da Trabzonspor kazandı. 2011 yılındaki karşılaşma şike davası sebebiyle yapılmadı. 2012 ile 2013 yıllarında Galatasaray organizasyonu üst üste 2 kez kazandı. Organizasyon bugüne kadar 3 kez Almanya'da, 2 kez İstanbul'da, birer kez de Ankara, Erzurum, Manisa ve Kayseri'de düzenlendi. 2014'te Fenerbahçe, Galatasaray'ı penaltılarda mağlup etti. 2015 ve 2016 yıllarında Galatasaray kupayı üst üste 2 kez yeniden kazandı.

Organizasyonda elde edilen en farklı skor beşer kez ile 3-0 olurken, 8 kez ile en fazla görülen skor ise 1-0 oldu. 2015 yılında Bursaspor ile Galatasaray'ın arasında oynanan Süper Kupa maçı 1-0'lık Galatasaray galibiyeti ile sonuçlandı. 16.10.2015 tarihinde Turkcell ile isim sponsorluğu konusunda anlaşma sağlanmış ve organizasyon Turkcell Süper Kupası ismini almıştır.

küçükresim|sol|upright=1.05|2018 Süper Kupa maçından bir görünüm
2016 yılında Beşiktaş ile Galatasaray'ın arasında oynanan son Turkcell Süper Kupa maçının normal süresi 0-0, uzatmalarda 1-1 sona erdi. Galatasaray, Beşiktaş'ı penaltılarda 3-0 mağlup etti ve kupayı üst üste 2 kez yeniden kazandı ve toplamda 15. kez kupayı müzesine götürdü. 2017'de Konyaspor ve 2018'de Akhisar Belediyespor'un kupayı kazanması ile kupa yıllar sonra üst üste Anadolu ekiplerine gitmiş oldu. 2018 yılında organizasyon tekrar TFF Süper Kupa adı altında oynanmaya başladı.

2019 yılında ise hem ligi hem de kupayı aynı sezon kazanan Galatasaray, kupa finalisti Akhisar Belediyespor ile oynadığı karşılaşmayı 1-0'lık skor ile kazanarak kupanın 16. kez sahibi oldu. 2020 Süper Kupa ya da TFF Süper Kupa 2020, 2019-20 Süper Lig şampiyonu Medipol Başakşehir ile 2019-20 Türkiye Kupası şampiyonu Trabzonspor arasında oynanmış 47. Süper Kupa maçıdır. Maç, İstanbul'un İkitelli semtinde bulunan Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda 27 Ocak 2021 tarihinde, saat 20.45'te oynandı ve Trabzonspor rakibini 2-1 mağlup ederek 9. kupasına ulaşmış oldu. 2021 Süper Kupa ya da sponsorluk anlaşması gereği 2021 Turkcell Süper Kupa 2020-21 Süper Lig ve 2020-21 Türkiye Kupası şampiyonu Beşiktaş ile 2020-21 Türkiye Kupası finalisti Antalyaspor arasında 5 Ocak 2022 Çarşamba günü saat 20.45'te Katar'ın başkenti Doha'da oynanan 48. Süper Kupa maçıdır. Normal ve uzatma süreleri 1-1 biten maçta penaltı atışları sonucu rakibine 4-2'lik üstünlük kuran Beşiktaş kupayı 9. kez müzesine götürme başarısı elde etmiştir. 2022 Süper Kupa ya da sponsorluk anlaşması gereği 2022 Turkcell Süper Kupa, 2021-22 Süper Lig şampiyonu Trabzonspor ile 2021-22 Türkiye Kupası şampiyonu Sivasspor arasında oynanmış 49. Süper Kupa maçıdır. Maç, İstanbul'un İkitelli semtinde bulunan Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda 30 Temmuz 2022 tarihinde, saat 20.45'te oynandı ve Trabzonspor rakibini 4-0 mağlup ederek 10. kupasına ulaşmış oldu.

29 Aralık 2023'te Galatasaray ve Fenerbahçe arasında Riyad'ta oynanması planlanan Süper Kupa 2023 finali ileri bir tarihe ertelendi. Türkiye Futbol Federasyonu, Galatasaray ve Fenerbahçe'nin yaptığı ortak açıklamada ertelemenin "organizasyondaki bazı aksaklıklar nedeniyle" gerçekleştiği bildirildi. 7 Nisan 2024 tarihinde iki takım 11 Nisan Stadyumu'nda karşı karşıya geldi. Fenerbahçe, maçın yeniden ertelenmesi talebinin kabul edilmemesine tepki olarak maça U19 takımıyla çıktı. Mauro Icardi'nin 1. dakikada attığı golle Galatasaray öne geçti, golden sonra Fenerbahçe Başkanı Ali Koç'un Süper Lig maçlarında olan olayları, Türkiye Futbol Federasyonu ve hakem kararlarını protesto etmek için kurduğu plan üzerine sahayı terk etti ve soyunma odasına gitti. Fenerbahçe çekildikten sonra, Galatasaray oyuncuları, kendi aralarında çift kale maç yaptı. Tüm bu olaylardan sonra; maçın hakemi Volkan Bayarslan maçı tatil etti ve maçla ilgili kararı Türkiye Futbol Federasyonu'nun vereceği açıklandı. PFDK'nın kararına göre Fenerbahçe'nin sahadan çekilmesi nedeniyle Süper Kupa mücadelesinde 3-0 hükmen mağlup sayılmasına ve 4 milyon TL para cezasına çarptırılmasına karar verildi.

2024 yılında Süper Kupa, son kez ikili formatta icra edilmiştir. Beşiktaş ve Galatasaray'ın karşı karşıya geldiği maç 5-0'lık Beşiktaş galibiyetiyle sona ererken bu skor Süper Kupa tarihinin en farklı skoru olmuştur. Ayrıca Beşiktaş'ta Ciro İmmobile, maçın henüz 21. saniyesinde attığı golle Süper Kupa tarihinin en erken golüne imza atmıştır.

2025 yılından itibaren Süper kupa dörtlü final formatında oynanmaya başlandı. Buna göre lig şampiyonuyla lig ikincisi, Türkiye Kupası şampiyonuyla kupa finalisti yarı finalde eşleşecek ve bu maçların kazananı finalde karşı karşıya gelecek ve kazanan kupanın sahibi olacaktır. Lig ve kupa şampiyonun aynı takım olması durumunda yarı finalde lig ikincisi lig üçüncüsüyle eşleşecektir. Bu formatla organize edilen ilk Süper Kupa turnuvasında hem lig hem Türkiye Kupası şampiyonu olan Galatasaray, kupa finalisti Trabzonspor, lig ikincisi Fenerbahçe ve lig üçüncüsü Samsunspor yer aldı. 5-6 Ocak 2026 tarihlerinde Gaziantep ve Adana'da oynanan yarı final müsabakalarında kazanan Fenerbahçe ve Galatasaray 10 Ocak 2026 tarihinde Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda oynanan finalde karşı karşıya geldi. Maçı 2-0'lık skorla Fenerbahçe kazandı ve yeni formatla düzenlenen turnuvanın ilk şampiyonu olurken 11 yıl aradan sonra kupayı müzesine götürmeyi başardı.

 Şampiyonlar ve kulüp performansları 

KulüpŞampiyonlukİkincilikYarı finalist% KazanmaŞampiyonluk yılları Galatasaray 17 11 – %60 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2023 Beşiktaş 10 12 – %45 1967, 1974, 1986, 1989, 1992, 1994, 1998, 2006, 2021, 2024 Fenerbahçe 10 10 – %50 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007, 2009, 2014, 2025 Trabzonspor 10 3 1 %77 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1995, 2010, 2020, 2022 Göztepe 1 1 – %50 1970 Akhisar Belediyespor 1 1 – %50 2018 MKE Ankaragücü 1 1 – %50 1981 Eskişehirspor 1 – – %100 1971 Konyaspor 1 – – %100 2017 Bursaspor – 3 – %0 Altay – 2 – %0 Antalyaspor – 1 – %0 Gençlerbirliği – 1 – %0 Kocaelispor – 1 – %0 Sakaryaspor – 1 – %0 Kayserispor – 1 – %0 İstanbul Başakşehir – 1– %0 Sivasspor – 1 – %0 Samsunspor – – 1 %0 

 Finalde en çok karşılaşan takımlar 
MaçTakımTakımFinaller 9Beşiktaş (4)Galatasaray (5)1966, 1982, 1991, 1993, 1994, 1998, 2006, 2016, 2024 8Fenerbahçe (4)Galatasaray (4)1973, 1985, 1996, 2012, 2013, 2014, 2023, 2025 6Beşiktaş (2)Fenerbahçe (4)1974, 1975, 1989, 1990, 2007, 2009, 2011 4Fenerbahçe (1)Trabzonspor (3)1978, 1979, 1983, 1984 3Beşiktaş (1)Trabzonspor (2)1977, 1992, 1995

 Rekorlar 
En çok kazanan
Galatasaray (17): 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2023

En çok kaybeden
Beşiktaş (12): 1966, 1975, 1977, 1982, 1990, 1991, 1993, 1995, 2007, 2009, 2016, 2017

En çok katılan
Galatasaray (28): 1966, 1969, 1971, 1972, 1973, 1976, 1982, 1985, 1987, 1988, 1991, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 2006, 2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2023, 2024, 2025

Üst üste en çok kazanan
Trabzonspor (5): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980

Üst üste en çok katılan
Beşiktaş (7): 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995

En çok kazanan futbolcular
Fernando Muslera (Galatasaray) (6): 2012, 2013, 2015, 2016, 2019, 2023
Selçuk İnan (Trabzonspor/Galatasaray) (6): 2010, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019
Güngör Şahinkaya (Trabzonspor) (6): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983
Şenol Güneş (Trabzonspor) (6): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983
Necati Özçağlayan (Trabzonspor) (6): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983
 Turgay Semercioğlu (Trabzonspor) (6): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983
Ahmet Ceyhan (Trabzonspor) (6): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983

En çok kazanan teknik direktör
Fatih Terim (Galatasaray) (5): 1996, 1997, 2012, 2013, 2019

En farklı galibiyet
Galatasaray 0-5 Beşiktaş (2024)

En hızlı gol
Ciro Immobile, 21. saniye (Beşiktaş) (2024)

 Kaynakça 

Kategori:Süper Kupa
Kategori:1966'da Türkiye'de kurulan oluşumlar