Gostivar

Gostivar (Makedonca: Гостивар; Arnavutça: Gostivari; Türkçe: Gostivar), Kuzey Makedonya'nın kuzeybatısında bulunan bir şehirdir. Ülkenin kuzeybatı kesiminde Kalkandelen'le beraber büyük yerleşim yerlerinden birisidir.

Şehir köklü bir Türk nüfusuna sahiptir.

 Coğrafya 
Gostivar, Kuzey Makedonya'nın kuzeybatı kesiminde, Polog idari bölgesinde, Kosova'ya yakın bir konumda yer alır. Çevresinde iyi durumdaki karayolu ve demiryolu ağı ile Kalkandelen, Üsküp, Ohri ve Debre şehirlerini birbirlerine bağlantı güzergâhın üzerindedir.

Ege Denizi'ne dökülen Vardar Nehri'nin doğduğu Şar Dağları Gostivar sınırları içerisindedir. Gostivar yakınlarındaki Vrutok köyü, 683 metre yükseklikte Vardar'ın kaynadığı alandır.

 Tarih 
 Erken Tarih 
Romalı tarihçi Titus Livius, şehir hakkında ilk bilgileri derlemiştir. MS 3. yüzyılda Roma İmparatorluğu, ülkenin kuzeyinden ciddi akınlar düzenleyen Hunlar, Ostrogotlar gibi kavimleri durdurmak üzere bu bölgede birçok kale ve hisar kurdurmuştur. 10. yüzyılda, Gostivar'ın da içinde bulunduğu Polog Bölgesi, Doğu Roma'nın egemenliğinde olmuştur.

 Osmanlı İmparatorluğu Dönemi 
küçükresim|sol|1920 yılında Gostivar Çarşısı
küçükresim|sol|Gostivar Saat Kulesi'ni gösteren posta kardı, 1930'lar
küçükresim|sol|Şehir merkezi
küçükresim|sağ|upright=0.78|Gostivar'ın en eski evi olan in 1917 tarihli fotoğrafı.
küçükresim|sol|Mavrova kayak bölgesi
14. yüzyılda Gostivar ve civarı, Osmanlı İmparatorluğu egemenliğine girmiştir. Şehrin simgesi olan saat kulesi 1566 yılında Osmanlı yönetimi tarafından yapılmıştır.

19. yüzyılda şehir ticaret merkezi iken bugün daha çok Avrupa'nın diğer şehirleri dâhil başka şehirlerde çalışan işçilerin bıraktıkları dövizler önem taşımaktadır. Bulgar etnolojist Vasil Kançov, 19. yüzyılda şehirde 3,735 kişi yaşadığını belirtir ve bunlar 3.100 Türk, 310 Bulgar, 100 Arnavut, 25 Ulah ve 200 Rumendir.

Gostivar'ı da içine alan bölgedeki Osmanlı egemenliği 1912 yılında sona ermiştir. Bu son dönem idari yapılanmasında Gostivar, Kosova Vilayeti sınırları içinde, Prizren Sancağı'na bağlı olmuştur.Binbaşı M.Nasrullah; Kolağası M.Rüşdi; Mülazım M.Eşref, Osmanlı Atlası - XX. Yüzyıl Başları, (Haz.: Yaşar Baş, Rahmi Tekin), Osmanlı Araştırmaları Vakfı, İstanbul 2003, s. 28-40.

 Yugoslavya Dönemi 
1943 yılı ile beraber Yugoslavya Krallığı ortadan kalkmış, yerine Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu dönemde de Gostivar, devam eden idari yapı içinde yer almıştır.

 Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Dönemi 
1991 yılında Makedonya'nın Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden bağımsızlığını ilan etmesiyle Gostivar, bağımsız Kuzey Makedonya Cumhuriyeti içinde yer almıştır.

 Turizm 
Doğal güzelliklerin bulunduğu, kayak ve spor merkezi bulunan turistik Mavrova Millî Parkı, Gostivar sınırları içerisindedir. Mavrova, özellikle kış turizmi açısından gözde bir yerdir.

Gostivar'dan Kırçova ve Ohri yönü üzerinde Vrutok köyü, Kuzey Makedonya'nın en büyük nehri Vardar'ın kaynak yeridir.

 Kültür 
Gostivar'ın Şar ve Galiçnik denilen peynirleri, Kaymaçina isimli meşhur tatlısı ve Şar köpeği denilen çoban köpekleri meşhurdur. Bunlar, Şar Dağları'nın kuzey kesiminde yer alan Kosova kısmında da bilinirler.

 Nüfus 
Şehir multietniktir. Nüfus çoğunluğunu Arnavutlar, Makedonlar ve Türkler oluşturmaktadır.

2002 sayımlarına göre Gostivar Belediyesi'nin toplam nüfusu 81.042 kişidir. Bu nüfusun etnik dağılımı şu şekildedir: Arnavutlar 54.038; Makedonlar 15.877; Türkler 7.991; Romanlar 2.237 ve diğerleri...

Gostivar çevresinde Vrapçişte, Zdunye, Aşağı Banisa ve Yukarı Banisa yerleşim bölgeleri, Türklerin nüfusun tamamını veya çok büyük kısmını oluşturduğu yerlerdir.

Aynı zamandada Türkçenin resmî statüsü bulunmakta ve Gostivar Belediyesi'nin 3 resmî dillerinden biridir.

Şehirde her egitim düzeyinde tamamen Türkçe eğitim veren kurumlar mevcuttur. Bunlar sırasıyla Mustafa Kemal Atatürk ilk ve orta okulu, Gostivar Belediye Lisesi ve Uluslararası Vizyon Üniversitesi'dir.

 Eğitim 

 Gostivar'daki eğitim kurumları 
İlköğretim okulları: Mustafa Kemal Atatürk İO, eğitim dili Türkçe, Makedonca ve Arnavutçadır. Merkez okulu yanı sıra, Aşağı Banisa, Yukarı Banisa ve Zdunye köylerinde şubeleri var.

Yükseköğretim Kurumları: Uluslararası VİZYON Üniversitesi 2014 yılında kurulmuştur.  Kuzey Makedonya Cumhuriyeti, Resmi Gazete No.153, 20.11.2014

Galeri

 Kaynakça