NATO Parlamenter Asamblesi

NATO Parlamenter Asamblesi, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne üye ülkelerden 158 parlamenter 1955 yılında Paris'te toplanarak kurdukları örgüttür. Bu örgütün ismi 1966 yılında Kuzey Atlantik Asamblesi; 1999 yılında ise NATO Parlamenter Asamblesi olarak değiştirilmiştir.

Asamble toplantılarına üyeler ve ortak üyeler dışında Parlamenter gözlemciler Parlamentolararası Meclisler, Avrupa Parlamentosu temsilcileri, Parlamento misafirleri katılmaktadır.

26 Mayıs 2017'de Tiflis'te gerçekleştirilen NATO Parlamenter Asamblesi Genel Kurulunda Türkiye'nin üye sayısı 12'den 18'e çıkarıldı.

 Tarihçe 
Transatlantik ortaklığı tehdit eden sorunlar üzerinde birlikte düşünme fikri, ilk olarak 1950'lerin başlarında ortaya çıktı ve NATO parlamenterlerinin yıllık bir konferansının 1955'te oluşturulmasıyla şekillendi. Meclisin oluşturulması, yasama organlarının, NATO'nun temel olarak demokrasilerin politik bir transatlantik ittifakının somut bir ifadesi olduğu Washington Anlaşması'nın (aynı zamanda Kuzey Atlantik Antlaşması olarak da bilinir) ön kabulüne somut bir anlam kazandırmak isteğini yansıtmaktadır.

NATO ve NATO PA arasındaki işbirliği temeli, Aralık 1967'de Kuzey Atlantik Konseyi'nin (NAC) NATO Genel Sekreterine iki kurum arasında daha yakın işbirliği sağlama konusunu incelemesi için yetki vermesiyle güçlendirildi. Takip eden yıl boyunca yapılan görüşmelerin bir sonucu olarak, NATO Genel Sekreteri, NAC ile istişarelerin ardından NATO ve Meclis arasındaki çalışma ilişkisini geliştirmek için bir dizi önlem uyguladı. Bu önlemler arasında Genel Sekreterin Meclisin Tam Oturumlarında kabul edilen tüm öneri ve kararlara yanıt vermesi bulunmaktadır.
Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından, NATO-PA, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin siyasi liderleriyle yakın ilişkiler geliştirerek yetki alanını genişletti. Bu bağlantılar, NATO'nun bölgenin hükûmetleriyle başlattığı diyalogu büyük ölçüde kolaylaştırmıştır.
21 Kasım 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Madrid'de, Parlamenter Meclis Rusya'yı "terör devleti" olarak tanıdı ve özel bir uluslararası mahkemenin kurulmasını talep etti. Slovakya heyetinin başı Tomas Valasek, "karar Rusya'yı Avro-Atlantik güvenliği için en doğrudan tehdit olarak adlandırıyor... Mevcut rejimi altında Rusya'nın bir terör devleti olduğunu açıkça belirtiyor" dedi.

 Rolü 
alt=a large baroque yellow and gold room with a stage on the left and long tables filled with men and women in suits on the right.|küçükresim|2014 Newport zirvesinin başlamasından önce Londra'daki Parlamenterler Meclisi toplantısı
NATO PA, Atlantik İttifakı üye devletlerinin tüm parlamentolarından milletvekillerini bir araya getirerek NATO ile üye ulusların parlamentoları arasında bir bağlantı sağlar.

Aynı zamanda, NATO politikalarının daha şeffaf hale gelmesine katkıda bulunarak, temel güvenlik konularında parlamentoların farkındalığını ve anlayışını artırır. Önemli olan, Atlantik İttifakı'nın temelini oluşturan transatlantik ilişkiyi sürdürmeye ve güçlendirmeye yardımcı olmasıdır.

Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana, NATO PA, NATO'ya daha yakın ilişki arayan Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri ve ötesinden milletvekillerini çalışmalarına entegre ederek yeni bir rol üstlenmiştir. Bu entegrasyon hem siyasi hem de pratik yardım sağlamış ve Avro-Atlantik bölgesindeki parlamenter demokrasinin güçlendirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Ayrıca NATO'nun ortaklık ve işbirliği programını tamamlayıp güçlendirmiştir.

Meclis, 1997 yılı sonunda imzalanan Katılım Protokolleri'nin onay sürecine yardımcı olma görevi doğrultusunda, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya'nın Mart 1999'da İttifak'a katılımını sağlayan süreçte doğrudan ilgili olmuştur. Aynı rolü, Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya'nın Mart 2004'te İttifak'a katılımına yönelik onay sürecinde de oynamıştır.

 NATO ile ilişkisi 
NATO-PA ile NATO arasında resmi bir bağlantı bulunmamakla birlikte, Soğuk Savaş sonrası dönemde yoğunlaşan işbirliği tarihi vardır.

Meclis'in Daimi Komitesi, NATO Genel Merkezi'nde yıllık olarak NATO Genel Sekreteri ve Kuzey Atlantik Konseyi'ne Daimi Temsilciler ile bir araya gelerek İttifak'ın durumu hakkında görüş alışverişinde bulunmakta ve yasama organlarının perspektifini sunmaktadır. Genel Sekreter, Meclisin bahar ve sonbahar oturumlarına katılmakta ve diğer özel etkinliklere katılmaktadır; ayrıca Meclisin sonbahar oturumunda kabul edilen önerilere yazılı bir yanıt sunmaktadır. Meclis Başkanları da İttifak'ın Zirve toplantılarına katılmaktadır.

NATO'nun komuta zincirindeki Yüksek Müttefik Komutan Avrupa (SACEUR) ve diğer üst düzey askeri yetkililer de düzenli olarak Meclis üyeleriyle çeşitli formatlarda bir araya gelmektedir.

 NATO Parlamenter Asamblesi Temsilci Sayıları 
+Temsilci Sayıları  NATO Ülkeleri İlişkili Devletler433775653512418743103185573531251875121885733641833Toplam:269Toplam:50
 Başkanları 
Başkan   Görev süresiÜlke Wishart McLea Robertson   1955–1956  Wayne Hays  1956–1957  Johannes Josephus Fens  1957–1959  Antoine Béthouart  1959–1960  Nils Langhelle  1960–1961  Pietro Micara  1961–1962  Thomas Dugdale, 1st Baron Crathorne 1962–1963  Georg Kliesing  1963–1964  Henri Moreau de Melen  1964–1965  José Soares da Fonseca  1965–1966  Jean-Eudes Dubé  1966–1967  Matthías Árni Mathiesen  1967–1968  Kasım Gülek  1968–1969  Wayne Hays  1969–1970  Romain Fandel  1970–1971  Terrence Murphy  1971–1972  John Peel  1972–1973'  Knud Damgaard  1973–1975  Wayne Hays  1975–1977  Geoffrey de Freitas  1977–1979  Paul Thyness  1979–1980  Jack Brooks  1980–1982  Peter Corterier  1982–1983  Patrick Wall  1983–1985 Charles McCurdy Mathias Jr.  1985–1986  Ton Frinking  1986–1988  Patrick Duffy  1988–1990  Charles Rose  1990–1992  Loïc Bouvard  1992–1994  Karsten Voigt  1994–1996  William V. Roth Jr.   1996–1998  Javier Rupérez  1998–2000  Rafael Estrella  2000–2002  Doug Bereuter  2002–2004  Pierre Lellouche  2004–2006  Bert Koenders  2006–2007  José Lello  2007–2008  John S. Tanner  2008–2010  Karl A. Lamers  2010–2012  Hugh Bayley  2012–2014  Mike Turner  2014–2016  Paolo Alli  2016–2018  Rasa Juknevičienė  2018  Madeleine Moon  2018–2019  Attila Mesterházy  2019–2020  Gerald Connolly  2020–2022  Joëlle Garriaud-Maylam  2022–2023  Michał Szczerba2023- 


 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 NATO Parliamentary Assembly