Adıyaman yöresi halk kültürü

Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan ve kültürel mirasıyla öne çıkan bir şehirdir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Adıyaman, bu zengin geçmişin izlerini günümüzde de taşımaktadır. Şehir, özellikle Nemrut Dağı Ören Yeri gibi dünya çapında tanınan tarihi mekanlarıyla ünlüdür. Bunun yanı sıra, tarihi kaleler, kaya mezarları, camiler ve kiliseler gibi birçok kültürel ve tarihî eser de Adıyaman'ın zengin mirasını oluşturmaktadır.

Adıyaman'ın kültürel zenginliği yalnızca tarihi yapılarla sınırlı değildir. Yöre, geleneksel halk kültürü açısından da oldukça zengin bir birikime sahiptir. Yöresel müzik, dans, el sanatları, mutfak kültürü ve gelenekler, Adıyaman'ın kültürel kimliğinin önemli unsurlarıdır. Bu zenginlik, nesilden nesile aktarılarak günümüzde de yaşatılmaktadır.

 Yiyecek ve içecekler 
Adıyaman mutfağı, zengin ve çeşitli yemek kültürüyle dikkat çeker. Yöre mutfağında buğday ürünleri, kuru baklagiller, patlıcan, domates, lahana gibi temel malzemeler sıkça kullanılır. Yemeklerde lezzet verici olarak soğan, sarımsak, salça, pul biber, maydanoz ve çeşitli baharatlar tercih edilir. Adıyaman yemekleri, hem doyurucu hem de lezzetli olmalarıyla öne çıkar.
küçükresim|sağ|upright=1|Bazlama

 Çorbalar 
 Meyir Çorbası
 Alaca Çorbası
 Malhıta Çorbası
 Tarhana Çorbası
 Mercimek Çorbası
 Yoğurtlu Çorba
 Un Çorbası
 Dövme Çorbası
 Pıtpıtı Çorbası

 Sebze yemekleri 
 Adıyaman Tavası
 Parmak Kebap
 Dolma-Sarma
 Yeşil Fasulye Sulusu
 Dövmeç

 Pilavlar 
 Karıştırmalı pilav
 Kavurmalı Pilav
 Mercimekli pilav
 Şahreli (şehriyeli) pilav
 Tavuklu pilav
 Meyhane pilavı
 Domatesli pilav
 Ciğerli pilav

 Köfteler 
 Kavurmalı sıcak köfte
 Kel köfte
 Yarpızlı (Yarpuzlu) köfte
 Ekşili köfte
 Patlıcanlı kollotik
 Dolmalı köfte
 İçli köfte
 Yapıştırma
 Çiğ köfte

 Pideler 
 Kavurmalı hıtap
 Ot hitabı
 Peynirli ekmek
 Tava kıloru
 Semsek
 Besmet (peksimet)
 Bazlama
 Taplama
 Katmer

 Mancalar (salatalar) 
 Yarpız (yarpuz) mancası
 Pirpirim salatası
 Patates salatası

 Cacıklar 
 Pirpirim cacığı
 Kabak cacığı
 Marul cacığı
 Yarpız (yarpuz) cacığı
 Hıyar (salatalık) cacığı

 Tatlılar 
 Tene helvası
 Top helvası
 Nişe bulamacı
 Şıllık
 Heside
 Aşure
 Kesme
 Peynirli irmik helvası
 Kaşık tatlısı
 Burma tatlısı
 Bayram taplaması
 Pestil

 El sanatları 
küçükresim|sağ|upright=1|Halın dokumacılığı
Yörede kanaviçe ve yazmalar hala yapılmaktadır. Köşkerlik (yemenicilik) ise gelişen teknoloji karşısında hemen hemen yok olmuştur. Adıyaman ilçe ve köylerinde aşağıdaki el sanatları yapılmaktadır.
 Sincik el dokuma halısı
 Kilim
 Hurç
 Heybe
 Yazma

 Adıyaman Türküleri 
 Adıyaman Halayı
 Altın Yüzüğüm Kırıldı
 Ata Vurdum Belleme
 Anayurdum
 Aydoğar Aşar Gider
 Bir Mektup Yazdırdım
 Bu Devran
 Damın Ardı Tandıram
 Dereboyu Saz Olur
 Durnalar Dizi Dizi
 Dünmü Burdayıdın
 Düz Dara
 Eyvanına Vardım
 Fırsat elde İken Bir Amel Kazan
 Gel Gülüm Gel Canım (Vur Davulcu)
 Git Gelemem
 Havalar Ayaz Gelin Hanım
 Hezal
 Kaleden Kaleye Şahin Uçurdum
 Karşıda Kara Erik
 Nemrut Dağı
 Sakine
 Varam Yar Yanına Varam
 Yağmur Yağar Yer Yaş Olur
 Yol Ver Fırat

 Halk Oyunları 
Adıyaman yöresi halk oyunları, diğer halk oyunları yöreleri gibi bulunduğu bölgenin doğal şartlarının, inanışlarının, yaşanmışlıklarının müzik ve figürler ile tercümanı olmuştur. Yöre oyunları aşağıdaki gibidir,
 Ağırlama
 Hızlı Üçleme
 Yavaş Üçleme
 Goftan
 Çep
 Rışko
 Ağır Sımsımi
 Hızlı Sımsımi
 Dik
 Kadın Halayı
 İki Ayak
 Barış
 Dingi
 Düz Oyun
 Göçer Oyunu
 Hallaç Oyunu
 Hasat Oyunu
 Heilli Can
 Kaynana Oyunu
 Kımıl Oyunu
 Sal Oyunu
 Türkan
 Pehlivan

 Giyim kuşam 

Kıyafetleri günümüzde de kırsalda kullanılmaktadır. Dağ köylerinde kıl kumaştan yapılmış şalvar, Aba denilen ceket ve yakasız gömlekten ibarettir. Ayakta çorap ve yemeni bulunmaktadır. Şalvar ve yakalı veya yakasız gömlekle bütünleşen kıyafetin üzerine “fillik kuşak “ denilen ipek, püsküllü, beyaz renkte bir kuşak sarılmaktadır.

 Kaynakça 
 Adıyaman Valiliği
 T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
 M.Sadık Doğan, Araştırma Yazıları, Adıyaman, 2012

Kategori:Folklor