Armutveren, Posof

Armutveren, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Köyün eski adı Papala'dır. Megrelce bir kelime olan Papala (ფაფალა), uçurum anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Papala (پاپالا) olarak geçer. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine sahip olan Ruslar ise köyün adını Papalo (Папало) şeklinde kaydetmiştir.

Papala, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmıştır."ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2021, s. 88.   ISBN 978-9941-9746-3-2

Papalo, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 17 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Elia, Basila, Gogiça, İoana, Koçia, Maharebel gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köye kayıtlı üç yayla bulunuyordu. Köyde 1834 yılında 7 hane, 1878'de 18 hane tespit edilmiştir.

Papala, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kaza içinde Badela nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 187 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Papala köyünün nüfusu, 1896’da 217 kişiye, 1906’da da 253 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.

Papala, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Papala köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Papala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Papola" (پاپولا) adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. 1935 genel nüfus sayımıda "Papula" olarak kaydedilmiş olan Papala, aynı idari konuma sahipti ve köyde 301 kişi yaşıyordu. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Papala adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armutveren olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Armutveren (Papola)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.

 Coğrafya 
Armutveren köyü, Ardahan il merkezine 95 km, Posof ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 77 2021 78 2020 82 2019 82 2018 80 2017 74 2016 82 2015 82 2014 83 2013 72 2012 74 2011 80 2010 95 2009 93 2008 97 2007 116 2000 140 1990 248 1985 360

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti