Eskikılıç, Damal

Eskikılıç, Ardahan ilinin Damal ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Eskikılıç köyünün eski adı Kirpaşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kirpaşeni (კირფაშენი), bir bitki adı olan "kirpa" (კირფა / Canella alba) ile mesken anlamına gelen "şeni" (შენი) kelimelerinden oluşur.„შენი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt , ISBN 0-9535878-3-5„ კირფა", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt , ISBN 0-9535878-3-5 Bu yerleşim, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Karaşut (كارەشوت) ve Kirpaşen (كیرپاشین) olmak üzere iki isimle kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, sadece Kirpaşen (كیرپەشین) olarak geçer.

Kirpaşeni, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri ve Gürcü Hristiyanlığının en eski merkezi olan Eruşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü gazeteci ve araştırmacı Konstantine Martvileli'nin 1917 yılında kale veya kilise olarak nitelediği kalıntılar da bu dönemde inşa edilmiş yapılardan kalmış olmalıdır.

Kirpaşeni köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 8 Hristiyan hane yaşıyor ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Kirpaşeni'de buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Bir adet de su değirmeni bulunuyordu.

Kirpaşeni köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatı olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında, Gürcüce adına uygun biçimde Kirpaşen (Кирпашенъ) şeklinde kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Tamal nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 89'i kadın ve 90'ı erkek olmak üzere, 27 hanede yaşayan 179 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı "Türkmen" olarak kaydedilmiştir. Eski bir Gürcü köyü olan Kirpaşeni'de demografik yapının tamamen değişmiş olduğu bu kayıttan anlaşılmaktadır. Rus idaresinde Kirpaşeni köyünün nüfusu artmış, 1896'da 212 kişiye, 1906'da 314 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 111, ISBN 9786052100271.

Kirpaşeni köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla ülkenin sınırları Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükûmeti ile Sovyet Rusya arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kirpaşeni Türkiye'ye bırakıldı.

Kirpaşeni köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kirpaşen (كیرپەشین) adıyla Kars vilayetinin Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 762. 1935 genel nüfus sayımında "Kirpeşin" adıyla kaydedilmiş olan köy, Posof kazasına bağlanmıştı ve nüfusu 432 kişiden oluşuyordu. Kirpaşeni veya Kirpaşen Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Eskikılıç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Eskikılıç köyünde 719 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 109 kişi okuma yazma biliyordu.

 Coğrafya 

Eskikılıç köyü, Ardahan il merkezine 48 km, Damal ilçe merkezine 3 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 398 2021 440 2020 462 2019 518 2018 714 2017 426 2016 421 2015 442 2014 445 2013 450 2012 466 2011 451 2010 468 2009 478 2008 480 2007 474 2000 464 1990 635 1985 795

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Damal belde ve köyleri