Kuzukaya, Çıldır

Kuzukaya, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Kuzukaya'nın eski adı Sabaduri'dir. Gürcüce bir yer adı olan Sabaduri (საბადური), ağ anlamındaki "bade" (ბადე) kelimesinden türemiş olup “ağ yeri” anlamına gelir."ბადე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Sabadur şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defter ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732 Sabadur (سبادور) olarak geçer.

Sabaduri köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ortadan kalkmış bir köy kilisesi olan Sabaduri Kilisesi de Gürcüler döneminde inşa edilmiştir.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 197, ISBN 978-9941-478-17-8.

Sabaduri köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasına bağlı Canbaz nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köy tamamen boşalmıştı. Defterde Kacistsihe kalesinin yakınında olduğu belirtilen Sabaduri köyünün Çıldır Savaşı sırasında boşaldığı anlaşılmaktadır.

Sabaduri, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde aynı idari konuma sahip köy olarak kaydedilmiştir. Köyün daha sonra yeniden meskun hale geldiği bu kayıttan anlaşılmaktadır.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი: 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 290, 369. } Nitekim 1878 yılında Sabaduri köyünde 6 hane kaydedilmiştir.

Sabaduri köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Sabador (Сабадоръ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Zurzuna nahiyesinin on köyünden biriydi. Nüfusu azalmış olan köyde bulunan 4 hanede, 12'si erke ve 17'si kadın olmak üzere, sadece 29 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli Sabaduri köyünün Kura Nehri kıyısında kurulu ve buranın ağ atmaya uygun bir yer olduğunu, bundan dolayı köye Sabaduri (“ağ yeri”) adının verilmiş olabileceğini yazmıştır. Martvileli köyde 6 hanede 53 Müslüman Gürcünün yaşadığını belirtmiştir.

Sabaduri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sabadur (صبادور) şeklinde kaydedilmiştir. Köy bu sırada Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 104 kişiden oluşuyordu. Sabaduri veya Sabadur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Kuzukaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kuzukaya köyünün nüfusu 121 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 4 kişi okuma yazma biliyordu.

Konstantine Martvileli’nin Ardahan’ı gezdiği sırada Sabaduri köyünde küçük bir kilisenin yıkıntıları bulunuyordu. Ne var ki bu kiliseden günümüze herhangi bir iz kalmamıştır.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 37 km, Çıldır ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 32 2021 40 2020 39 2019 36 2018 37 2017 33 2016 34 2015 37 2014 37 2013 36 2012 37 2011 24 2010 27 2009 26 2008 30 2007 27 2000 43 1990 59 1985 83

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti