Çakırkoç, Posof

Çakırkoç, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Çakırkoç köyünün eski adı Mere'dir. Gürcüce bir yer adı olan Mere (მერე), akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır. Nitekim Mere köyü, Posof Çayı'nın kıyısında bir düzlükte konumlanmıştır. Bu yer adı Türkçeye Mere / Mire olarak girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Mire (میرە) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mere (مەرە) şeklinde kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761.

Mere köyünün bulunduğu Samtshe, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Mere Kalesi ile bu kalenin hemen eteğinde yer alan Mere Kilisesi de bu dönemden kalmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 47.  ISBN 978-9941-0-7362-5.Sami Patacı, "Transkafkasya Arkeolojisi Kapsamında Ardahan" - Yeni Türkiye, Temmuz-Aralık 2015, sayı 72, s. 89-90.  ISSN 1300-4174

Mere köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlı olan yerleşim yeri, Kale-i Rabat-i Mere (رباط قلغۀ میرە) adıyla kaydedilmiştir. Kale yakınında bir yerleşim olduğu için Rabat şekilde adlandırılmış olan Mere köyünde, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü 11 hane yaşıyordu. Köyde Gürcülerin yanı sıra Ermeniler de yaşıyordu. Mere köyünde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde iki adet su değirmen vardı.

Mere köyü, üç yüzyılı aşkın bir süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Mere (Мере) şeklinde kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Digur nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 48'i erkek ve 34'ü kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan 89 kişiden oluşuyordu. Köyde yaşayan halkın tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bu sayı 1896'da 106 kişiye, 1906'da da 143 kişiye yükselmişti. Eski Gürcü yerleşmesi olan Mere'nin nüfusu bu üç tespitte de "Türk" olarak kaydedilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.

Gürcü gazeteci ve araştırmacı Konstantine Martvileli, Birinci Dünya Savaşı'nda Ardahan bölgesini gezmiş ve 1917 yılında Mere köyünde 9 hanede 158 Müslüman Gürcü yaşadığını yazmıştır. Köyün biraz aşağısında, yüksekçe bir kayanın üzerinde büyük ve sağlam duvarları olan bir kalenin bulunduğunu, bu yapının yukarıdan Kura Nehri'ne baktığını, köyün de yukarıdan kaleyi gördüğünü belirtmiştir.

Mere köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla ülkenin sınırları Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Mere Türkiye'ye bırakıldı.

Mere, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımından "Mere" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 224 kişiden oluşuyordu. Mere veya Mire Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çakırkoç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çakırkoç köyünün nüfusu 247 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 120 kişi okuma yazma biliyordu. 1992 yılında Ardahan il olunca, Çakırkoç köyü bu ilin Poosf ilçesinin köyü haline geldi.

Çakırkoç köyünde, günümüze iki tarihsel yapının kalıntıları ulaşmıştır. Bunlardan biri Mere Kalesi, diğeri ise, 10. yüzyıla tarihlenen Mere Kilisesi'dir. İki yapı da büyük ölçüde yıkılmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 47  ISBN 978-9941-0-7362-5.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 229, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Çakırkoç köyü, Ardahan il merkezine 84 km, Posof ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 21 2021 23 2020 26 2019 31 2018 40 2017 27 2016 25 2015 27 2014 32 2013 33 2012 35 2011 35 2010 38 2009 44 2008 44 2007 43 2000 41 1990 88 1985 110

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti