Özbaşı, Posof

Özbaşı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Özbaşı köyünün eski adı Ğvinia'dır. Gürcüce bir yer adı olan Ğvinia (ღვინია), Gürcüce şarap anlamındaki "ğvino" (ღვინო) kelimesinden türemiştir ve şarap rengi anlama gelir."ღვინია" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 1595 tarihli Osmanlıca mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, "Ğina" (غینا) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761.

Ğvinia köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Samtshe'de yer alıyodur. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde bir evin duvarında tespit edilen ve bir kiliseye ait Gürcüce yazılı taş da 15-16. yüzyıldan kalmıştır."ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2021, s. 101.   ISBN 978-9941-9746-3-2

Ğvinia köyü, Bu yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 16 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü hane reisleri Maharabel, Varsima, Giorgi, Nadira, Goça, Gogiça, Anania, Badura gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar ile yonca tarımı yapılıyor ve domuz besleniyordu.

Ğvinia köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde Gvinia (Гвиниа) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasının Digur nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 96'sı erkek ve 89'u kadın olmak üzere, 21 hanede yaşayan 185 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak yazılmıştır.

Ğvinia köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Ğvinia Türkiye'ye bırakıldı.

Ğvinia, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Ginya" olarak yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 409 kişiden oluşuyordu. Ğvinia veya Ginya Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Özbaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Özbaşı köyünün nüfusu 447 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 184 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 361.

Özbaşı köyünde, köyün Hristiyan döneminden kalma bir kilise ile bir kalenin kalıntıları bulunmaktadır.2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2019, s. 24-25  ISBN 978-9941-9639-0-2.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 88 km, Posof ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 68 2021 65 2020 68 2019 71 2018 62 2017 60 2016 66 2015 68 2014 71 2013 70 2012 67 2011 71 2010 68 2009 73 2008 78 2007 78 2000 121 1990 212 1985 318

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti