Serinkuyu, Hanak

Serinkuyu, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Serinkuyu'nun eski adı Taneidan veya Danidan'dır. Nitekim 1886 Rus nüfus sayımında Taneidan (Танейданъ), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Danidan (دانیدان) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Taneidani (ტანეიდანი) olarak geçer.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 189.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Taneidan veya Danidan, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan Eruşeti'de yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü Serinkuyu köyü sınırları içinde bulunan ve ortadan kalkmış olan Orbuha köyündeki megalit kale kalıntısı, bu yörenin çok eskiden bu yana yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 14.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri komşu köyler Kondureli ve Verana Nakalakevi yer almasına rağmen, Taneidan veya Danidan adı geçmemektedir. Ancak Serinkuyu köyünün sınırları içinde iki adet megalit kale kalıntıları buranın eski yerleşme bölgesi olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 367-368, ISBN 9789941478178.

Taneidan köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlılar tarafında Çarlık Rusya'sına bırakıldı. 1886 nüfus tespitinde Rus idaresinin Taneidan (Танейданъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Sorsi nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 45'i erkek ve 38'i kadın olmak üzere, 12 hanede yaşayan 83 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Taneidan'ın nüfusu 1896 yılında 100 kişiye, 1906 yılında da 128 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 111, ISBN 9786052100271.

Taneidan köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan sınırları içinde yer aldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Ardahan sancağının bir bölümünü ve köyü Gürcistan’ın bir parçası olarak tanıdı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında köy Ankara Hükümeti tarafından fiilen yeniden Türkiye’ye katıldı. 16 Mart 1921’de, Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Anlatşması’yla Taneidan köyünün de içinde yer aldığı Ardahan bölgesi Türkiye’ye bırakıldı.

Taneidan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Danidan (دانیدان) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 167 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 99. Danidan  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Serinkuyu olarak değiştirilmiştir. Serinkuyu köyünün nüfusu 1965 yılında 323 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 59 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

Bugünkü Serinkuyu köyünün sınırları içinde Orbuha (ორბუხა) adını taşıyan bir köy bulunuyordu. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Orbuha (اوربوخا)  olarak geçen köy, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı ve köyün nüfusu 19 haneden (yaklaşık 95 kişi) oluşuyordu. Hane reislerinin adları bu köyün de o tarihte Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir. Sonradan ortadan kalkmış olan Orbuha köyünün 1,2 km güneybatısında, Çoti (Çat) Suyu ile sol kolu Taneidan (Serinkuyu) Deresi'nin birleştiği yerdeki kayalıkta megalit bir kalenin kalıntıları bulunmaktadır. Orbuha Kalesi (9,8 × 8,6 m), kaba ve iri taşlardan (megalit) inşa edilmiştir. Günümüze kalan duvarların yüksekliği 2 metreyi bulur. Kalenin iç kısmı daha küçük taşlarla dolmuştur.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 41 km, Hanak ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 1912023 187 2022 189 2021 201 2020 213 2019 209 2018 231 2017 234 2016 235 2015 246 2014 252 2013 244 2012 267 2011 277 2010 287 2009 287 2008 302 2007 303 2000 254 1990 408 1985 477

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti