Acil tıp

Acil Tıp, insan sağlığının hayati derecede etkilendiği durumlardan en hızlı şekilde normale dönme amacıyla tanı, tedavi ve yönetimiyle ilgilenen tıp dalıdır. Acil tıp hizmetleri hastanelerin acil servislerinde ve mobil ekipler vasıtasıyla hastane dışında verilir.

 Dünya'da Acil Tıp 
Bugünkü bilinen anlamıyla acil tıp ilk olarak 1960'larda başlamıştır. İlk olarak ABD'de ayrı bir uzmanlık alanı olarak ortaya çıkmış ve dünyadaki gelişimi de buna parerlel olmuştur. 1966'da Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi'nin yayınladığı Kazalarda Ölüm ve Sakatlıklar: Modern Toplumun İhmal Edilmiş Hastalığı yazısı çok ses getirmiştir, bu yazıda Vietnam'da yaralanan bir askerin New York'ta vurulan bir sivilden daha çok yaşama şansı olduğundan bahsedilmiştir. Bu yazıyla beraber acil tıp hizmetleri yeniden ele alındı ve otoyol güvenliği yasası çıktı. O zamana kadar acil servisleri personle ve ekipman bakımından yetersiz ve kontrolsüz birimlerdi. İlk kez Cincinnati Üniversitesinde 1970'te Acil Tıp Ana Bilim Dalı kuruldu ve birçok uzman yetiştirdi.  
 Türkiye'de Acil Tıp 
 Tarihçe 

 Acil Tıp kurulmadan önceki yıllar 
Türkiye'de ilk kez Sağlık Bakanlığı tarafından 1985 yılında da 077 Hızır Acil Servis olarak Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyelerinin ambulans, teknik alt yapı, şoför ve maddi destek vermesi, Sağlık Bakanlığının hekim ve tıbbi malzeme desteği ile Türkiye'de kullanılmış ve şimdiki acil sağlık hizmetlerinin temelleri atılmıştır.

 Acil Tıp kurulduktan sonraki yıllar 
Türkiye'de acil tıbbın gelişimi gerçek anlamda 1988 yılında Sağlık Bakanlığı'nın  ile ilgili kapsamlı proje çalışmaları ile başlamıştır. 1990 yılında Acil hizmetler ile ilgili Acil Yardım ve Kurtarma Hizmetleri başlığı altında 40 proje Sağlık Bakanlığı bütçe kitabında yayınlandı. Öncelikle 3.100 Acil yardım Ambulansı temini, Hızır Acil Servislerin kapatılarak yerine 112 Acil Servislerin kurulması, Acil Servislerin modernizasyonu ve yataklı servislerin oluşturulması, Afet Acil Müdahale ekiplerinin kurulması ve görevlendirilmeleri, ilk yolcu ucağının Acil Müdahale Uçağı donanımı ile donatılarak yurt dışı müdahale görevi, Karayolları ve Turizm bölgelerinde müdahale ekiplerinin konuşlandırılması, Acil hizmet personeli eğitim kurs programları, Acil Tıp Uzmanlık Eğitimi Planlamaları ile çok sayıda projenin yürürlüğe girmesi ve projelerin pilot uygulamaları 1989-1993 yılları arasında gerçekleşti. Dr. Yıldırım Aktuna'nın Sağlık Bakanı olduğu Süleyman Demirel Başbakanlığındaki Bakanlar Kurulunun 12 Nisan 1993 tarihli kararı, 30 Nisan 1993 tarih ve 21567 sayılı Resmi Gazete'de 93/4270 karar sayısı ile yayınlanmış ve İlk ve Acil Yardım adıyla bir anadal olarak kurulmuştur. Kuruluşunda 3 yıllık bir ana dal olarak tanımlanan İlk ve Acil Yardım 24 ay ana dal 18 ay rotasyon şeklinde planlanmıştır. Aynı yıl Türkiye'de iki Acil Tıp Anabilim Dalı kurulmuştur (Dokuz Eylül Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi). Bu Anabilim Dalları 1994 yılında ilk asistanlarını alarak eğitime başlamışlardır. Türkiye'de 2015 itibarıyla 42 Üniversite, 27 EAH, 8 EAH ile Afiliye Üniversite, 7 Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi ve 2 EAH Afiliye Vakıf Üniversitesi ile toplam 86 klinik ile ihtisas verilmektedir (bkz. aşağıdaki Tablo).

 Acil Tıbbın kronolojik tarihçesi:Acil Tıp 4 Yıl - Doç. Dr. Cem Oktay - http://www.medimagazin.com.tr/authors/cem-oktay/tr-acil-tip-dort-yil-72-50-2836.html  
 1993: Dr. Yıldırım Aktuna'nın Sağlık Bakanı olduğu Süleyman Demirel Başbakanlığındaki Bakanlar Kurulunun 12 Nisan 1993 tarihli kararı, 30 Nisan 1993 tarih ve 21567 sayılı Resmi Gazete'de 93/4270 karar sayısı ile yayınlanarak İlk ve Acil Yardım yeni bir uzmanlık dalı oldu. İhtisas süresi olarak ise yurt dışı denkleriyle uyumsuz olan 3 yıl belirlenmişti.
 1993: Acil tıp teknikeri eğitim programı başladı.
 1994: Nisan 1994 Tıpta Uzmanlık Sınavında (TUS) Dokuz Eylül Üniversitesi 4, Fırat Üniversitesi 2 asistan kadrosu ilan etti; Dokuz Eylül'e 2, Fırat'a 1 asistan başladı.
 1991: Hastane öncesi hizmetlerde 077 Hızır Acil'den “112 Acil Yardım ve Kurtarma”ya geçildi.
 1991-1993: İstanbul, Ankara ve İzmir' başta olmak üzere bütün il ve ilçe merkezlerinde 112 ekipleri kuruldu. Ambulans ekiplerinde pratisyen hekimler, sağlık memurları, ebeler, hemşireler ve şoförler  görev yapmaktaydı.
 1995: 25 Mayıs 1995 tarihinde Türkiye Acil Tıp Derneği (TATD) kuruldu.
 1996: Sağlık Bakanlığına bağlı okullarda ilk yardım ve acil bakım teknisyenliği bölümü açıldı.
 1998: 30 Nisan 1998 tarihinde Türkiye'nin ilk “İlk ve Acil Yardım” uzmanı mezun oldu.
 2000: Acil sağlık hizmetlerinin bütün yurtta eşit, ulaşılabilir, kaliteli, süratli ve verimli olarak yürütülmesini sağlamak amacıyla acil sağlık hizmetlerinin sevk ve idaresine dair usul ve esasları belirleyen “Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği” çıkarıldı. Toplam acil tıp uzmanı sayısı 20, Anabilim Dalı sayısı ise sadece 14 idi.
 2002: 19 Haziran 2002'de Resmî Gazete'de yayınlanan Tıpta uzmanlık Tüzüğü ile uzmanlık ana dalının adı Acil Tıp olarak değiştirildi. İhtisasın süresi de Avrupa, ABD ve diğer ülkelerde denklik problemleri yaşanmaması gerekçesiyle 5 yıla çıkarıldı. Anabilim Dalı sayısı 17'ye yükseldi.
 2003: 5 yıl süreli ihtisas için ilk asistan alımı 2003 Nisan Tıpta Uzmanlık Sınavı (TUS) Sınavı ile yapıldı.
 2004: İlk defa Sağlık Bakanlığı'nın 112 acil yardım ve kurtarma istasyonlarına ve hastane acil servislerine ambulans ve acil bakım teknikeri ve acil tıp teknisyenlerinin atamaları yapıldı.
 2006: 2006 Nisan TUS'unda bir seferde 18 eğitim ve araştırma Hastanesi için toplam 200 Acil Tıp asistan kadrosu ilan edildi. Eğitimcisi ve kliniği olmadan, eğitim koşulları tanımlanmadan en az 10 yıldır eğitim veren hiçbir ana bilim dalının veya derneğin görüşü alınmadan ilan edilen kadrolar, ilk kez TUS kitapçığında görüldü. Acil Tıp Anabilim Dalı sayısı ise 27'ye ulaştı.
 2009: 18 Temmuz 2009 tarih ve 27292 sayılı Resmî Gazete'de Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği yayımlandı. Acil tıp halen 5 yıl idi. İç hastalıkları ve genel cerrahi uzmanları için süre 2 yıl olarak belirlendi. Bu yönetmelik ile ortopedi ve travmatoloji uzmanları listeden çıkartılmıştı. Oluşturulan Tıpta Uzmanlık Kurulu rotasyon süresini 13 aya indirdi. O tarihte tıp fakültelerindeki ana bilim dalı sayısı 45'e, eğitim ve araştırma hastanelerindeki acil tıp kliniği sayısı ise 28'e ulaşmıştı.
 2011: 26 Nisan 2011 tarih ve 27916 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kanun ile acil tıp uzmanlık eğitim süresi 4 yıla düşürüldü.
 2011: 5 Mayıs 2011 tarihinde Eğitim ve Araştırma hastaneleri ilk uzmanlarını verdi.

 Acil Tıp alanındaki Sürekli Akademik Yayınlar 
Acil Tıp uzman sayısındaki artışa paralel şekilde, acil tıp akademisyenlerinin sayısında da artış meydana gelmiştir. Buna bağlı olarak acil tıp alanında ulusal ve uluslararası indekslere giren dergilerdeki yayın sayılarında da yıllar içinde artış izlenmektedir. Acil Tıp branşında 2015 itibarıyla, Türkiye'deki 2 Ulusal Acil Tıp derneğinin sponsorluklarında hizmet veren, Türkçe olarak başlamış ve şu anda sadece İngilizce yayın kabul eden, Uluslararası yayıncısı olan (Elsevier) ve Uluslararası İkincil İndekslerde listelenen (ScienceDirect) Uluslararası 1,Turkish Journal of Emergency Medicine - http://trjemergmed.org/  hem Türkçe hem İngilizce yayın kabul eden, Ulusal yayıncısı olan (AVES) ve Uluslararası Tersiyer indekslerde listelenen (Open-Access) Ulusal 1,Eurasian Journal of Emergency Medicine  - Eski Adı: Akademik Acil Tıp Dergisi Türkçe ve İngilizce Vaka sunumlarını kabul eden, Ulusal yayıncısı olan (AVES) Uluslararası 1 olmak üzere toplam 3 akademik dergi bulunmaktadır.

 Acil Tıp Eğitimi 
Türkiye'de Acil Tıp eğitimi TUKMOS tarafından Acil Tıp alanında oluşturulmuş standartlar dahilinde verilmek zorundadır.TUKMOS Zorunlu Acil Tıp Eğitim Standartları v2.0 - www.tuk.saglik.gov.tr/muf2/acil_tip.doc  Bu kriterlere uygunluk 2016 yılından itibaren denetlenmeye başlanacak olup klinikler kendi eğitim programlarını buna göre düzenlemek ve ülke çapında bir standarda uyum sağlamak durumundadırlar. TUKMOS'un belirlediği klinikler tarafından verilen eğitimler dışında Acil Tıp derneklerinin son derece kapsamlı ve yaygın bir eğitim programı bulunmaktadır.

 Acil Tıp ve FOAMed (Free, Open Access Medical Education) 
Acil Tıp, Tıp eğitiminde 2012 yılından itibaren bir fenomen haline gelen blog yazarlığı temelli sürümiçi eğitim sitelerinin en yaygın şekilde başladığı branştır. Bu akım, FOAMed (Free, Open Access Medical Education) adı altında şekillendirilerek başta Twitter olmak üzere tüm sosyal ağlar kullanılarak uygulanan bir asenkron sürekli eğitim çeşidi olarak büyük önem kazanmıştır. Yurt dışında 150'den fazla blog ve portal ile sürdürülen bu asenkron eğitim modeli, Türkiye'de de yurt dışı ile hemen hemen aynı zamanlarda adı altında başlamıştır. Serbest Açık Erişimli Acil Tıp Eğitimi vizyonuyla 2012 yılından beri faaliyet gösteren, çeşitli fakülte ve EAH'larda çalışan 20'den fazla öğretim üyesi, uzman ve asistan tarafından sürekli olmak üzere 100'den fazla Acil Tıp eğitmeninin katkı verdiği Acilci.Net, 1 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Dünya'nın yerel dilde yayın yapan en büyük Acil Tıp eğitim portalidir.Acilci.Net - Serbest Açık Erişimli Acil Tıp Eğitim Kaynağı - http://acilci.net/  Portalın bu başarısı nedeniyle hem EuSEM (Avrupa Acil Tıp Derneği) hem de ASEM (Asya Acil Tıp Derneği) tarafından Uluslararası kongrelere davet edilmiş ve Acil Tıp Asistan Birliği (ATAB)Acil Tıp Asistan Birlği - http://www.atabir.com/  tarafından 2014 yılında "asistan eğitiminde en faydalı kaynak" olarak seçilmiştir.

 Tıpta uzmanlık öğrencisi alma sırasına göre Acil Tıp Uzmanlık eğitimi veren Acil Tıp Anabilim Dalları ve Klinikleri 
SıraKuruluş Zamanındaki İsmi 
ve Kuruluş TarihiŞehirİlk Asistan 
AlımıTus Taban Puanları https://tuskocu.com/tus-taban-puanlari-ve-siralamalari/  Kurum YapısıDeğişen İsmiDeğişen
Kurum Yapısı1Dokuz Eylül Üniv (1992)İzmir1994Devlet Üniversitesi2Fırat Üniv. Elazığ1994Devlet Üniversitesi3Erciyes Üniv.Kayseri1995Devlet Üniversitesi4Selçuk ÜnivKonya1995Devlet ÜniversitesiNecmeddin ErbakanDevlet Üniversitesi5Dicle ÜnivDiyarbakır1995Devlet Üniversitesi6Marmara Üniv (29 Kasım 1994)İstanbul1995Devlet ÜniversitesiMarmara UniversitesiDevlet Üniversitesi7Çukurova ÜnivAdanaDevlet Üniversitesi8Bursa Uludağ ÜnivDevlet Üniversitesi9Hacettepe Üniv (Hekimlikte Acil Vakalar Ana Bilim Dalı adı altında 1988 yılında akademik birim açılmış ama anabilim dalı 1997 yılında kurulmuştur)Ankara1997Devlet Üniversitesi10Akdeniz ÜnivAntalyaDevlet Üniversitesi11Sivas Cumhuriyet ÜnivSivas Devlet Üniversitesi12Ondokuz Mayıs ÜnivSamsunDevlet Üniversitesi13Atatürk ÜnivErzurumDevlet Üniversitesi14Karadeniz Teknik ÜnivTrabzonDevlet Üniversitesi15Süleyman Demirel ÜnivIspartaDevlet Üniversitesi16Gülhane Eğitim ve AraştırmaAnkara17İnönü ÜnivMalatyaDevlet Üniversitesi18Gazi ÜnivAnkaraDevlet Üniversitesi19Tokat Gaziosmanpaşa ÜnivTokatDevlet Üniversitesi20Gaziantep ÜnivGaziantepDevlet Üniversitesi21Afyon Kocatepe ÜnivAfyonDevlet Üniversitesi22Kocaeli ÜnivKocaeliDevlet Üniversitesi23Pamukkale ÜnivDenizliDevlet Üniversitesi24Eskişehir Osmangazi ÜnivEskişehirDevlet Üniversitesi25Van Yüzüncü Yıl ÜnivVanDevlet Üniversitesi26Ege ÜnivİzmirDevlet Üniversitesi27Mersin ÜnivMersinDevlet Üniversitesi28Ufuk Üniv Rıdvan Ege EAHAnkaraEAH Afiliye Vakıf Üniversitesi29Ankara Atatürk EAHAnkaraEğitim ve Araştırma HastanesiYıldırım Beyazit EAH Afiliye Devlet Üniversitesi30Ankara Etlik İhtisas EAHAnkaraEğitim ve Araştırma HastanesiAnkara Dışkapı Yıldırım BeyazıdEğitim ve Araştırma Hastanesi31Ankara EAHAnkaraEğitim ve Araştırma Hastanesi32Ankara Keçiören EAHAnkaraEğitim ve Araştırma Hastanesi33Ankara Numune EAHAnkaraEğitim ve Araştırma Hastanesi34İstanbul Bezm-i Alem Valide Sultan Vakıf Gureba İstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiBezm-i Alem EAH Afiliye Vakıf Üniversitesi35İstanbul Bakırköy Dr. Sadi KonukİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi36İstanbul EAH (Samatya)İstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi37İstanbul Göztepe EAHİstanbulEğitim ve Araştırma HastanesiMedeniyet ÜnivEAH Afiliye Devlet Üniversitesi38İstanbul Haseki EAHİstanbul2014Eğitim ve Araştırma Hastanesi39İstanbul Haydarpaşa EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi40İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi41İstanbul Okmeydanı EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi42İstanbul Şişli Etfal EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Şişli Etfal Hamidiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi43İstanbul Taksim EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi44İzmir Atatürk EAHİzmirEğitim ve Araştırma HastanesiKatip Çelebi ÜnivEAH Afiliye Devlet Üniversitesi45İzmir Bozyaka EAHİzmirEğitim ve Araştırma Hastanesi46İzmir Tepecik EAHİzmirEğitim ve Araştırma Hastanesi47Başkent (Ankara) ÜnivAnkaraÖzel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi48Harran ÜnivŞanlıurfaDevlet Üniversitesi49İstanbul Bilim Üniv Florence Nightingale HastanesiİstanbulÖzel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi50Kafkas ÜnivKarsDevlet Üniversitesi51Kırıkkale ÜnivKırıkkaleDevlet Üniversitesi52Adana Numune ÜnivAdanaEğitim ve Araştırma Hastanesi53Ankara ÜnivAnkaraDevlet Üniversitesi54Düzce ÜnivDüzceDevlet Üniversitesi55Mustafa Kemal ÜnivHatayDevlet Üniversitesi56Adnan Menderes ÜnivAydın2011Devlet Üniversitesi57Yeditepe ÜnivİstanbulÖzel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi58Sütçü İmam ÜnivKahramanmaraşDevlet Üniversitesi59Abant İzzet Baysal ÜnivBoluDevlet Üniversitesi60Adıyaman Üniv EAHAdıyaman2012EAH Afiliye Devlet Üniversitesi61İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa İstanbulDevlet Üniversitesi62Trakya ÜnivEdirneDevlet Üniversitesi63Selçuk Üniversitesi Selçuklu TFKonyaDevlet ÜniversitesiSelçuk Üniversitesi Devlet Üniversitesi64Antalya EAHAntalyaEğitim ve Araştırma Hastanesi65Erzurum Bölge EAHErzurumEğitim ve Araştırma Hastanesi66İstanbul Bağcılar EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi67İstanbul Ümraniye EAHİstanbulEğitim ve Araştırma Hastanesi68Kayseri EAHKayseriEğitim ve Araştırma Hastanesi69Konya EAHKonyaEğitim ve Araştırma Hastanesi70Rize EAHRize2011Eğitim ve Araştırma HastanesiRecep Tayyip Erdoğan ÜnivEAH Afiliye Devlet Üniversitesi71Sakarya ÜnivSakarya2011EAH Afiliye Devlet ÜniversitesiSakarya ÜnivEAH Afiliye Devlet Üniversitesi72Trabzon Numune TrabzonEğitim ve Araştırma Hastanesi73Bursa Şevket YılmazBursa2011Eğitim ve Araştırma HastanesiBursa Yüksek Ihtisas74Samsun Mehmet Aydın EAHSamsunEğitim ve Araştırma Hastanesi75Çanakkale Onseiz Mart ÜnivÇanakkaleDevlet Üniversitesi76Zonguldak Bülent Ecevit ÜnivZonguldakDevlet ÜniversitesiBülent Ecevit ÜnivDevlet Üniversitesi77Başkent (Adana) ÜnivAdana2011Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi78İstanbul Fatih Sultan Mehmet EAHİstanbul2011Eğitim ve Araştırma Hastanesi79Celal Bayar Üniv Hafsa Sultan HastanesiManisa2012Devlet Üniversitesi80Dumlupınar Üniv Kütahya Evliya Çelebi EAHKütahya2012EAH Afiliye Devlet Üniversitesi81Medipol Ünivİstanbul2012Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi82Acıbadem Ünivİstanbul2014Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi83İzmir Üniv Medical Park Hastanesiİzmir2014Özel Hastane Afiliye Vakıf Üniversitesi84Kocaeli Derince EAHDerince2014Eğitim ve Araştırma Hastanesi85İstanbul Bakırköy Kadın Hastlalıkları EAHİstanbul2015Eğitim ve Araştırma Hastanesiİstanbul Kanuni Sultan SüleymanEğitim ve Araştırma Hastanesi86Tekirdağ Namık Kemal ÜnivTekirdağ2015EAH Afiliye Devlet Üniversitesi

 Kaynakça 


Kategori:Tıp bilimleri