Eteneliler

Eteneliler, eteneli memeliler veya plasentalı memeliler, () memelilerin bir infra sınıfı. Diğer alt sınıflar keseliler (Metatheria) ve hâlâ yumurtlayarak üreyen ilkel memelilerdir (Protheria). Aralarında büyük bir farkla en büyük grup etenelilerdir. Günümüzde, 6000'in üzerinde eteneli türü bulunmaktadır. Vücut yapıları ve yaşam alanlarının farklılıkları ile en çeşitli memeli grubunu oluştururlar.

Anatomik farklılıklar
Plasentalı memeliler anatomik olarak diğer memelilerden şu şekilde ayrılır:

Annenin boyuna göre iri bir bebeğin doğmasına izin vermek için pelvisin alt kısmında yeterince geniş bir açıklık.
Diğer tüm memelilerde bulunan pelvisten ileriye doğru uzanan epipubik kemiklerin yokluğu. (Plasentalı olmayan memelilerdeki işlevleri, hareket sırasında vücudu sertleştirmektir, ancak plasentalarda hamilelik sırasında karnın genişlemesini engellerler.)
 Ayağın en arka kemikleri, kaval kemiği ve fibula uçlarının oluşturduğu bir yuvaya oturarak tam bir zıvana ve zıvana üst ayak bileği eklemi oluşturur.
Fibulanın alt kısmında bir malleol varlığı.

 Evrimsel tarih 
Eteneliler, eutherian memelilerin taç grubudur ve tamamen soyu tükenmiş çeşitli takımlar ile (örn. Meridiungulata, Creodonta, Dinocerata, Mesonychia, Embrithopoda, Desmostylia ve Leptictida) mevcut 18-19 farklı takımı içerir. Eteneli radyasyonunun hem takımlar arasında hem de takımlar içinde zamanlamasını çözmek, evrimsel biyolojide uzun süredir devam eden bir problemdir. Bu radyasyonun zamanlamasının açıklanması, K-Pg kitlesel yok oluşunun eteneli radyasyonunu teşvik etmedeki rolünü anlamak için önemli çıkarımlara sahiptir.

Fosil kayıtlarına göre bilinen en eski eteneliler yaklaşık 64.85 milyon yıllıktır (Protungulatim donnae). O'Leary vd. (2013) tarafından yapılmış fosil kanıtlarını baz alan çalışmada, etenelilerin son ortak atasının 100 ila 108 milyon yıl önce yaşadığını önerildi. Aynı çalışmada kesin olarak eteneli ayrışmasının Paleojen-Kretase sınırından önce gerçekleştiği belirtildi. Keseliler ile etenelilerin ayrışma tarihleri için sonuçlar ise 125 ila 180 myö arasında değişir.

Mevcut eteneli gruplarına ait en eski fosiller
Klad ismiTür veya grup ismiYaş (milyon yıl)Bulunduğu yerPlacentalia, Boreoeutheria, Laurasiatheria, Protungulatum donnae64.85ABDEuarchontoglires, Euarchonta, Primatomorpha, Primates?Purgatorius coracis64.8ABDAfrotheria?Prodiacodon crustulum64.85Kuzey AmerikaPaenungulata?Simpsonotus praecursor61.8Güney AmerikaXenarthraRiosgotherium yanei58.3CarnivoraHesperocyon gregarius43.3Kuzey AmerikaChiropteraArchaeonycteris praecursor55.5PortekizPrimates (Euprimates), Haplorrhini, Tarsiiformes?Teilhardina brandti54.97Kuzey Amerika, AsyaLagomorphaLeporidae53AsyaEulipotyphlaLitolestes ignotus58.3ABDRodentiaSciurus sp.56.8

 Sınıflandırma 
 Alt sınıf: 
 Klad: Xenarthra
 Takım: 
 Takım: 
 Klad: Afrotheria
 Klad: Afroinsectiphilia
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
  Klad: Paenungulata
 Takım: † 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Magna takım:Boreoeutheria
 Üsttakım:Laurasiatheria
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Üst takım:Euarchontoglires
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 
 Takım: 

 Filogeni 

H. vd. (2003) ve Asher, R. J. vd. (2009) tarafından yapılan çalışmalara göre uyarlanmış kladogram.

 Kaynakça 


Kategori:Richard Owen tarafından adlandırılmış taksonlar
Kategori:1837'de tanımlanan taksonlar