Çinghay

Çinghay (, kelime anlamıyla "yeşil/mavi deniz"; Salarca: Göxdeñiz; Tibetçe: མཚོ་སྔོན་, Wylie: mtsho sngong zhing chen), Çin'in kuzeybatısında bir eyalettir. Tibet Platosu'nda yer alır. Kuzeybatıda Kansu, güneydoğuda Siçuan eyaletleri, kuzeybatıda Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve güneybatıda da Tibet Özerk Bölgesi'yle çevrilidir.

 Tarih 
MÖ 3. yüzyılda bazı bölümleri Çin'in denetimi altına girdi. Yüzyıllar boyunca ağırlığını Tibetli ve Moğolların oluşturduğu göçebe çobanların ve Koko Nor Gölü'nün kuzeydoğu köşesine yerleşmiş Çinli çiftçilerin yaşadığı, düşük nüfuslu bir bölge olarak kaldı. Zamanla Çinli nüfus arttı ve Çinghay 1928'de Çin'e bağlı bir yönetim bölgesi oldu.

 Coğrafya 
Çinghay'ın büyük bölümü dağlardan ve yüksek platolardan oluşur. Sıradağlar arasında geniş vadiler, tepelik alanlar ve masadağlar yar alır. Büyük bir düzlük olan Qaidam Havzası platonun kuzeybatısındadır. Havzanın güneydoğusunda, karla kaplı Tanggula Dağlarından gelen çok sayıda ırmağın oluşturduğu geniş bir bataklık bulunur. Çinghay tipik bir kara iklimine sahiptir. Yağışlar yaz aylarında yoğunlaşır. Kışlar soğuk ve rüzgarlı, yazlar sıcak geçer. Çin'in en büyük gölü olan Koko Nor Gölü Çinghay sınırları içindedir.

 Ekonomi 
Çinghay, Çin'in en küçük ekonomiye sahip eyaletidir. Demir ve çelik üretimi, ağır sanayi etkinlikleri arasında önemli yer tutar. Qaidam Havzası'ndan çıkarılan petrol ve doğalgaz ihraç edilmektedir.

 Demografi 

2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre, Çinghay Eyaleti'nin toplam nüfusu . Çin'in toprak açısından üçüncü büyük yönetim bölgesi olmasına rağmen nüfus yoğunluğu düşüktür.

 Etnik yapı 

Çinghay Eyaleti sınırları içerisinde nüfusları 10 bini aşan etnik gruplar şunlardır:

+  Çinghay'daki başlıca etnik gruplar(2020 Nüfus Sayımı) Etnik grup  Nüfus Han  2.993.534 Tibetli  1.509.608 Hui  946.273 Monguor (Tu)  200.362 Salar  128.779 Moğol  102.447Donşian14.459Tujia11.891

 Diller 

Çinghay Eyaleti çapında Beifanghua'nın (Mandarin) bir dalı olan 'nın farklı lehçeleri konuşulur: eyalet başkenti Xining'de ; , Şunhua Salar Özerk İlçesi, Haidong Şehri- ve  ise Hezhou lehçesi konuşulur. Tüm bunların dışında, Ethnologuea göre, Çinghay'da konuşulan diğer diller şunlardır: , , Doğu Yugurca, Kalmuk-Oyratça, , Kazakça, , , Salarca ve .

 İdari yapılanma 

Çinghay Eyaleti toplam 2 il düzeyi şehir ve 6 özerk ilden oluşmaktadır:

Çinghay Eyaletinin İdari Bölümleri   Bölüm kodu İsim ÇincePinyin Alan(km2) Nüfus(2020 NüfusSayımı) Merkez İlçe düzeyi bölümler Semtler İlçe düzeyi şehirler İlçeler Özerk ilçeler 630000  Çinghay Eyaleti 青海省Qīnghǎi Shěng  696.646,77  5.923.957  Xining Şehri  7  4  26  7— İl düzeyi şehirler —  630100  Xining Şehri 西宁市Xīníng Shì  7.606,78  2.467.965  Chengzhong Semti  5    1  1 630200  Haidong Şehri 海东市Hǎidōng Shì  12.982,42  1.358.471  Ledu Semti  2      4— Özerk iller —  632200  Haibei Tibet Özerk İli 海北藏族自治州Hǎiběi ZàngzúZìzhìzhōu  34.389,89  265.322  Haiyan İlçesi      3  1 632300  Huangnan Tibet Özerk İli 黄南藏族自治州Huángnán ZàngzúZìzhìzhōu  18.226,46  276.215  Tongren Şehri      3  1 632500  Hainan Tibet Özerk İli 海南藏族自治州Hǎinán ZàngzúZìzhìzhōu  43.453,23  446.996  Gonghe İlçesi      5   632600  Golog Tibet Özerk İli 果洛藏族自治州Guǒluò ZàngzúZìzhìzhōu  74.246,36  215.573  Maqên İlçesi      6   632700  Yushu Tibet Özerk İli 玉树藏族自治州Yùshù ZàngzúZìzhìzhōu  204.887,14  425.199  Yushu Şehri    1  5   632800  Haixi Moğol ve Tibet Özerk İli 海西蒙古族藏族自治州Hǎixī MěnggǔzúZàngzú Zìzhìzhōu  300.854,49  468.216  Delingha Şehri    3  3  

 Ayrıca bakınız 

 Hoh Xil

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Resmi Çinghay Eyalet İdaresi websitesi


Kategori:1928'de kurulan bölgeler ve ülkeler