Savaşır, Posof

Savaşır, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Savaşır köyünün eski adı, Çançahi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Çançahi (ჭანჭახი), "balçık" anlamına gelir ve Gürcistan coğrafyasında bugün de yaygın bir yer adıdır."ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2015, s. 192  ISBN 978-9941-0-7362-5. Bu yer adı Türkçeye Cancak olarak girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cancak (جانجاق) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 762. Ruslar ise, 1886 yılındaki nüfus tespiti sırasında köyün adını Gürcüce yazılışına uygun biçimde Çançah (Чанчах) olarak kaydetmiştir.

Çançahi, Gürcistan'ı oluşturan tarihsel Samtshe bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'nın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ikinci yarısında ele geçirmiştir. Köyün Hristiyan nüfusunun ibadet mekânı olan Çançahi Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 232, ISBN 978-9941-478-17-8.

Çançahi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarıca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 114'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere, 23 hanede yaşayan 218 kişiden oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896’da 306 kişiye, 1906’da da 340 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.

Çançahi, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükûmeti Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Çançahi köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Çançahi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Cilvana nahiyesine bağlı olan köyde 525 kişi yaşıyordu. Çançahi veya Cancak Türkçe olmadığı için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Savaşır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Savaşır köyünde 530 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 99 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 361.

Savaşır köyünde üç tarihsel yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bunlardan biri köyün eski kilisesi olan Çançahi Kilisesi'dir. Bu yapı tamamen yıkılmıştır. Diğer iki yapı ise, Çançahi Kalesi olarak adlandırılmaktadır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 232, 406, ISBN 9789941478178."ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2012-2013 წლების საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2019, s. 31   ISBN 978-9941-9639-0-2.

 Coğrafya 
Savaşır köyü, Ardahan il merkezine 101 km, Posof ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 86 2021 97 2020 107 2019 111 2018 91 2017 100 2016 111 2015 97 2014 121 2013 129 2012 142 2011 160 2010 165 2009 184 2008 183 2007 189 2000 216 1990 341 1985 379

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti