Söğütlükaya, Posof

Söğütlükaya, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Söğütlükaya'nın eski adı Hunamisi'dir. Gürcü tarihçi Aleksandre Proneli, 1914 yılında Hunamisi (ხუნამისი) adını Honamisi (ხონამისი) biçiminde yazmış ve bu yer adının Gürcüce olduğunu belirtmiştir. Hunamisi Türkçeye Hunamis (خونامیس) şeklinde girmiş, sonra Hunemis'e (خونەمیس) dönüşmüştür.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. Ortadan kalkmış bir köy olan Sacike, Hunamisi köyünün yakınında bulunuyordu.

Hunamisi köyü, tarihsel Gürcistan'ın bölgelerinden biri olan Samtshe'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Hunamisi Kalesi ve Hunamisi Kilisesi bu dönemden kalmıştır. Kiliseye ait ve 10. yüzyıla tarihlenen Gürcüce bir yazıt da buranın eski Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Hunamisi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 11 haneden oluşuyordu. Osmanlı Devleti'ne vergi vermekle yükümlü erkekler Gabriel, Papuna, Maharebel, Grigol, Gogina, Saba gibi Gürcü adları taşıyordu. Hunamisi'de buğday, arpa, çavdar, darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde iki adet değirmen bulunuyordu.

Hunamisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de  Hunamis (خونامیس) olarak geçer. Hicri 1117 (1705/1706) tarihinde Poshov livasının Kuzey nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 14.000 akçe olarak belirlenmiş ve bu yerleşim Murtaza adında birine tahsis edilmişti. Hunamisi Hicri 1128 (1715/1716) tarihinde ise Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve hasılası 12.500 akçe idi.

Hunamisi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Hunamis (Хунамыс) olarak kaydettiği yerleşim Ardahan sancağı'nın Poshov kazasına bağlı Tzurtzkabi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Hunamisi'nin nüfusu, 79'u erkek ve 71'i kadın olmak üzere, 26 hanede yaşayan 150 kişi oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 203 kişiye, 1906'da da 252 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.

Hunamisi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Hunamisi köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Hunamisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hunemis (خونەمیس) adıyla Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 308 kişiye yükselmişti. Hunamisi veya Hımenis "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla köyün adı Söğütlükaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Söğütlükaya'nın nüfusu 477 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 186 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 361.

Söğütlükaya köyündeki en önemli tarihsel yapılar Hunamisi Kalesi ve Hunamisi Kilisesidir.2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2019, s. 33.  ISBN 978-9941-9639-0-2.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 92 km, Posof ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Köy, ilçe merkezinin güneybatısında Ilgar Dağı'nın Kuzey eteklerinin Kol Çayı ile birleştiği yamaçta kurulmuştur. Köyün kuzey ve güney yamaçları fundalıklarla kaplıdır. Yaylası Ilgar Dağı'nın kuzey yamacındadır. Köy, Kırköy, Arılı ve Aşıküzeyir köyleri ile sınırdır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 119 2021 124 2020 124 2019 120 2018 130 2017 135 2016 144 2015 148 2014 158 2013 192 2012 170 2011 178 2010 183 2009 184 2008 183 2007 176 2000 210 1990 304 1985 369

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti