Gürarmut, Posof

Gürarmut, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Gürarmut köyünün eski adı Kvelistzkali veya Kvelitzkali'dir. Kvelistzkali (ყველისწყალი) veya Kvelitzkali (ყველიწყალი), peynir anlamındaki "kveli" (ყველი) ile su / dere anlamındaki "tzkali" (წყალი) kelimelerinden oluşur."ყველი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"წყალი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Kvelistzkali, "peynir deresi" anlamına gelir. Bu yer adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine, Gürcüceye uygun biçimde Kveliskal (قولیسقال) olarak girmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. Ancak Türkçe yazılışında "kveli/kvel" kelimesi, Kvelistsihe adında olduğu gibi "kol" şeklinde okunmuştur.

Kvelistzkali, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı bölümünü oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'nin bir köyüydü. Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ortasında, birleşik Gürcistan Krallığı'ından sonra bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden (1268-1625) ele geçirdi. Tarihsel Gürcü coğrafyasında, bir yer adı olarak "Kveli" yaygın biçimde kullanılıyordu. Bu ad Türkçeye "Kol" veya Osmanlıcanın okunuşuna bağlı olarak Kvel (قول) olarak girmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Kol Manastırı", "Kol" ve "Zeda Kol" (Yukarı Kol) olmak üzere üç yerleşme kaydedilmiştir. Ne var ki bu defterde, hemen yakınındaki Çorçevani (bugün Kopuzlu) geçtiği halde, Kvelistskali köyü kaydına rastlanmamaktadır. Bugün Gürarmut köyünün bir mahallesi olan ve adı Gürcüce uçurum anlamındaki Kapani (კაპანი) gelen Kapan/Kaban (قبان) bu defterde Çorçevani köyünün mezrası olarak görünmektedir.

Kvelistzkali köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde Kolis-tshali (Колис-Цхали) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasının Digur nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 48'i erkek ve 43'ü kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 91 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak yazılmıştır.

Kvelisskali, Birinci Dünya Savaşı sonuna doğru bölgede Rus idaresinin sona ermesinin ardından Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü askerlerinin Ardahan bölgesinen çekilmesiyle köy fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Kvelisskali Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesine Koliskal / Kveliskal olarak kaydedilmiş olan yerleşme, Kars vilayetinin Poshof kazadının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfus sayımı sırasında da aynı idari konuma sahipti ve köyde 284 kişi yaşıyordu. Kvelisskali veya Koliskal, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gürarmut olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte  "Gürarmut (Koliskal)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

 Coğrafya 

Gürarmut köyü, Ardahan kentine 91 km, Posof kasabasına 10 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 87 2021 88 2020 91 2019 92 2018 95 2017 101 2016 110 2015 113 2014 110 2013 115 2012 117 2011 126 2010 127 2009 125 2008 135 2007 134 2000 186 1990 247 1985 288

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti