Karakale, Çıldır

Karakale, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Karakale köyü, Osmanlı kayıtlarında Kara Kala olarak geçer. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kara Kala" (قرە قلعە) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. Ağça Kala'nın Gürcüce Tetrtsihe'den (თეთრციხე) çevrilmiş olması gibi, bu yer adının da "Şavtsihe"den (შავციხე) Türkçeye uyarlandığı tahmin edilmektedir. Nitekim aynı defterde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı bir köy, Gürcüce yazılışına uygun biçimde "Şavsihe" (شاوسخی) olarak kaydedilmiştir.

Kara Kala, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Palakatsio'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. Köye adını veren ve siyah taşlarla inşa edilmiş olan kale de bu dönemden kalmıştır.

Karakale köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 20 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü bu hanelerin reisleri Zesela, Maharebel, Gogiça, Simon, Davit, Basila, Elisa, Parsadan, Badura, Mindoda gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Karakale köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de "Kara Kala" (قرە قلعە) olarak geçer. Hicri 1119 (1707/1708) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 10.166 akçe idi ve köy Süleyman adında birine verilmişti.

Osmanlı Devleti, 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Kara Kala da Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Karakala (Каракала) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu, "Karapapak" olarak kaydedilmiş olan 224 kişiden oluşuyordu. 1595 tarihli nüfusla kıyaslandığında köyün demografik yapısının tamamen değiştiği görülmektedir.

Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli 1917 yılında, köyün eski adının "kara kale" anlamına gelen "Şavi Tsihe" (შავი ციხე) olduğunu, bu adın köyün hemen dışında siyah taşlarla inşa edilmiş kaleden geldiğini yazmıştır.

Karakala, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Karakala Türkiye'ye bırakıldı.

Karakale köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy, "Karakala" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 425 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. 1965 genel nüfus sayımında köyün adı "Karakale" biçiminde yazılmıştır. Bu sırada köyün nüfusu 765 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 189 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 63 km, Çıldır ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 243 2021 229 2020 229 2019 241 2018 251 2017 252 2016 266 2015 275 2014 289 2013 302 2012 338 2011 350 2010 371 2009 396 2008 428 2007 418 2000 458 1990 582 1985 762

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti