Uğurca, Posof

Uğurca, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Uğurca köyü ile Doğrular mahallesinin eski ortak adı, Cacun veya Cacuni'dir. Uğurca köyü Yukarı Cacun, Doğrular mahallesi Aşağı Cacun olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye Gürcüce Cacuni (ჯაჯუნი) Cacun (جاجون) ve Cecun (جەجون) şeklinde girmiştir.

Cacuni veya Cacun köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'nin Tükiye tarafında kalan kısmında yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferini izleyen dönemde Gürcülerden ele geçirmiştir.

Cacuni köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde, Cacun-i Ulya (جەجون علیا), Cacun-i Süfla (جەجون سفل) ve Orta Cacun (اورتا جاجون) olmak üzere üç ayrı adla kaydedilmiştir. Bu üç yer, Gürcülerden ele geçirildiği için Gürcistan Vilayeti diye adlandırılmış eyaletin Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Cacun-i Ulya'da (Yukarı Cacun) 16 hane, Cacun-i Süfla'da (Aşağı Cacun) ise 12 hane yaşıyordu. Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi ödemekle yükümlü bu hanelerin reisleri Matsatsa, Laşkara, İvane, Gula, Gogiça, Enuka, Ağdgomel, Elia, Batata, Popha, Keropina, Papuna gibi Gürcü adları taşıyordu. Orta Cacun, Aşağı Cacun köyünün ekili alanının adıydı. Bu köylerde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı yapıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Yukarı Cacun'da iki adet, Aşağı Cacun'da bir adet değirmen bulunuyordu.Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Gürcüce ve Osmanlıca), (Yayıma hazırlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; I. cilt (1947) s. 303, 307; II. cilt (1941) s. 297, 301; III. cilt (1958) s. 437.

Cacuni köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Cacun (جاجون) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Hicri 1118 (1706/1707) tarihinde Poshov livasının Kuzey nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 15.000 akçe idi ve köy Abdullah adında birine tahsis edilmişti. Hicri 1137 (1724/1725) tarihinde ise, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlanmıştı. Mehmed adında birine tahsil edilen köyün hasılası bu sefer 7.650 akçe olarak belirlenmişti.

Cacun, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonar, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin de Yukarı Cacun (Верхний  Джаджун) ve Aşağı Cacun (Нижний  Джаджун) ve adlarıyla kaydettiği yerleşmeler, Ardahan sancağında (okrug) Poshov kazasının (uçastok) Digur nahiyesinde  bağlıydı. 1886 yılında gerçekleştirilen tespite göre Yukarı Cacun'da 176 kişi, Aşağı Cacun'da 139 kişi yaşıyordu. İki köyün de nüfusunun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. 1896'da Yukarı Cacun'da 249 kişi ve Aşağı Cacun'da 136 kişi, 1906'da Yukarı Cacun'da 253 kişi ve Aşağı Cacun'da 195 kişi yaşıyordu.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271. Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, köyü adını Cmacuni (ჯმაჯუნი) biçiminde yazmıştır. Orman içinde yer alan köyde, Diğviri’deki gibi bir kalenin bulunduğunu, kalenin yan tarafından, iki yanı ağaçlı küçük bir derenin aktığını belirtmiştir. Martvileli'nin yazdığına göre, tek köy olarak söz ettiği Cmaun'da 46 hanede 570 Müslüman Gürcü yaşıyordu.

Yukarı Cacun ve Aşağı Cacun, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükümeti Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da bu iki yerleşme Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Yukarı Cacuni, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cecun-i Ulya (جەجون علیا) adıyla Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Yukarıcacun" olarak yazılmış olan köy, ayni idari konuma sahipti ve nüfusu 293 kişiden oluşuyordu. Cacun veye Cecun, "yabancı kökten geldiği" için Yukarı Cacun'un adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Uğurca olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Uğurca (Yukarıcacun)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.

 Coğrafya 

Uğurca köyü, Ardahan il merkezine 86 km, Posof ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 41 2021 38 2020 36 2019 37 2018 37 2017 40 2016 40 2015 46 2014 54 2013 63 2012 63 2011 60 2010 72 2009 76 2008 78 2007 87 2000 156 1990 267 1985 284

 Ayrıca Bakınız 

 Âşık Zarrafi

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti