Ogur öbeği

Ogur grubu, Oğur grubu, Ogur öbeği, Oğur öbeği, Ön Bulgar grubu, Lir Türkçesi, Hun-Bulgarca ya da R-Türkçesi Türkî diller ailesinin bir koludur. Bu grubun günümüzde tek hayatta kalmış olan dili, yaklaşık iki milyon kişinin konuştuğu Çuvaşçadır. Gruba ait tarihi bir dil olan Ön Bulgarca (Tuna Bulgarcası ile İtil Bulgarcasına ayrılır) bugün ölü dillerdendir.

Türkologlar, dilsel sınıflandırma için z > r (= rhotacisme) ve ş > l (= lambdaisme) değişimlerini daha esaslı saydıklarından, Türkî dilleri bu esasa göre ikiye ayırmışlar ve z-ş esaslı lehçeler grubuna “Doğu Türkçesi” (Oğuz grubu), r-l esaslı lehçelere de “Batı Türkçesi” (Ogur grubu) demişlerdir. Bu L-R paralelliğine Oğuz grubunda kız kelimesi Ogur grubundaki kır kelimesi örnek verilebilir.

Tarih
"Oğur," "Onogur" veya "Ogur dilleri" ("Bulgar" olarak da bilinir, "Pre-Proto-Bulgarian" veya "Lir-Turkic" ve "r-Turkic"), Türk dil ailesi. Grubun mevcut tek üyesi Çuvaş dili'dir. Türk ailesinden ilk ayrılan Oğur dilleri, tümü bir daha sonra ortak ata paylaşan diğer Türk dillerinden önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu aileden diller, Onogur veya Ogurlar, Ön Bulgarlar ve Hazarlar gibi bazı göçebe kabile konfederasyonlarında konuşuluyordu. Bazı bilim insanları Huncanın benzer bir dil olduğunu söylüyor ve bu genişletilmiş gruplamaya "Hunno-Proto-Bulgar" adını veriyorlar.

 Yayılış
Bu kavrama göre adlandırılan Oğur Türkleri, merkezleri Orta Asya olan Oğuz Türklerinden eski bir devirde ayrılarak batıya doğru göç etmişlerdir. Birçok Oğur boyu -ogur ile biten adlar taşımıştır. Bu ad r: z mutabakatına göre, Oğuz Türklerine ismini veren Oğuz adının karşılığıdır.

 Diğer Dillere Etkisi 
Oğur Türkleri, göç ettikleri bölgelerdeki yerel halkın dilleri üzerinde büyük bir etki bırakmışlardır. Bugünkü Macarca ve Moğolca bunlar arasında sayılabilir.

 Macarca 

Ogur Türkçesinden en çok alıntıya sahip dillerden birisi Macarcadır. Bu durum bazı fonolojik karakterle (Türkçedeki  r > z değişimi gibi) açıklanmaktadır.

 "tenger"< tengir (deniz)
 "gyürü" < yürük (yüzük)
 "ökör" < ökür (öküz) 
 Moğolca 

Moğolcadaki Ogur Türkçesi alıntıları, daha Hun ve Bulgar göçleri olmadan önce gerçekleşmiştir. Bu da MS 4. yüzyıldan öncesine tekabül eder.

 "ikere" < iker (ikiz)
 "biragu" < burǝʷu (buzaği)
 "üker" < hekür (öküz)
 "yer" < yer (silah)

 Alt grupları
küçükresim|upright=1.09|Türk dillerini konuşanların sayısı birbirini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrıldığında böyle bir paylaşım ortaya çıkmaktadır.
Oğur dillerinin başlıca alt kolları şunlardır:
 Çuvaşça
 Ön Bulgarca
 Avarca (tartışmalı)
Hazarca (tartışmalı)
 Hunca (tartışmalı)

Bu diller arasında varlığını koruyan tek dil Çuvaşçadır.
 Dil  Konuşanların sayısı  Konuşulan ülkeler (ve sayıları) Çuvaşça  2 milyon   (Çuvaşistan yklş. 1,8 milyon)
 22.000

 Sınıflandırma
Türkçe
 Ogurca (Ön Bulgarca)
 Ön Bulgarca
 Kuban Bulgarcası
 İdil Bulgarcası
 Çuvaşça
 Tuna Bulgarcası
 Hazarca (tartışmalı)
 Hunca (tartışmalı)
 Tabgaçça (tartışmalı)

 Ölü diller 
 Hazarca (tartışmalı)
 Hunca (tartışmalı)
 Ön Bulgarca

 Günümüzde Konuşulan 
Çuvaşça

Kaynakça

 Ayrıca bakınız
 Oğuz Türkçesi

Kategori:Türk dilleri
Kategori:Eklemeli diller
Kategori:Ünlü uyumlu diller