Gündüz Vassaf

Gündüz Vassaf (d. 1946, Boston), Türk yazar ve psikologdur.

1990'lardan itibaren yayımladığı, tarihe farklı bir bakış açısıyla yaklaştığı deneme kitapları ile tanınmıştır. Türkiye'de 1992'de yayımlanan Cehenneme Övgü, en çok bilinen eserlerindendir.

 Yaşamı 
1946 yılında ABD'nin Boston kentinde doğdu. Annesi psikolog Belkıs Halim Vassaf, babası doktor Ethem Vassaf'tır. Annesi ve babası, Belkıs Hanım'ın yüksek lisans eğitimi için 1936'da ABD'ye gitmişti. Ülkeye dönecekleri sırada II. Dünya Savaşı nedeniyle dönüşleri ertelendi ve böylece Boston'da doğan Gündüz Vassaf,  bir yaşında iken ailesi ile Türkiye'ye geldi.

İlkokula İstanbul'da başladı, birçok okul değiştirdi. Adnan Menderes'in çocukluk arkadaşı olan babasının Demokrat Parti milletvekili seçilmesi üzerine Ankara'da; 11 yaşında iken ailesinin yeniden ABD'ye taşınması üzerine ABD'nin değişik şehirlerinde yaşadı ve öğrenim gördü. 14 yaşında iken New Hampshire'da yatılı okula girdi. Üç yıl yatılı okul hayatından sonra yurda döndü ve liseyi İstanbul'da Robert Koleji'nde tamamladı.

İstanbul'da geçirdiği bir yılın ardından yüksek öğrenim için ABD'ye gitti; futbol bursu alarak George Washington Üniversitesi'nde psikoloji eğitimi gördü. Öğrenciliği döneminde Washington'da 1968 kuşağı hareketi içinde yer aldı. Üniversitede Yabancı Öğrenciler Derneği'ne başkanlık yaptı.

1968'de  Türkiye'ye döndü. ABD'de akıl hastanesi gardiyanlığından Türkiye'de TRT'de radyo spikerliğine kadar farklı işlerde çalıştı.

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde doktora eğitimine  başladı. 1976'da kurulan Türk Psikologlar Derneği'nin kurucu üyesi oldu. Doktorasını 1977 yılında tamamladı.

Uzun bir süre Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi'nde öğrencilere psikolojik danışmanlık yaptı. 5-7 yaş arası çocuklara uygulanan ve öğrenmeye hazırlık derecesini ölçen Temel Zihinsel Yetenekler Testi'ni geliştirdi. Zekâ testleri ile uğraştığına daha sonra pişman olmuş, bu testlerin kitleleri edilgenliğe ittiğini savunmuştur.

Şerif Mardin'in önerisi ile Boğaziçi Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu. Tüm Öğretim Üyeleri Derneği'nde (TÜMÖD) Boğaziçi Üniversitesi temsilcisi olarak yer aldı. Uluslararası Af Örgütü'nün İstanbul Şubesinde başkanlık yaptı.

12 Eylül askeri darbesinden  sonra, Boğaziçi Üniversitesi'ndeki öğretim üyeliği görevinden istifa etti. O tarihten sonra Almanya'daki Kassel, Marburg ve Bremen üniversitelerinde öğretim üyesi, Kanada'daki McGill Üniversitesi Center for Developing Area Studies'de “konuk” akademisyen, Amsterdam'da Averroes Stichting'de klinik psikolog, Viyana’da Institute für Höhere Studium ve Avrupa Bilim Vakfı'nda da konuk araştırmacı olarak çalıştı.

ABD merkezli Uluslararası Psikologlar Konseyi'nin (International Council Of Psychologists - ICP)  yönetim kurulunda yer aldı. Uluslararası Psikoloji Bilimi Birliği'nde (International Union of Psychological Science - IUPsyS)  Barış Komitesi kuruluşunda; Amerikan Psikoloji Derneği'nin (American Psychological Association-APA) toplum psikolojisi bölümünün Avrupa ve Ortadoğu koordinatörlüğünde görev aldı.

Yazar, psikoloji alanındaki eserlerinden çok, tarihe farklı bir bakış açısıyla yaklaştığı çalışmalarıyla tanınmaktadır. 1987'de Marburg Üniversitesi'nde konuk akademisyen iken İngilizce olarak yazdığı ve 1992'de Türkçeye çevrilerek yayımlanan Cehenneme Övgü, Türkiye'de çok satanlar arasında yer aldı. Bu ilk kitaptan dört yıl sonra Cennetin Dibi adlı ikinci deneme kitabını yayımladı. Annesi Belkıs Halim Vassaf'ın hayatını Annem Belkıs (2000) adıyla kitaplaştırdı.

Vassaf, 1996'da kurulduğu günden  2016'da kapandığı güne kadar  yirmi yıl boyunca Radikal gazetesinde Uçmakdere başlığıyla köşe yazıları kaleme aldı. Bu yazıları Türkiye Sen Kimsin?, (2008)  Kimliğimi Kaybettim, Hükümsüzdür! (2010) ve  Medeniyet, Kültür ve Sanat  (2014) adlı kitaplarda bir araya getirdi.

2011-2011 arasında her pazar NTV televizyon kanalında 25 bölüm yayınlanan, insan, tarih, sosyoloji, popüler kültür konularındaki  "Gerçek Orada Bir Yerde" adlı  sohbet programını Murat Belge ve Şerif Mardin ile birlikte hazırladı.

Yazarın ilk romanı, 2023'te yayımlanan Ressamı'ın İsyanı'dır.

 Kitapları 

 Zekâ ve Zekâ Testleri Nedir Ne Değildir?, Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi Yayınları, Ankara, 1977
 Temel Zihin Yetenekleri Testi, Ankara Üniversitesi Mediko-Sosyal Merkezi Yayınları, Ankara, 1977
 Introduction to Psychology (Editör), Bogaziçi Üniversitesi, İstanbul, 1978
 Daha Sesimizi Duyurmadık: Avrupa'da Türk İşçi Çocukları Belge Yayınları, 1983; İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2002
 Wir haben unsere Stimme noch nicht laut gemacht; Türkische Arbeiterkinder in Europa, Res Publicae, Felsberg, 1985
 Cehenneme Övgü, Gündelik Hayatta Totalitarizm, Ayrıntı, 1992; İletişim, 1999
 Cennetin Dibi, Modern Zamanda Eğlencelik Hayat, Ayrıntı, 1996; İletişim, 1999
 Annem Belkıs, İletişim Yayınları, 2000
 40 Yıl Önce 40 Yıl Sonra, Amerika Rusya, İletişim, 2006 
 Tarihi Yargılıyorum, İletişim Yayınları, 2007
 Türkiye Sen Kimsin? - Uçmakdere Yazıları 1, İletişim Yayınları, 2008
 Leventname, Heyamola Yayınları, 2009
 Dümezil'in Sosyoloji Dersi Notları (Belkıs Halim Vassaf'ın Defterinden), Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2009
 Kimliğimi Kaybettim Hükümsüzdür! - Uçmakdere Yazıları 2, İletişim Yayınları, 2010
 Mostari - Bir Köprü Bekçisinin Günlüğü, Yapı Kredi Yayınları, 2013; İletişim, 2021 
 Medeniyet, Kültür, Sanat - Uçmakdere Yazıları 3, İletişim Yayınları, 2014
 İstanbul'da Kedi, Yapı Kredi Yayınları, 2014
 Boğaziçi'nde Balık, Yapı Kredi Yayınları, 2015
 Nâzım, Aylak Adam, 2015
 Ne Yapabilirim? Geleceğe Kartpostallar, İletişim Yayınları, 2016
 Yol Arkadaşım: Havaalanı Yazıları, Karakarga, 2017 
 Sınırsız, İletişim, 2018 
 Ressamın İsyanı, Everest Yayınları, 2023
 Doğana, İletişim Yayınları, 2025

Kaynakça

Kategori:Robert Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:20. yüzyıl Türk yazarları
Kategori:21. yüzyıl Türk yazarları
Kategori:Resim aranan yazarlar
Kategori:Türk psikologlar
Kategori:1946 doğumlular
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenim görenler
Kategori:Boston doğumlu bilim insanları