Övündü, Çıldır

Övündü, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Övündü köyünün eski adı Vaşlobi’dir. Gürcüce bir yer adı olan Vaşlobi (ვაშლობი), elma anlamındaki “vaşli” (ვაშლი) kelimesinden türemiş olup elma bahçesi anlamına gelir. Nitekim Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1902 yılındaki tespitine göre, köyün tarihi kilisesi olan Vaşlobi Kilisesi elma bahçesi içinde bulunuyordu."ვაშლი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5Ekvtime Takaişvili, Материалы по археологии Кавказа, собранные экспедициями Московского археологического общества : Выпуск XII veya Христианские памятники, Moskova, 1909, s. 61. Vaşlobi Türkçeye Vaşlob ve Vaşlop şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Vaşlob (واشلوب) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Vaşlop (واشلوپ) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 764.

Vaşlobi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Cavaheti bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Vaşlobi Manastırı ve Vaşlobi Kilisesi bu dönemden günümüze kalmıştır.

Vaşlobi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Ahalkalak livasının Tümeg (Mtogvi) nahiyesinin köylerinden biriydi. Vaşlob (واشلوب) adıyla kaydedilmiş olan köyün nüfusu 22 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu deftere göre, köyde buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıclılk yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Vaşlobi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Vaşlob (واشلوب) şeklinde geçer. Bu yerleşim Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde Ahalkalak livasının Mtogvi nahiyesine bağlıydı ve hasılası 15.300 akçe idi. Hicri 1133 (1720/1721) tarihinde ise, Çaçarak livasının Çaçarak nahiyesine bağlanmıştı. Köy 31.260 akçe hasıla ile Ebubekir adında birine zeamet olarak verilmişti.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 51, 553

Vaşlobi köyü, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Vaşlob (Вашлобъ) adıyla kaydettiği yerleşim, 1886 nüfus sayımında Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Tzkarostavi nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Vaşlobi köyünün nüfusu, 48'i erkek ve 35'i kadın olmak üzere, 8 hanede yaşayan 83 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgiye göre de köyde bu tarihte Kürtler yaşıyordu.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1902 yılında Vaşlobi köyündeki Vaşlobi Kilisesi tanımlamış, köyün adının elma bahçesi anlamına geldiğini ve bu kilisenin de Kurt Kala'nın alt tarafındaki elma bahçesinde bulunduğunu, bahçıvanların içinde yaşadığı kilisenin isten karardığını yazmıştır.

Vaşlobi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Vaşlobi köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Vaşlobi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Vaşlop (واشلوپ) adıyla Kars vilayetinin Çıldır kazasının Kurt Kala nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Vaşlop" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 218 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 351. Vaşlobi veya Vaşlob  Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Övündü olarak değiştirilmiştir. Övündü köyünün nüfusu 1965 yılında 406 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 63 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 83 km, Çıldır ilçe merkezine ise 41 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 88 2021 86 2020 82 2019 83 2018 85 2017 97 2016 91 2015 96 2014 95 2013 92 2012 92 2011 92 2010 103 2009 120 2008 121 2007 92 2000 124 1990 260 1985 335

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti