Uluçam, Posof

Uluçam, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Uluçam köyünün eski adı Varhana'dır. Varhana (ვარხანა) veya Varhani (ვარხანი), tarihsel Gürcü coğrafyasında rastlanan bir yer adıdır. Varhana, erken dönem Osmanlı kayıtlarına Varhana (وارخانە) olarak girmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine hakim olan Ruslar da köyün adını Varhana (Вархана) olarak kaydetmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Osmanlıca biraz farklı yazılmış olmasına karşın, köyün adı Varhana (وارخانا) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. Ortadan kalmış bir yerleşim olan Mlaşeti, Varhana köyünün yakınında bulunuyordu.

Varhana, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe bölgesinin Türkiye kesiminde yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu dönemden kalmış olan köyün kilisesi, 1888 yılında Rus arkeolog Praskovya Uvarova tarafından kayda geçirilmiştir.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 228, ISBN 978-9941-478-17-8.

Varahana köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 21 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Sunbat, Ruben, Gogiça, Mahara, Revaza, Gogina, Gabriel, Batata gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Bir adet su değirmen bulunuyordu. Bu defteri yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia köydeki üç mezradan ikisinin adını Tkemlobi (ტყემლობი) ve Şemçameli (შემჭამელი) şeklinde okumuştur. Varhana köyünde 1834 yılında 10 hane, 1878'de 11 hane tespit edilmiştir.

Varhana köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Varhana (وارخانە)  olarak geçer. Bu defterde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası Hicri  1132 (1720/1721)  tarihinde 6.001 akçe, Hicri  1134 (1721/1722)  tarihinde 5.000 akçe ve Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde 2.800 akçe idi.

Varhana, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Varhana, Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kaza içinde Tsurtskabi nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Varhana köyünün nüfusu, 1896’da 194 kişiye, 1906’da da 230 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271. Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Varhana'nın Gürcüce yer adı olduğunu belirtmiş, ama anlamını vermemiştir. Martvileli köyde 20 hanede 241 Müslüman Gürcünün yaşadığını yazmıştır.

Varhana, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Varhana köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Varhana, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 235 kişi yaşıyordu. Varhana, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Uluçam olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Uluçam (Varhana)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.

 Coğrafya 
Uluçam köyü, Ardahan il merkezine 97 km, Posof ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 7 2021 7 2020 12 2019 13 2018 26 2017 7 2016 11 2015 22 2014 29 2013 37 2012 42 2011 45 2010 52 2009 53 2008 59 2007 66 2000 109 1990 196 1985 221

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti