Çakırüzüm, Göle

Çakırüzüm, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Çakırüzüm köyünün eski adı Muzareti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Muzareti (მუზარეთი), Mtzareti'den (მწარეთი) değişime uğramış olabilir. Mtzareti ise, "kekre" veya "acımık"ın Gürcüce adı "mtzara"dan (მწარა) türemiş olup bu bitkinin bolca yetiştiği yeri ifade eder."მწარა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Muzareti Türkçeye Muzarat (موزارات) şeklinde girmiştir.

Muzareti, ortaçağda Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce bir ad taşıyor olması ve eski kilisede Gürcüce yazının bulunması da köyün Osmanlı döneminden önce bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Muzareti, 16. yüzyılın sonlarında Kars eyaletine bağlı ve Osmanlı idaresinin "Ardahan-i Küçük" (Göle) şeklinde adlandırdığı sancağın köylerinden biriydi. Uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. 1886 tarihli nüfus tespitinde Rus idaresince Muzaret (Мюзарет) şeklinde kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı "Yunan nahiyesi"nin 13 köyünden biriydi. Köydeki 34 hanede, 100'ü erkek ve 87'si kadın olmak üzere 187 kişi yaşıyordu. Hem Muzaret'in de hem de bağlı olduğu nahiyenin nüfusu Yunanlılardan (Rum) oluşuyordu. Muzareti'nin nüfusu 1896 yılında 287 kişi, 1906 yılında 415 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.

Kola bölgesine 1907 yılında araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili de Muzareti'de Rumların yaşadığını yazmıştır. Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, o sırada Göle bölgesinin nüfusu hayli renkli bir hale gelmiş, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı ülkesinden göç etmiş olan Rumlar ve Ermeniler Müslüman Gürcülerden boşalmış yerlere yerleştirilmişti. Nitekim Muzareti köyünde Rumlar eski Gürcü kilisesini yıkmış ve taşlarıyla yeni bir kilise inşa etmişti.

Muzareti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Muzareti köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Muzareti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Muzarat (موزارات) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Muzarat'ın nüfusu 369 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 352. Muzareti veya Muzarat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Çakırüzüm olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çakırüzüm köyünün nüfusu 851 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 181 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.

Ekvtime Takaişvili'nin köyde bulunduğu 1907 yılında eski Gürcü kilisesi olan Muzareti Kilisesi yıkılmış, taşlarıyla yeni bir Rum kilisesi inşa edilmişti. Bu kilisenin bir taşında Gürcü alfabesinin Asomtavruli harfleriyle "წმინდაო გიორგი" (Aziz Giorgi) şeklinde okunan "წ~ო გ~ი" yazısı bulunuyordu. Köyde ikinci bir eski kilise vardı; o kilise de Rumlar tarafından yıkılmıştı ve yerinde o tarihte yeni bir kilise inşa ediliyordu. Bu iki kiliseden bugüne bir iz kalmamıştır.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 183, ISBN 978-9941-478-17-8.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 49 km, Göle ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 307 2021 321 2020 333 2019 324 2018 333 2017 333 2016 326 2015 336 2014 390 2013 403 2012 413 2011 401 2010 405 2009 403 2008 398 2007 401 2000 517 1990 748 1985 966

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti