Güvenocak, Çıldır

Güvenocak, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Güvenocak köyünün eski adı Tzintzali'dir. Gürcüce bir yer adı olan "Tzintzali" (წინწალი), kıvılcım anlamına gelir."წინწალი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu kelime Gürcü şair Şota Rustaveli'nin (12-13. yüzyıl) Kaplan Postlu Adam adlı eserinde de geçer. Bu yer adı Türkçeye Zinzal şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Zinzal (زنزال) şeklinde yazılmıştır.

Tzintzali köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Palakatsio bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu köyü, 16. yüzyılın ikinci yasısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları için bulunan megalit yapı kalıntıları buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2021, s. 117-118.  ISBN 978-9941-9746-3-2

Tzintzali köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde üç ayrı köy olarak kaydedilmiştir. "Zinzal-i Ulya (Yukarı Zinzal), Zinzal-i Süfla (Aşağı Zinzal) ve Zinzal-i Vasat (Orta Zinzal) adlarını taşıyan bu köyler, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Yukarı Zinzal'da 15 hane, Aşağı Zinzal'da 19 hane ve Orta Zinzal'da 13 hane yaşıyordu. Bir hane hariç, köyün nüfusu Hristiyan Ermeniler ve Gürcülerden oluşuyordu. Yukarı Zinzal'da Ahmed adıyla kaydedilmiş olan Müslüman hane reisinin yeni Müslüman olduğu baba adının "Abdullah" olarak yazılmasından anlaşılıyordu.

Tzintzali köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Zinzal (زنزال)  şeklinde geçer. Bu defterde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlı olan köyün hasılası Hicri 1121 (1709/1710) tarihinde 10.900 akçe, Hicri 1136 (1723/1724) tarihinde 26.000 akçe, Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde 11.000 akçe ve Hicri 1136 (1723/1724) tarihinde 3.500 akçe idi.

Tzintzali köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Zinzal (Зынзал) adıyla tek köy olarak kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının  Çıldır kazasına  bağlı Zurzuna nahiyesinin on köyünden biriydi. Köydeki 32 hanede, 115'i erkek ve 126'sı kadın olmak üzere, 241 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Karapapaklardan oluşuyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 300, 1906'da 359 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 115, ISBN 9786052100271.

Tzintzali köyü, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus egemenliğinin sona ermesinin ardından Zinzal köyü bağımsız Gürcistan sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümteti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü kuvvetleri Ardahan bölgesinden çekilince Zinzal köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Tzintzali köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zinizal" (زنیزال) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. 1940 genel nüfus sayımında Zinzal olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 414 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Tzintzali ve Zinzal Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Güvenocak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Güvenocak köyünün nüfusu 970 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 180 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

Güvenocak köyünün 1,4 km doğusunda, eski çağlardan kalma bir kalenin (43×32 m) yıkıntıları bulunmaktadır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 398, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 50 km, Çıldır ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 261 2021 268 2020 279 2019 283 2018 275 2017 272 2016 274 2015 291 2014 292 2013 293 2012 300 2011 312 2010 321 2009 321 2008 350 2007 299 2000 329 1990 486 1985 790

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti