Alköy, Posof

Alköy, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Alköy'ün eski adı Ali'dir.  Gürcüce "ali" (ალი) "alev" anlamına gelir. Bu isme eski Gürcü coğrafyasında rastlanır ve Gürcistan'da Haşuri bölgesinde kalesi olan eski bir kent de Ali (ალი) adını taşımaktadır.Kartlis Tshovreba Yer Adları ve Arkeoloji Sözlüğü (Gürcüce), Tiflis, 2013, s. 27-28  ISBN 978-9941-15-896-4. "Ali Kilisesi'nde ibadet etti" biçimindeki Gürcüce bir halk deyişinde de köyün adı Ali  olarak geçer. Köyün adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Al (ال) biçiminde kaydedilmiştir.   1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Âl (آل) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. Köyün adı daha geç tarihte Alköy'e dönüşmüştür.
küçükresim|upright=1.36|sağ|Ali Manastırı'nın ana kilisesi olan Ali Kilisesi. Fotoğraf: Dmitri Yermakov, 1891.

Ali veya Al köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'de yer alır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 183  ISBN 978-9941-0-7362-5 Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü manastırı Ali Manastırı da bu dönemden kalmıştır.

Ali veya Al köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı |Osmanlı mufassal deftere göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Kuzay nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, Osmanlı Devleti'nin Müslüman olmayan köylülerden aldığı ispençe vergisi veren 29 haneden oluşuyordu. Hane reislerinin çoğunun İvane, Elia, Kakala, Levana, Laşkara, Vardzel, Bejan, Gogiça gibi adlar taşıması, Ali'nin bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir.

Ali veya Al köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de aynı idari konuma sahipti. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde hasılası 15.000 akçe idi ve burası Mehmed adında birine tahsis edilmişti.

Ali köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonar, 93 Harbi'nde Rusların eline geçti. Rus idaresinin Al (Ал) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kazada yer alan Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılında yapılan tespite göre köyde tamamı Türklerden oluşan 352 kişi yaşıyordu. Köyün nüfusu 1896'da 441 kişiye, 1906'da da 543 kişiye yükselmişti.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.

Al köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında,Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler bölgeden çekildi. 16 Mart 1921'de, "Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Poshov bölgesinde yer alan Ali köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Ali veya Al köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 590 kişiden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında Alköy olarak kaydedilmiş olan yerleşmenin nüfusu 659 kişiye çıkmıştı.

Alköy'de eski bir manastırın varlığı bilinmektedir. Ali Manastırı olarak bilinen manastır 10. veya 11. yüzyılda kurulmuştur. 1870'lere kadar sağlam bir şekilde korunmuş olan manastırın 11-12. ve 13-14. yüzyıl yazılı kaynaklarında Aziz Giorgi adına inşa edildiği belirtilmiştir. Kubbeli bir yapı olan ana kilisesi, 1920'lerde ortadan kaldırılmıştır. Köyün sakinleri söz konusu kilisesin, köyün merkezinde düzlenmiş olan alanda bulunduğunu belirmiştir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 10  ISBN 978-9941-0-7362-5Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 14, 228, ISBN 978-9941-478-17-8.

 Coğrafya 
Alköy, Ardahan il merkezine 87 km, Posof ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 149 2021 157 2020 154 2019 154 2018 152 2017 149 2016 159 2015 158 2014 164 2013 172 2012 172 2011 174 2010 186 2009 200 2008 196 2007 211 2000 288 1990 476 1985 720

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti