Mantar zehirleri

Mantar zehirleri ya da toksinleri, mantarlar tarafından üretilen ve canlılığa olumsuz etkileri bulunan zehirli maddelerdir.

Zehirli mantarın veya zehirlerinin vücuda alınmasıyla organ ve sistemlerde rahatsızlıklara ve hatta ölümlere yol açabilirler.

 Mantar zehirleri 
Zehirli mantarların toksinleri yapısal açıdan iki gruba ayrılmaktadır. Bu iki grup içinde çok sayıda zehirleyici madde çeşitleri bulunur. Bu maddeler değişik türlerde zehirlenmelere yol açar. Bugüne kadar yapılan çalışmalara göre mantar zehirlenmeleri 9 Grup altında toplanmıştır.

 Azot içeren bileşikler
 tuaranımsı mantar.
 Antrakinonlar
 Azotsuz bileşikler
 Oksolanlar
 Azot heterosiklik bileşikler
 Amid ve peptidler
 N-N bağlı bileşikler

 Mantar zehirlenme tipleri 
 Falloides sendromu (Amanita phalloides mantarı)
 Orellanus sendromu
 Giromitra sendromu
 Muskarin sendromu (Amanita muscaria mantarı)
 Pantherina sendromu (Amanita pantherina mantarı)
 Psilosibin sendromu
 Koprinus sendromu
 Paksillus sendromu
 Gastrointestinal sendrom

 Zehirlenme tiplerine göre bazı mantarlar 

 Monomethylhydrazine zehirlenmeler 

Semptomlar:
 mide bulantısı ve kusma
 Kanlı ve sulu ishal
 Kas krampları
 Karın bölgesinde ağrı

Ciddi durumlarda ise karaciğer yetmezliği, yüksek ateş ve koma gibi ağır semptomlar görülebilir ve ölüm yenildikten sonra 2-4 gün sonra gerçekleşir.

 Gyromitra
 Gyromitra ambigua
 Gyromitra brunnea
 Gyromitra californica
 Gyromitra caroliniana
 Gyromitra esculenta
 Gyromitra fastigiata
 Gyromitra gigas
 Gyromitra infula

 Zehirlenme belirtileri 
Mantar zehirlenmelerinde ciddi belirtiler daima mantarı yedikten hemen sonra başlar, toksin böbreklere bir saat sonra ulaşır. Bazı hastalarda belirtiler günler sonra ortaya çıkmaya başlar.

Tipik belirtiler şunlardır:
 Yorgunluk
 Şiddetli ağrı
 Baş dönmesi
 Soğuk terleme
 Kusma
 Sarılık
 Şiddetli ishal
 Hayal görme

 Zehirli mantarlar ve zehirleri hakkında 
Bir mantarın zehirli olup olmadığının teşhisi için genel bir kural yoktur. Halk arasında zehirli mantarların tanınması ile ilgili söylenen kurallar ise yanıltıcı olabilir. Örneğin:
 Parlak ve canlı renklidirler: Yanlış. Ölümcül derecede zehirli olan Amanita virosa beyazdır.
 Zehirli mantarlar böceklenmez: Yanlış. Omurgasızlar için zehirli olmayan bazı mantarlar insanlar için tehlikeli olabilir. Örneğin Amanita phalloides en çok ölüme neden olan mantar olmasına karşın sıklıkla böcek larvaları da barındırır.
 Gümüş veya soğana temas edince kararır: Yanlış. Tüm yaşlanan mantarlar genelde kararmaya meyillidir.
 Yeterince pişirilince zehiri geçer: Yanlış. Bazı zehirlerin kimyasal yapısı ısıya dayanıklıdır. pişse bile etkilerini kaybetmez.

Dolayısıyla mantar zehirlenmelerinden belirli bir kuralı yoktur, bu yüzden kesin olarak teşhis edilmemiş olan veya şüpheli mantarların yenmemesi gerekir.

Ayrıca bakınız
 Halüsinojen mantarlar
 Türkiye'nin zehirli mantarları listesi


*