Kulak çınlaması

Kulak çınlaması (Tinnitus), dış bir ses kaynağı olmaksızın duyulan çeşitli ses türleridir. Neredeyse herkes tamamen sessiz bir ortamda hafif "normal kulak çınlaması" yaşar; ancak bu durum yalnızca rahatsız edici, normal işitmeyi bozucu veya başka sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunda önem arz eder. Kulak çınlaması terimi Latince tinnire, yani "çınlamak" fiilinden türemiştir. Bazı bireylerde, bu durum konsantrasyonu bozar ve kaygı ile depresyon ile ilişkilendirilebilir.

Kulak çınlaması, sıklıkla işitme kaybı ve gürültülü ortamlarda konuşmayı anlama yetisinin azalmasıyla ilişkilendirilmektedir. Yaygın bir durum olup, nüfusun yaklaşık %10–15'ini etkilemektedir. Çoğu birey bu durumu iyi tolere ederken, yalnızca %1-2'sinde ciddi bir problem teşkil etmektedir. Beyin, bu durumu tehlikeli ve önemli olarak algılayabileceğinden, savaş ya da kaç tepkisini tetikleyebilir.

Kulak çınlaması, bir hastalık olarak değil, çeşitli altta yatan nedenlerden kaynaklanabilen ve işitme sisteminin herhangi bir seviyesinde veya bu sistemin dışında oluşabilen bir belirti olarak kabul edilmektedir. En yaygın nedenler arasında işitme hasarı, gürültüye bağlı işitme kaybı veya yaşa bağlı işitme kaybı, yani presbiakuzi, yer almaktadır. Diğer etkenler arasında kulak enfeksiyonları, kalp ve damar hastalıkları, Meniere hastalığı, beyin tümörleri, akustik nöromlar (kulağın işitme sinirlerinde tümörler), migrenler, temporomandibular eklem bozuklukları, belirli ilaçlara maruz kalma, önceki kafa travması ve kulak kiri bulunmaktadır. Psikolojik stres dönemlerinde aniden ortaya çıkabilmektedir. Depresyonu olan bireylerde daha yaygındır.

Kulak çınlaması tanısı, hastanın belirtileri tarif etmesine dayanarak konulmaktadır. Bu tanı, genellikle bir odyogram, otolaringolojik ve nörolojik muayene ile desteklenmektedir. Kulak çınlamasının bir bireyin yaşamını ne kadar etkilediği, anketler yardımıyla nicel olarak değerlendirilebilir. Belirli sorunlar tespit edilirse, tıbbi görüntüleme yöntemleri, örneğin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) uygulanabilir. Kulak çınlamasının kalp atışıyla aynı ritimde olması durumunda başka testler de uygun olabilir. Nadir durumlarda, steteskop kullanarak hastadan başka birinin de duyabileceği sesler, "nesnel kulak çınlaması" olarak adlandırılır. Bazen, kendiliğinden otoakustik emisyonlar, iç kulak tarafından üretilen normal sesler, kulak çınlamasına neden olabilir.

Kulak çınlamasını önlemek için alınacak önlemler arasında, kronik veya uzun süreli yüksek ses maruziyetinden kaçınmak ve ototoksik ilaç ve maddelere maruziyeti sınırlamak bulunmaktadır. Altta yatan bir neden varsa, bu nedenin tedavi edilmesi iyileşme sağlayabilir. Aksi takdirde, kulak çınlamasının yönetimi genellikle psikoeğitim veya danışmanlık, örneğin konuşma terapisi ile gerçekleştirilir. Ses üreteçleri veya işitme cihazları yardımcı olabilir. Kulak çınlamasını doğrudan hedefleyen bir ilaç bulunmamaktadır. Fakat, Haziran 2024'te, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ilk bimodal nöromodülasyon cihazı olarak Neuromod'un Lenire cihazını kulak çınlaması tedavisi için onayladı.

Belirtiler ve semptomlar
Kulak çınlaması, genellikle çınlama olarak tanımlansa da tıklama, vızıldama, ıslık sesi veya uğultu gibi sesler de duyulabilir. Yumuşak veya yüksek sesli, düşük veya yüksek perdeli olabilir ve tek kulaktan, iki kulaktan veya başın içinden geliyor gibi hissedilebilir. Kesintili veya sürekli olabilir. Bazı bireylerde, omuz, boyun, baş, dil, çene veya göz hareketleri ile şiddeti değişebilir.

Gidişat
Çalışma tasarımlarındaki farklılıklar nedeniyle, kulak çınlamasının gidişatı ile ilgili verilerde çok az tutarlı sonuç elde edilmiştir. Genel olarak, yetişkinlerde yaygınlık yaşla birlikte artmakta ve rahatsızlık dereceleri ile azalmaktadır.

Psikolojik etkiler
Çoğu insanın adapte olduğu rahatsız edici bir durum olmasına rağmen, kalıcı kulak çınlaması bazı bireylerde kaygı ve depresyona neden olabilir. Kulak çınlamasının rahatsız edici olması, algılanan sesin yüksekliği veya frekans aralığından ziyade, bireyin psikolojik durumu ile daha yakından ilişkilidir. Depresyon, kaygı, uyku bozuklukları ve konsantrasyon zorlukları gibi psikolojik problemler, şiddetli rahatsız edici kulak çınlaması olan bireylerde yaygındır. Kulak çınlaması olan bireylerin %45'i hayatlarının bir döneminde bir kaygı bozukluğu yaşamıştır.

Psikolojik araştırmalar, kulak çınlaması şiddetindeki farklılıkları açıklamak amacıyla, kulak çınlamasına verilen stres tepkisi üzerine yoğunlaşmıştır. Araştırmalar, kulak çınlamasının ilk algılanması sırasında yapılan koşullandırmanın, korku ve kaygı gibi olumsuz duygularla bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır.

Türler
Kulak çınlaması, genellikle "subjektif ve objektif kulak çınlaması" olarak sınıflandırılmaktadır. Kulak çınlaması çoğunlukla subjektif olup, kişinin duyduğu sesler mevcut tıbbi ve işitsel tekniklerle tespit edilememektedir. Subjektif kulak çınlaması, "tinnitus aurium", "işitsel olmayan" veya "titreşimsel olmayan" kulak çınlaması olarak da adlandırılmaktadır. Nadir durumlarda, kulak çınlaması bir steteskop kullanılarak başka bir kişi tarafından duyulabilir. Daha da nadir olarak, bazı durumlarda, kulak kanalında kendiliğinden bir otoakustik emisyon (SOAE) olarak ölçülebilmektedir. Bu tür kulak çınlaması, objektif kulak çınlaması olarak sınıflandırılmakta olup, ayrıca "sahte kulak çınlaması" veya "titreşimsel" kulak çınlaması olarak da adlandırılmaktadır.

Subjektif kulak çınlaması
Subjektif kulak çınlaması, en sık rastlanan türdür. Çeşitli nedenlere sahip olabilir, ancak en yaygın olarak işitme kaybı sonucunda ortaya çıkar. İç kulak veya işitme siniri bozukluklarından kaynaklandığında, "otik" (Yunanca kulak anlamından türetilmiş) olarak adlandırılabilir. Bu tür otolojik veya nörolojik bozukluklar, enfeksiyonlar, ilaçlar veya travma gibi etkenlerle tetiklenebilir. Yaygın bir neden, iç kulaktaki saç hücrelerine zarar veren travmatik gürültü maruziyetidir. Bazı araştırmalar, yoğun trafik kaynaklı gürültü kirliliğine uzun süre maruz kalmanın, kulak çınlaması ilerletme riskini artırabileceğini göstermektedir.

İç kulak veya işitme siniri bozukluğu ile bir bağlantı bulunmadığında, kulak çınlaması "non-otik" olarak tanımlanabilir. Vakaların %30'unda, kulak çınlaması somatosensoriyel sistem tarafından etkilenmektedir; örneğin, insanlar yüzlerini, başlarını, çenelerini veya boyunlarını hareket ettirerek kulak çınlamasını artırabilir veya azaltabilirler. Bu tür, baş veya boyun hareketlerinin etkili olması nedeniyle somatik veya kraniyoservikal kulak çınlaması olarak adlandırılır.

Bazı kulak çınlaması, merkezi işitsel yoldaki nöroplastik değişikliklerden kaynaklanabilmektedir. Bu teoriye göre, işitme kaybının neden olduğu duyusal girdinin bozulması, merkezi işitsel sistemdeki nöronların bir homeostatik tepkisi olarak bu tür değişikliklere yol açar ve kulak çınlamasına neden olur. İşitme kaybı nedeniyle bazı frekansların kaybedilmesi durumunda, işitsel sistem bu frekansları amplifiye ederek telafi eder ve sonuçta, dışarıdan bir ses olmaksızın bu frekanslarda sürekli olarak ses duyumları üretir.

İşitme kaybı
Kulak çınlamasının en yaygın nedeni işitme kaybıdır. İşitme kaybının çeşitli sebepleri olabilir, ancak kulak çınlaması yaşayan bireyler arasında ana neden koklea hasarıdır.

Birçok durumda, altta yatan bir neden tespit edilememektedir.

Ototoksik ilaçlar da işitme kaybına neden olarak subjektif kulak çınlamasına yol açabilir, veya yüksek gürültüye maruz kalmanın yol açtığı hasarı artırabilir. Bu hasar, ototoksik olarak kabul edilmeyen dozlarda bile ortaya çıkabilir. 260'dan fazla ilacın yan etki olarak kulak çınlamasına neden olduğu bildirilmiştir.

Kulak çınlaması, terapötik dozlarda benzodiazepin kullanımının kesilmesiyle de ortaya çıkabilir. Bu durum bazen benzodiazepin yoksunluk sendromunun uzun süreli bir belirtisi olabilir ve aylarca devam edebilir. Bupropion gibi ilaçlar da kulak çınlamasına yol açabilir.

İlişkili etmenler
Kulak çınlaması ile ilişkili etmenler şunlardır:

 Kulak problemleri ve işitme kaybı:
 İletim tipi işitme kaybı
 Akustik şok
 Yüksek ses veya müzik
 Orta kulak effüzyonu
 Otit
 Otoskleroz
 Östaki borusu disfonksiyonu
 Sensörinöral işitme kaybı
 Aşırı veya yüksek ses; örneğin akustik travma
 Presbiakuzi (yaşa bağlı işitme kaybı)
 Meniere hastalığı
 Endolenfatik hidrops
 Üst kanal dehissansı
 Akustik nöroma
 Cıva zehirlenmesi veya kurşun zehirlenmesi
 Ototoksik ilaçlar
 Nörolojik bozukluklar:
 Chiari malformasyonu
 Multipl skleroz
 Kafa travması
 Dev hücreli arterit
 Temporomandibular eklem disfonksiyonu
 Metabolik bozukluklar:
 Vitamin B12 eksikliği
 Demir eksikliği anemisi
 Psikiyatrik bozukluklar:
 Depresyon
 Anksiyete bozuklukları
 Diğer faktörler:
 Vaskülit
 Bazı psikedelik ilaçlar yan etki olarak geçici kulak çınlaması benzeri semptomlar üretebilir:
 5-MeO-DET
 Diisopropyltryptamine (DiPT)
 Benzodiazepin yoksunluğu
 İntrakraniyal hipertansiyon veya hipotansiyon örneğin ensefalit veya beyin omurilik sıvısı sızıntısı nedeniyle

Objektif kulak çınlaması
Belirli bir kulak çınlaması türü olan objektif kulak çınlaması, kişinin kendi kas kasılmalarının veya nabzının seslerini duymasıyla karakterize edilmektedir. Bu durum, genellikle çene kaslarının hareketiyle oluşan sesler veya boyun ya da yüz bölgesindeki kan akışıyla ilgili seslerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bazen, istemsiz bir kasın veya kas grubunun seğirmesi (miyoklonus) ya da vasküler bir durum nedeniyle meydana gelir. Bazı durumlarda, kulak çınlaması orta kulak çevresindeki kas spazmları tarafından üretilmektedir.

Spontan otoakustik emisyonlar (SOAE), iç kulakta üretilen ve hassas bir mikrofon kullanılarak kulak kanalında ölçülebilen zayıf yüksek frekanslı tonlar olarak tanımlanır ve bu emisyonlar kulak çınlamasına neden olabilir. SOAE ve kulak çınlaması olan kişilerin yaklaşık %8'inde SOAE'ye bağlı kulak çınlaması bulunmaktadır ve tüm kulak çınlaması vakalarının %4'ünün SOAE'lerden kaynaklandığı tahmin edilmektedir.

Pediatrik kulak çınlaması
Çocuklarda, orta/iç kulak yapılarını etkileyen vasküler parçalardaki anormallikler ve varyantlar nedeniyle nabızlı veya sürekli kulak çınlaması görülebilir. BT taramaları, yapıların bütünlüğünü kontrol etmek amacıyla kullanılabilirken, MR taramaları sinirleri ve olası kitleleri veya malformasyonları değerlendirebilir. Erken teşhis, gelişimde uzun vadeli bozulmaların önlenmesini sağlayabilir.

Nabızlı kulak çınlaması
Bazı bireyler, nabızlarıyla senkronize olarak atan bir ses duyarlar, bu duruma nabızlı kulak çınlaması veya vasküler kulak çınlaması adı verilir. Nabızlı kulak çınlaması genellikle objektif bir doğaya sahip olup, kulak yakınındaki kan akışının değişmesi veya artan kan türbülansından kaynaklanır; örneğin ateroskleroz veya venöz uğultu gibi. Bununla birlikte, kulaktaki kan akışına artan farkındalıktan kaynaklanan subjektif bir fenomen olarak da ortaya çıkabilir.

Nabızlı kulak çınlamasının ayırıcı tanısı geniş kapsamlıdır ve vasküler etiyolojiler, tümörler, orta kulak veya iç kulak bozuklukları ve diğer intrakraniyal patolojileri içerir. Nabızlı kulak çınlamasının vasküler nedenleri arasında venöz kaynaklar (örneğin, yüksek konumlu veya dehisan juguler bulbus, sigmoid sinüs divertikülü), arteriyel nedenler (örneğin, servikal ateroskleroz, potansiyel olarak hayatı tehdit eden karotid arter anevrizması veya karotid arter diseksiyonu) ya da dural arteriyovenöz fistül veya arteriyovenöz malformasyonlar yer alır. Nabızlı kulak çınlaması ayrıca vaskülit veya daha spesifik olarak dev hücreli arterit göstergesi olabilir. Nabızlı kulak çınlaması ayrıca paragangliomalar (örneğin, glomus tympanicum, glomus jugulare) veya hemangiomalar (örneğin, yüz siniri veya kavernöz) gibi tümörlerden de kaynaklanabilir. Nabızlı kulak çınlamasının orta kulak nedenleri arasında patulous östaki tüpü, otoskleroz veya orta kulak miyoklonusu (örneğin, stapedial veya tensor timpani miyoklonusu) bulunur. Nabızlı kulak çınlamasının en yaygın iç kulak nedeni, üst semisirküler kanal dehissansıdır. Nabızlı kulak çınlaması ayrıca idiopatik intrakraniyal hipertansiyonu gösterebilir. Nabızlı kulak çınlaması, intrakraniyal vasküler anormalliklerin bir belirtisi olabilir ve kan akışının düzensiz sesleri (bruitler) açısından değerlendirilmelidir.

Patofizyoloji
Kulak çınlaması, beynin sesleri işlediği işitsel beyin sapında artan nöral aktivite sonucu oluşabilir ve bu durum bazı işitsel sinir hücrelerinin aşırı uyarılmasına neden olabilir. Bu teorinin dayanağı, kulak çınlaması olan birçok bireyin aynı zamanda işitme kaybına sahip olmasıdır.

2016 yılında yapılan üç ayrı inceleme, kulak çınlamasında yer alan patolojilerin geniş çeşitliliği ve olası kombinasyonlarının, çok çeşitli semptomlar ve özel olarak uyarlanmış tedavilerle sonuçlandığını vurgulamaktadır.

Teşhis
küçükresim|Gürültü rahatsızlığı seviyeleri (LDL'ler)
Teşhis yaklaşımı, hastalığın öyküsüne ve baş, boyun ve nörolojik sistemin muayenesine dayanır. Genellikle bir odyogram yapılır ve bazen tıbbi görüntüleme veya elektronistagmografi uygulanır. Tedavi edilebilir durumlar arasında orta kulak enfeksiyonu, akustik nöroma, sarsıntı ve otoskleroz bulunabilir.

Kulak çınlamasının değerlendirilmesi, bir işitme testi (odyogram), kulak çınlamasının frekans ve şiddeti gibi akustik parametrelerinin ölçülmesi ve kulak çınlamasının şiddeti ile ilişkili depresyon, anksiyete ve stres gibi komorbid durumların psikolojik değerlendirmesini içerebilir.

Kulak çınlamasının, normal kulak gürültüsü deneyimine karşı bir tanımı, kulak çınlamasının haftada en az iki kez beş dakika sürmesidir. Ancak, kulak çınlaması olan bireyler genellikle bu sesten daha sık olarak rahatsızlık duyarlar. Kulak çınlaması sürekli veya aralıklı olarak mevcut olabilir. Sürekli kulak çınlaması olan bazı bireyler, her zaman farkında olmayabilirler, ancak yalnızca, örneğin, çevresel gürültünün daha az olduğu gece saatlerinde bunu fark ederler. Kronik kulak çınlaması, altı ay veya daha uzun süreli kulak çınlaması olarak tanımlanabilir.Henry, J.A., 2016. "'Measurement' of tinnitus." Otology & Neurotology, 37(8), pp. e276–e285.

Odyoloji
Çoğu kulak çınlaması olan bireyin aynı zamanda işitme kaybına sahip olması nedeniyle, bir saf ses işitme testi sonucunda elde edilen odyogram, olası bir nedenin teşhis edilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, odyogram, işitme kaybının önemli olduğu durumlarda, işitme cihazının uygun şekilde ayarlanmasını kolaylaştırabilir. Kulak çınlamasının frekansı genellikle işitme kaybı aralığında yer almaktadır.

Psikoakustik
Kulak çınlamasının akustik değerlendirilmesi, monoton çınlama durumlarında frekansın, dar bant gürültülü çınlama durumlarında frekans aralığı ve bant genişliğinin, belirtilen frekansta işitme eşiğinin üzerindeki dB cinsinden şiddetin, karışım noktasının ve minimum maskeleme seviyesinin ölçülmesini içerir. Çoğu vakada, kulak çınlamasının tonu veya frekans aralığı 5 kHz ile 10 kHz arasında olup, şiddeti ise işitme eşiğinin 5 ila 15 dB üzerinde değişmektedir.

Kulak çınlamasının önemli bir başka parametresi, artık inhibisyondur: maskeleme dönemini takiben kulak çınlamasının geçici olarak baskılanması veya kaybolması. Artık inhibisyonun derecesi, kulak çınlaması maskeleyicilerinin tedavi olarak ne kadar etkili olabileceğini gösterebilir.

Kulak çınlamasının sık görülen bir eşlikçisi olan hiperakuzi değerlendirmesi de yapılabilir. Hiperakuzi, seslere karşı olumsuz tepkilerle ilişkilidir ve birçok biçimde ortaya çıkabilir. Ölçülebilecek parametrelerden biri, belirli frekans aralığında işitme eşiğinin üzerindeki desibel (dB) cinsinden şiddet rahatsızlık düzeyi (Loudness Discomfort Level, LDL)'dir. Bu, belirli bir frekanstaki işitme eşiği ile şiddet rahatsızlık düzeyi arasında dinamik bir aralık tanımlar. Belirli bir frekans aralığında sıkışmış bir dinamik aralık hiperakuzisi ile ilişkili olabilir. Normal işitme eşiği genellikle 0-20 dB olarak tanımlanırken, normal şiddet rahatsızlık düzeyleri 85-90+ dB aralığındadır, bazı otoriteler 100 dB'yi belirtmektedir. 55 dB veya daha az bir dinamik aralık, hiperakuzi göstergesi olabilir.

Şiddet
Kulak çınlaması, genellikle uyku, sessiz aktiviteler ve günlük normal aktiviteler üzerindeki etkilerine göre "hafif"ten "şiddetli"ye kadar bir ölçekte derecelendirilir.

Kulak çınlamasıyla ilgili psikolojik süreçlerin değerlendirilmesi, kulak çınlamasının şiddeti ve sıkıntısının, doğrulanmış öz-bildirim kulak çınlaması anketleriyle subjektif olarak ölçülmesini içerir. Bu tür anketler, işitme, yaşam tarzı, sağlık ve duygusal işlevsellik üzerindeki etkileri de dahil olmak üzere, kulak çınlamasıyla ilişkili psikolojik sıkıntı ve engellilik derecesini ölçer. Genel işlevselliğin daha geniş bir değerlendirmesi, anksiyete, depresyon, stres, yaşam stresi faktörleri ve uyku zorlukları gibi alanlardaki seviyelerin ölçülmesini içerir. Bu, kulak çınlamasının şiddeti ve sıkıntısı ile ilişkili olabilir veya bu semptomları kötüleştirebilir. Mevcut değerlendirme yöntemleri, tedaviyi yönlendirmek ve ilerlemeyi izlemek için sıkıntı ve engellenme düzeylerini, başa çıkma tepkilerini ve kulak çınlaması algılarını belirlemeyi amaçlar. Ancak, değerlendirme metodolojisi ile ilgili geniş değişkenlik, tutarsızlıklar ve fikir birliği eksikliği, tedavi etkinliğinin karşılaştırılmasını sınırlamaktadır. Tanıyı yönlendirmek veya şiddeti sınıflandırmak amacıyla geliştirilen çoğu kulak çınlaması anketi, tedaviye duyarlı sonuç ölçütleri olarak gösterilmiştir.

Nabızlı kulak çınlaması
Muayene sırasında türbülanslı kan akışından kaynaklanan bir bruit (ses) tespit edilirse, transkraniyal doppler (TCD) veya manyetik rezonans anjiyografi (MRA) gibi görüntüleme çalışmaları gerçekleştirilmelidir.

Ayırıcı tanı
Kulak çınlaması ile ilişkilendirilen seslerin diğer potansiyel kaynakları dışlanmalıdır. Örneğin, yüksek frekanslı seslerin iki tanınmış kaynağı, modern kablolamalarda yaygın olan elektromanyetik alanlar ve çeşitli ses sinyali iletimleridir. Kulak çınlamasını taklit eden ve sıkça yanlış teşhis edilen bir durum, radyo frekansı (RF) işitmesidir; bu durumda, bireyler, kulak çınlamasına benzer şekilde objektif olarak duyulabilen yüksek frekanslı iletim frekanslarını duyarlar.

Önleme
küçükresim|Birleşik Krallık Hükümeti düzenlemelerinden kulak koruması gerektiren güvenlik işareti
Uzun süreli yüksek ses veya gürültü seviyelerine maruz kalmak, kulak çınlamasına yol açabilir. Özel yapım kulak tıkacı veya diğer önlemler bu durumu önlemeye yardımcı olabilir. İşverenler, tehlikeli gürültü seviyelerine maruz kalmayı önlemek ve çalışanları bu konuda eğitmek amacıyla işitme kaybını önleme programlarını kullanabilirler. Hükûmet kuruluşları, çalışanların protokole uymaları halinde işitmelerine kalıcı zarar verme riskinin en aza indirilmesini sağlamak için düzenlemeler yapmaktadır.

Belirli gruplara, örneğin motosiklet sürücüleri için rüzgar gürültüsü gibi yüksek seslere aşırı maruz kalma nedeniyle kulak çınlaması riskinden kaçınmak için kulak tıkaçları kullanmaları tavsiye edilir. Bu gruplar arasında askerî personel, müzisyenler, DJ'ler, tarım işçileri, ve inşaat işçileri yer alır, çünkü bu mesleklerde çalışan kişiler genel nüfusa göre daha büyük bir risk altındadır.

Çeşitli ilaçların ototoksik etkileri bulunmakta olup, bu etkiler gürültüye bağlı olarak meydana gelen hasarı artırabilir. Ototoksik ilaçların uygulanması gerektiğinde, doktorun doz ve doz aralığı gibi reçete ayrıntılarına dikkat etmesi, verilen zararın azaltılmasında önemli rol oynayabilir.

Yönetim
Belirli bir altta yatan neden tespit edilirse, bu nedenin tedavisi iyileşmelere yol açabilir. Aksi halde, kulak çınlamasının birincil tedavi yöntemleri konuşma terapisi, ses terapisi ve işitme cihazı kullanımıdır. Kulak çınlamasını tedavi eden etkili ilaçlar mevcut değildir.

Psikolojik
Kulak çınlamasının en etkili tedavi yöntemi bilişsel davranışçı terapidir (CBT). Bu tedavi, kulak çınlaması yaşayan bireylerin yaşadığı stresi azaltır. Bu etkinin, depresyon veya anksiyete üzerindeki herhangi bir etkiden bağımsız olduğu görülmektedir. Kabul ve kararlılık terapisi (ACT) de kulak çınlaması tedavisinde umut verici sonuçlar göstermektedir. Gevşeme teknikleri de yararlı olabilir. Amerika Birleşik Devletleri Gaziler İşleri Bakanlığı tarafından Progressive Tinnitus Management adı verilen bir klinik protokol geliştirilmiştir.

Ses tabanlı müdahaleler
Ses terapisinin işitme cihazları veya tinnitus maskeleyicileri kullanılarak uygulanması, beynin belirli kulak çınlaması frekansını görmezden gelmesine yardımcı olabilir. Bu yöntemler kanıtlarla pek desteklenmemekle birlikte, olumsuz bir etkisi bulunmamaktadır. Tinnitus ses terapisi için birkaç yaklaşım bulunmaktadır. Birincisi, bireyin işitme kaybını telafi etmek için ses modifikasyonudur. İkincisi ise, tinnitus frekansına yakın enerjiyi ortadan kaldırmak için sinyal spektrumu daraltmadır. Tinnitus yeniden eğitim terapisini destekleyen bazı geçici kanıtlar bulunmaktadır, bu terapi, tinnitusla ilişkili nöronal aktiviteyi azaltmayı hedeflemektedir. Alternatif bir tinnitus tedavisi ise, maskeleme, ses terapisi ve gevşeme egzersizlerini içeren çeşitli yöntemler içeren mobil uygulamalar kullanmaktadır. Bu tür uygulamalar, ayrı bir cihaz olarak çalışabilir veya bir işitme cihazı kontrol sistemi olarak kullanılabilir.

Neuromonics başka bir ses tabanlı müdahale yöntemidir. Bu protokol, sistematik duyarsızlaştırma ilkesine dayanır ve 12 ay süren yapılandırılmış bir rehabilitasyon programını içerir. Neuromonics terapisi, hastanın taktığı bir cihaz aracılığıyla özelleştirilmiş ses sinyalleri kullanır ve bu sinyaller, hastanın tinnitus algısıyla ilişkili belirli frekans aralığını hedeflemeyi amaçlar.Hobson J, Chisholm E, El Refaie A. "Sound therapy (masking) in the management of tinnitus in adults". Cochrane Database Syst Rev. 2012 Nov 14;11(11)
. . ; .

İlaçlar
2018 itibarıyla idiyopatik kulak çınlaması için etkili bir ilaç bulunmamaktadır. Antidepresanların veya akamprosatın faydalı olup olmadığına dair yeterli kanıt yoktur. Benzodiazepinlerin kulak çınlaması üzerindeki etkinliği konusunda çelişkili çalışmalar bulunmaktadır. Melatoninin yararlılığı 2015 itibarıyla belirsizdir. Antikonvülsanların kulak çınlaması tedavisinde yararlı olup olmadığı belli değildir. Orta kulağa yapılan steroid enjeksiyonlarının da etkili olmadığı görülmektedir. Betahistinin kulak çınlaması tedavisinde kullanımı etkili değildir.

Botulinum toksini enjeksiyonu, palatal tremordan kaynaklanan nadir objektif kulak çınlaması vakalarında başarı göstermiştir.

Karoverin bazı ülkelerde kulak çınlaması tedavisinde kullanılmaktadır. Ancak, karoverinin etkinliği ile ilgili kanıtlar oldukça zayıftır.

Nöromodülasyon
2020 yılında, klinik deneylerden elde edilen veriler, bimodal nöromodülasyonun kulak çınlaması semptomlarını azaltabileceğini ortaya koymuştur. Bu yöntem, dile elektriksel bir uyarı uygulanmasını ve aynı anda seslerin verilmesini içeren, invaziv olmayan bir tekniktir. Tedaviye yönelik ekipmanlar hekimler aracılığıyla sağlanabilir. Bu ve benzeri cihazlarla yapılan araştırmalar çeşitli araştırma merkezlerinde devam etmektedir.

Bazı kanıtlar, transkraniyal manyetik stimülasyon, transkraniyal doğru akım stimülasyonu ve nörofeedback gibi nöromodülasyon tekniklerinin kulak çınlaması tedavisinde etkili olabileceğini göstermektedir.

Haziran 2024'te, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2.9 milyon ABD'li gazinin kulak çınlaması tedavisinde kullanılmak üzere Neuromod'un Lenire cihazını onaylamıştır. Bu cihaz, Gaziler İşleri Bakanlığı (VA) aracılığıyla uygulanacak olup, ABD hükûmetinden Federal Tedarik Çizelgesi (FSS) Sözleşmesi ile ödüllendirilen ilk bimodal nöromodülasyon cihazı olma özelliğini taşımaktadır.

Prognoz
Her ne kadar kesin bir tedavisi bulunmasa da, kulak çınlaması hastalarının çoğu zamanla bu duruma adapte olur; ancak azınlık bir grup için kulak çınlaması ciddi bir sorun olarak kalmaya devam eder.

Epidemiyoloji
Yetişkinler
Kulak çınlaması, genel nüfusun %1015'ini etkiler. 55 yaş üzerindeki Kuzey Amerikalıların yaklaşık üçte biri bu durumdan muzdariptir. Yetişkinlerin üçte biri yaşamlarının bir döneminde kulak çınlaması yaşarken, %10-15'i bu durumdan ciddi şekilde rahatsızlık duyar ve tıbbi değerlendirme talep eder. Avrupa'da yaklaşık 70 milyon kişinin tinnitus olduğu tahmin edilmektedir.

Çocuklar
Kulak çınlaması genellikle yetişkinlik dönemi belirtisi olarak kabul edilir ve çocuklarda sıklıkla ihmal edilir. İşitme kaybı olan çocuklarda pediatrik tinnitus insidansı yüksektir, ancak bu çocuklar durumu veya bunun yaşamlarına etkisini dile getirmezler. Çocuklar genellikle tinnitus hakkında kendiliğinden şikayet etmezler ve şikayetleri ciddiye alınmayabilir. Şikayette bulunan çocuklar arasında migren, juvenil Meniere hastalığı veya kronik süpüratif otitis media gibi otolojik veya nörolojik patolojilerin eşlik etme olasılığı artar. Normal işitme eşiklerine sahip çocuklarda bildirilen prevalans %12 ila %36 arasında değişirken, işitme kaybı olan çocuklarda bu oran %66'ya kadar çıkmaktadır. Yaklaşık %3–10 arasındaki çocukların tinnitus nedeniyle rahatsız olduğu bildirilmiştir.

Kaynakça

Diğer okumalar

  Alt URL


Dış bağlantılar
 American Tinnitus Association
 Tinnitus.org UK

Kategori:Kulak ve mastoit çıkıntı hastalıkları
Kategori:Semptomlar
Kategori:Odyoloji
Kategori:İş sağlığı ve güvenliği