İli Türkçesi

İli Türkçesi, 1982 yılı verilerine göre İli vadisinde Gulca şehri yakınında 120 konuşanı bulunan bir Türk lehçesidir. Çin'de ve olasılıkla Kazakistan'da konuşulmaktadır. Bu lehçeyi, Kazak Özerk İli bölgesinde ihtiyar kişiler konuşurlar.

 Sınıflandırma 
İli Türkçesi, Türk dilinin Çağatay öbeğine benzerlik gösterse de  bazı özellikleri ile
Kıpçak altkatman (dil) izlenimini uyandırır.Zhào Xiāngrú and Reinhard F. Hahn (1989). "The Ili Turk People and Their Language". Central Asiatic Journal 33 (3/4): 261-285Reinhard F. Hahn (1991). "An Annotated Sample of Ili Turki". Acta Orientalia Academiae Scientiorum Hungaricae 45 (1): 31-53.

İli Türkçesi dilindeki Çağatay ve Kıpçak özelliklerinin kıyaslaması aşağıdaki cetvelde gösterilmektedir:

+İli Türkçesindeki Kıpçak ve Karluk özellikleri   Kazakça (Kıpçak)İli TürkçesiÖzbekçe (Karluk)Türkçe*G > w den sonra alçak ünlüdağiyelik durumu benzeşmesi /  /  / devenin / etin*G > w > Ø den sonra yüksek ünlüsarıÇift ünsüz yitimisekiz

 Coğrafi dağılım 
Hiçbir ülkede resmî dil olarak konuşulmayan İli Türkçesi, ilk defa 1980 yılında Profesör Franz Hahn Reinhard adındaki dilbilimci tarafından saptanmış ve son otuz haneli yaklaşık olarak 120 Türk kökenli insanın İli Kazak Özerk İlinde İli Nehri ve yan kolları boyunca ve Gulca kenti yakınlarında yaşadıkları bildirilmiştir. Başka bir kaynakta 1991 yılında sayılarının iki yüz olduğu sanılmaktadır. Büyük bir olasılıkla bu dil Kazakistan'da konuşulmaktadır. Söylentilere göre bundan 200 yıl önce Fergana vadisinden (günümüz Özbekistan ve Kırgızistan) İli vadisine göç etmişlerdir.

 Sesler 
 Sessiz harfler 
+İli Türkçesinde sessiz harfler  çiftdudaksıl dişyuvasıl damaksıl artdamaksıl küçük dil ünsüzü gırtlaksılgenzel sessiz harf m n ŋ   içpatlamalı sessiz harf p b t d tʃ dʒ k g q    sürtünmeli sessiz harf s z ʃ χ ʁ hbağlantılı sessiz harf ɾ onaylı sessiz harf  l j w

 Sesli harfler 
+İli Türkçesindeki ünlü harflerince ünlülerkalın ünlülerdüz ünlüyuvarlakdar ünlüiɨʉorta ünlüeɵgeniş ünlüæɑ

 Notlar 

 Kaynakça 
 Zhào Xiāngrú ve Reinhard F. Hahn (1989). "The Ili Turk People and Their Language". Central Asiatic Journal 33 (3/4): 261-285.
 Reinhard F. Hahn (1991). "An Annotated Sample of Ili Turki". Acta Orientalia Academiae Scientiorum Hungaricae 45 (1): 31-53.
 Reinhard F. Hahn, "Spoken Uyghur", Univ Of Washington Presse, ISBN 978-0-295-98651-7.

 Dış bağlantılar 
 Ili Turki  

Kategori:Türk dilleri
Dil
Kategori:Kazakistan'daki diller
Kategori:Çin'deki diller
Kategori:Ölmek üzere olan Türk dilleri
Kategori:Eklemeli diller