Günorta, Göle

Günorta, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Günorta köyünün eski Kızıl Kilisa'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı icmal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Kilisa (قزیل كلیسا) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre "Kızıl Kilisa" adını taşıyan başka köyler de bulunuyordu. Bunlardan ikisi Ardahan ilinde Ölçek ve Burmadere adlı köylere yakındı. Gürcü Türkolog Sergi Cikia bu yer adının aynı anlama gelen Gürcüce "Tziteli Eklesia"dan (წითელი ეკლესია) çevrilmiş olabileceğini yazar.

Kızıl Kilisa köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı döneminde köyün adına vesile olan kırmızı taşlardan inşa edilmiş kilise de bu dönemden kalmıştır Köydeki megalit yapı kalıntısı da buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 332, ISBN 9789941478178.

Kızıl Kilisa köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Kuzey nahiyesi 121 köyü kapsıyordu.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 21.  Yüksek lisans tezi

Kızıl Kilisa köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Kızıl-Kilisa (Кизил-Килиса) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, Kürt olarak kaydedilmiş 87 kişiden oluşuyordu. Ancak Kızıl Kilisa'da varlığı bilinen kilise, köyün daha önce Hristiyan bir nüfusu barındırdığını göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 185, ISBN 9789941478178. Köyün nüfusu 1896 yılında 122 kişi, 1906 yılında 155 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.

Kızıl Kilisa köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kızıl Kilisa Türkiye'ye bırakıldı.

Kızıl Kilisa köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kızıl Kilisa (قزیل كلیسا) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kızıl Kilise" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 309 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Kızıl Kilisa adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Günorta olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Günorta köyünün nüfusu 647 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 106 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 50 km, Göle ilçe merkezine 26 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 159 2021 150 2020 129 2019 176 2018 201 2017 164 2016 171 2015 179 2014 176 2013 186 2012 178 2011 179 2010 180 2009 200 2008 215 2007 191 2000 215 1990 479 1985 829

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti