Tunca, Ardeşen

Tunca, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir beldedir.

 Tarihçe 

Tunca köyünün eski adı Duthe’dir.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 131, ISBN  978-605-89094-0-3 Lazca bir yer adı olan Duthe (დუთხე), "seyrek yerleşim" anlamına gelir.Korneli Danelia, "იოსებ ყიფშიძე: ცხოვრება და მეცნიერული მემკვიდრეობა" (İoseb Kipşidze: Yaşamı ve Bilimsel Mirası), Tiflis, 1985, s. 45 1704 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Tuthe" (طوتخە) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise "Duthe" (دوتخە) olarak geçer.ორი ოსმალური დავთარი ბათუმის შესახებ / Two Ottoman Defters About Batumi, Yayına Hazırlayan Zaza Şaşikadze, Tiflis, 2024, s. 272, ISBN 978-9941-33-756-7Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 620.

Duthe köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında, bugünkü Batum kenti ve çevresi dışında, bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7ორი ოსმალური დავთარი ბათუმის შესახებ / Two Ottoman Defters About Batumi, Yayına Hazırlayan Zaza Şaşikadze, Tiflis, 2024, s. 10, ISBN 978-9941-33-756-7

Duthe köyü, 1704 tarihli "Batum Livası Mufassal Defteri"ne göre, Batum livasının Atina nahiyesine bağlıydı. Batum livası ise, merkez nahiye (Nefs-i Batum nahiyesi) ile Atina, Arhave ve Hemşin nahiyelerinden oluşuyordu. Bu tarihte Duthe köyünde 63 hane bulunuyordu. Ayrıca 18 bekâr erkek (mücerred) yaşıyordu. Köyde erzen, darı ve kenevir tarımı ile bağcılık ve arıcılık yapılıyor, sebze ve meyve yetiştiriliyordu.ორი ოსმალური დავთარი ბათუმის შესახებ / Two Ottoman Defters About Batumi, Yayına Hazırlayan Zaza Şaşikadze, Tiflis, 2024, s. 96-97, ISBN 978-9941-33-756-7

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Duthe şeklinde yazdığı köyü, Fırtına Deresi'nin sağ yakasında yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 74, ISBN 9786055753634. Duthe köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesindeki araştırma gezisinde köyün adını Gürcüce Duthe (დუთხე) ve Rusça Dutha (Дутха) şeklinde not etmiş, köydeki 184 hanede 912 kişinin yaşadığını belirtmiştir

Duthe köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Duthe (دوتخە)  olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Dutha" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.389 kişiden oluşuyordu. Bu arada Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Duthe veya Dutha Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Tunca olarak değiştirilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 639. 1965 genel nüfus sayımında Tunca köyünün nüfusu 1.756 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 652 kişi okuma yazma biliyordu.

Tunca köyünde 15 Haziran 1993 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararın ardından belediye teşkilatı kurulmasına karar verilmiştir.  Beldeye bağlı Ada (Zendi), Esentepe (Xokvati), Konak (Nobağule), Merkez (Didiçoyi) ve Şenyuva (Xalikana) adında beş mahalle vardı. Bunlara son yıllarda Düz (Perteti) ve Orta (Çirina) mahalle de eklenmiş, mahalle sayısı 7 olmuştu. Halen daha belde statüsündedir.

Köydeki Omcore mahallesinde bulunan cami, 1817'de Pune Hüseyin tarafından yaptırılmıştır.

Coğrafya

Tunca köyü, Rize il merkezine 67 km, Ardeşen ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre belde nüfus verileri 2020 3.773 2019 3.272 2018 2.528 2017 3.466 2016 3.224 2015 2.828 2014 2.749 2013 1.826 2012 2.376 2011 2.514 2010 2.338 2009 1.900 2008 1.988 2007 2.034 2000 3.443 1997 2.643 1990 2.263 1985 1.962 1980 1.755 1975 1.736 1970 1.446 1965 1.756 1842 257 (erkek nüfus)Murat Ümit Hiçyılmaz, “Ardeşen Nüfus Kütüğü 1842 Ardeşen Sülaleleri”, Ardeşen Belediyesi Kültür Sanat Tanıtım Eserleri Serisi-13, 2011, Rize, ss. 18-25

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Ardeşen

Kategori:Ardeşen belde ve köyleri
Kategori:Rize ilinin beldeleri