Dilekdere, Hanak

Dilekdere , Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Dilekdere köyünün eski adı Hoşureti'dir. Hoşureti (ხოშურეთი), Gürcücede "çökelti" anlamındaki “haşuri” (ხაშური) kelimesinden türemiş Haşureti'den değişime uğramış olabilir."ხაშური" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Hoşuret (خوشوریت) olarak geçer. Bu defterde Çoğuret (چوغوریت) köyün diğer adı olarak verilmiştir. Ortadan kalkmış bir köy olan Tetritsihe'nin yerleşim alanı Dilekdere köyünün bugünkü sınırları içinde bulunmaktadı.

Hoşureti köyü, Gürcü Hristiyanlığının erken dönem merkezlerinden biri olan Eruşeti'de yer alır. Bu yerleşimi ve bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılardan ele geçirmiştir. Köydeki Gürcü yapısı Hoşureti Kilisesi 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Söz konusu kilise de buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 25.  ISBN 978-9941-0-7362-5Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, “Artvin, Erzurum, Ardahan İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırmaları – 2009”, 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2011, 1. Cilt, s. 4.  ISSN: 10177663

Hoşureti köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defteri]]ne göre, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Nitekim Hoşureti, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde bu köyün adı geçmemektedir. Bununla birlikte köyün yeniden meskun hale geldiği, 1878 yılında burada 8 hanenin yaşıyor olmasından anlaşılmaktadır.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, 326 sayfa.

Hoşureti köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması 'uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde 
Hoşuret (Хошуретъ) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Nakalakevi nahiyesinin 8 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 69'u erkek ve 60'ı kadın olmak üzere, 17 hanede oturan 129 kişiden oluşuyordu. Üç hane hariç köyün nüfusu Türk olarak kaydedilmiştir. Üç hanede ise, 7'si erke ve 7'si kadın olan 14 Kürt yaşıyordu. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 187, 1906'da 190 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 111, ISBN 9786052100271.

Hoşureti köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Artvin sancağını Gürcistan’ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921’de, Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Hoşureti köyünün de içinde yer aldığı Ardahan bölgesi Türkiye’ye bırakıldı.

Hoşureti köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hoşret / Hoşrit (خوشریت)  adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771. 1940 genel nüfus sayımında "Hoşerit" şeklinde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 356 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 348. Hoşureti veya Hoşerit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Dilekdere olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dilekdere köyünün nüfusu 638 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 135 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359. 1992 yılında Ardahan il olunca, Dilekdere de bu ilin Hanak ilçesine bağlı bir köyü haline geldi.

Köy, 2007-2012 yılları arasında Ortakent Beldesi'nin bir mahallesi olarak kayıtlarda yer almıştır.

Dilekdere'de bugün yıkık durumda olan Hoşureti Kilisesi tek nefli bir yapıdır. 10. yüzyılda köyün kilisesi olarak inşa edildiği bilinmektedir. Hoşureti Kalesi ise, harç kullanılmadan inşa edilmiştir. Görece büyük bir yapı olan kaleden (57x43 m) geriye sadece yıkıntıları kalmıştır.Tao-Klarceti? Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 388, ISBN 978-9941-478-17-8.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 43 km, Hanak ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 1882023 186 2022 188 2021 202 2020 215 2019 220 2018 236 2017 210 2016 206 2015 217 2014 234 2013 278 2012 244 2011 263 2010 268 2009 267 2008 287 2007 298 2000 287 1990 547 1985 646

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti