Gölebakan, Çıldır

Gölebakan, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Gölebakan köyünün eski adı Meredisi veya Meradisi'dir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu ad altında, Meredis-i Süfla (مرەدیس سفلا) ve Meradis-i Ulya (مرادس علیا) olmak üzere iki köy kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesindeyse bu yerleşim Meredis (مرەدیس) biçiminde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. Meredisi adı, Gürcücede akarsu ve göl kıyısındaki düzlük anlamına gelen "mere" (მერე) kelimesinden türemiş olmalıdır."მერე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5 Nitekim köy Çıldır Gölü'nün batı kıyısında yer alır. Ortadan kalmış bir köy olan Siraurta, Meredisi ile Urta arasında bulunuyordu.

Meradisi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Çrdili'de yer alıyordur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Meredis-i Süfla (Aşağı Meredisi) ve Meradis-i Ulya (Yukarı Meredisi) adıyla kaydedilmiş olan bu iki köy, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Her iki köyde boşalmış ve insansız hale gelmişti.

Meredisi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Meridis (Мѳридисъ) olarak kaydettiği ve yendin meskun hale gelmiş olan yerleşim, Ardahan sancağıın Çıldır kazasına bağlı Zurzuna nahiyesinin 10 köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus tespitinde Meredisi'de, 67'si erkek ve 70'i kadın olmak üzere, 13 hanede 137 kişi yaşıyordu. İki hane (11 kişi) Kürt, bir hane (8 kişi) Türk ve 10 hane (118 kişi) Karapapak olarak kaydedilmişti. Rus idaresi sırasında köyün nüfusu artmış, 1896'da 196, 1906'da 240 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 115, ISBN 9786052100271.

Meridisi, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Meridisi Türkiye'ye bırakıldı.

Meredisi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meredis (مرەدیس) biçiminde yazılmıştır. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 315 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Meredisi / Meredis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Gölebakan olarak değiştirilmiştir. Köy, Çıldır Gölü'nü gördüğü için Gölebakan olarak adlandırılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Gölebakan köyünün nüfusu 900 oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 138 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1902 yılında, Meredisi köyünün kilisesi olan Meredisi Kilisesi'nin yıkıntıları ile Gürcüce bir yazıtı tespit etmiştir. Bu kilise sonradan tamamen ortadan kalkmıştır.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 52 km, Çıldır ilçe merkezine ise 10 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 405 2021 423 2020 449 2019 415 2018 415 2017 411 2016 427 2015 447 2014 480 2013 483 2012 501 2011 516 2010 503 2009 518 2008 530 2007 519 2000 615 1990 708 1985 954

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti