Bütirik asit

Bütirik asit (Yunanca βουτυρος, tereyağı), sistematik adıyla butanoik asit, 4 karbonlu, renksiz, karakteristik kokulu düz zincirli bir alkil karboksilik asittir. Kimyasal formülü  olan bu asit doymuş yağ asididir. Suda çözünebilir ve odada hafif uçucudur. Bütirik asitin tuzları ve esterlerine bütiratlar ya da bütanoatlar denir. Endüstriyel kimyada yaygın olarak kullanılır. Memelilerin kolonları için önemli bir bileşendir. Bütirik asidin gliserit hâli tereyağında %3-4 oranında bulunur.

 Tarihçe 
Bütirik asit, ilk kez 1814 yılında Fransız kimyager Michel Eugène Chevreul tarafından saf olmayan bir biçimde keşfedilmiştir. 1818 yılında ise Chevreul, bu maddeyi yeterince saflaştırarak özelliklerini belirlemiştir. Ancak, Chevreul bu erken bulgularını yayımlamak yerine araştırmalarını Paris'teki Bilimler Akademisi'nin sekreterine yazılı olarak sunmuştur. Ayrıca Fransız kimyager Henri Braconnot da tereyağının bileşimi üzerine araştırmalar yapıyor ve yayımlıyordu. Bu da keşiflerin önceliği konusunda tartışmalara yol açmıştır. 1815 yılına kadar Chevreul, tereyağının kokusuna neden olan maddeyi bulduğunu iddia ediyordu. 1817'de, bütirik asit ile ilgili bazı bulgularını yayımlayarak bu maddeyi adlandırmıştır. Ancak, bütirik asidin özelliklerine dair detaylı çalışmasını ancak 1823'te yayımlayabilmiştir. Bütirik asidin ismi, ilk kez bulunduğu madde olan "tereyağı" anlamına gelen βούτῡρον (butyron) kelimesinden alınmıştır. Latince’deki butyrum (veya buturum) kelimesi de benzer bir anlam taşır.

Kaynakça

Kategori:Yağ asitleri
Kategori:Biyomoleküller
Kategori:Histon deasetilaz inhibitörleri