Valar (Orta Dünya)

Valar (tekili Vala), J. R. R. Tolkien'in Orta Dünya evrenindeki karakterlerdir. Bunlar tek Tanrı'ya (Eru Ilúvatar) tabi olan "meleksi güçler" veya "tanrılar"dır. Ainulindalë'de, Ainur'dan bazılarının, biçimi Ainur'un Müziği tarafından belirlendikten dünyanın (Arda) fiziksel yaratılışını tamamlamak için dünyaya girmeyi seçtikleri anlatılır. Bunların en güçlülerine Valar ya da "Dünyanın Güçleri" denir, diğerleri ise Maiar olarak bilinir.

Valar'dan Yüzüklerin Efendisi'nde sadece kısaca bahsedilir, ancak Tolkien onları çok daha önce yaratmıştı; ölümünden sonra yayınlanan eserleri Silmarillion'da, özellikle "Valaquenta"da (Quenya'da "Valar'ın Hikayesi"), Orta Dünya Tarihi'nde ve Bitmemiş Öyküler'de onlardan detaylıca bahsedilir. Araştırmacılar, Valar'ın Hristiyanlıktaki meleklere benzediğini ancak Tolkien'in onları daha çok pagan tanrıları gibi gösterdiğini belirtmiştir. Orta Dünya sakinlerinin talih veya ilahi takdir olarak gördükleri olayları sağlama konusundaki rolleri de tartışılıyor.

Ainur, cinsiyeti olmayan meleksi varlıklardır. Bununla birlikte, Arda'ya (dünyaya) indiklerinde bu alemin doğasına uygun olarak bir kısmı eril forma bürünmüş, diğer bir kısmı ise dişil forma bürünmüştür. Bununla birlikte Valar, seçtikleri bu bedenlerin içinde sabit değildir, istedikleri zaman görünmez forma ya da tercih ettikleri başka formlara bürünebilirler. Valar, genel anlamda bütün Vaları kastederek söylenen bir isimdir.

 Başlıca Valar 
Valaquenta'da anlatıldığı şekliyle başlıca Valar'ın isimleri aşağıda listelenmiştir. Orta Dünya'da Valar, Sindarin isimleriyle bilinirler: örneğin Varda, Elbereth olarak anılır. İnsanlar onları başka pek çok farklı isimle tanır ve bazen tanrı olarak tapınırlar. Oromë dışında, aşağıda verilmiş isimler gerçek isimleri değil, onların unvanlarıdır: Valar'ların gerçek isimleri hiçbir yerde kayıtlı değildir. Erkeklere "Valar Efendileri", kadınlara ise "Valar Kraliçeleri" ya da Valier denir. Bilinen yedi erkek ve yedi kadın Valar arasında altı evli çift vardır: yalnızca Ulmo ve Nienna tek başlarına yaşarlar. Bu evlilikler ruhsal bir birliktelik olup bedensel değildir, çünkü Tolkien'in sonraki tasarımlarında Valar üremezler., "Valaquenta"

Valar arasında sekiz isim en güçlü olarak öne çıkar: Manwë, Ulmo, Aulë, Oromë, Mandos, Varda, Yavanna ve Nienna. Bunlar, Aratar (Quenya: Yüceler), Arda'nın Yüceleri, ve Máhani olarak bilinirler. Lórien ve Mandos kardeşler aynı zamanda Fëanturi, yani "Ruhların Efendileri" olarak bilinirler.

Ilúvatar, Valar'ı (ve tüm Ainur'u) düşüncesiyle varlığa getirmiştir ve bu nedenle onların babası sayılabilir. Ancak tüm Valar kardeş değildir; aralarında kardeş kabul edilenler, "Ilúvatar'ın düşüncesinde" böyle olmalarından dolayı kardeştirler. Evliliği ilk uygulayan ve daha sonra bu geleneklerini Elflere aktaran Valar'dır; Nienna, Ulmo ve Melkor dışında tüm Valar'ın eşleri vardır. Valar arasında dünya içinde gerçekleşen tek evlilik, İki Lamba'nın inşasından sonra yapılan Tulkas ile Nessa'nın evliliğidir.

 Valar Efendileri 
+Valar EfendileriAd(lar)ıGörevleriEşiMekanıHakkındaManwëValar Kralı, Arda'nın Hükümdarı,
Havanın, Rüzgarın ve Bulutların Efendisi Varda Dünyanın en yüksek dağı Taniquetil Dağı'nın zirvesindede, oradan Orta Dünya'nın tamamını görebildiği kubbeli Ilmarin salonlarında Ainur'un en soylusu, aralarında güçte değil ama yetkide en büyük olanı; Aratar'ın en büyüğü. Orta Dünya'da olup bitenleri gözlemler ve gerektiğinde habercileri Manwë Kartalları ve onların kralı Thorondor aracılığıyla müdahale eder.UlmoSuların Efendisi—— Sabit bir mekanı yok: okyanusun derin sularında yaşar.Valinor'a ancak büyük ihtiyaç anlarında gelir. Arda'nın başlıca mimarlarından biridir. Yetkide Manwë'den sonra ikinci sıradadır. Ñoldor'un başına gelenlere üzülüp anlayış göstermiş ve onlara Tuor aracılığıyla umut getirmiştir; Tuor, daha sonra Idril ile evlenmiş ve zorlu denizlerde yolculuk edip Ñoldor adına Valar'a yalvarmak üzere Valinor'a giden denizci Eärendil'i dünyaya getirmiştir.AulëMaddenin Efendisi, 
Tüm zanaatların ustasıYavannaValinor Cücelerin yedi atasını yaratır; Cüceler ona Mahal, yani Yaratıcı der. Eru bundan hoşnut değildir çünkü taş halkı onun asıl tasarısında yoktur ve onlar fëa'ya sahip değildirler, sadece Aulë'nin istediğini yaparlar. Ama Aulë pişman olup çekiciyle onları parçalamaya kalkışınca Cüceler titrerler, çünkü Eru o anda onlara fëa bahşeder ve Aulë'nin itaatsizliğini bağışlar. Eru bunun sonuçlarını da belirtir; Cücelerin demire olan sevgisinin Yavanna'nın ağaçlarına zarar vereceği de dahil. Ainur'un Müziği'nde Aulë'nin temaları Arda'yı oluşturan maddi şeylerdir; Eru, Ainur'un temalarını gerçeğe çevirince onun müziği Orta Dünya'nın topraklarına dönüşür. Angainor'u (Melkor'un zinciri), İki Lamba'yı, bahsi geçen cüceleri ve Güneş ve Ay'ın taşıyıcılarını yapmıştır.Oromë, Sindarin'de Araw, 
Aldaron "Ağaçların Efendisi", Arum, Béma, Arāmē, Yüce SüvariValar'ın AvcısıVána Nessa'nın kardeşi. Morgoth'a karşı mücadelede aktif rol alır. Öfkesiyle bilinir, gazap halindeyken Valar'ın en korkuncu olur.   Valaróma adında güçlü bir borusu ve Nahar isminde bir atı vardır. Ağaçlar Çağı'nda Valar'ın çoğu Aman'a çekildikten sonra bile Oromë, Valar'ın Tazısı Huan'la Orta Dünya ormanlarında Düşman'ı avlamayı sürdürür. Orada Cuiviénen'de Elfleri bulur.Mandos, Námo Ölülerin Yargıcı, Kaderin Efendisi, Manwë'nin Baş Danışmanı, Elf ruhlarının KoruyucusuVairëMandos'un Salonları Sert ve duygusuzdur ve hiçbir şeyi unutmaz. Ñoldor Elflerin Aman'ı terk etmesine karşı Kuzey'in Kehanetini söyler ve geri dönmelerine müsaade edilmemesi gerektiğini öğütler. Mandos'un kehanetleri ve hükümleri, Morgoth'un aksine, kendi kendi kötülüğünden kaynaklanarak acımasız ya da öç alıcı değildir. Bunlar sadece Eru'nun isteğini yansıtır ve Mandos bunları ancak Manwë emrettiğinde söyler. Yalnızca bir kez merhamete gelmiştir, o da Lúthien'in sevgilisi Beren ile  Beleriand'da çektikleri acıları şarkısıyla anlattığı zamandır.Lórien, Irmo Hayallerin ve Rüyaların EfendisiEstëLórienTulkasNessa

 Valar Kraliçeleri (Valier) 
+Valar KraliçeleriAd(lar)ıEşiHakkındaVarda
Quenya'da Elentári
Sindarin'de Elbereth Gilthoniel 

Yıldızların Hanımı
TutuşturucuManwëAinur dünyaya inmeden önce ilk yıldızları tutuşturur; daha sonra onları İki Ağaç'ın gelen altın ve gümüş çiyleriyle parlatır. Melkor en çok ondan korkup nefret eder, çünkü Varda onu daha Zaman başlamadan önce reddetmiştir. A Elbereth Gilthoniel adlı Elf ilahisi ona adanmıştır ve Yüzüklerin Efendisi'nde üç ayrı biçimde geçer., 1. kitap, 3. bölüm "Üç Kafadar", 2. kitap, 1. bölüm "Nice Buluşmalar", 4. kitap, 10. bölüm "Efendi Samwise'ın Seçimi"Nienna
Merhametin Hanımı,
keder ile aşina——Olórin'in öğretmeni; sürekli ağlar ama kendisi için değil; ona kulak verenler merhamet ve umutla dayanma gücü öğrenir. Mandos'un Salonları'ndakilere güç verir. Onun gözyaşları üzüntüden değil, şifa ve merhamet içindir ve güçlü bir etkiye sahiptir; Nienna, İki Ağaç'ı gözyaşlarıyla sulamış, yok edildikten sonra da üzerlerindeki Ungoliant'ın pisliğini yıkayıp temizlemiştir. Melkor'un kötü doğasını göremediği için, cezası bittikten sonra serbest bırakılmasından yanaydı.Estë
"yaraların ve yorgunluğun şifacısı"Irmoİsmi "Dinleniş" anlamına gelir. "Griydi giysileri ve huzurdu kendisine bahşedilen hüneri." Irmo ile Valinor'daki Lórien Bahçeleri'nde yaşar. Gündüzleri Lorellin Gölü'ndeki adacıkta uyur.Vairë 
DokumacıMandosDokumaları tüm Mandos'un Salonları'nı kaplar ve bu dokumalara dünyanın öyküsünü işler. Yavanna
Yeryüzü'nün Hanımı
Meyve VericiAulëHem kelvar'dan (hayvanlar) hem de olvar'dan (bitkiler) sorumludur. Kocası Cüceler'i yarattıktan sonra ağaçların güvenliğinden endişe ederek Ent'lerin yaratılmasını istemiştir. İki Lamba, Yavanna'nın isteği üzerine Aulë tarafından yaratılmıştır; onların ışığı da Yavanna'nın Arda'ya ektiği tohumları filizlendirmiştir. İki Lamba'nın Melkor tarafından yok edilmesi ve Valar'ların Aman'a çekilmesinin ardından, Yavanna şarkı söyleyerek en büyük eseri olan Valinor'un İki Ağacı'nı yaratmıştır.Vána
Açan Çiçeklerin Kraliçesi
ve Ebedi-gençOromë Yavanna'nın kardeşi. "O geçerken tüm çiçekler sürgün verir, çiçeklenirlerdi gözü değerse onlara eğer ve tüm kuşlar şakırdı onun gelişiyle". Altın çiçeklerle dolu bahçelerde yaşar ve sık sık Oromë'nin ormanlarına gelir. Tolkien, Vána'nın "biçim ve özellik bakımından en mükemmel şekilde 'güzel' (aynı zamanda 'kutsal', ama heybetli ya da yüce değil)" olduğunu ve canlılardaki doğal ve bozulmamış biçim mükemmelliğini temsil ettiğini yazmıştır.Nessa
DansçıTulkas Oromë'nin kardeşi. Çevikliği ve hızıyla bilinir, vahşi doğada onu takip eden geyikleri bile geçebilir. Valinor'un ebedi yeşil çimenliklerinde dans etmeyi ve kutlama yapmayı sevmesiyle bilinir.

 Kovulmuş Valar 
+Kovulmuş ValarAd(lar)ıGörevleriEşiMekanıHakkındaMelkor ya da Morgoth————Thangorodrim dağlarındaki
Angband Kalesi, Beleriand. Melkor, "Güç içinde yükselen" anlamına gelir. Morgoth, "Karanlık Düşman" anlamına gelir. Başlangıçta en güçlü Valar'lardan biriydi. Büyük düşman, ilk Karanlıklar Efendisidir; hem Elfleri hem de İnsanları yok etmeye çalışır. Sauron ve Balrog'lar gibi pek çok Maiar'ı yozlaştırıp kendi tarafına çekmiştir.Orta-Dünya'da Valar çeşitli isimlerle bilinirler. Örneğin, Sindarin dilinde Varda'ya "Elbereth" denir. Cüceler, yaratıcıları Aulë'ye "Mahal" derler. Rohirrim arasında ise Oromë "Béma" ismiyle bilinir.

 Valar Arasında İlişkiler 
Eru'nun fikrinde bazı Valar kardeşken bazıları ise karı-kocaydı. Evlilik, ilk defa Valar arasında uygulanmıştı ve sonra bu geleneği elflere aktardılar. Valar arasında gerçekleşen son evlilik (dünyada gerçekleşen tek evlilik), Tulkas ve Nessa'nın Almaren'deki evliliğiydi.

Ulmo, Nienna (ve Melkor) evli değillerdi. 

 Etimoloji 
Vala kelimesi Quenya dilinde "güç" anlamına gelir.

 Diğer adları 
Valar'ın Sindarin dilindeki adı Belain idir. Daha yaygın olarak Rodyn (tekili Rodon) adı kullanılırdı.

Ayrıca Ulular, Arda'nın Hükümdarları, Batı'nın Efendileri ve Valinor'un Efendileri diye de bilinirler.

 Notlar 

 Kaynakça 







 Dış bağlantı 
Valar. (2024, September 7). Tolkien Gateway. Retrieved 19:07, November 10, 2024 from https://tolkiengateway.net/w/index.php?title=Valar&oldid=409424.

Kategori:Orta Dünya ırkları