Kansu

Kansu ( ; Wade-Giles: Kan-su, Kansu veya Kan-suh) Çin'de bir eyalettir. Kuzeyden Moğolistan, güneyden Çinghay ve Siçuan eyaletleri, doğudan Ningxia Özerk Bölgesi, Shaanxi eyaleti ve İç Moğolistan Özerk Bölgesi, batısından Sincan Uygur Özerk Bölgesi ile çevrilidir. Dar bir koridor biçiminde oluşuyla yüzyıllarca Yukarı Huanghe (Sarı Irmak) bölgesi ve Çin'in batı kesimleri arasında geçit işlevi görmüştür. Türk soylu Sarı Uygurların yaşadığı Sunan Yugur Özerk İlçesi buradadır.

 Tarih 
Kansu, Qin Hanedanı döneminde (MÖ 221-206) Çin topraklarına katıldı. Marco Polo'nun Çin'e girdiği yol olarak tanınan bölge, pek çok kişinin kişinin seyahat ettiği bir koridordu. Kansu adı Yuan Hanedanı döneminde, Ganzhou ve Suzhou bölgelerinin adlarından (1206-1368) oluşturuldu. 1644'ten 1911'e değin Qing (Mançu) hanedanının yönetiminde kalan Kansu'nun bu dönemde en ünlü yöneticilerinden olan Zuo Zongtang (1812-1885) Taiping ve Müslüman ayaklanmalarının (1862-1877) ardından yörede yarım yüzyıl boyunca barış sağladı. 1920'de, 20. yüzyılın en büyük deprem felaketlerinden biri maydana gelmiştir. Merkezi Kansu'nun doğusunda bulunan 8.6 şiddetindeki depremde yaklaşık 200,000 - 250,000 arasında can kaybı yaşanırken, pek çok kent ve kasaba haritadan silinmiştir.

 Doğal yapı 
Kansu'da doğal yapının en belirgin özelliği platolardır. Kansu Koridoru olarak anılan bölge, Lanzhou'nun 192 km kuzeybatısındadır. Kansu'nun doğu kesimi Çin'in başlıca deprem merkezidir. Kansu'da yaz ve kış arasında büyük sıcaklık farklılıkları görülür.

 Nüfus 
2020 yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı'na göre Kansu Eyaleti'nin toplam nüfusu .

 Etnik yapı 

Kansu Eyaleti sınırları içerisinde nüfusları 10 bin'i aşan etnik gruplar şunlardır:

+  Kansu'daki başlıca etnik gruplar(2010 Nüfus Sayımı) Etnik grup  Nüfus Han   Hui   Donşian   Tibetli   Monguor (Tu)   Bao'an   Mançu   Salar   Yugur   Moğol  

 Diller 

Kansu Eyaleti çapında Beifanghua'nın (Mandarin) farklı lehçeleri konuşulur. Kansu'da Beifanghua'nın  dalına ait lehçeler şunlardır:  (Qingyang Şehri-),  (Longnan, Pingliang ve Qingyang şehirleri),  (Tianshui ve Dingxi şehirleri), Hezhou lehçesi (Linxia Hui Özerk İli) ve Güney Xinjiang lehçesi (Dunhuang). Kansu'da Beifanghua'nın  dalına ait lehçeler de şunlardır:  (Lanzhou ve Baiyin şehirleri; Linxia İli-) ve Hexi lehçesi (Wuwei, Jiayuguan, Jiuquan, Jinchang ve Zhangye şehirleri). Tüm bunların dışında, Ethnologuea göre, Kansu'da konuşulan diğer diller şunlardır: , , Batı Yugurca, , , Doğu Yugurca, Donşianca, Jin Çincesi, Kalmak-Oyratça, Kazakça, Moğolca, , Salarca ve Uygurca

 Ekonomi 
Pamuk, keten yağı, karpuz, mısır ve darı başlıca tarımsal ticari ürünlerdir. Ancak Kansu ekonomisi büyük ölçüde madenciliğe dayanır. Petrol, kömür ve demir cevheri başlıca yer altı kaynakları arasındadır. Çin'in bir nükleer enerji merkezidir.

 İdari yapılanma 

Kansu Eyaletinin İdari Bölümleri   Bölüm kodu İsim ÇincePinyin Alan(km2) Nüfus(2020 NüfusSayımı) Merkez İlçe düzeyi bölümler Semtler İlçe düzeyi şehirler İlçeler Özerk ilçeler 620000  Kansu Eyaleti 甘肃省Gānsù Shěng  425.888,93  25.019.831  Lanzhou Şehri  17  5  57  7— İl düzeyi şehirler — 620100  Lanzhou Şehri兰州市Lánzhōu Shì  13.192,31  4.359.446  Chengguan Semti  5    3   620200  Jiayuguan Şehri嘉峪关市Jiāyùguān Shì  1.224,17  312.663  Xiongguan Bucağı         620300  Jinchang Şehri金昌市Jīnchāng Shì  7.548,98  438.026  Jinchuan Semti  1    1   620400  Baiyin Şehri白银市Báiyín Shì  20.098,54  1.515.110  Baiyin Semti  2    3   620500  Tianshui Şehri天水市Tiānshuǐ Shì  14.277,20  2.984.659  Qinzhou Semti  2    4  1 620600  Wuwei Şehri武威市Wǔwēi Shì  32.347,09  1.464.955 Liangzhou Semti  1    2  1 620700  Zhangye Şehri张掖市Zhāngyè Shì  38.592,06  1.131.106  Ganzhou Semti  1    4  1 620800  Pingliang Şehri平凉市Píngliàng Shì  11.171,15  1.848.607  Kongtong Semti  1  1  5   620900  Jiuquan Şehri酒泉市Jiǔquán Shì  168.080,24  1.055.706  Suzhou Semti  1  2  2  2 621000  Qingyang Şehri庆阳市Qìngyáng Shì  27.117,27  2.179.716  Xifeng Semti  1    7   621100  Dingxi Şehri定西市Dìngxī Shì  19.609,24  2.524.097  Anding Semti  1    6   621200  Longnan Şehri陇南市Lǒngnán Shì  27.838,66  2.407.272  Wudu Semti  1    8  — Özerk iller — 622900  Linxia Hui Özerk İli临夏回族自治州Línxià Huízú Zìzhìzhōu  8.198,46  2.109.750  Linxia Şehri    1  5  2 623000  Gannan Tibet Özerk İli甘南藏族自治州Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu  36.593,55  691.808  Hezuo Şehri    1  7  

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 

 2010 Kansu heyelanı

 Kaynakça