Sazlıçayır, Hanak

Sazlıçayır, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Sazlıçayır köyünün eski adı Ahalşeni'dir. Gürcüce bir yer adı olan Ahalşeni (ახალშენი), yeni anlamındaki "ahali" (ახალი) ile mesken anlamındaki "şeni" (შენი) kelimelerinden oluşur ve "yeni köy" anlamına gelir.„შენი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt , ISBN 0-9535878-3-5„ახალი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Ahalşen (اخالشین) olarak girmiştir. Ancak "L" harfi zaman içinde düşmüş ve köyün adı Ahaşen'e (آخاشین) dönüşmüştür.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 762.

Ahalşeni, Gürcü Hristiyanlığının erken dönem merkezlerinden biri olan tarihsel Eruşeti bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında  Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Gürcü kilisesi Ahalşeni Kilisesi bu dönemden kalmıştır. Gürcistan'ın Kutaisi kentinde korunan bir İncil'e düşülmüş notta, Aynaroz'daki Gürcü İviron Manastırı'nın keşişlerinin 1492 yılında Samtshe hükümdarı II. Kvarkvare, onun oğulları ve Mzeçabuki'den talep etmeleri üzerine, Artani bölgesindeki "Beberani" (Çetinsu) ve "Ahalşenni" (Sazlıçayır) köylerinin bu manastıra bağışlandığı belirtilmiştir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 95-96.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Ahalşeni köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Ahalşen (اخالشین) olarak kaydedilmiş olan yerleşim o tarihte büyük bir köydü ve nüfusu 46 haneden oluşuyordu. Defterde kayıtlı hane reisi adları buranın Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir. O tarihte köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Ahalşeni köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de aynı idari konuma sahipti. Hicri 1118 (1706/1707)  tarihinde hasılası 11.000 akçe olan köy Hasan adında birine verilmişti.

Ahalşeni uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince “Ahaşen" (Ахашен) şeklinde kaydedilmiş olan köy, 1886 tarihli nüfus tespiti sırasında Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Maçueti nahiyesinin beş köyünden biriydi. Köydeki 12 hanede, 56'sı erkek ve 55'i kadın olan 111 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.

Rusların Birinci Dünya Savaşı sonlarında bölgeden çekilmesinin ardından Ahalşeni bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 yılında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Ahalşeni köyünü de kapsayan Ardahan sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgaliyle Sovyet Rusya Ankara Hükümeti'yle işbirliği yaptı ve 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması'yla da köy Türkiye'ye bırakıldı.

Ahalşeni adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Ahaşen (آخاشین) olarak geçer. Bu sırada köy Kars vilayetinin Poshof kazasının Damal nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 762. 1940 genel nüfus sayımında Ahalşeni'de 249 kişi yaşıyordu. Ahalşeni / Ahaşeni Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sazlıçayır olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sazlıçayır köyünün nüfusu 793 kişiden oluşuyor ve nüfus içinde 188 kişi okuma yazma biliyordu.

Sazlıçayır köyündeki megalit kalıntıların eski bir kale-kente ait olduğu tahmin edilmektedir. Köyün 300 metre doğrusundaki bu yapı kalıntıları, bir tepenin uzantısı üzerinde yer alır. Tamamen yıkılmış olan kompleksin ortasındaki küçük bir yapının planı (13×9 m) tespit edilmiştir. Köydeki eski Gürcü kilisesi olan Ahalşeni Kilisesi tamamen yıkılmış, yerinde cami inşa edilmiştir. Bununla birlikte kiliseye ait Gürcüce yazıt günümüze ulaşmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი - ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 204, 366. ISBN 978-9941-478-17-82014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 36, 96.  ISBN 978-9941-0-7362-5"ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები" (2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2021, s. 20.   ISBN 978-9941-9746-3-2

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 46 km, Hanak ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 3832023 398 2022 396 2021 409 2020 400 2019 404 2018 427 2017 447 2016 449 2015 458 2014 471 2013 472 2012 496 2011 487 2010 500 2009 512 2008 531 2007 536 2000 544 1990 843 1985 1.007

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti