Arıkonak, Hanak

Arıkonak, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Arıkonak köyünün eski adı Komk'tur. Nitekim Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde de Komk (كومك) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Komki (ქომქი / კომქი) biçiminde yer alır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2015, s. 190  ISBN 978-9941-0-7362-5

Komki, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve Komki köyünü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Öte yandan Komki'deki megalit yapı kalıntısı, buranın çok daha eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 382, ISBN 9789941478178.

Komki köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde  Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 13 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü hane reisleri Laşkara, Revaza, Gogiça, Vardzel, Badura, Giorgi, İoseb, Onana gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bu defterde Ardahan-i Büzürg livasının Kuzay nahiyesinde aynı adı taşıyan başka bir köy bulunuyordu.

Komki köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Komk (كومك) olarak geçer. Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 7.500 akçe idi.

Eruşeti bölgesi ve Komki köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Konk (Конк) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlıydı. Nüfusu 92 kişiden oluluyordu. Bu nüfus içinde 88 kişi Türk, 4 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir. Komki köyünün nüfusu 1896 yılında 144 kişiye, 1906 yılında 261 kişiye çıkmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 111, ISBN 9786052100271. Yirmi yılda nüfusun iki katından fazla artmış olması, bu süre içinde köye yeni insanların yerleştirildiğini göstermektedir. Nitekim  1907 yılında Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Göle bölgesinde göç nedeniyle boşalmış köylere yeni nüfus yerleştirildiğini yazmıştır.

Komk köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Komk köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Konk / Könk" (كونك) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nayihesinv bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 760. 1935 genel nüfus sayımında "Könk" adıyla kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 303 kişiden oluşuyordu. Komk veya Könk  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Arıkonak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Arıkonak köyünün nüfusu 556 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 132 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

Arıkonak köyünde bugün caminin bulunduğu yerde eskiden köyün kilisesi vardı. Bu kilise yıkılıp yerinde cami inşa edilmiştir. Köyün 3,3 km doğusunda ise, megalit bir kalenin (115 × 100 m) varlığı günümüze ulaşan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Kalenin güneydoğu ucunda bir yapının, muhtemelen kulesinin izleri fark edilmektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 201, 382, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 

Arıkonak köyü, Ardahan il merkezine 36 km, Hanak ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 1192023 122 2022 128 2021 134 2020 144 2019 142 2018 166 2017 174 2016 170 2015 196 2014 205 2013 206 2012 189 2011 182 2010 181 2009 191 2008 204 2007 212 2000 187 1990 340 1985 495

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti