Yiğitkonağı, Göle

Yiğitkonağı, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Yiğitkonağı köyünün eski adı Turkaşeni'dir. Turkaşeni (თურქაშენი) adı Türkçeye Turkaşen şeklinde girmiştir. Nitekim Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Turkaşen (توركەشن) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772. Ancak bu yer adı zaman içinde Türkçede Türkeşen'e dönüşmüştür.

Turkaşeni köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içinde yıkık halde bugüne ulaşan üç kilise de bu dönemden kalmıştır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 156-157.  ISBN 978-9941-0-7362-52017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 99.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Turkaşeni köyü, Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Güney nahiyesi 65 köyü kapsıyordu.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 19.  Yüksek lisans tezi

Turkaşeni köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Turkaşen (Туркашен) şeklinde kaydetmiş olan bu yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı "Yunan nahiyesi"nin 13 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köyde, 145'i erkek ve 107'si kadın olmak üzere, 34 hanede 252 kişi yaşıyordu. "Yunan nahiyesi", Varginis, Demir-Kapı (Rum), Dört-Kilise, Keşar, Konk, Merdenek, Muzaret, Salut, Samzalek, Tahtakran, Turkaşen, Üç-Kilise ve Şaraf köylerinden oluşuyor ve nahiyede 434 hanede 2.755 kişi yaşıyordu. Hem köyün hem de nahiyenin nüfusu Rumlardan meydana geliyordu.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılında gerçekleştirdiği araştırma gezisinde köyde Rumların yaşadığını yazmıştır. Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Kura Nehri kıyısındaki köyde kesme taşlarla inşa edilmiş iki adet yıkık kilise bulunuyordu. Kiliselerden biri diğerine göre daha iyi korunmuştu. Kiliselerin dışında yıkık halde bir de kule bulunuyordu. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesinde bulunmuş olan Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli, Turkaşeni'nin (თურქაშენი) Gürcüce bir kelime olduğunu, o sırada Rumların yaşadığı köyde yıkık halde üç adet kilisenin bulunduğunu yazmıştır.

Turkaşeni köyü, 1928 yılında Kars vilayetinde Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1935 yılında köyün nüfusu 574 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Rum nüfusu mübadele sonucunda ayrılmış, köye yeni bir nüfus yerleştirilmişti. 1940 genel nüfus sayımında "Türkeşen" adıyla geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 536 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 352. Turkaşeni veya Türkeeşen Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yiğitkonağı olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında Yiğitkonağı köyünün nüfusu 1.015 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 442 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

Yiğitkonağı sınırları içinde günümüze bir megalit yapı ve üç kilise kalıntısı ulaşmıştır. Megalit yapı kalıntısı buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğu göstermektedir. Kilise kalıntıları da köyün Osmanlı döneminden önce Hristiyan nüfusun yerleşim yeri olduğuna işaret etmektedir.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 26 km, Göle ilçe merkezine ise 21 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 152 2021 157 2020 161 2019 160 2018 184 2017 161 2016 166 2015 172 2014 176 2013 190 2012 190 2011 198 2010 205 2009 209 2008 207 2007 197 2000 288 1990 408 1985 604

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti