Demirdöver, Posof

Demirdöver, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Demirdöver köyünün eski adı Varzna'dır. Bu yer adı Gürcüce Vardzna'dan (ვარძნა) olduğu gibi Türkçeye girmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de köyün adı Varzna (وازنە) biçiminde kaydedilmiştir. Vardzna, Gürcistan'daki Vardzia ile aynı kökten türemiş olabilir. Köyün adı daha geç tarihte Türkçe kaynaklarda Varzina biçiminde yazılmıştır. Eskiden ayrı köyler olan Tikas ve Hurgeşen, günümüzde Demirdöver köyünün birer mahallesidir."Demirdöven(Varzina)"

Vardzna, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı bölümünü oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'nin bir köyüydü. Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ortasında, birleşik Gürcistan Krallığı'ından sonra bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden (1268-1625) ele geçirdi. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer alması, Vardzna'nın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Bu tarihte köy Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 10 haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin Müslüman olmayan köylülerden aldığı ispenç vergisi veren bu hane reisleri Demetre, İason, Papuna, Gabriela, Mahara, Badura, Enuka, Laşkara, İna gibi adlarla kaydedilmiştir. Bu erkek adları o tarihte Vardzna'nın Hristiyan bir Gürcü köyü olduğunu göstermektedir.

Varzna köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Varzna (وازنە) olarak geçer. Aynı idari konuma sahip olan köyün Hicri 1137 (1724/1725) tarihinde 6.500 akçe idi ve burası Hüseyin adında birine bırakılmıştı.

Vardzna, uzun süre Osmanlı hakimiyetinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'inde (1877-1878) Rusların eline geçti. Rus idaresinin de Vardzna (Вардзна) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok)
bağlıydı. 1886 yılı tespitine göre köyün nüfusu 142 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamının "Türk" olarak kaydedilmiş olması, demografik yapının değişmesi veya Hristiyan Gürcülerin Müslüman olduktan sonra asimile olmasıyla açıklanabilir. Nitekim Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini dolaşan Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli Vardzna'da 20 hanede 250 Müslüman Gürcünün yaşadığını yazmıştır.

Vardzna, Birinci Dünya Savaşı sonuna doğru bölgede Rus idaresinin sona ermesinin ardından Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcü askerlerinin Ardahan bölgesinen çekilmesiyle köy fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Vardzna Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine Varzna (وارزنا) olarak kaydedilmiş olan köy, Kars vilayetinin Poshof kazadının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. 1935 nüfus sayımı sırasında da aynı idari konuma sahipti ve köyde 679 kişi yaşıyordu. Vardzna ya da Varzna, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirdöver olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Demirdöver (Varzina)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Vardzna'da bir köy kilisesi bulunuyordu. Bu kilise tamamen yıkılmış, yapı taşları köyün değişik yerlerine dağılmıştır.2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2012-2013 წლების საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s. 9  ISBN 978-9941-9639-0-2

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 108 km, Posof ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 84 2021 82 2020 93 2019 87 2018 88 2017 89 2016 91 2015 99 2014 100 2013 104 2012 110 2011 122 2010 133 2009 138 2008 155 2007 150 2000 232 1990 391 1985 427

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti