İncedere, Hanak

İncedere, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

İncedere'nin eski adı Piklobi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Piklobi (ფიქლობი), damtaşı anlamına gelen Gürcüce "pikali" (ფიქალი) kelimesinden türemiş olabilir.İngilizce-Gürcüce Sözlük Bu yer adı Türkçeye erken dönemde Piklob (پكلوب) şeklinde girmiştir. Köyün adı zaman içinde Türkçede Piklop'a dönüşmüştür.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 309.

Piklobi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüze yıkık halde ulaşmış ve megalit bir yapı olan Piklobi Kulesi, köyün çok eski bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 15.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Piklobi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 33 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı Devleti'ne ispenç vergisi vermekle yükümlü erkeklerin çoğu, Gaguna, Roseb, İosebi İason, Rostevan, Elia, Maharebel, Vardzel, İordane, Tsiskara, Gogiça, Mamuka, Beruça gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Piklobi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de "Biklob" (بكلوب) olarak geçer. Aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası, Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde 6.000 akçe idi. Hicri 1132 (1720/1721) tarihinde Biklob-i Küçük (بكلوب كوچك) şeklinde kaydedilen köyün hasılası da 6.000 akçe olarak belirlenmişti.

Piklobi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, Doksanüç Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitine göre Piklob (Пиклоб) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu, "Türkmen" olarak kaydedilmiş olan 357 kişiden oluşuyordu.

Piklobi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da  Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Piklob köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Piklobi köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Piklobi köyü, 1928 yılında "Piklob" (پیكلوب) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 759. 1935 genel nüfus sayımında "Piklop" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 616 kişiden oluşuyordu. Piklobi veya Piklop  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İncedere olarak değiştirilmiştir. İncedere köyünün nüfusu 1965 yılında 1.135 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 289 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 39 km, Hanak ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 3122023 319 2022 336 2021 349 2020 361 2019 375 2018 383 2017 387 2016 382 2015 393 2014 403 2013 418 2012 432 2011 441 2010 461 2009 481 2008 498 2007 499 2000 491 1990 408 1985 604

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti