Akçıl, Çıldır

Akçıl, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Akçıl köyünün eski adı Çoleti'dir. Çoleti (ჭოლეთი), Megrelce "çoli" (ჭოლი) kelimesinden türemiş olup "sazlık" anlamına gelir. Köyün adı Türkçeye Çolet ve Colet şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Çolet (چولیت) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Colet (جولیت) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 764. 

Çoleti, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Cavaheti'de yer alıyodur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Niyaliskur nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 17 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü hane reisleri Kada, Vardzel, İvane, Grigol, Revaza, Mamisa, Lazare, Tsamala, Okra, Batata gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor ve domuz besleniyordu.

Çoleti köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Çoled" (چولید) olarak geçer. Hicri 1139 (1726/1727) Ahalkalak livasının Niyaliskur nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 19.000 akçe idi.

Osmanlı Devleti, 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Ardahan bölgesini Rusya'ya bırakınca, Çoleti köyü de Osmanlı egemenlik alanının dışında kaldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çolet (Чолет) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına (uçastok) bağlıydı. Köyün nüfusu 189 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 183 kişi "Türk", 6 kişi "Karapapak" olarak kaydedilmiştir.

Çolet, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Çolet Türkiye'ye bırakıldı.

Çolet, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, 1595 tarihli mufassal defterindeki yazılıştan farklı biçimde "Colet / Colit" (جولیت) olarak kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Çıldır kazasının Kurt Kala nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 287 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Çolet / Colit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Akçıl olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akçıl köyünün nüfusu 492 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 161 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

Akçıl köyünde, köyün Hristiyanlık döneminden kalma bir köy kilisesi olduğu bilinmekle birlikte akıbeti tespit edilememiştir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 224, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 87 km, Çıldır ilçe merkezine 45 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 62 2021 66 2020 64 2019 76 2018 103 2017 78 2016 79 2015 84 2014 88 2013 102 2012 95 2011 87 2010 93 2009 95 2008 99 2007 97 2000 150 1990 271 1985 393

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti