Kotanlı, Çıldır

Kotanlı, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kotanlı köyünün eski adı Skarebi'dir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili Skarebi (სკარები) köyünün 10. yüzyılda inşa edilmiş olan kilisesinin Gürcüce yazıtında "Sakazrebi" (საკაზრები) şeklinde geçtiğini ve bu adın Gürcüce kireç ocağı olan "sakire" (საკირე) kelimesinden geliyor olabileceğini belirtmiştir. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine İskareb (اسكارب) şeklinde kaydedilmiştir. Geç dönemde ise bu yer adı "Sikirip"e dönüşmüştür.

Skarebi köyü, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarsında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Skarebi Kilisesi de buranın hayli eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 80.  ISBN 978-9941-0-7362-5.

Skarebi köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 21 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin adları, söz konusu nüfusun çoğunluğunun Gürcülerden oluştuğunu, az sayıda da Ermeninin yaşadığını göstermektedir. Köyde vergiye tabi buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu. Üç adet su değirmeni bulunuyordu.

Skarebi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde  Sikareb (Сикаребь) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Begrahatun nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Köydeki 8 hanede, 42'si erkek ve 40'ı kadın olmak üzere, 82 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Karapapaklardan oluşuyordu. 1595 tarihli nüfusla kıyaslandığında köyün demografik yapısının tamamen değiştiği görülmektedir.

Skarebi, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Skarebi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Skareb (سكەریب) adıyla Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Ancak köyün adının Osmanlıca yazılışı "Sikerib" şeklinde okunmuştur.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763. 1940 genel nüfus sayımında "Sikirip" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 277 kişiden oluşuyordu. Skarebi veya Sikirip Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Kotanlı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kotanlı köyünün nüfusu 535 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 10 kişi okuma yazma biliyordu.

Kotanlı köyünde, 10. yüzyılda inşa edilmiş ve Osmanlı döneminde cami olarak da kullanılmış Gürcü kilisesi Skarebi Kilisesi dışında, eski yapı kalıntıları bulunmaktadır. Köyün güneydoğusunda, iki derenin birleştiği yerde bir tepenin üzerinde yuvarlak forma sahip bu yapı kuru duvar tekniğinde inşa edilmiştir. Bu yapı günümüzde tamamen yıkılmış ve taş yığınına dönüşmüştür.2019 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2021, s. 79.  ISBN 978-9941-9746-3-2

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 30 km, Çıldır ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 149 2021 145 2020 145 2019 148 2018 151 2017 156 2016 159 2015 183 2014 193 2013 193 2012 201 2011 209 2010 208 2009 216 2008 224 2007 219 2000 217 1990 307 1985 483

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti