Yolağzı, Posof

Yolağzı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Yolağzı köyünün eski adı Tzitelsatibi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tzitelsatibi (წითელსათიბი), kızıl anlamındaki “tziteli” (წითელი) ile biçilecek çayır anlamındaki “satibi” (სათიბი) kelimelerinden oluşur."წითელი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"სათიბი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı “Kızıl Çayırlık” şeklinde çevrilebilir. Köyün adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zitel Satib (زتیل صاتب) olarak kaydedilmiştir. Bu yer adı zaman içinde Tzinsatibi'ye (წინსათიბი) dönüşmüştür. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde köyün adı "Zinsatib" (زینسەتیب) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761. "Tzinsatibi" ise, "ön çayır" anlamına gelir.

Tzitelsatibi köyünün bulunduğu tarihî Samtshe bölgesi, bir kısmı hariç bugün de Gürcistan sınırları içindedir. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında tamamen ele geçirmiştir.

Tzitelsatibi köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zitelsatib (زتیل صاتب) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Söz konusu defterde Tzitelsatibi köyünün Çorçevani köyünün yakınında olduğu belirtilmiştir. Bu sırada köy boş olarak kaydedilmiş, bununla birlikte 2.000 akçe vergi öngörülmüştür. Tzitelsatibi, zaman içinde yeniden meskun hale gelmiş olmalı ki, burada 1834 yılında 4 hane, 1878 yılında da 6 hane tespit edilmiştir.

Tzitelsatibi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Tsinsatib (Цинсатиб) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Digur nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 31'i erkek ve 27'si kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan 58 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896'da 79 kişiye, 1906'da da 102 kişiye yükselmişti.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.

Tzitelsatibi, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Tzinsatibi köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Tzitelsatibi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zinsatib" adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahipti ve "Sinsatip" olarak kaydedilmiş olan köyde 208 kişi yaşıyordu. Tzinsatibi, Zinsatib ve Sinsatip olarak yazılan köyün adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yolağzı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yolağzı köyünde 375 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 53 kişi okuma yazma biliyordu.

 Coğrafya 
Yolağzı köyü, Ardahan il merkezine 96 km, Posof ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 78 2021 76 2020 79 2019 83 2018 88 2017 93 2016 92 2015 96 2014 101 2013 111 2012 122 2011 121 2010 137 2009 134 2008 138 2007 143 2000 169 1990 253 1985 293

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Posof belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti