Tahtakıran, Göle

Tahtakıran, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Köyün bilinen en eski adı Tahtakrani veya Tahtakıran'dır. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında "Tachtakran" (Tahtakran) olarak geçer. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde de Tahtakran (Тахтакранъ) şeklinde yazılmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Tahtakıran (تاخته قيران)  olarak kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli, Tahtakrani adının Türkçe olup "tahta kıran" anlamanına geldiğini yazmıştır. Ancak Arapça bir kelime olan "kıran" (ﻗﺮﺍﻥ), bir araya gelme, toplanma anlamı da taşır."Kıran (ﻗﺮﺍﻥ)" - Kubbealtı Lugatı Bu anlamda Tahtakıran, tahtaların toplandığı yer demektir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında, Taoskari köyünün yanında, adını "Krani" (კრანი) şeklinde yazdığı başka bir köyden söz etmiştir.

Tahtakıran köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bununla birlikte yayımlanmış eski Osmanlı kayıtlarında köyün adı geçmemektedir. Ancak  10. yüzyıla, Gürcü Krallığı dönemine tarihlenen kilisenin varlığının bilinmesi, buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Tahtakrani köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Tahtakran (Тахтакранъ) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı "Yunan nahiyesi"nin 12 köyünden biriydi. Köyde, 129'u erkek ve 119'u kadın olmak üzere, 40 hanede 248 kişi yaşıyordu. Hem nahiyenin hem de köyün nüfusu Rumlardan oluşuyordu. Tahtakran'ın nüfusu 1896 yılında 382 kişi, 1906 yılında 492 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271. Nüfusun hızlı artmış olması, bu tarihlerde köye yeni nüfus yerleştirildiğini göstermektedir.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Göle bölgesinde göç nedeniyle boşalmış köylere yeni nüfus yerleştirildiğini yazmıştır. Takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, Tahtakıran köyü 1907 yılında Rus ordusunun karargâhıydı. Köyün yakınında, Ardahan-Oltu yolu kıyısında küçük bir kilise bulunuyordu. 1913-1918 arasında Ardahan bölgesinde bulunmuş olan Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli’nin  verdiği bilgiye göre 1917 yılında köyün sınırları içinde, Tahtakrani Kilisesi dışında dört kilise daha bulunuyordu. Bu kiliselerin bazısı tamamen yıkılmıştı; bazısı sağlamken, bazısının sadece duvarları duruyordu.

Tahtakıran köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Tahtakıran köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 640 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 352. 1965 genel nüfus sayımında Tahtakıran köyünün nüfusu 1.071 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 352 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 34 km, Göle ilçe merkezine ise 14 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 291 2021 295 2020 308 2019 310 2018 316 2017 296 2016 307 2015 315 2014 336 2013 351 2012 361 2011 374 2010 390 2009 383 2008 388 2007 348 2000 422 1990 652 1985 925

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti