Çayırbaşı, Göle

Çayırbaşı, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Çayırbaşı köyünün eski adı Okami’dir. Okami (ოკამი), tarihsel Gürcü coğrafyasında rastlanan bir yer adıdır. Nitekim Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği topraklarda 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde iki yerleşim daha Okami adını taşıyordu. Osmanlı idaresi bu yerleşimleri "Okam" (اوكام) şeklinde kaydetmiştir. Bugünkü Gürcistan coğrafyasında biri bu defterde geçen yerleşim olmak üzere Okami adını taşıyan iki köy bulunmaktadır.Kartlis Tshovreba Arkeolojik Yer Adları Sözlüğü (ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი), Tiflis, 2013, s. 396. ISBN 978-9941-15-896-4

Okami, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen Okami Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Nitekim Kola bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerinden biriydi.

Okami köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kola bölgesi Osmanlı döneminde Ardahan-i Küçük (Göle) şeklinde adlandırılmıştır. Okami köyü de 16. yüzyılın sonlarında Kars eyaletine bağlı Ardahan-i Küçük sancağının köylerinden biriydi.

Okami köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Okam (Окамъ) olarak kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Okami nahiyesinin 18 köyünden biri ve Göle kazasının idari merkeziydi. Okami nahiyesinin idari merkezi ise, Sanam-ogli köyü idi. Okami köyünün nüfusu, 115'i erkek ve 113'ü kadın olmak üzere, 32 hanede yaşayan 228 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte 206 kişi Türk, 22 kişi Ermeni olarak kaydedilmiştir. Okam köyünün nüfusu 1896 yılında 273 kişi, 1906 yılında 306 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.  1907 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili’nin verdiği bilgilere göre Okami’nin nüfusu Kürtler ve Türklerden oluşuyordu.

Okami, I. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinden sonra bağımsız Ermenistan sınırları içinde yer aldı. 16 Mart 1921’de Sovyet yönetimiyle imzalanan Moskova Antlaşması’yla da köy Türkiye’ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41.

Okami, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Okam (اوقام) olarak geçer. Bu sırada köy Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 495 kişiden oluşuyordu. Okam nahiyesi ise, 26 köyü kapsıyordu ve bu köylerde toplam 10.449 kişi yaşıyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 352. Okami veya Okam "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çayırbaşı olarak değiştirilmiştir. Çayırbaşı köyünün nüfusu 1965 yılında 964 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 405 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte Okam nahiyesinin adı Çayırbaşı bucağı olmuştu ve bu bucakta yaşayan toplam 17.405 kişide 4.617 kişi okuryazar olarak kaydedilmiştir.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.

Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili’nin 1907'de verdiği bilgiye göre Okami Kilisesi, yıkık halde köyün merkezinde bulunuyordu. Kilisenin yıkıntıları üzerinde leylek yuvasına tanıklık etmiş olan Takaişvili, kilisenin etrafında irice mezar taşlarının bulunduğunu bir mezarlıktan da söz etmiştir.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 35 km, Göle ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 290 2021 302 2020 332 2019 327 2018 322 2017 341 2016 356 2015 368 2014 358 2013 397 2012 387 2011 396 2010 397 2009 409 2008 379 2007 367 2000 439 1990 732 1985 1.005

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti