Saymalı, Çıldır

Saymalı, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Saymalı köyünün eski adı Kvakatsi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kvakatsi (ქვაკაცი), taş anlamındaki "kva" (ქვა) ile insan anlamına gelen "katsi" (კაცი) kelimelerinden oluşur. Bu yer adı Türkçeye "Kvakas" şekinde girmiş, geç dönemde "Köyhas"a dönüşmüştür. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kvakas (كواكس) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Köyhas (كوی خاص) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 763.

Kvakatsi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Palakatsio'da yer alır. 1561-1587 arasındaki olayları konu alan Meshuri Davitnis Kronika (მესხური დავითნის ქრონიკა) adlı Gürcüce eserde köyün adı Kvakatsni (ქვაკაცნი) veya aynı anlama gelen Kvakatsta (ქვაკაცთა) şeklinde yazılmıştır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tespit edilmiş olan Arageni (არაგენი), Mozereti (მოზერეთი) gibi Gürcüce yer adları bu dönemden kalmış olmalıdır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 183, 187.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Kvakatsi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Köyde 21 Hristiyan hane yaşıyor ve bu nüfus Gürcüler ve Ermenilerden oluşuyordu. Kvakatsni'de buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. 

Kvakatsi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Kvakas (كواكس) şeklinde geçer. Hicri 1135 (1722/1723) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 7.832 akçe idi.

Kvakatsi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitin "Kevhas" (Кевхасъ) biçiminde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Suhara nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Köydeki 18 hanede, 74'ü erkek ve 67'si kadın olmak üzere 141 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Karapapaklardan oluşuyordu.

Kvakatsi veya Kevhas köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kvakatsni Türkiye'ye bırakıldı.

Kvakatsi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Köyhas (كوی خاص) olarak da okunacak biçimde yazılmıştır. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy, "Köyhas" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 300 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 351. Köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Saymalı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sarmalı köyünün nüfusu 421 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 76 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 357.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 47 km, Çıldır ilçe merkezine ise 5 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 170 2021 187 2020 184 2019 198 2018 205 2017 190 2016 193 2015 202 2014 211 2013 214 2012 227 2011 235 2010 241 2009 254 2008 253 2007 254 2000 330 1990 359 1985 496

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti