Kenarbel, Çıldır

Kenarbel, Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kenarbel köyünün eski adı Kanarbili'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kanabrili (ყანარბილი), "kana" (ყანა) ve "rbili" (რბილი) kelimelerinden oluşur ve yumuşak arazi veya yumuşak tarla anlamına gelir."ყანა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"რბილი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Nitekim Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli köyün adını 1917 yılında Kanarbili (ყანარბილი) şeklinde yazmıştır.  Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kanarbil (كناربل) olarak geçer. Kartzahi Gölü (კარწახის ტბა) kıyısında alçak bir yerde kurulu olan köyün bu adı "Kenarbel" şeklinde de okunmuştur. Ortadan kalkmış bir köy olan Mozereti'nin yerleşim alanı Kenarbel köyünün sınırları içindedir.

Kanabrili veya Kenarbel, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Cavaheti'de yer alıyordur. Nitekim Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında bu bölgeyi ve köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tespit edilen haç, insan ve at figürlü taş da bu dönemden kalmış olmalıdır.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 64.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Kanarbili veya Kenarbelköyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Kenarbel nahiyesine bağlıydı. Kenarbel nahiyesi 33 köyden oluşuyordu ve Kenarbel köyü bu nahiyenin idari merkeziydi. Köyün nüfusu 52 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu nüfus, çoğunluğu Ermeni olmak üzere, Gürcüler ve Ermenilerden oluşuyordu. Bu deftere göre köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Kanarbili veya Kenarbelköyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitinde Kanarbel (Канарбель) adıyla kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Tzkarostavi nahiyesinin 13 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köydeki 40 hanede, 175'i erkek ve 172'si kadın olmak üzere, 347 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Karapapaklardan oluşuyordu. 1595 tarihli nüfusla kıyaslandığında köyün demografik yapısının tamamen değiştiği görülmektedir.

Gürcü gazeteci ve araştırmacı Konstantine Martvileli, Ardahan sancağını gezmiş ve diğer köyler arasında Kanarbili  (ყანარბილი) köyünün dikkat çekici olduğunu yazmıştır. Bu köyün Ardahan sancağının Ahalkalaki mezrasına sınırını oluşturduğunu, köyde Kararpapakların yaşadığını, köyün Kanarbili Gölü’nün kıyısında geniş bir çayırlıkta yer aldığını, sadece batısında bir dağın bulunduğunu, bu dağda Ardahan-Ahalkalaki yolunun bir yılan gibi kıvrılıp köyü ikiye böldüğünü belirtmiştir.

Kanarbili veya Kenarbel köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Kenarbel köyü Türkiye'ye bırakıldı.

Kanarbili veya Kenarbel köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kanabri/Kenarbel (كناربل) olarak geçer. Bu tarihte köy, Kars vilayetinin Çıldır kazasının Kurt Kala nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 726 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında köyde 978 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 232 kişi okuma yazma biliyordu.

Aktaş Gölü'nün kıyısında yer alan Kenarbel köyünün kuzeyinde yol kenarında bulunan irice bir taşın bir yüzeyinde büyükçe bir oyma haç yer alır. Bu haçın kolları arasında, dört köşe oyulmuş kısımda, iki küçük haç tasvir edilmiştir. Taşın diğer yüzünün kenarlarında, birbirine yönelmiş halde bir disk tutan iki insan figürü bulunmaktadır. Bu iki figürün altına ise, eyerlenmiş bir at tasvir edilmiştir.

 Coğrafya 
Köy; Ardahan il merkezine 59 km, Çıldır ilçe merkezine ise 17 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 253 2021 334 2020 323 2019 306 2018 349 2017 340 2016 343 2015 357 2014 366 2013 382 2012 360 2011 373 2010 236 2009 232 2008 244 2007 243 2000 404 1990 455 1985 716

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Çıldır belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti