Binbaşak, Hanak

Binbaşak, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Binbaşak köyünün eski adı Goguba'dır. Gürcüce bir yer adı olan Goguba'nın (გოგუბა), kişi adı Gogi'den türemiş olan ve "Gogi'nin köyü" anlamına gelen Gogisubani'den (გოგისუბანი) dönüştüğü tahmin edilmektedir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili ise, köydeki Aziz Giorgi'ye adanmış kiliseden dolayı Goguba adının "Aziz Giorgi günü" anlamındaki Gürcüce "Giorgoba"dan (გიორგობა) geliyor olabileceğini yazmıştır. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Goguba / Guguba (كوكوبە) şeklinde geçer.<ref name="dspace.nplg.gov.ge">{{Web kaynağı |url=https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/312574 |başlık=Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), yayımlayan: Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3. cilt; III. Cilt, s. 532. |erişimtarihi=5 Kasım 2023 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20220415214534/https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/312574 |arşivtarihi=15 Nisan 2022 |ölüurl=hayır }}</ref>

Goguba köyünün bulunduğu Eruşeti bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönem merkezlerinden biriydi. Nitekim köyün kilisesi olan Goguba Kilisesi 10. yüzyılda, Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Goguba köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan'' adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasına bağlı Meşe nahiyesinin köylerinde biriydi. Bu tarihte köyde tamamı Hristiyanlardan oluşan 40 hane yaşıyordu. Hane reisleri adlarına bakınca Goguba köyünün nüfusunun, çoğunluğu Gürcü olmak üzere, Gürcüler ve Ermenilerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Bu deftere göre köyde buğday, arpa, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.
küçükresim|upright=1.14|sol|Bibbaşak köyünde tamamen yıkılmış olan Goguba Kilisesi, Dmitri Yermakov, 1902.

Goguba köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. 1886 nüfus tespitinde Rus idaresinin Gyugyuba (Гюгюба) şeklinde kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Nakalakevi nahiyesinin sekiz köyünden biriydi ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köyün nüfusu, 106'sı erkek ve 106'sı kadın olmak üzere, 31 hanede yaşayan 212 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Nakalakevi nahiyesinde, 723'ü erkek ve 675'i kadın olmak üzere, 183 hanede 1.398 kişi yaşıyordu.

Goguba köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan sınırları içinde yer aldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Ardahan sancağının bir bölümünü ve köyü Gürcistan’ın bir parçası olarak tanıdı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında köy Ankara Hükümeti tarafından fiilen yeniden Türkiye’ye katıldı. 16 Mart 1921’de, Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Anlatşması’yla Goguba köyünün de içinde yer aldığı Ardahan bölgesi Türkiye’ye bırakıldı.

Goguba köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gogube / Goguba (كوكوبە) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlı Hanak nahiyesinin köylerinden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 760. 1940 genel nüfus sayımında "Gügübe" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 914 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 348. Goguba veya Gügübe Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Binbaşak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Binbaşak köyünde 1.366 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 437 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

Binbaşak köyünde 10. yüzyıldan kalma Goguba Kilisesi insan eliyle yıkılmış, taşları Binbaşak'ta asıl olarak okulun inşaatında kullanılmıştır. Binbaşak ile Börk köyleri arasındaki Mağlisa Tepesi'nde Mağlisa Kulesi ve eski yapı kalıntıları bulunmaktadır.

 Coğrafya 
Köy, Ardahan il merkezine 50 km, Hanak ilçe merkezine 22 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri2024 2592023 265 2022 232 2021 240 2020 256 2019 261 2018 264 2017 267 2016 284 2015 296 2014 322 2013 317 2012 344 2011 349 2010 361 2009 376 2008 407 2007 415 2000 541 1990 811 1985 1.110

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Hanak belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti