Yeni Azerbaycan Partisi

Yeni Azerbaycan Partisi (kısaca YAP) (), Azerbaycan'da 91'lerin talebiyle 21 Kasım 1992 tarihinde Haydar Aliyev'in liderliği ile 550 kişilik kurucu üyenin katılımıyla gerçekleşen Kuruluş Kurultayı ile kurulan, 18 Aralık 1992 tarihinde Adalet Bakanlığınca resmi kayda alınan siyasi parti.

Kuruluşundan bu yana YAP tüm seçimlere katılmıştır.

Haydar Aliyev'in 2003'te ölmesiyle parti genel başkanı görevine 2005'te İlham Aliyev seçilmiştir.

YAP 1993'ten bu yana Azerbaycan'ın iktidar partisidir.

6 dönem Millî Meclisin hiç birinde 83 ve 83'ten fazla milletvekili çıkaramayan YAP, tüm dönemlerde bağımsız milletvekillerinden destek almıştır.

1999 tarihinden düzenlenen tüm yerel seçimlere katılan YAP, seçimlerden 1. parti olarak çıkmıştır.

Tarihçe

 Haydar Aliyev dönemi (1992-2003) 
SSCB'nin çöküşü ile Azerbaycan bağımsızlığını kazanmıştı. İlk cumhurbaşkanı Ayaz Mutallibov'un cumhurbaşkanlığından çekilmesi sebebiyle düzenlenen 1992 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde Ebulfez Elçibey cumhurbaşkanı seçilmiştir. Ülkede devam eden Karabağ savaşı, iç sorunlar ve Gence Darbesi huzursuzluklara sebep olmuştur. Azerbaycan SSC'nin eski başkanı Haydar Aliyev 1991-1991'li yıllarda Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Yüksek Meclisi'nin başkanı seçilmişti.

16 Ekim 1992 tarihinde 91 aydının oluşturduğu ve daha sonra 91'ler olarak anılacak bir grup Haydar Aliyev'i cumhurbaşkanı olması için mücadeleye davet etti. Haydar Aliyev bu daveti kabul ederek 1992'de 91'ler de dahil olmak üzere 550 kişilik kurucu kadroyla 21 Kasım 1992 tarihinde Elçibey hükûmetine muhalif olan Yeni Azerbaycan Partisi'ni kurdu. YAP 18 Aralık 1992 tarihinde resmi devlet kaydına alındı.

1993'te iç savaşı engellemek sebebiyle cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey Haydar Aliyev'i Bakü'ye davet ederek ona Başbakan görevini teklif etti. Daha sonra durum kötüleşince Ebulfez Elçibey Nahçıvan'a bağlı Keleki köyüne gitti. Bunun üzerine Haydar Aliyev yönetimi ele aldı ve Azerbaycan Yüksek Sovyeti'in (daha sonra Millî Meclis) başkanı seçildi.

1993 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde Haydar Aliyev %98,8 oy alarak cumhurbaşkanı seçildi.

1995 Azerbaycan genel seçimlerinden 2,228,435 (%62,7) oy alarak birinci parti olarak YAP 53 milletvekili çıkarmayı başardı. Lakin çoğunluk hükûmet için gereken % 50+1  ve kanun kabulü için gereken 63 (bazı durumlarda 83) milletvekiline sahip olamadı. YAP parlamentoya seçilen bağımsız milletvekillerinin desteğini alarak hükûmet kurdu.

1998 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde Haydar Aliyev %77,8 oy alarak cumhurbaşkanı seçildi.

2000 Azerbaycan genel seçimlerinde YAP 1,809,801 (%62,3) oy alarak 72 milletvekili çıkardı ve tek başına iktidar oldu.

2003 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde YAP'ın resmi adayı Haydar Aliyev olsa da, Haydar Aliyev ağırlaşan sağlık durumları nedeniyle adaylığını oğlu, YAP genel başkan yardımcısı, başbakan İlham Aliyev'in lehine geri çekti. İlham Aliyev seçimde %75,38 oy alarak Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 4. Cumhurbaşkanı seçildi.

12 Aralık 2003 tarihinde genel başkan Haydar Aliyev tedavi aldığı hastanede ölmüştür.

 İlham Aliyev dönemi (2003-) 
Haydar Aliyev'in vefatı üzerine vekaleten genel başkanlık görevini İlham Aliyev yürüttü. 26 Mart 2005 tarihinde düzenlenen 3. Olağan Kurultayda İlham Aliyev YAP Genel Başkanı seçildi.

YAP genel başkanı ve adayı olarak İlham Aliyev 2008 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde %87,34; 2013 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde %84,54; 2018 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde %86,2; 2024 Azerbaycan cumhurbaşkanlığı seçiminde ise %92,12 oy alarak yeniden cumhurbaşkanı seçilmiştir.

2005 Azerbaycan genel seçimlerinde 1.110.885 (%46,48) oy alan YAP 57, 2010 Azerbaycan genel seçimlerinde 71, 2015 Azerbaycan genel seçimlerinde 1.340.770 (%47,20) oy alan YAP 71, 2020 Azerbaycan genel seçimlerinde ise 70 milletvekili çıkarmayı başardı ve iktidar partisi oldu.

2012 tarihinde dönemin Ana Vatan Partisi Genel Başkan Yardımcısı Zahid Oruç tarafından AVP ve YAP'ın tek çatı altında birleştirilmesi teklifi sunuldu. Lakin daha önce de aynı teklife olumsuz cevap almış AVP'ye yine birleşmenin mümkün olmadığı cevabı verildi.

1 Mart 2021 tarihinde Azerbaycan Yurttaş Partisi, 2 Mart 2021 tarihinde Azerbaycan Demokratik Girişimciler Partisi, 3 Mart 2021 tarihinde Millî Kurtuluş Partisi (5. Olağan) ve Azerbaycan Halk Demokratik Partisi kurultaylarını düzenlediler ve Kurultaylarda partilerin Yeni Azerbaycan Partisi'ne birleşme kararı alındı.

5 Mart 2021 tarihinde Yeni Azerbaycan Partisi'nin Olağanüstü, sayca 7. Kurultayı düzenlendi. COVİD-19 pandemisi nedeniyle kısıtlı sayıda kurultay delegesi kurultaya katılmıştır. Kurultayda Yeni Azerbaycan Partisi'ne birleşme talebiyle başvuran 6 siyasi partinin: Azerbaycan Demokratik Girişimciler PartisiAzerbaycan Halk Demokratik Partisi , Azerbaycan Köylü Partisi , Azerbaycan Millî Hareket Partisi , Azerbaycan Yurttaş Partisi  ve Millî Kurtuluş Partisinin  talepleri kabul edildi ve birleşme gerçekleşti. Ayrıca Kurultayda Siyasi Şûra feshedilerek yerine Kıdemliler Şûrası kuruldu. Yönetim Kurulu  üyelerinin sayı 20'den 40'a yükseltilmiştir. YAP Genel Başkanı İlham Aliyev yeniden Genel Başkan seçildi. Partinin yeni tüzüğü kabul edildi, yeni programı için çalışmalar başlatıldı. Mihriban Aliyeva yeni tüzüğe uygun olarak Parti Genel Başkanı İlham Aliyev tarafından 2. makam olan Genel Başkan Vekili, Ali Ahmedov ve Tahir Budagov ise Genel Başkan Yardımcıları olarak atandı. Ayrıca partinin Genel Sekreterliği feshedildi, Merkez Yürütme Kurulu oluşturuldu ve Tahir Budagov MYK Başkanı olarak atandı.

 İdeoloji 
YAP bağımsız devletçilik, hukuk devleti, Azerbaycancılık, vatanseverlik, muhafazakârlık, birlik beraberlik ve sosyal adalet ideolojisini destekleyen siyasi partidir. Parti siyasi yelpazede merkez sağ konumundadır.

 Yapılanması 
Genel Başkanlar

 Genel BaşkanGörev BaşlangıcıGörev Bitişi1 100x100pik|Haydar AliyevHaydar Aliyev 22 Ekim 1992 12 Aralık 2003 - 100x100pik|İlham Aliyevİlham Aliyev 12 Aralık 2003 26 Mart 20052 26 Mart 2005 Görevde

 Yönetim Kurulu 
Önceleri 20 üyeden oluşan Yönetim Kurulunun 5 Mart 2021 tarihinde düzenlenen olağanüstü kurultayda yapılan değişiklilerle üyesi sayısı 40'a yükseltilmiştir.
#AdıParti Görevi1  İlham Aliyev  YAP Genel Başkanı2  Mihriban Aliyeva  YAP Genel Başkan Vekili3  Ali Ahmedov  YAP Genel Başkan Yardımcısı4 Tahir Budagov Genel Başkan Yardımcısı;Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı5 Adalet Muradov YK üyesi6 Amin İsmailov YK üyesi7 Anar İskenderov YK üyesi8 Asif Askerli YK üyesi9 Aynur Sofiyeva  YK üyesi10  Azer Badamov YK üyesi11  Bahar Muradova  YK üyesi12  Bayram Aslanov YK üyesi13  Cavid Osmanov  YK üyesi14  Efsun Sucayev  YK üyesi15  Eldar Azizov  YK üyesi16 Eldar İbrahimov  YK üyesi17 Elmar Kasımov  YK üyesi18 Elnare Akimov  YK üyesi19 Elnur Sadıkov  YK üyesi20  Elşat Mirbeşiroğlu  YK üyesi21  Fuat İbrahimov  YK üyesi22  Hikmet Babaoğlu  YK üyesi23  Kamal Caferov  YK üyesi24  Mihail Zabelin  YK üyesi25  Musa Guliyev  YK üyesi26  Mübariz Kurbanlı  YK üyesi27  Pervin Kerimzade  YK üyesi28  Ramin Mammadov  YK üyesi29  Ramiz Hüseynov  YK üyesi30  Rauf Aliyev  YK üyesi31  Reşat Mahmudov  YK üyesi32  Rövşen Bayramov  YK üyesi33  Sadık Kurbanov  YK üyesi34  Samir Caferov  YK üyesi35  Şahin İsmailov  YK üyesi36  Tahir Mirkişili  YK üyesi37  Tevfik Cahangirov  YK üyesi38  Ülviyye Hamzayeva  YK üyesi39  Valeh Askerov  YK üyesi40  Vasıf Talıbov  YK üyesi;YAP Nahçıvan ÖC Teşkilatı Başkanı

 Kıdemliler Şûrası 
5 Mart 2021 tarihinde düzenlenen olağanüstü kurultayda 85 kişilik Siyasi Şûrasının feshedilmesiyle oluşturulan kurum. Başkanı Arif Rehimzade, başkan yardımcısı ise Sadakat Kurbanova seçilmiştir. Şura 35 kişiden oluşmaktadır.
#AdıParti Görevi1  Arif Rahimzade  Kıdemliler Şûrası Başkanı2  Sadakat Kahramanova  Kıdemliler Şûrası Başkan Yardımcısı3  Adalet Ferecov  KŞ üyesi4 Adile Abbasova  KŞ üyesi5 Ajdar İsmailov KŞ üyesi6 Akif Alizade KŞ üyesi7 Asif Cahangirov  KŞ üyesi8 Ali Hasanov  KŞ üyesi9 Cemil Aliyev KŞ üyesi10  Dilare Seyitzade  KŞ üyesi11  Ehliman Emiraslanov  KŞ üyesi12  Elbay Kasımzade  KŞ üyesi13  Elman Mammadov  KŞ üyesi14  Hayrettin Koca  KŞ üyesi15 İbrahim Azizov  KŞ üyesi16 İskender Guliyev  KŞ üyesi17 Kerim Kerimov  KŞ üyesi18  Mammad Nesirov KŞ üyesi19  Misir Merdanov  KŞ üyesi20  Nizami Hudiyev  KŞ üyesi21  Nurlana Aliyeva  KŞ üyesi22  Ramiz Mehdiyev  KŞ üyesi23  Refik Mammadhasanov KŞ üyesi24  Rizvan Cebiyev KŞ üyesi25  Sudeyf İmamverdiyev  KŞ üyesi26  Şahlar Askerov  KŞ üyesi27  Tahir Mammadov  KŞ üyesi28  Tahir Rzayev  KŞ üyesi29  Urhan Alekberov  KŞ üyesi30  Vahid Nevruzov  KŞ üyesi31  Vilayet Aliyev  KŞ üyesi32  Yakup Mahmudov KŞ üyesi33  Zahid Halilov  KŞ üyesi34  Hacıbala Abutalibov KŞ üyesi35  Tağı Ahmedov KŞ üyesi36  Şemseddin Hanbabayev  KŞ üyesi

 Gençlik Kolları 
1995 tarihinde kurulan YAP Gençlik Kolları resmi olarak "YAP Gençler Birliği" adlanmaktadır. 11 Mart 2021 tarihinde düzenlenen toplantıda Bahtiyar İslamov YAP Gençler Birliği Başkanı seçilmiştir.

 Kadın Kolları 
1995 tarihinde kurulan YAP Kadın Kolları resmi olarak "YAP Kadınlar Şurası" adlanmaktadır. 5 Mart 2021 tarihinde Kadın Kolları feshedilmiştir. YAP KŞ yerine Merkez Yönetim Kuruluna bağlı Gender Siyaseti Başkanlığı kurulmuştur.

 Kurultaylar 
 Kongre Tarih Seçilen Başkan AdayKuruluş Kurultay21 Kasım 1992Haydar AliyevHaydar Aliyev (Tek Aday) 1. Olağan Kurultay 20-21 Aralık 1999 2. Olağan Kurultay 21 Kasım 2001 3. Olağan Kurultay 26 Mart 2005 İlham Aliyev İlham Aliyev (Tek Aday) 4. Olağan Kurultay 2 Ağustos 2008 5. Olağan Kurultay 7 Haziran 2013 6. Olağan Kurultay 8 Şubat 20187. (Olağanüstü) Kurultay5 Mart 2021

 Seçimler 
 Genel seçimler 
 Azerbaycan 
 Seçim Genel BaşkanNispi temsil sistemiÇoğunluk sistemiGenelOyOranSandalye Oy Oran Sandalye 1995 100x100pik|Haydar AliyevHaydar Aliyev 2,228,435   2000 1,809,801   2005 100x100pik|İlham Aliyevİlham Aliyev   20101,110,885   2015 1,340,470  2020  

 Nahçıvan 
 Seçim Genel Başkan Oy Sandalye # % ± # ± 1995 100x100pik|Haydar AliyevHaydar Aliyev  — 2000  — 2005 100x100pik|İlham Aliyevİlham Aliyev   1 2010   2015  2020 126,144  

 Ara genel seçimler 

 Azerbaycan 
 Seçim Genel Başkan Oy Sandalye # % 1995 Haydar Aliyev  4 Şubat 1996  18 Şubat 1996  Temmuz 1998  Ağustos 1998  Şubat 1999 40,548  Mayıs 1999  Ocak 2001   Kasım 2001 24,959  2002  2003 İlham Aliyev  2004  2006  201619,674 

 Nahçıvan 
 Seçim Genel Başkan Oy Sandalye # % 2011 İlham Aliyev  2012 1,122  2016 

 Yerel Seçimler
 Seçim Genel Başkan Oy Belediye üyesi Kaynak # % 1999 Haydar Aliyev 2004 İlham Aliyev 2009  2014 2019 

 Ara Yerel Seçimler
 Seçim Genel Başkan Oy Belediye üyesi Kaynak # % 2006 İlham Aliyev  2011

 Notlar 

 Dış bağlantılar 

 Resmî İnternet Sayfası 

 Kaynakça 


Kategori:Azerbaycan'daki siyasi partiler
Kategori:Merkez sağ partiler
Kategori:Azerbaycan'daki milliyetçi partiler
Kategori:Azerbaycan'daki muhafazakâr partiler
Kategori:Türkçü partiler
Kategori:1992'de kurulan siyasi partiler
Kategori:1992'de Azerbaycan'da kurulan oluşumlar