Susuz, Şavşat

Susuz, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe
Suzuz köyünün eski adı Gurnateli'dir. Gürcüce bir yer adı olan Gurnateli (გურნათელი), Gunatle (გუნათლე) adından değişime uğramıştır. Nitekim Grigol Hantsteli’nin Yaşamı (10. yüzyıl) adlı el yazmasında bu yerleşimin adı Gunatle olarak geçer.Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (Gürcüce-Türkçe-İngilizce), 2019, Tiflis, s. 14.  ISBN 9789941485244. Bu yer adı Türkçeye Gurnatel / Gurnatil (قورناتیل) olarak girmiştir.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 18.  Yüksek lisans tezi

Gurnateli köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köydeki Gürcü manastırı Gunatle Manastırı 9. yüzyılda inşa edilmiştir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 21, ISBN 9789941478178.

Gurnateli köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Şavşat (Satlel) sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 7 hanede 24 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Gurnateli köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 48 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 18, 32.  Yüksek lisans tezi

Gurnateli köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Gurnatel (Гурнатель) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Satlel-Rabat nahiesinin dokuz köyünden biriydi. 1886 nüfus sayımında Gurnatel köyündeki 10 hanede, 25'i erkek ve 33'ü kadın olmak üzere, 58 kişi yaşıyordu. Köy, "Aşagki megle" (Aşağı mahalle) ve "Oharki megle" (Yukarı mahalle) olmak üzere, iki mahalleye ayrılmıştı. Beş hane Aşağı mahallede, beş hane de Yukarı mahallede bulunuyordu. Gurnatel köyünün nüfusunun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Gurnateli köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Gurnateli köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Gurnateli köyü, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde "Gürnatel" adıyla Artvin livasının Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. Köydeki 13 hanede, 65'i kadın ve 63'ü erkek olmak üzere, 128 kişi yaşıyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte köyde Natadzrevi (ნატაძრევი), Tzitelta (წიწელთა), Velta (ველთა), Etzeri (ეწერი), Kokoşauri (კოკოშაური) gibi Gürcüce yer adları bugün de bilinmektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 183.  ISBN 978-9941-9123-9-9 Gurnateli veya Gurnatel Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Susuz olarak değiştirilmiştir. Susuz köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 188 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 169. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 285 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 146 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Susuz köyünde ortadan kalkmış olan Gunatle Manastırı dışında birkaç kilise ve bir kule bulunmaktadır. Kokoşauri mahallesinden 3–4 km uzaklıkta bulunan manastırın ana kilisesi büyük bir olasılıkla tek nefli bir yapıydı. 1904 yılında bölgeyi gezen Nikolay Marr, Kokoşauri mahallesinin hemen sınırındaki Kokoşauri Kilisesi'nin tanımlamıştır. Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (Gürcüce), Batum, 2015, s. 146-147.  ISBN 9789941434112. Gurnateli'de ayrıca üç köy kilisesi bulunuyordu. Bu kiliselerden ikisinin tek nefli yapılar olduğu tahmin edilmektedir. Bu iki yapıdan geriye sadece yıkıntılar kalmıştır. Velta ile Kokoşauri arasında inşa edilmiş olan üçüncü köy kilisesinden ise geriye hiçbir şey kalmamıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 158-160, ISBN 9789941478178. Gurnateli Kulesi, Yukarı mahallede ormanlık bir tepede bulunmaktadır. Buradaki kireç harçlı duvar kalıntısı, savunma amaçlı inşa edilmiş olan bir kuleye ait olduğu düşünülmektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 50.  ISBN 978-9941-9123-9-9

 Coğrafya 
Köy; Artvin il merkezine 77 km, Şavşat ilçe merkezine ise 6 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 125 2021 124 2020 117 2019 113 2018 101 2017 100 2016 89 2015 91 2014 61 2013 98 2012 107 2011 95 2010 100 2009 93 2008 93 2007 101 

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Şavşat belde ve köyleri

ka:გურნათელი