Dereiçi, Şavşat

Dereiçi, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Dereiçi köyünün eski adı Dasamobi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dasamobi (დასამობი), Dasabami'den (დასაბამი) metatez yoluyla değişime uğramıştır. Dasabami ise, Gürcücede başlangıç, bir şeyin başı anlamına gelir. Nitekim Dasamobi köyü İmerhevi vadisinin başında yer alır.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 42.  ISBN 978-9941-434-11-2."დასაბამი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Dasamobi, Türkçeye Dasamob veya Dasamop şeklinde girmiştir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 105, ISBN 978-605-5708-85-6.

Dasamobi köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti sınırları içindeki İmerhevi vadisinde yer alır. Nitekim Osmanlılar Şavşeti bölgesini 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürüclerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki yöneticisi de İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi.Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16.  ISBN 978-9941-407-11-6. Dasamobi köyünün eski kilisesi Dasamobi Kilisesi de bu dönemden kalmıştır.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 156-157.  ISBN 978-9941-434-11-2.

Dasamobi köyü,1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Dasamob (Дасомобъ) şeklinde kaydettiği bu yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Çihori nahiyesinin sınırları içinde yer alıyordu. Bu nahiyenin idari merkezi olan Çihori köyünün sekiz mahallesinden biriydi. Dasamobi'de sadece 3 hane bulunuyor ve bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Bugün Rabat adıyla Dereiçi köyünün bir mahallesi olan Phikuri ise, bu nüfus sayımında bir köy olarak kaydedilmiştir. Phikuri köyünde 139 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Ermenilerden oluşuyordu.

Nikolay Marr, 1904 yılında Şavşeti ve Klarceti bölgelerine yaptığı araştırma gezisi sırasında Phikuri köyünden Dasamobi köyüne geçmiş, buradaki eski Gürcü kilisesini tanımlamıştır. Büyük ölçüde yıkılmış olan kilisenin taşları, yapının içine ve dışına yığılmıştı. Bu taşların köylüler tarafından alınmamış olması, köylülerce bir söylenceyle açıklanmıştır. Yaşlı bir kadın kilisenin yanında bir bostan yapar, ancak ardından felç olup ölür. Bunu bilen köylüler, korkuyla bu taşlara dokunmuyordu. Köylüler Dasamobi adını da başka bir söylenceyle açıklamışlardır. Buna göre köyünde kuzeyindeki tepede kız ve erkek kardeş yaşıyordu. Oynamak için evden kaçan kız kardeşinin takip eden oğlan, onun dans ettiğini görür ve Gürcüce "da samobs" (და სამობს), yani kız kardeşim dans ediyor der. Bu söylenceye göre Dasamobi adı "Da samobs"tan ortaya çıkmıştır.Nikolay Marr, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები), Batum, 2015, s. 156-157.  ISBN 978-9941-434-11-2.

Dasamobi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.

Dasamobi, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında ayrı bir köy olarak kaydedilmemiştir. Bu tarihte de Çihori köyünün bir mahallesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu tarihten sonra Dasamobi ilk kez "Dereiçi" adıyla 1965 genel nüfus sayımında ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Çukur (Çihori) köyünden ayrılmış olan Dereiçi'nde 385 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 109 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Dasamobi'de köy kilisesi olan Dasamobi Kilisesi, 20. yüzyılın başında tamamen yıkılmıştı. Yapı taşları yapının içine ve dışına saçılmış, üzeri toprak ve bitkilerle kaplanmıştı. Yıkılmış olmasına karşın, kilisenin "Şavşat-İmerhevi" tipi, yuvarlak apsisli, uzun dikdörtgen bir yapı olduğu anlaşılıyordu.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (Gürcüce), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 156-157  ISBN 978-9941-434-11-2.

 Coğrafya 
Dereiçi köyü, Artvin il merkezine 65 km, Şavşat ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 155 2020 157 2019 160 2018 173 2017 129 2016 141 2015 164 2014 154 2013 130 2012 153 2011 166 2010 157 2009 162 2008 158 2007 158 2000 293 1990 471 1985 491

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şavşat belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti