Savaş, Şavşat

Savaş, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Savaş köyünün eski adı Mogvta'dır. Mogvta (მოგვთა), Gürcü sülale adından gelir. Bu yer adı, burada Mogvta veya Mogvadze (მოგვაძე) sülalesinden ailelerin yaşadığını göstermektedir. Bu sülale adının türediği "mogvi" (მოგვი) kelimesi ise, Gürcü diline Zerdüştî din adamına verilen isimdir."მოგვი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt.  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Mogta ve Mokda biçiminde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlıca nüfus defterinde Mogta (موكتە) şeklinde geçer.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 18.  Yüksek lisans tezi 1886 nüfus sayımında Rus idaresi köyün adını Gürcücesine benzer biçimde Mokvta (Моквта) şeklinde kaydetmiştir. Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca kaynakta ise, Mokda (موقدا) olarak yazılmıştır.

Mogvta köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar Şavşeti bölgesini 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürüclerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki yöneticisi de İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi.Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16.  ISBN 978-9941-407-11-6.

Mogvta, 1835 Osmanlı nüfus defterinde "Mogta" adıyla Çıldır Eyaleti'ne bağlı Şavşat (Satlel) sancağının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği Mogta köyünde 53 hanede 148 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Mogta'nın toplam nüfusunun yaklaşık 296 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu sırada Sataplia ve Şindoba birer mahalle olarak Mogta köyüne bağlıydı. Sataplia'da 6 hanede 15 erkek ve Şindoba'da 6 hanede 12 erkek kaydedilmiştir.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 39-44.  Yüksek lisans tezi

Mokvta köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Mokvta (Моквта) adıyla kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Anklia nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Mogvta'daki 49 hanede, 145'i erkek ve 152'si kadın olmak üzere, 297 kişi yaşıyordu. Mogvta köyü bu tarihte üç mahalleden oluşuyordu. "Nomara" mahallesinde 2 hane, "Romiet" mahallesinde 5 hane ve "Suni-ogulari" mahallesinde 3 hane bulunuyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte köyde Romieti (რომიეთი), Abrameti (აბრამეთი), Lomara (ლომორა) gibi Gürcüce yer adları bugüne ulaşmıştır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 187.   ISBN 978-9941-9123-9-9

Mogvta köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Mogvta köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Mogvta, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde "Mokta" adıyla Şavşat kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu, 223'ü kadın ve 240'ı erkeke olmak üzere, 71 hanede yaşayan 463 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştır. Mogvta veya Mokta Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Savaş olarak değiştirilmiştir. Savaş, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının Merya nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 639 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 170. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 1.073 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 492 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

 Coğrafya 
Savaş köyü, Artvin il merkezine 75 km, Şavşat ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır. Çiftlik, Yamaçlı, Otluca, Çavdarlı, Çayağzı Üzümlü ile Ardanuç'a bağlı Kutlu Köyü ve Hisarlı köyleriyle komşudur.

 Nüfus 
 	Yıl		Toplam		Erkek		Kadın2020198  101  97  2019205  107  98  2018231  122  109  2017174  92  84  2016174  90  84  2015182  93  69  201470  71  141  2013107   105   212  2012100 97    197  201199  102  201  2010110  112  222  2009103  108  211  2008122  111  233  2007120  105  2251922463223240

Kaynakça

 Dış bağlantılar 

 Savaş Köyü
 Köye ait internet sayfaları:
savas.org.tr/
www.mokta.com

Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Şavşat belde ve köyleri