Balalan, Yusufeli

Balalan, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Balalan köyünün eski adı Arcevani'dir. Gürcüce bir yer adı olan Arcevani'nin (არჯევანი), Gürcü sülale adı Arcevanidze'den (არჯევანიძე) geldiği tahmin edilmektedir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 491.  ISBN 978-9941-25-828-2 Nitekim Matiane Kartilsay (მატიანე ქართლისაჲ) adlı Gürcü tarihinde verilen bilgiye göre 1028 yılında Şavşeti'deki Tzepta Kalesi'ni Bizanslılara teslim eden kişi de Arcevani adında biriydi. Gürcistan'da günümüzde de Arcevani köy ve dağ adı olarak varlığını korumaktadır. Arcevani Türkçeye Arcevan şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Arcevan (ارجوان) olarak geçer.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 328.  Yüksek lisans teziTrabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 358, ISBN 9789157871117.

Arcevani köyünün yer aldığı tarihsel Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tamamen yıkılmış olan iki kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 92-93  ISBN 978-9941-9470-8-7

Arcevani köyü, Osmanlı idaresinde önce Livane sancağına, bir süre sonra da Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır. Nitekim 1835 Osmanlı nüfus defterine göre bu eyaletin Livane-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesine bağlıydı. Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu sayımda, "Arcevan nahiye" (ارجوان ناحیە) olarak kaydedilen köyde 34 hanede 81 erkek yazılmıştır. Arcevan'a bağlı Zeviskal (زوسقال) mahallesinde ise, 16 hanede 69 erkek kaydedilmiştir. Merkez mahalle olarak nitelenebilecek "Nefs-i Arcevan"da (نفس آرجوان) da 28 hanede 110 erkek bulunuyordu. Toplamda 78 hanede 260 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 520 kişiden oluştuğu söylenebilir.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 176-185.  Yüksek lisans tezi

Arcevani köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Lazistan sancağının Livana kazasına bağlıydı. Nüfusu 26 hanede yaşayan 85 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu kaydettiği bilinmektedir. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu eklenince, Arcevani'de 170 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 öküz, 50 inek, 470 keçi ve 300 koyun yazılmıştır. Bu tespitte Zeviskal ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 359, ISBN 9789157871117. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan anlaşmayla 1878'de Livana kazası Rusya'ye bırakılınca, Arcevani köyü Erzurum vilayeti Kiskim kazasına bağlandı.

Arcevani köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Arcevan (آرجوان) şeklinde yazılmıştır. Bu sırada bu yerleşim, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. 1940 genel nüfus sayımında "Arcivan" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 336 kişiden oluşuyordu. Arcevani veya Arcivan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Balalan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Balalan köyünün nüfusu 413 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 113 kişi okuma yazma biliyordu.

Arcevani köyünde, biri Konalar mahallesinde, diğeri "Kilise Sırtı" adlı mevkide olmak üzere, iki kilisenin varlığı bilinmektedir. Köyün Cami mahallesindeki “Kilise Sırtı” denilen yerde bulunan kiliseden küçük duvar parçaları ile birkaç adet kesme taş kalmıştır. “Konalar” mahallesindeki diğer kiliseden ise, bugüne sadece küçük kalıntılar ulaşmıştır. Bu kalıntılardan kilisenin harç kullanılarak inşa edildiği anlaşılmaktadır.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 318, ISBN 9786058624818.

 Coğrafya 
Balaln, Artvin il merkezine 150 km, Yusufeli ilçe merkezine 45 uzaklıktadır.

 Nüfus 

Yıllara göre köy nüfus verileri 2024 73 2023 78 2022 88 2021 96 2020 97 2019 105 2018 123 2017 82 2016 86 2015 85 2014 104 2013 99 2012 79 2011 87 2010 94 2009 99 2008 106 2007 113 2000 115 1990 301 1985 334

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti