Meşeli, Şavşat

Meşeli, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Meşeli köyünün eski adı Dabatzvrili'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dabatzvrili (დაბაწვრილი), köy anlamındaki "daba" (დაბა) ile küçük anlamındaki "tzvrili" (წვრილი) kelimelerinden oluşur ve “küçük köy" anlamına gelir."დაბა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"წვრილი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Türkçeye Dabazril (راباذريل) olarak girmiştir.Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye (Osmanlıca), 1927, s. 161

Dabatzvrili köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde tespit edilen dört kilise ve bir kale kalıntıları bu dönemden kalmış olmalıdır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 14-15.  ISBN 978-9941-9123-9-9Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 160-161, ISBN 9789941478178.

Dabatzvrili köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespiti sırsında Çıldır Eyaleti'ne bağlı İmerhevi sancağının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi amacıyla sadece erkek nüfusun tespit edildiği bu tarihte köyde 55 hanede 171 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 342 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu sırada köy Mirliva Hüseyin ile Mirliva Osman ait haslar olarak köy ikiye bölünmüştü.Hasan Hüseyin Alemdar - Çıldır Eyaleti İmerhev Sancağı 2771 Numaralı Nüfus Defteri’nin Çevirisi ve Değerlendirmesi, Rize, 2020, s. 109-114.  Yüksek lisans tezi

Dabatzvrili köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Dabatzvrili (Дабацврили) adıyla kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Dabatzvrili nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus sayımında, bu nahiyenin idari merkezi olan Dabatzvrili köyünde, 159'u erkek ve 156'sı kadın olmak üzere, 53 hanede 315 kişi yaşıyordu. Dabatzvrili köyü yedi mahalleyi kapsıyordu. Bu mahallelerden Agara'da 7 hane, "Demurçilar-meglesi"nde 11 hane, "Kopadzelar"da 4 hane, "Yuna-ogulari"'de 7 hane, "Tavzet"te 14 hane, "Hiladzelar"da 5 hane ve "Çugadzelar"da 4 hane bulunuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. Dabatzvrili nahiyesi, Dabatzvrili köyü dışında, Meria, Balvana, Aşağı Sulesi, Yukarı Sulesi, Shlobani, Tsihia ve Şavketi köylerini kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 1,255'i erkek ve 1270'i kadın olmak üzere, 385 hanede yaşayan 2,525 kişiden oluşuyordu. İki hane dışında bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. İki hanede ise 19 kişi Gürcü olarak yazılmıştır.

Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Rus idaresi sırasında Artvin sancağını gezmiş, "Daba Tzvrili" (დაბა წვრილი) adıyla andığı köyü, Şavşeti bölgesinde Gürcüce adlar taşıyan yerleşimler arasında saymıştır.{Zakaria Çiçinadze, Müslüman Gürcüler ve Gürcistan'daki Köyleri (Gürcüce), Tiflis, 1913, s. 284. 

Dabatzvrili köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Dabatzvrili köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Dabatzvrili, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının Merya nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu, 225'i kadın ve 205'i erkeke olmak üzere, 77 hanede yaşayan 430 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştı. Dabatzvrili veya Dabazril Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Meşeli olarak değiştirilmiştir. Meşeli, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının Merya nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 561 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 170. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 939 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 419 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Meşeli köyünün bugünkü sınırları içinde dört kilisenin bulunduğu bilinmektedir. Bunlardan biri Agara mahallesindeki köy kilisesiydi ve bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır. Ortadan kalkmış bir köy olan Tzinobani'dekş (Tzinubani) Tzinobani Kilisesi de bir köy kilisesiydi ve bu kiliseden günümüze yıkıntılar kalmıştır. Kiliseye ait kesme taşlar 2015 yılında köylülerden birinin evinin avlusunda bulunuyordu. Köyün merkezinin 500 m güneyinde, yolun kıyısında yer alan bir başka kilisenin yıkıntıları bugün de görülebilir. Merkez mahallesinin güneyinde Kopadzeler mahallesindeki ormanlık alanda bir tepede yer alan tek nefli Kopadzeler Kilisesi'nin bazı kısımları ayaktadır. Meşeli köyünün merkez yerleşiminin 2 kilometre güneyinde, bugün Okurlar denilen Tavzeti'deki köy kilisesi olan Tavzeti Kilisesi'nin günümüze sadece duvar parçası kalmıştır.

 Coğrafya 
Meşeli köyü, Artvin il merkezine 89 km, Şavşat ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Ormanlık bir alanda heyelan sonucunda ortaya çıkmış peribacaları, Meşeli köyünün doğal güzelliklerinden biri kabul edilmektedir.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 274 2020 276 2019 278 2018 291 2017 256 2016 260 2015 258 2014 221 2013 238 2012 251 2011 263 2010 232 2009 230 2008 246 2007 265 2000 412 1990 540 1985 653

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Şavşat belde ve köyleri