Irmakköy, Pazar

Irmakköy, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Irmak köyünün eski adı Mamakivati'dir.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009,  s. 109, ISBN  978-605-89094-0-3 Lazca bir yer adı olan ve Mamaçivati (მამაჭივათი) olarak da bilinen Mamakivati (მამაკივათი), Türkçeye Mamakivat veya Memakivat şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayet salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Mamakivat / Memakivat (مماكیوات) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

Mamakivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 57 hanede yaşayan 180 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 31 koyun, 16 keçi, 100 inek ve 11 öküz kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Mamakivati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymış, bu yerleşimin Dadivati ve Papilati köyleri arasında yer aldığını belirtmiştir.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 72, ISBN 9786055753634. Mamakivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiştir. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Rusça Mamakivat (Мамакиват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Mamakivati köyünde 77 hanede 479 kişi yaşıyordu.

Mamakivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Mamakivat" şeklinde yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 741 kişiden oluşuyordu. Ancak bu tarihte Atina kazasının adı Pazar kazası olarak değişmişti.Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 273. Mamakivati veya Mamakivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Irmak olarak değiştirilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 717. 1965 genel nüfus sayımında Irmak köyünün nüfusu 1.025 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 196 kişi okuma yazma biliyordu.

 Coğrafya 
Köy, Rize il merkezine 49 km, Pazar ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 614  2019 630 2018 583 2017 571 2016 559 2015 559 2014 546 2013 640 2012 679 2011 702 2010 708 2009 733 2008 630 2007 632 2000 652 1990 1.484 1985 1.591

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Pazar belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan