Karanfil (çiçek)

küçükresim|upright=1.18|Dianthus caryophyllus
Karanfil, karanfilgiller (Caryophyllaceae familyasının Dianthus cinsinden karşılıklı, ensiz, sivri yapraklara sahip otsu çiçekli bitkilerin ortak adıdır. Kuzey Afrika ve Güney Afrika'da birkaç tür ve Kuzey Amerika'nın kutup bölgesinde D. repens türü olmak üzere esasen Avrupa ve Asya'ya özgü yerel bitkidir. Akdeniz bölgesinde yetişen, ılıman ve sıcak iklimleri seven karanfil çiçeğinin üç yüze yakın farklı türü vardır. Bu türlerden yalnızca 70 kadarı ülkemizde yetişir.Karanfil çiçeği genellikle kırmızı, pembe, beyaz ve mor renklerinde olur. Boyu ise 20 ila 40 cm arasında değişebilir. Hem bahçede hem evlerde saksıda yetişebilen bir bitkidir. Evde yetişen bodur karanfiller yaklaşık 10 cm boyundadır.Karanfil çiçeği hem dayanıklı hem bakımı kolay bir bitkidir. Bahar aylarında çiçeklenir ve uzun ömürlü bir yapıya sahiptir. Karanfil çiçeği, iyi drene olmuş topraklarda verimli bir şekilde yetişir.

Toprağın pH değeri ise 6,5 ila 7,0 arasında olmalıdır. İyi bir toprak karışımı elde etmek için bahçe toprağı, kum ve turba karıştırılabilir.

Karanfil çiçeğinin güneşli ya da yarı gölgeli bir alana ihtiyacı vardır. En iyi sonuçların elde edilmesi için karanfil çiçeği her gün en az 6 saat güneş ışığı alan bir alanda yetiştirilmelidir.

Nemli toprağı sevmesine karşın, su birikintisi oluşacak kadar sulanmamaya özen gösterilmelidir. Sulama yapılması için toprağın yüzeyi hafifçe kurumuş olmalıdır. Aşırı sulama nedeniyle kök çürümesi yaşanması riski vardır.

Karanfil çiçeğinin, çiçek açma döneminde düzenli olarak gübrelenmesi gerekir. Bu süreçte tercih edilen gübre yüksek oranda fosfor içermeli ve çiçeklenme döneminin sonuna dek gübreleme işlemine devam edilmelidir.

Karanfil çiçeği, çiçekleri solana dek budanmaz. Solmuş çiçekler ise düzenli olarak budanmalı ve bitkinin yeni çiçekler üretmesi süreci teşvik edilmelidir.

Bitki her ne kadar soğuk havalara dayanıklı olsa da, sert donlara karşı korunması gerekir. Bunun için kış aylarında sulama işlemini azaltmak ve soğuk havalarda bitkiyi uygun şekilde korumak önemlidir.

Karanfil çiçeğinin doğru sulama yöntemiyle sağlıklı bir şekilde büyümesi ve çiçek açması sağlanabilir. Yanlış sulama yapılması durumunda ise bitkinin kökleri çürüyebilir, yaprakları dökülebilir ve bitki ölebilir.

Bu tür istenmeyen durumları önlemek için parmak testi yapılmalı ve toprağın nem seviyesi kontrol edilmelidir. Toprak nemliyse, bitkinin sulanmasına gerek yok demektir.

Genellikle haftada 1 ya da 2 kez sulama yeterli olsa da, sıcak havalarda ya da kuru iklimlerde bu sıklık artabilir.

Karanfil çiçeği sulanırken kireçsiz ve pH seviyesi 6,5. – 7,0 olan su tercih edilmelidir. Suyun oda sıcaklığında ya da hafif ılık olması; aynı zamanda klor, tuz ve diğer kimyasalları içermemesi gerekir.

 Tarifi 
Türler çoğunlukla otsu çok yıllık, birkaçı yıllık veya iki yıllık ve bazıları alçak alt çalı odunsu bazal gövdelidirler.Yapraklar zıt, basit, çoğunlukla doğrusal ve genellikle kuvvetli gloköz gri yeşil ila mavi yeşildir.
Dalcıkların ucunda tek tek ya da topluca bulunan çiçekleri beyaz, pembe ya da kırmızı renklidir. 
Her çiçek bir çanakçık oluşturan dört burgu yaprakçığıyla belirgindir. 
Çiçekleri tipik olarak fırfırlı veya pinked kenar boşluklu beş yapraklıdır ve (neredeyse tüm türlerde) soluk ila koyu pembedir. 
D. knappii türü mor merkezli sarı çiçeklidir. 
Bazı türleri özellikle de uzun ömürlü pembeler güçlü baharat kokularıyla bilinir.

Bahçe karanfili en ünlüsüdür. Bu karanfilin katmerli, yarı katmerli, alacalı ve hoş kokulu pek çok çeşidi vardır. Çok yıllık bir bitki olan bu karanfil türü kesme çiçek elde etmek için özellikle seralarda yetiştirilir ve çelikle üremesi sağlanır. Bahçe çeşitleri genellikle fideyle çoğaltılır ve iki yıllık ya da çok yıllık bitkiler gibi yetiştirilir.

Kır karanfili (Dianthus plumarius) çim gibi sık biten, çok zarif, küçük çiçekli, ince saçaklı ve taç yapraklıdır.

İki yıllık ya da bir yıllık olan Çin karanfili (Diantus sinensis) çok değişik çiçekli bitkidir.

İki yıllık ya da çok yıllık bir karanfil türü olan hüsnüyusuf da denen (Diantus barbatus) sap ucunda şemsiye biçimde toplu küçük çiçekler açan bir türdür.

Karanfil çiçekleri balgam söktürücü ve öksürük kesici olarak infusyon ya da şurup halinde kullanılır. Karanfiller çoğunlukla kuzey yarı kürenin ılıman bölgelerinde, özellikle Akdeniz havzasında yetişen bitkilerdir. 80 kadar cinsi 2.000'den fazla türü vardır.

 Türler 
Seçilen türler şunlardır:

 Ekoloji 
Karanfil türleri lahana güvesi, çift çizgili pug, büyük sarı alt kanatlı dahil olmak üzere Lepidoptera ve lychnis türlerinin larvalarınca besin bitkisi olarak kullanılır. Ayrıca Coleophoranın üç türü C. dianthi, C. dianthivora ve C. musculella (sadece D. superbus ile beslenir) sadece karanfille beslenir;

küçükresim|sağ|Dianthus alpinus
küçükresim|Sweet William Dwarf, Dianthus barbatus
küçükresim|sağ|Dianthus superbus

 Yetiştirilmesi 
1717'den beri karanfil türleri yaygın şekilde yetiştirildi ve melezleştirildi, bahçede ve çiçekçilik de kullanım için beyaz, pembe, sarı ve kırmızının tüm tonlarında çok çeşitli çiçekler şeklinde binlerce kültürde çiçek üretildi. Karanfil genellikle aşağıdaki ana gruplara ayrılır:-

 Bordür karanfilleri - dayanıklı, 60 cm'ye kadar büyüyen büyük çiçeklidir.
 Sürekli çiçek açan karanfiller - yıl boyunca çiçek açan, cam altında yetişen, genellikle teşhir amaçlı kullanılan,  olarak büyüyen çeşittir.
 Malmaison karanfilleri - yoğun "karanfil" kokusu için yetiştirilen, 70 cm^'ye kadar büyüyen 'Souvenir de la Malmaison' çeşidinden elde edilir.
 Eski moda pembeler yaz aylarında çiçek yığınlarıyla mavi-yeşil yapraklardan höyükler oluşturan yaprak dökmeyen uzun ömürlü bitkiler olup 45 cm'ye kadar büyür.
 Modern pembeler - 45 cm'e kadar büyüyen, genellikle yılda iki veya üç kez çiçek açan yeni çeşitlerdir.
 Alp pembeleri - mat oluşturan çok yıllık bitkilerdir, taş döşeli veya alp bahçeleri için uygun olup 10 cm'ye kadar büyür.

 Kültür 
Çiçeklerin dilinde, pembe Dianthus cesareti simgeler.

Dianthus gratianopolitanus - Çedar pembesi - yabani bitki örtüsünü koruma yardım kuruluşu Plantlife tarafından yapılan bir anketin ardından 2002 yılında Somerset'in ilçe çiçeği olarak seçildi.Plantlife website County Flowers page.  Dianthus japonicus, Hiratsuka, Kanagawa, Japonya'nın resmi çiçeğidir.

Japonya'da Dianthus superbus - saçaklı pembe veya nadeshiko - geleneksel ideal kadın arketipini tanımlamak için Yamato-nadeshiko teriminde kullanılır.

 Galeri 

 Kaynakça 

*
Kategori:Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar