Anaçlı, Ardanuç

Anaçlı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Anaçlı köyünün eski adı Ançgora'dır. Ançgora (ანჩგორა) adı Ançisgora'dan (ანჩისგორა) değişime uğramış olabilir. "Gora" (გორა) Gürcü dilinde tepe demek olup Ançgora da "Ança Tepesi" anlamına gelir."გორა" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary / დიდი ქართულ-ინგლისური ლექსიკონი, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Nitekim bu yerleşim Ança köyünün yakınlarında yer alır. Ançgora, 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterleri ile 1835 Osmanlı nüfus defterinde, aynı şekilde Ançgora (انچكورە) olarak geçer.Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s. 224, ISBN 978-605-288-814-8  Muvahhid Zeki ise, 1927'de yayımlanan Osmanlıca kitabında köyün adını Ançkora (آنچقورا) şeklinde yazmıştır.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 114.

Ançgora'nın yer aldığı Klarceti, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. Muhlaneti (მუხლანეთი), Didkana (დიდყანა), Kodishevi (კოდიხევი), Naplati (ნაფლატი), Ahalta (ახალთა), Ortabaği (ორთაბაღი), Dumaskedi (დუმასქედი) ve Zakareti (ზაქარეთი) gibi Gürcüce yer adları da köyün eski bir Gürcü yerleşim yeri olduğuna işaret etmektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 181  ISBN 978-9941-9123-9-9

Ançgora, 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasına bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu  27 Hristiyan haneden oluşuyordu. Her hanede ortalama 5 kişinin yaşadığı kabul edilirse, köyün nüfusunun 135 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Sonraki yirmi yıl içinde köyün nüfusu iyice azalmış, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre 14 haneye düşmüştü. Bu tarihte de köyde henüz Müslüman olmuş hane mevcut değildi. Ançgora halkının daha sonra Müslümanlaştığı anlaşılmaktadır.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35  ISBN 978-9941-0-8969-5

Ançgora köyü, 1835 nüfus defterine göre Çıldır Eyaleti'nin Ardanuç livasına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla yapılan bu nüfus tespitinde köyde 29 hanede 90 erkek yazılmıştır. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün yaklaşık nüfusunun 180 kişi olduğu ortaya çıkar.Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s. 121-124, ISBN 978-605-288-814-8 Köyün halkının Gürcülerden oluştuğu, 1886 tarihli Rus nüfus sayımından anlaşılmaktadır.

Ançgora köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sona, 93 Harbi’nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Ançkora (Анчкора) şeklinde kaydettiği köy, Artvin sancağının Ardanuç kazasına bağlı Ança nahiyesinin dört köyünden biriydi. Köydeki 52 hanede, 156'sı erkek ve 142'si kadın olmak üzere, 298 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu.

Ançgora, Rus egemenliğinin ardından, 1918-1921 arasında bağımsız olan Gürcistan'ın sınırları içinde yer aldı. Gürcistan'ı işgal eden Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Ançgora köyü 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespitinde, bu livaya bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 39 hanede yaşayan 380 kişiden oluşuyordu. 1886 tarihinde Gürcü olarak kaydedilmiş olan nüfusu bu sayımda "Türk" olarak yazılmıştır. Ançgora veya Ançkora Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Anaçlı olarak değiştirilmiştir. Anaçlı köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinde Artvin kazasına bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 457 kişiden oluşuyordu.  1965 genel nüfus sayımında Ardanuç ilçesinin Aşağıırmaklar bucağına bağlı köyde 528 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.

Ançgora, Ardanuç ilçesinde, Gürcü Kolu olarak adlandırılan bölgede Gürcü dilinin konuşulduğu son köylerden biri olarak bilinir.

 Coğrafya 
Anaçlı köyü, Artvin il merkezine 53 km, Ardanuç ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır.

 Nüfus 

Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 96 2020 108 2019 108 2018 84 2017 62 2016 67 2015 71 2014 73 2013 80 2012 74 2011 74 2010 68 2009 68 2008 68 2007 57 2000 142 1990 190 1985 301 1922 380 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Köy Tanıtım Sitesi

Kategori:Ardanuç belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Gürcü Kolu