Kurudere, Şavşat

Kurudere, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kurudere köyünün eski adı Morğele'dir. Gürcüce bir yer adı olan Morğele (მორღელე), "tomruk dere" anlamına gelir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 194. ISBN 9786058624818.
1835 tarihli nüfus defterinde Morgel, Artvin vilayeti üzerine 1927 tarihli bir yayında ise Morğel (مورغل) olarak geçer.

Morğele, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Şavşeti bölgesi yazılı kaynaklarda ilk kez 8. yüzyılda geçer. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Sonraki dönemde Şavşeti bölgesi Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır.

Morğele veya Morgel köyü, Osmanlı idaresinin vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla 1835'te sadece erkek nüfusun tespiti sırasında Şavşat (Satlel) sancağının köylerinden biriydi. Bu deftere göre köyde 21 hanede 56 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Morğele köyünün nüfusunun yaklaşık 112 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tarihte köyün nüfusu Müslüman ahaliden oluşuyordu.

Morğele köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Morgel (Моргель) adıyla kaydettiği köy, Artvin Okrugu'nun Şavşet-İmerhevi kazası  içinde yer alıyordu. Bu kazaya bağlı Satlel-Rabat nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. 1886 yılındaki nüfus tespitine göre Morgel köyündek, 82'si erkek ve 93'ü kadın olmak üzere 30 hanede 175 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. "Gogor-ogli" (Gogoradze) mahallesi 8 hane, “Gorgin-ogli” (Gorginidze) mahallesi 6 hane, "“Çala-Çalati” mahallesi 2 hane ve "Yukarki" mahalle 14 haneden oluşuyordu.

Morğele, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Morğele köyü de fiilen Türkiye'ye katıldı. Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Morğele'yi de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Moreğele, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında "Morğel" adıyla Şavşat kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu, 200'ü kadın ve 173'ü erkek olmak üzere 56 hanede yaşayan 373 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusunun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Morğele veya Morğel Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Kurudere olarak değiştirilmiştir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 2010 (Birinci basım 1927), s. 188, ISBN 9789944197526. Kurudere, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetine bağlı Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 401 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 169. 1965 genel nüfus sayımında Kurudere köyünde 526 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 297 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

 Coğrafya 
Köy; Artvin il merkezine 74 km, Şavşat ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 115 2020 119 2019 117 2018 128 2017 113 2016 117 2015 125 2014 99 2013 140 2012 151 2011 159 2010 130 2009 139 2008 132 2007 127 2000 172 1990 349 1985 404

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şavşat belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti