Derebaşı, Pazar

Derebaşı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Derebaşı köyünün eski adı Tzukita (წუკიტა) veya Tsukita (ცუკიტა) olarak bilinir.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009,  s. 125, ISBN  978-605-89094-0-3 Bu yer adı Türkçeye Sukita şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilyati salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sukita (سوقیطە) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 372, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.

Tsukita veya Tzukita köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 40 hanede yaşayan 125 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 48 koyun, 95 keçi, 35 inek, 11 öküz, 5 manda ve 5 at kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 371, ISBN 9789157871117.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında köyün adını "Mtsukita" şeklinde yazmıştır. Bu tarihte Atina kazasında 69 köy bulunuyor ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduyordu. Mtsukita köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 72, ISBN 9786055753634. Köy, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçmiş ve bir süre Rus idaresinde kalmıştır. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze'nin Tzukita (წუკიტა) şeklinde yazdığı köydeki 50 hanede 261 kişi yaşıyor ve nüfusun çoğunluğu Lazlardan oluşuyordu.

Tsukita veya Tzukita köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, "Sukita" adıyla Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 498 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 340. Tzukita veya Sukita Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Derebaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Derebaşı köyünün nüfusu 944 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 342 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde Seydioğlu Camisi olarak da bilinen, 1902 yılında yapılmış ve 1976 ve 1986 yıllarında onarımdan geçmiş bir cami bulunmaktadır.

 Coğrafya 
Köy; Rize il merkezine 45 km, Pazar ilçe merkezine 8 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 417  2019 411 2018 454 2017 370 2016 393 2015 377 2014 322 2013 402 2012 406 2011 424 2010 414 2009 424 2008 426 2007 444 2000 513 1990 1.131 1985 1.454

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Pazar belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan