Taşkıran, Yusufeli

Taşkıran, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Taşkıran köyünün eski adı Zğapori (ზღაპორი) olarak bilinir.Mirian Maharadze ve Zaza Şaşikadze, "იუსუფელის რაიონი" (Yusufeli İlçesi), Tiflis, 2022, s. 95. ISBN 978-9941-33-351-4Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 102.  ISBN 978-9941-25-828-2 Bu yer adı Türkçeye, muhtemelen Gürcüceden Zğabor veya Zğapor şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde Zğabor (زغابور) ve 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Zğapor (زغاپور) olarak geçer.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 328.  Yüksek lisans teziTrabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 359, ISBN 9789157871117. Ancak köyün adının Osmanlıca yazılığı yaygın biçimde "Zığapor" şeklinde okunmuştur.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 170.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 277, ISBN 978-605-5708-85-6.

Zğapori köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tespit edilen Cevaneti (ჯევანეთი), Gozaneti (გოზანეთი), Şavlağeti (შავლაღეთი), Vani (ვანი), Akaketi (აკაკეთი), Bunara (ბუნარა), Gasmaliketi (გასმალიქეთი), Girgoleti (გირგოლეთი), Vaketi (ვაკეთი), Oçvanketi (ოჭვანკეთი), Sura (სურა), Satibe (სათიბე) ve Ubani (უბანი) gibi Gürcüce mikro yer adları bu dönemden kalmış olmalıdır.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 496.  ISBN 978-9941-25-828-2

Zğapori veya Zğapor köyü, 1835 yılında Osmanlı nüfus defterinde Zğabor (زغابور) biçiminde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağının Livane kazasına bağlıydı. Vergi ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 126 hanede 366 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Zğapor köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 732 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bir vakıf köyü olan Zğapori bu sırada Bunara (ბუნარა), Tuhat (თუხათი), Cevanet (ჯევანეთი), Musioğlu, Gozanet (გოზანეთი), Şavlağet (შავლაღეთი), Halaçoğlu, Bağyancılar, Van (ვანი) ve Sarıgöl mahallelerinden oluşuyordu.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 232-245.  Yüksek lisans tezi

Zğapori veya Zğapor, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nin sancaklarından biri olan Lazistan sancağına bağlı Livane kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 88 hanede 357 kişi kaydedilmiştir. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte, bu nüfusunun sadece erkek nüfusu olması ihtimali vardır. Ertesi yıl başlayan 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Livane kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca, Zğapor köyü Kiskim kazasına bağlanmıştır.

Zğapori veya Zğapor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Zğapor (ذغاپور) yerine sehven "Dğayor" (دغایور) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. 1940 genel nüfus sayımında ise, Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 936 kişiden oluşuyordu. Zğapori veya Zğapor "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sarıgöl olarak değiştirilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 788.  Nitekim köyün adı 1960 genel nüfus sayımında Sarıgöl olarak geçer. Sarıgöl aynı zamanda dokuz köyden oluşan bucaktı ve Sarıgöl köyü bu bucağın merkeziydi.1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 76. Kısa bir süre sonra köyün adı, burada yetişmiş çok taş ustası olduğu için Taşkıran olarak yeniden değiştirilmiştir.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 367, ISBN 9786058624818. 1965 genel nüfus sayımında Taşkıran köyünün nüfusu 1.668 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. Nüfusu 8.622 kişiden oluşan Sarıgöl bucağında ise sadece 1.711 kişi okuryazardı.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 90.

 Coğrafya 
köy; Artvin il merkezine 129 km, Yusufeli ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 314 2020 327 2019 346 2018 382 2017 332 2016 358 2015 369 2014 380 2013 383 2012 364 2011 382 2010 381 2009 406 2008 435 2007 515 2000 617  1990 963 1985 1.206

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti