Arılı, Fındıklı

Arılı, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Arılı ve Gürsu köylerinin ortak eski adı Pitshela'dır. Arılı Deresi ise Lazca "Pitshela Tzkari" (ფიცხელა-წკარი) olarak bilinir. Kültür tarihçisi Nikolay Marr da köyün adını Pitshela (ფიცხელა) biçiminde yazmıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 76, ISBN 9786055753634. Bu yer adı, söz konusu derenin akışına bağlı olarak, hızlı anlamına gelen Gürcüce "pitsheli" (ფიცხელი) kelimesinden türemiş olabilir."ფიცხელი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Pitshela tek yerleşimken, sonradan "Yukarı Pitshela" ve "Aşağı Pitshela" olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bu yer adı Türkçeye Pishela şekinde girmiştir. Nitekim bugün Arılı adını taşıyan köy, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde sadece Pishela (پسخلا) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Piskala-yı Süfla (پسقالا سفلا)  şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 622.

Pitshela köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağda Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra bu bölgeyi, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7

Pitshela köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 68 hanede yaşayan 135 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 155 koyun ve keçi, 207 inek ve 8 öküz tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

Aşağı Pitshela veya Pishala köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde, "Pitshala Süfla" (ფიცხალა ს.) şeklinde not ettiği köyde 81 hanenin yaşadığını yazmıştır. Vitze'ye (ვიწე) bağlı olan köyde ayrıca 38 hane Hemşinli nüfusu olduğunu belirtmiştir. Nikolay Marr da 1910 yılında Aşağı Pitshala'da Lazların dışında Hemşinlilerin de yaşadığını ifade etmiştir. Marr'ın verdiği bilgiye göre, köyün solundan akan "Pitshela Tzkari", sağından akan "Mzuğu Tzkari"ile (მზუღუ წკარი) birleşiyor ve daha aşağıda Vitze Deresi'ne katılıyordu.

Aşağı Pitshela köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Pishalaisüfla" olarak yazılmış olan köy, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Viçe nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 529 kişiden oluşuyordu. Aşağı Pitshela köyü 1945 genel nüfus sayımında da "Pisholasüfla" olarak geçmesine rağmen, 1950 genel nüfus sayımında Arılı adıyla kaydedilmiştir. Bu iki tarih arasında köyün adının Arılı olarak değiştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır.1945 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 1591950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 137. 1965 genel nüfus sayımında Arılı köyünün nüfusu 649 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 334 kişi okuma yazma biliyordu.

Coğrafya
Arılı köyü, Rize il mekezine 69 km, Fındıklı ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Köydeki Zanna, Bulizeni, Damcuma ve Pazine mahallelerinin adları Lazcadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 387  2019 426 2018 482 2017 275 2016 268 2015 294 2014 310 2013 282 2012 262 2011 296 2010 276 2009 265 2008 264 2007 281 2000 369 1990 558 1985 635

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Fındıklı belde ve köyleri