Sakarya, Ardanuç

Sakarya, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Eski adı Sagara'dır.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 225, ISBN 9786055708856. Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan köyü Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiğinden hareketle  bu adın Türkçeye Gürcüce Sagara / Sağara'dan (საგარა / საღარა) girdiği söylenebilir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 151  ISBN 978-9941-9123-9-9 Bu yer adı Türkçe Sakara (سقارا) olarak da yazılmıştır. Sağara'daki kilisenin varlığı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği yerlerde halk Müslümanlaştırıldığı için köylerde yeni kiliseler yapılmamıştır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterlerinde de köyün adı geçmektedir.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35  ISBN 978-9941-0-8969-5

Sagara'nın yer aldığı Klarceti bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturuyordu. Osmanlılar bu bölgeyi ve Sagara köyünü 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 19 haneden oluşuyordu. 17 hane Hristiyan, 2 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Her hanede ortalama 5 kişinin yaşadığı kabul edilirse, köyün nüfusunun 95 kişiden oluştuğu söylenebilir. Sonraki yirmi yıl içinde köyün nüfusu 1 hane artmış olarak 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterinde 20 hane kaydedilmiştir. Bu tarihte ise, 9 hane Hristiyan, 11 hane Müslüman olarak yazılmıştır. Sagara köyünün Müslümanlaşma sürecini 17. yüzyılda tamamladığı bu kayıtlar üzerinden söylenebilir.

Sagara, uzun süre Osmanlı sınırları içinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nde (1877-1878) Ruslar tarafından ele geçirildi. Rus idaresinin Sagara (Сагара) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Gümüşhane nahiyesinin üç köyünden biriydi. 1886 yılındaki tespite göre nüfusu 658 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamının "Türk" olarak kaydedilmiş olması, Sagara'nın Hristiyan nüfusunun Müslüman olduktan sonra asimile olduğunu da göstermektedir.

Sagara, Birinci Dünya Savaşı'nın sonuna doğru Rusların bölgeden çekilmesinden sonra bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sürerken, köyün de yer aldığı Artvin-Ardahan bölgesi fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Moskova Antlaşması'yla da köy yeniden Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41. Sağara, 1922 nüfus cetveline göre Artvin livasının (sonra vilayet) Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve köyde 26 hanede 98 kişi yaşıyordu. Sagara'nın adı 1925 yılında Sakarya olarak değiştirildi.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumatı Umumiye, 2010 (Birinci basım 1927), s. 142, ISBN 9789944197526. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Sakarya (Sagara)" biçiminde geç döneme kadar resmi yayınlarda kullanılmıştır.

Sagara'da, biri kilise ve diğeri kale olmak üzere iki tarihsel yapının kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Kunia mahallesinde bulunan ve tek nefli köy kilisesi olan Sagara Kilisesi ile aynı mahallede kayalık bir tepede yer alan Sagara Kalesi neredeyse tamamen yıkılmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 145, 301, ISBN 9789941478178.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 151, 167  ISBN 978-9941-9123-9-9

 Coğrafya 
Sakarya köyü, Artvin il merkezine 52 km, Ardanuç ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021  170 2020  158 2019  153 2018  125 2017  137 2016  115 2015  122 2014  128 2013  139 2012  121 2011  135 2010  131 2009  135 2008  130 2007  119 2000 222 1990 364 1985 391

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardanuç belde ve köyleri
Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti