Soğanlı, Ardanuç

Soğanlı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Soğanlı köyünün eski adı Suagara'dır. Bu yer adı Gürcüce Suagara'dan (სუაგარა) Türkçeye girmiştir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 84  ISBN 978-9941-9123-9-9 Nitekim Artvin vilyati üzerine 1927'de yayımlanmış olan Osmanlıca bir kaynakta köyün adı Suagara (صوآقارا) olarak geçer. Bugünkü Soğanlı köyü, Suagara'nın yanı sıra eski Cuğo (ჯუღო) köyünü de kapsamaktadır.

Suagara köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alıyordu. Erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü devletleri yönetiminde olan bu yerleşmeleri Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında, Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Suagara Kalesi ve Mekereti Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.

Osmanlı idaresinin 1574 ve 1595 tarihli tahrir defterlerinde Cuğo köyü geçtiği halde Suagara yer almamıştır.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 35  ISBN 978-9941-0-8969-5 Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde Suagara köyünde 15 hanede 46 erkek tespit edilmiştir. Osmanlı idaresi geleneksel olarak sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Bundan dolayı bu yerleşmelerin toplam nüfusunu tespit etmek için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Suagara'nın nüfusunun 92 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 39  ISBN 978-9941-0-8969-5

Suagara köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda Rusların eline geçti. Rus idaresinde bu yerleşim Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasının (uçastok) Bica nahiyesinde (сельское общество: kırsal topluluk) yer alıyordu ve nüfusu 163 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu "Türk" olarak kaydedilmiştir. Oysa Eklevana (ეკლევანა), Anza (ანზა), Sakepiri (საკეპირი), Kantelauri (ქანთელაური), Mekereti (მექერეთი), Pareheti (ფარეხეთი), Dzegistskaro (ძეგისწყარო) gibi Gürcüce yer adları, bu köylerin Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 182, 190  ISBN 978-9941-9123-9-9

Suagara köyü, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükûmeti Artvin ve Ardahan bölgelerinden çekildi ve köy fiilen Türkiye'ye katıldı. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da bu yerleşim Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Suagara köyü, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında bu livanın merkez kazasına bağlı Ardanuç nahiyesinin sınırları içindeydi. Suagara'da 24 hande 77 kişi yaşıyordu. Köyün adı Türkçe olmadığı için 1925 yılında Soğanlı olarak değiştirildi.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927), s. 141-142, ISBN 978-9944-197-52-6. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Suagara köyü Soğanlı olarak yazılmışken, Cuğo köyü "Benekli" adıyla kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 78. Soğanlı köyü, 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 229 kişiden oluşuyordu. Suagara adı daha sonra "Süara" biçiminde yazılmış ve bu ad, köyün yeni adıyla birlikte geç döneme kadar resmi kayıtlarda "Soğanlı (Süara)" biçiminde kullanılmıştır.

Soğanlı, Ardanuç ilçesinde en çok tarihsel yapı barındıran yerleşmelerden biridir. Bugünkü Soğanlı köyünün bir parçası olan Suagara'da bir kale ve bir kilise, Cuğo'da bir kale, bir kilise ve iki eski köprü bulunmaktadır. Bu yapılar büyük oranda yıkılmıştır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 84-89, 146  ISBN 978-9941-9123-9-9

 Coğrafya 
Soğanlı köyü, Artvin il merkezine 35 km, Ardanuç ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021  98 2020  114 2019  137 2018  127 2017  94 2016  91 2015  90 2014  101 2013  112 2012  97 2011  100 2010  116 2009  150 2008  172 2007  129 2000 250 1990 315 1985 413

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardanuç belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti