Başköy, Arhavi

Başköy, Artvin ilinin Arhavi ilçesine bağlı bir köydür. Ortacalar Bucağına bağlıdır.

 Tarihçe 

Köyün bilinen en eski Türkçe adı Başköy'dür. Artvin ilinde, Hopa ilçesindeki  Başköy gibi bu adı taşıyan başka köyler vardır. Geç dönemde ortaya çıkmış olan bu ad, bir bölgede üst kesimde bulunan yerleşmelere verilmiştir.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 194  ISBN 978-9941-0-8969-5 Başköy, 1835 tarihli Arhavi Nüfus Defterinde ve 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde "Orci Başköy" (اورجی باشكوی) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366, ISBN 9789157871117. Köyün adı daha sonraki kaynaklarda da "Orcubaşköy" ve "Orcibaşköy" biçiminde yazılmıştır.

Başköy'ün bulunduğu bölge, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. Arhavi, Osmanlı döneminde Lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. Başköy'ün yer aldığı Arhavi, erken Osmanlı kayıtlarında Trabzon sancağına bağlı Arhavi kazası olarak geçer. Arhavi kazası, 1486 yılında Arhavi-Laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, Arhavi-Laz, Gonio, Vilayet-i İskele ve Vilayet-i Bağobit nahiyelerinden oluşuyordu. 17. yüzyılın son çeyreğinde (1681/182) Osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği bir tahrirde, "Başköy" adını taşıyan yerleşme, Orçı köyüyle birlikte "Orçı-Başköy" olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Orçi-Başköy, Arhavi kazasına bağlı Arhavi nahiyesinin en içi kesimde bulunan yerleşmesiydi.

1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Başköy, "Orci Başköy karyesi" adıyla Trabzon vilayetinin Lazistan sancağı içinde Hopa kazasına bağlı Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 87 hanede yaşayan 209 kişi olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için erkek sayısı kadar kadın eklemek gerekir. Bunun sonucunda Başköy'de yaklaşık 418 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. Hane başına 4,8 kişinin düşmesi, ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. Tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 100 keçi/koyun, 407 inek ve 5 öküz olarak tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366,367, ISBN 9789157871117.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Başköy (باش كوی) olarak kaydedilmiş olan yerleşme, Rize vilayetinin Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621. 1935 genel nüfus sayımında "Orcubaşköy" olarak yazılmış olan yerleşme, Artvin vilayeti yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasının Arhavi nahiyesinin bir köyü olarak geçer. Bu tespite göre köyün nüfusu 332 kişiden oluşuyordu. Bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında Başköy adıyla Arhavi kazasının merkez nahiyesine, 1960 genel nüfus sayımında da Arhavi ilçesinin Oratacalar bucağına bağlı köy olarak kaydedilmiştir.

Eskiden ayrı bir köy olan ve sonra Başköy'e bir mahalle olarak bağlanan Nobağleni, 1959 yılında yeniden ayrı bir köy haline getirilmiştir.

 Coğrafya 
Başköy, Artvin il merkezine 89 km, Arhavi ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır.

 Nüfus 

Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 154  2019 159 2018 228 2017 121 2016 115 2015 120 2014 142 2013 179 2012 102 2011 99 2010 91 2009 106 2008 106 2007 37 2000 99 1990 152 1985 222

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Yerelnet


Kategori:Arhavi belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan
Kategori:Türkiye'deki Laz yerleşimleri