Aşağıdurak

Aşağıdurak, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Aşağıdurak ile Yukarıdurak köylerinin eski ortak adı Dzğemi'dir. Aşağıdurak köyü Tzaleni Dzğemi (წალენი ძღემი), Yukarıdurak köyü de Cileni Dzğemi (ჯილენი ძღემი) olarak bilinir. Dzğemi adı Zğemi (ზღემი) şeklinde de yazılmıştır.İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 130, 147, ISBN  978-605-89094-0-3 Bu yer adı Türkçeye de Zğem (زغم) olarak girmiştir. Ancak 1876 Trabzon vilayeti salnamesinin yeni basımında "Zoga", 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ziam" şeklinde okunmuştur.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 372, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 620.

Dzğemi veya Zğemi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua,  Tiflis, 2006, s. 22.  ISBN 99940-61-43-7 Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Zğem-i Süfla (Aşağı Zğem) köyü  Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 78 hanede yaşayan 300 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 69 koyun, 126 keçi, 150 inek ve 15 öküz kaydedilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 373, ISBN 9789157871117.

Aşağı Dzğemi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle "Tzaleni Dzğemi" (წალენი ძღემი), Rus alfabesiyle "Zgemi Sufla" (Згеми-Суфла) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 173 hanede 963 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Aşağı Dzğem köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 74, ISBN 9786055753634.

Zğem-i Süfla veya Aşağı Zğemi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Zeğnisüfla" şeklinde kaydedilmiş olan Aşağı Zğemi köyü, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 993 kişiden oluşuyordu. Zğemi veya Zğem Türkçe olmadığı için Aşağı Zğemi köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağıdurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aşağıdurak köyünün nüfusu 880 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 227 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 524.

 Coğrafya 
Köy; Rize il merkezine 68 km, Ardeşen ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Aşağıdurak Yaylaları ve sınırları içinde bulunana Kaçkar Dağı zirvesi ve Çiftegöl, Soğanlı Gölü gibi turistik özellikler taşıyan krater gölleri bulunmaktadır. Tabrika Yaylası da bu köye oldukça yakındır. Köyde Çirihinci Mahallesi bulunmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 201  2019 196 2018 651 2017 358 2016 377 2015 390 2014 430 2013 464 2012 406 2011 485 2010 416 2009 480 2008 453 2007 359 2000 833 1990 1.578 1985 1.696 1876 300Murat Ümit Hiçyılmaz, “Ardeşen Nüfus Kütüğü 1842 Ardeşen Sülaleleri”, Ardeşen Belediyesi Kültür Sanat Tanıtım Eserleri Serisi-13, 2011, Rize, ss. 18-25 1842 249 (erkek nüfus)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Kategori:Ardeşen belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan