Demirdöven, Yusufeli

Demirdöven, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 
Demirdöven köyünün eski adı Zemvan / Zemvani'dir. Gürcüce bir yer adı olan Zemvani Zemovani'den (ზემოვანი) veya Zemo Ubani'den (ზემო უბანი) değişime uğramıştır. Her iki yer adı da “yukarı mahalle, yukarı köy” gibi bir anlama gelir. Nitekim köy, Parhali vadisinin yukarı (ზემო / zemo: yukarı) kesiminde yer alan köylerden biridir. Demirdöven köyünden sonra daha üst kesimde sadece bir köy, Yaylalar köyü bulunmaktadır.Tao (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 494, 694.  ISBN 978-9941-25-828-2Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 333, ISBN 9786058624818.

Zemovani, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinin köylerinden biriydi. Osmanlı kayıtlarında Zemvan (زمون) olarak geçen köyü Osmanlılar 1549 yılındaki Gürcistan seferinde Gürcülerden ele geçirdi. Köy, önce Livane sancağına, sonra Çıldır Eyaleti'ne bağlandı. 1835 yılında askerlik ve vergi amaçlı yapılan nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Livane kazasına bağlı bir vakıf köyüydü. Köyde, 63'ü Kldistavi mahallesinde olmak üzere, 96 hane bulunuyordu ve toplam 373 Müslüman erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 746 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Osmanlı Devleti'nin vilayet sistemine geçtiği 19. yüzyılın ikinci yarısında Zemovani, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının bir köyüydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 82 hanede yaşayan 310 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte bu tarihte de Osmanlı idaresi sadece erek nüfus tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Zemovani'nin toplam nüfusunun 620 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 30 öküz, 50 inek, 35 at, 600 keçi ve 512 koyun tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 359, ISBN 9789157871117. 93 Harbi (1877-1878) sonrasında Livana kazasının büyük bölümü Rusların eline geçince, Zemovani köyü Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına bağlandı.

Zemovani, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zemvan / Zemevan" (زموان) adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. 1940 genel nüfusu Çoruh vilayeti bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve adı "Zemevan" olarak kaydedilmişti. Bu sırada köyün nüfusu 1.134 kişiden oluluyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 170. Zemovani / Zemevan "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirdöven olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Demirdöven köyünün nüfusu 1.281 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 183 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 90.

Demirdöven köyünde 2009 ve 2010 yılında yapılan saha çalışmasında köylüler arasında artık Gürcü dilinin konuşulmadığı, ancak köylülerin bir Gürcü geçmişe sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, köyün mezraları, yaylaları, ormanları ve otlakları günümüzde de Gürcüce adlara sahiptir.Tao (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 494-495.  ISBN 978-9941-25-828-2

 Coğrafya 
Artvin il merkezine 143 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 38 km uzaklıktadır.

 Nüfus 

Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 71 2020 68 2019 72 2018 77 2017 65 2016 72 2015 84 2014 122 2013 111 2012 121 2011 158 2010 151 2009 145 2008 151 2007 152 2000 383 1990 873 1985 1.021

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti