Kayabaşı, Şavşat

Kayabaşı, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kayabaşı köyünün eski adı Turmanidze'dir. Gürcüce bir yer adı olan Turmanidze, Turmanidzeler (თურმანიძე) olarak bilinen Gürcü aile adından gelir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze de Turmanidzelerin aznauri ve tavadi ailesi olduğunu yazmıştır. Bu yer adı  Türkçeye Turmanize (تورمانیزە) olarak girmiştir.

Turmanidze, Orta Çağ'da tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kısmını oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alıyordu. Osmanlılar burayı 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürüclerden ele geçirmiştir. Köyde Patarağeleti (პატარაღელეთი), Kodistskaro (კოდისწყარო), Lelovani (ლელოვანი), Zedvake (ზედვაკე), Tetritskaro (თეთრიწყარო), Miçaçi (მიჭაჭი), Kortna (კორტნა) gibi yer adları da buranın bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 185.  ISBN 978-9941-9123-9-9

Turmanidze veya Turmanize, 1835 nüfus defterinde ayrı bir köy olarak geçmemektedir. 1886 tarihli Rus nüfus sayımından da anlaşıldığı gibi küçük bir yerleşim olan Turmanidze, bu sırada komşu köylerden birinin mahallesi olarak kaydedilmiş olmalıdır.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020  Yüksek lisan tezi.Hasan Hüseyin Alemdar - Çıldır Eyaleti İmerhev Sancağı 2771 Numaralı Nüfus Defteri’nin Çevirisi ve Değerlendirmesi, Rize, 2020, s. 47-48  Yüksek lisans tezi

Turmanidze köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Turmanidze (Турманидзе) olarak kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının  Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Garkloba nahiyesinin on köyünden biriydi. Nüfus açısından nahiyenin en küçük köyü olan Turmanidze'de, 20'si erkek ve 15'i kadın olmak üzere, 8 hanede 35 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu.

Turmanidze köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla ülkenin sınırları Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Turmanidze Türkiye'ye bırakıldı.

Turmanidze, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında, bu livanın Şavşat kazasına bağlı merkez nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu 16 hanede yaşayan 99 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştı. Turmanidze veya Turmanize Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Kayabaşı olarak değiştirilmiştir. Kayabaşı, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 117 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 169. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 636 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 233 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

 Coğrafya 
Kayabaşı köyü, Artvin il merkezine 86 km, Şavşat ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 24 2020 23 2019 22 2018 21 2017 17 2016 15 2015 13 2014 13 2013 17 2012 16 2011 18 2010 19 2009 23 2008 21 2007 15 2000 42 1990 107 1985 159

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şavşat belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti