Kınalıçam

Kınalıçam, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Kınalıçam köyünün eski adı Asparaşeni'dir. Asparaşeni (ასპარაშენი), erkek adı Aspara'dan (ასპარა) türemiş olup "Aspara'nın köyü" anlamına gelir. Nitekim Aspara adı, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de geçer. Asparaşeni, Aspişeni (ასპიშენი) olarak da bilinir.Mirian Maharadze ve Zaza Şaşikadze, Yusufeli İlçesi (იუსუფელის რაიონი), Tiflis, 2022, s. 8, 299, 321. ISBN 978-9941-33-351-4

Asparaşeni, Orta Çağ'da Gürcistan'ın oluşturan bölgelerden biri olan Tao bölgesinde yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kale ve kilse bu dönemdem kalmış olmalıdır. Kartlis Tshovreba adlı eski Gürcistan tarihinde köyden Asparaşeni olarak söz edilmiştir. Aşpişen veya Aşbişen adları Osmanlı döneminde ortaya çıkmış olmalıdır.

Asparaşeni veya Aspişeni, 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre, Erzurum Eyaleti'nin Tortum sancağına bağlı İşhan nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 40 haneden oluşuyordu. Daha sonra köy Ardanuç livasına bağlandı. Nitekim 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adı Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, bu livanın İşhan nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 30 haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 tarihli nüfus sayımında "Aşbuz" adıyla Kiskim sancağının bir köyüydü. Bu defterde 13 hanede 30 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplan nüfusunun yaklaşık 60 kişiden oluştuğu söylenebilir.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 353, ISBN 9786058624818.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 70.  ISBN 978-9941-25-828-2

Asparaşeni köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Aşbişan (آشبیشان)  adıyla Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. 1940 genel nüfus sayımında "Aşbişen" olarak kaydedilmiş olan köy, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 235 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 170. Asparaşen veya Aşbişen "yabancı kökten geldiği" gerekçesiyle 1959 yılında Kınalıçam olarak değiştirilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, 1968, Ankara, s. 351.  1965 genel nüfus sayımında Kınalıçam köyünün nüfusu 422 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde sadece 101 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Asparaşeni'de iki tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan biri, tek nefli bir köy kilisesi olan Asparaşeni Kilisesi'dir. Aşmaşeni Kilisesi olarak da bilinen yapı, Yusufeli'den Tortum'a giden yolun 50 metre sağında bulunuyordu. Kesme taştan inşa edilen ve 1970'lerde insan eliyle yıkılan kilisenin temeli bugün bir evin avlusunda bulunmaktadır. Kilisenin taşları söz konusu evin inşasında kullanılmıştır. Kiliseden geriye harçlı duvar ve seramik parçaları kalmıştır. Aşmaşeni Kalesi olarak da bilinen Asparaşeni Kalesi ise, köyün kuzey kesiminde, Yusufeli-Tortum yolu kıyısında, kayalık bir tepede yer alır. Kale bu noktadan İşhani Kalesi'ni görmektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 60, 241, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Köy; Artvin il merkezine 103 km, Yusufeli ilçe merkezine 23 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 485 2020 449 2019 468 2018 452 2017 495 2016 508 2015 478 2014 520 2013 515 2012 501 2011 495 2010 488 2009 487 2008 527 2007 739 2000 694   1990 773   1985 650  

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti