Kutlu, Ardanuç

Kutlu, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Kutlu köyünün eski adı Goraşeti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Goraşeti (გორაშეთი), Goraşidze (გორაშიძე) ailesinden geldiği veya "tepeler diyarı" anlamındaki Goraeti'den (გორაეთი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.Bondo Kupatadze, "Goraşeti Kalesi" (გორაშეთის ციხე), Tao-Klarceti Kaleleri (ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები), Editörler: Giorgi Bagrationi, Bondo Kupatadze, Caba Samuşia, Tiflis, 2020, s. II. cilt, s. 93-104, ISBN 978-9941-9675-9-7  Bu yer adı Türkçede Goraşet (كوراشیت), Koraşet (قورەشیت), Göreşet gibi biçimler almıştır.

Goraşeti köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar u bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Goraşeti Kalesi ile varlığı bilinen iki kilise de bu dönemden kalmıştır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 95.  ISBN 978-9941-9123-9-9

Goraşeti köyü, 1574 tarihli ve ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Köyde tamamı Hristiyan 17 hane yaşıyordu. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyden 9 hane göç etmiş, geriye 2'si Müslüman 8 hane kalmıştı.

Goraşeti köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Goraşet (كوراشیت) adıyla aynı idarî konuma sahipti. Köyün hasılası Hicri 1121 (1709/1710) ve Hicri 1132 (1719/1720) tarihlerinde 2.000 akçe, Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde 1.500 akçe idi.

Goraşeti köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Ardanuç sancağına bağlıydı. Köyün bu defterdeki adı, defteri yayımlayanlar tarafından "Göreşit" şeklinde okunmuştur. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun sayıldığı bu tarihte köyde 39 hanede 99 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın nüfusu eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 198 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s. 86-89, ISBN 978-605-288-814-8

Goraşeti köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sona, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Goroşet (Горошетгі.) şeklinde kaydettiği köy, Artvin sancağının Ardanuç kazasına bağlı Karsnia nahiyesinin beş köyünden biriydi. Nüfusu, 145'i erkek ve 150'si kadın olmak üzere, 51 hanede yaşayan 295 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Gürcü olarak kaydedilmiştir.

Goraşeti köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Artvin sancağını Gürcistan’ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921’de, Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Goraşeti köyünün de içinde yer aldığı Artvin bölgesi Türkiye’ye bırakıldı.

Goraşeti köyü, Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespiti sırasında merkez kazaya bağlı Ardanuç nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 62 hanede yaşayan 409 kişiden oluşuyordu. Goraşeti veya Goraşet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Kutlu olarak değiştirilmiştir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927, s. 115.  Kutlu köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 511 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 166. 1965 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 652 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 249 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 87.

Goraşeti'de günümüze ulaşmış veya varlığı bilinen en önemli tarihsel yapılar Goraşeti Kalesi ve iki kilisedir. Köyün kuzeyinde, Goraşeti Bağları (bugün Bağlar mahallesi) arasında alçak bir tepede yer alan Goraşeti Kalesi büyükçe bir kaledir. İki kiliseden ise günümüze bir şey kalmamıştır. Bununla birlikte 1904 yılında bu kiliselerden biri olup Goraşeti Kilisesi olarak anılan yapını büyük ölçüde tanımlamıştır.

Goraşeti, Ardanuç ilçesinde, Gürcü Kolu olarak adlandırılan bölgede Gürcü dilinin konuşulduğu son köylerden biri olarak bilinir.

 Coğrafya 
Kutlu köyü, Artvin il merkezine 80 km, Ardanuç ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021  96 2020  105 2019  111 2018  118 2017  81 2016  80 2015  78 2014  100 2013  85 2012  73 2011  79 2010  84 2009  86 2008  86 2007  64 2000 198 1990 336 1985 478

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardanuç belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Gürcü Kolu