Karaköy, Şavşat

Karaköy, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Karaköy'ün eski adı Şavketi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Şevketi (შავქეთი), Şavkedi'den (შავქედი) değişime uğramış olup "kara tepe" anlamına gelir.Şavşeti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 313  ISBN 978-9941-407-11-6. Bu yer adı Türkçe kaynaklara Şavket (شاوكت) olarak girmiştir.

Şavketi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Şavşeti bölgesi yazılı kaynaklarda ilk kez 8. yüzyılda geçmektedir. Bununla birlikte Tskalsimeri'de Tunç Çağı'na ait baltaların ortaya çıkması, bu bölgenin çok eskiden beri bir yerleşme alanı olduğunu göstermektedir. Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir.Şavşeti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 8.  ISBN 978-9941-407-11-6

Şavketi köyü, 1835 tarihli Müslim nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Şavşat (Satlel) sancağına bağlı köylerden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 10 hanede 38 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Şevket'in toplam nüfusunun 76 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 18, 75-76  Yüksek lisan tezi.

Şavketi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Şavket (Шавкет) adıyla kaydettiği köy, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Dabatsvrili nahiyesinin sekiz köyünden biriydi.1886 yılındaki nüfus tespitinde köyde, 65'i erkek ve 62'si kadın olmak üzere, 20 hanede 127 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Şavket köyü, "Gorali-ogli" (Goralioğlu), "Tusi-ogli" (Tusioğlu) ve "Çarbaş-ogli" (Çarbaşoğlu) adlı mahalleleri kapsıyordu. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze 1890'ların başında Şavketi'yi Şavşeti bölgesinde Gürcüce ada sahip olan köyler arasında saymıştır. 1904 yılında Şavşeti bölgesini gezen kültür tarihçisi Nikolay Marr Şavketi köyünün alt tarafından bir yerin "Patara Çala" (პატარა ჭალა) adını taşıdığını yazmıştır. Bu yer adı "küçük dere" anlamına gelir.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (Gürcüce), Batum, 2015 (Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 115.  ISBN 978-9941-434-11-2.

Şavketi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla ülkenin sınırları Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Şavketi Türkiye'ye bırakıldı.

Şavketi, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında, bu livanın Şavşat kazasına bağlı Merya nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu 35 hanede yaşayan 166 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusunun tamamı bu tespitte de "Türk" olarak yazılmıştır. Bununla birlikte Nakalakevi (ნაქალაქევი), Nakorevi (ნაყოროვი), Tovlianiçala (თოვლიანიჭალა), Ketsani (კეცანი), Kalo (კალო), Kundustskaro (კუნდუსწყარო), Şuaçala (შუაჭალა), Thiliçala (თხილიჭალა) gibi yer adları da Şavketi'nin bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 191  ISBN 978-9941-9123-9-9 Şavketi veya Şavket Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Karaköy olarak değiştirildi. Karaköy, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 272 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 169. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 446 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 243 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Coğrafya

Karaköy, Artvin il merkezine 89 km, Şavşat ilçe merkezine 17 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 104 2020 102 2019 110 2018 95 2017 93 2016 93 2015 94 2014 82 2013 104 2012 104 2011 107 2010 100 2009 102 2008 99 2007 71 2000 133 1990 247 1985 276

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şavşat belde ve köyleri