Demirköy, Yusufeli

Demirköy, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bir köydür.

 Tarihçe 

Demirköy'ün eski adı Nigzovani'dir. Gürcüce bir yer adı olan Nigzovani'den (ნიგზოვანი), ceviz anlamına gelen "nigozi" (ნიგოზი) kelimesinden türemiştir."ნიგოზი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 102.  ISBN 978-9941-25-828-2 Nigzovani "cevizli" veya "cevizlik" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Nigzovan veya Nigzevan şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Nigzovan / Nigzevan (نکزوان) olarak geçer.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 328.  Yüksek lisans teziTrabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 356, ISBN 9789157871117.

Nigzovani, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmişti. Eski adı  Heviskari olan Eğritaş mahallesinde yer alan ve Nigzovani Kalesi olarak da bilinen Heviskari Kalesi, buranın önemli bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Kalede geleneksel Gürcü şarabının yapımında kullanılan on kadar kvevrinin tespit edilmiş olması, Nigzovani'nin eski bir Gürcü yerleşimi olduğuna işaret etmektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 52  ISBN 978-9941-9470-8-7

Nigzevani, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 tarihli nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına Bedazor nahiyesine köylerinden biriydi. Nüfusu 52 hanede yaşayan 164 erkek olarak tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Nigzevan'ın toplam nüfusunun yaklaşık 328 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Buket Şahin, 1835 tarihli Çıldır Eyaletine Bağlı Livane-i Ulya Sancağı 2768 numaralı Nüfus Defterinin Değerlendirilmesi, Erzurum, 2019, s. 26.  Yüksek lisans tezi

Nigzevani köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağı sınırları içinde yer alıyordu. Bu sancağa bağlı Livana kazasının bir köyüydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 48 hanede yaşayan 188 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemekle birlikte Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Buradan hareketle Nigzevan'ın nüfusunun yaklaşık 376 kişiden oluştuğu söylenebilir. Bu sırada köyde hayvan varlığı olarak 60 öküz, 50 inek, 13 at, 150 keçi ve 150 koyun kayda geçirilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 357, ISBN 9789157871117. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca, Nigzevan köyü Kiskim kazasına bağlandı.

Nigzevani köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Nigzevan" (نكزوان) adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 83. 1940 genel nüfus sayımında "Niğzivan" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 474 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 170. Nigzovani veya Nigzevan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Demirköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Demirköy'ün nüfusu 545 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 177 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Heviskari Kalesi, Heviskari Deresi (Eğritaş Deresi) vadisinde, köy yollarının birleştiği hâkim bir noktada, kayalık bir tepede inşa edilmiştir. Ulaşımı kolay olmadığı için kale günümüze fazla tahrip olmadan ulaşmıştır.

 Coğrafya 

Demirköy Artvin il merkezine 58 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 47 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 116 2020 123 2019 137 2018 168 2017 124 2016 136 2015 153 2014 175 2013 171 2012 182 2011 200 2010 205 2009 221 2008 226 2007 231 2000 317   1990 397   1985 485  

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti