Boyalı, Ardanuç

Boyalı, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Boyalı köyünün eski adı, Hevati veya Haveti'dir. Tarihsel Gürcü coğrafyasında yaygın biri yer adı olan Hevati (ხევათი) veya Haveti (ხავეთი), "dere, vadi" anlamına gelen "hevi"den (ხევი) türemiştir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 193  ISBN 978-9941-9123-9-9 Bu yer adı Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Haved (خاود) olarak geçer. Artvin vilayeti üzerine 1927 tarihli kaynakta ise, kötün adı Havet (خاوەت) şeklinde yazılmıştır.

Hevati köyünün yer aldığı Klarceti, Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Hevati köyü, 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde "Havt" olarak geçer. Bu sırada köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 22 haneden oluşuyordu. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Liva-i Ardanuç adlı Osmanlı tahrir defterine göre ise, köyde 21 hane bulunuyordu. Bu tarihte 17 hane Hristiyan olarak kalmış, 4 hane Müslüman olmuştu.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 34  ISBN 978-9941-0-8969-5 Hevati köyünün halkının 16. yüzyılın sonundan itibaren Müslüman olduğu bu kayıttan anlaşılmaktadır.

Hevati köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterindeki kayda göre Ardanuç livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı. Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde köyün hasılası 4.500 akçe idi ve burası İbrahim adında birine tahsis edilmişti.

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde Hevati'de 38 hanede 86 erkek yaşıyordu. Bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 172 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Klarceti (Gürcüce), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 38  ISBN 978-9941-0-8969-5 Nitekim Rus idaresi de 1886 yılında köyde 167 kişi tespit etmiştir. 159 kişi "Türk", 8 kişi de "Ermeni" olarak kaydedilmiştir. Günümüzde de kullanılan Çiloti (ჭიღოთი), Mağlisa (მაღლისა), Şagara (შაგარა), Sanguleti (სანგულეთი), Puşni (ფუშნი), Sarsalati (სარსალათი) gibi yer adlarının da gösterdiği üzere tarihsel olarak bir Gürcü yerleşmesi olan köyün nüfusun Türk olarak kaydedilmiş olması, Müslüman olmuş Gürcülerin bu ad altında yazılmasıyla ilişkili olmalıdır. Bu sırada Haveti, Artvin sancağının (okrug) Ardanuç kazasına (uçastok) bağlıydı. Longothevi nahiyesinin (сельское общество: kırsal topluluk) yedi köyünden biri ve nüfus açısından bu nahiyenin ikinci küçük yerleşmesiydi.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 189, 193  ISBN 978-9941-9123-9-9

Hevati veya Havet, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükûmeti Artvin ve Ardahan bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Hevati köyü Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.

Hevati, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında "Havet" olarak kaydedilmiştir. Bu sırada köy Artvin livasının Ardanuç nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 30 hanede yaşayan 98 kişiden oluşuyordu. Hevati veya Havet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Boyalı olarak değiştirildi.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927), s. 142, ISBN 978-9944-197-52-6. Köyün eski adı zaman içinde "Haft"a dönüşmüştür. Adının değişmiş olmasına karşın, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Boyalı (Haft)" biçiminde geç döneme kadar resmi yayınlarda kullanılmıştır.

 Coğrafya
Boyalı köyü, Artvin il merkezine 48 km, Ardanuç ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021  136 2020  123 2019  116 2018  116 2017  116 2016  124 2015  127 2014  141 2013  122 2012  96 2011  105 2010  119 2009  138 2008  131 2007  111 2000 209 1990 270 1985 335

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Ardanuç belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti