Dereiçi, Yusufeli

Dereiçi, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Dereiçi köyünün eski adı Hamrut ya da Hemrut'tur. Gürcüce kaynaklarda bu yer adı Hamruti (ხამრუთი) olarak geçer. Erken dönem Osmanlıca kaynaklarda Hamrut (خمروت) ve Harmud (خرمود) biçimlerinde yazılmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 485, ISBN 9789941478178.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 135, ISBN 9786055708856. 1928 tarihli köy listesinde ise, Osmanlıcası biraz farklı biçimde Hamrut (خمروط) olarak kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 82. Osmanlılar bu yerleşmenin de içinde yer aldığı Tao bölgesini Gürcülerden ele geçirdiği için köyün adının yazılışı Gürcüceden girmiş ve değişik biçimler almış olmalıdır.

Köyün adının anlamı konusunda kesin bir bilgi mevcut değildir. Bununla birlikte, köyde bugün de kullanılan Kert(i) (ქერთი), Burat(i) (ბურათ-ი), Çalat(i) (ჭალათ-ი), Ketket(i) (ქეთქეთ-ი), Soko (სოკო), İsret(i) (ისრეთი), Salnet(i) (სალნეთ-ი), Çançavan(i) (ჭანჭავან-ი), Mağalat(i) (მაღალათ-ი) gibi mevki ve mahalle adları Hamruti'nin tarihsel olarak bir Gürcü yerleşmesi olduğuna işaret etmektedir.

Hamrut'un 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer alması ve köyde kule olduğu sanılan eski bir kalıntının varlığı buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 90  ISBN 978-9941-9470-8-7. Hamruti, erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü devletleri sınırları içinde kalıyordu. Birleşik Gürcistan Krallığı'nın zayıflaması üzerine bağımsız devlet haline gelen ve Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği sınırları içindeyken, 16. yüzyılın ortasında Osmanlılar köyü ele geçirdi. Hamruti, önce Erzurum Eyaleti'ne, 1578 yılından sonra da Çıldır Eyaleti'ne bağlıydı.

Hamruti, 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Nısf-i Livane sancağına bağlıydı. 1574 tarihinde ise, Peterek sancağına bağlanmıştı. Bu tarihte köyün nüfusu 23 hanede yaşayan 122 Hristiyan'dan oluşuyordu. Üç değirmeni olan köyde buğday, arpa, üzüm, sebze ve yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. 1652 yılına gelindiğinde Harmuti'de Hristiyan nüfusun kalmadığı görülmektedir.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 338, ISBN 9786058624818.

19. yüzyılın ilk yarısında,1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Çıldır Eyaleti'nin bir bölümü Rusların eline geçince, köy Erzurum vilayetinin bir parçası haline geldi. 1835 tarihli Osmanlı nüfusu tespitinde "Hemrut" adıyla kaydedilmiş olan Hamruti, bu vilayetin Kiskim sancağına bağlıydı. Bu tarihte köyde 24 hanede 84 erkek kaydedilmiştir. Osmanlı idaresi geleneksel olarak sadece erkek nüfusu tespit ediyordu. Bundan dolayı köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyün nüfusunun 168 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 338-339, ISBN 9786058624818.

Geç dönemde Hamrut olarak kaydedilmiş olan köy, 1928 yılında Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 72. 1935 yılında aynı adla, bu tarihte Erzurum vilayetine bağlı olan Yusufeldi kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve köyün nüfusu 408 kişiden oluşuyordu. Hamrut adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dereiçi olarak değiştirildi.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 688. Bununla birlikte köyün eski adı, 
bir süre daha yeni adıyla birlikte "Dereiçi (Hamrut)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanıldı.

Tarihsel Tao bölgesinin önemli yerleşmelerinden biri olan Hamrut, yapı malzemesi olarak taş ve ahşabın kullanıldığı evleriyle tanınmaktadır.Zehra Eminagaoglu "Yusufeli Geleneksel Konut Mimarisi ve Yeni Yerleşim Yeri İçin Öneriler" Köy, bilinen tarihinde, 17 Mart 2021'de dördüncü kez yangına sahne oldu."Yusufeli'nde 50'ye yakın ev yandı" . Bu evlerin dışında köyün Derekapı mahallesinde tarihsel bir yapının varlığı bilinmektedir. Bir kule olduğu tahmin edilen yapıdan geriye harçlı bir duvar kalıntısı kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2014, s. 90  ISBN 978-9941-9470-8-7.

 Coğrafya 
Köy; Artvin il merkezine 119 km, Yusufeli ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 424 2020 404 2019 400 2018 408 2017 432 2016 432 2015 417 2014 480 2013 486 2012 481 2011 504 2010 510 2009 504 2008 528 2007 543 2000 635ı   1990 955   1985 845  

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Yusufeli belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti