Dikyamaç, Arhavi

Dikyamaç, Artvin ilinin Arhavi ilçesine bağlı bir köydür. Köyde 2012 yılında kurulan Dikyamaç Köyü ve Çevresi Yaşam Tarzı Müzesi, Artvin ilinin ilk müzesidir.

 Tarihçe 

Dikyamaç köyünün eski adı, Kamparona'dır. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Kanbarona (قانبارونە) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kanparona (قانپارونە) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621. Kamparona (კამპარონა), Laz coğrafyasında yaygın bir yer adıdır ve "mürver yeri, mürverlik" anlamına gelir.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 151, ISBN 978-605-5708-85-6.

Kamparona'nın bulunduğu bölge, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu oradan kaldırdıktan sonra ele geçirdi. Kamparona'nın yer aldığı Arhavi, Osmanlı döneminde Lazistan olarak adlandırılan bölgede bulunuyordu. Erken Osmanlı kayıtlarında Trabzon sancağına bağlı Arhavi kazası olarak geçer. Arhavi kazası, 1486 tahriri sırasında Arhavi-Laz nahiyesinden, 16. yüzyılda ise, Arhavi-Laz, Gonio, Vilayet-i İskele ve Vilayet-i Bağobit nahiyelerinden oluşuyordu.

Kamparona, Osmanlı idaresinin 1835 yılında askere alma ve vergi toplama amacıyla yaptığı nüfus tespitinde Orçi bölgesinin köyü olarak "Orçi-Kamparna" olarak kaydedilmiştir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ise, "Kanbarona" adıyla Trabzon vilayetinin sancaklarından biri olan Lazistan sancağında Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlı bir köydü. Nüfusu 143 hanede yaşayan 342 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 2,4 kişi düşmesi, sadece erkek nüfusun tespit edildiğini göstermektedir. Bu durumda erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 684 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Nitekim 1935 yılında köyde tespit edilen nüfus (664 kişi) da bu ihtimali desteklemektedir. Tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 630 inek ve 5 öküz tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.

Kamparona, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Rize vilayetinin Hopa kazasının Arhavi nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Kamparana" olarak kaydedilmiş olan yerleşme, Rize ve Artvin vilayetlerinin yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Hopa kazasına bağlı Arhavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tespite göre köyün nüfusu 664 kişiden oluşuyordu. Türkçe kaynalarda farklı biçimlerde yazılmış olan Kamparona adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dikyamaç olarak değiştirilmiştir. Nitekim köyün adı 1955 genel nüfus sayımında "Kamparna", 1960 genel nüfusu sayımında da "Dikyamaç" olarak geçer. Köyün nüfusu 1955 yılında 729 kişiden, 1960 yılında da 402 kişiden oluşuyordu.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 143.<ref>{{Web kaynağı|url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|başlık=Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 73.|erişimtarihi=19 Mart 2022|arşiv-url=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|arşiv-tarihi=18 Şubat 2020|ölüurl=hayır}}</ref> Adının değişmesine rağmen köyün eski adı yeni adıyla birlikte bir süre daha resmi kayıtlarda "Dikyamaç (Kamparna'')" biçiminde kullanılmıştır.

Köyde 1894 yılında inşa edilmiş, 1908 yılında onarılmış ve 1990'lı yıllarda restore edilmiş bir cami bulunmaktadır.

 Coğrafya 
Dikyamaç köyü, Artvin il merkezine 89 km, Arhavi ilçesine 13 km uzaklıktadır.

 Nüfus 

Yıllara göre köy nüfus verileri 2020 64  2019 62 2018 67 2017 74 2016 76 2015 72 2014 70 2013 74 2012 74 2011 75 2010 93 2009 96 2008 97 2007 101 2000 108 1990 186 1985 226

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Arhavi belde ve köyleri
Kategori:Kolhis
Kategori:Lazistan
Kategori:Türkiye'deki Laz yerleşimleri