Hanlı, Şavşat

Hanlı, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Hanlı köyü eski adı Hantuşeti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hantuşeti (ხანთუშეთი), köyün eski sakinleri olan Hantuşidze (ხანთუშიძე) ailesinden gelir.Klarceti (კლარჯეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Cemal Karalidze, Batum, 2016, s. 157-158.  ISBN 978-9941-0-8969-5. Bu yer adı Türkçeye Hantuşet olarak girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı Müslim nüfus defterinde ve Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca kaynakta Hantuşet (خانتوشت) olarak geçer.

Hantuşeti köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürüclerden ele geçirmiştir. Köyde ortadan kalkmış olan kilise ve yıkık haldeki kale bu dönemden kalmış olmalıdır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 54-55  ISBN 978-9941-9123-9-9 Nitekim Tbetis Sulta Matiane (12-16. yüzyıl) olarak bilinen Tbeti Kilisesi'nin bağışçıları listesinde de köyün adı geçer. Bu elyazmasında Hantuşisdze soyadını taşıyan Kvirike, Okropiri, İosebi ve Giorgi Tbeti piskoposluğunun kilisesine bağışta bulunmuşlardır.

Hantuşeti, 1835 tarihli Müslim nüfus defterine göre Çıldır Eyaleti'nin Şavşat (Satlel) sancağına bağlı köylerden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 7 hanede 40 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hantuşet köyünün yaklaşık nüfusunun 80 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Hantuşet, Savşat sancağına bağlı üç vakıf köyünden biriydi.

Hantuşeti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Hantuşet (Хантушетъ) olarak kaydettiği köy, Artvin sancağının Şavşet-İmerhev kazasına bağlı Anklia nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Hantuşeti'nin nüfusu, 104'ü erkek ve 98'i kadın olmak üzere, 30 hanede yaşayan 202 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti.

Hantuşeti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla ülkenin sınırları Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Hantuşeti Türkiye'ye bırakıldı.

Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus göre Hantuşeti, Şavşat kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Köyün nüfusu, 149'u kadın ve 153'ü erkek olmak üzere, 51 hanede yaşayan 302 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte de nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Hantuşeti veya Hantuşet Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Hanlı olarak değiştirildi. Hanlı köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 488 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 169. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 876 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 404 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 89.

Hanlı köyünde yerleşimin Hristiyan nüfus barındırdığı dönemden kalma kilise tamamen ortadan kalkmıştır. Köyün yaklaşık 3 km güneydoğusunda çayırlık bir alanda yer alan Hantuşeti Kalesi ise, büyük ölçüde ayaktadır. Kalenin bulunduğu yerde bir yerleşimin kalıntıları geniş bir alana yayılmaktadır. Köylülerin verdiği bilgiye göre terk edilmiş bu alan, eskiden Gürcü beylerin yaşadığı kentsel bir yerleşimdi.

 Coğrafya 
Hanlı köyü Artvin il merkezine 82 km, Şavşat ilçe merkezine ise 17 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 175 2020 165 2019 161 2018 153 2017 143 2016 142 2015 151 2014 161 2013 166 2012 184 2011 186 2010 184 2009 168 2008 176 2007 170 2000 315 1990 553 1985 640

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Hanlı Köyü Derneği Web Sitesi
Köy Sitesi
Şavşat ve Hanlı Köyü Tanıtım Gezi Yazısı

Kategori:Şavşat belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti