Seyitler, Artvin

Seyitler, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Seyitler köyü Artvin kentinin hemen yakınında, kuzeydoğusunda yer alır ve kentin bir uzantısına dönüşmüştür. Artvin kent merkezi Çoruh Nehri’nin güney yakasında, sol kıyısında kalırken, Seyitler köyü nehrin sağ yakasında yer alır. Artvin kentiyle Seyitler köyü neredeyse birleşmiştir. Artvin kentinde kurulmuş olan Çoruh Üniversitesi yerleşkesi Seyitler köyünde bulunmaktadır.

Tarihçe

Seyitler köyünün eski adı Sveti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Sveti (სვეტი), sütun veya yüksek silindirik yapılara denir. Bu isim, 9. yüzyılda inşa edilmiş olan silindirik bazilikayla ilişkili olabilir. Bu yer adı Türkçeye "Svet" şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Svet (سوط) olarak geçer. Ancak Osmanlıca yazılışı "Sot" biçiminde okunmuştur.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 354, ISBN 9789157871117. Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli Osmanlıca kitapta ise Suvet (سووەت) biçiminde yazılmıştır.

Sveti köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar köyün bulunduğu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. 9. yüzyılda inşa edilmiş olan Gürcü dini yapısı Sveti Kilisesi, buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Buğareti (ბუღარეთი), Agaraketi (აგარაკეთი), Şarbieti (შარბიეთი), Lomaşeni (ლომაშენი), Svetibari (სვეტიბარი) ve Nigola (ნიგოლა) gibi Gürcüce yer adları da bu dönemden kalmış olmalıdır.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 187, 189  ISBN 978-9941-9123-9-9 Eskiden ayrı köyler olan Svetibari ile Lomaşeni bugün Seyitler köyü sınırları içinde bulunmaktadır. Gürcüce yer adları olan Svetibari (სვეტიბარი) "Sveti düzü" ve Lomaşeni (ლომაშენი) "Loma'nın köyü" anlamına gelir.

Osmanlı hakimiyetinde Çıldır Eyaleti içinde yer alan Sveti, Osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespiti sırasında Livane sancağının bir köyüydü. Bu tarihte köyde 22 hanede 60 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 120 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu nüfusun tamamı "Müslim" olarak kaydedilmiştir.

Sveti, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Livane kazasının köylerinden biriydi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 19 hanede 58 kişi yaşıyordu. Salnamede belirtilemiş olmakla birlikte bu tarihte de Osmanlı idaresi sadece erkek nüfusunu tespit ediyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyde yaşayan insan sayısının yaklaşık 116 kişiden meydana geldiği söylenebilir. Tarımla geçinen köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 5 eşek, 20 öküz, 35 inek, 6 keçi ve 4 koyun tespit edilmiştir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; VIII. cilt, s. 355, ISBN 9789157871117.

Sveti köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Svet (Светъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Artvin kazasına]] bağlı Sveti nahiyesinin altı köyünden biriydi. Nüfusu, 57'si erkek ve 55'i kadın olmak üzere, 19 hanede yaşayan 112 kişiden oluşuyordu. Bir hane hariç, nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bir hanede ise, 5 Ermeni yaşıyordu ve Sveti köyü, Artvin kenti dışında Artvin kazasında Ermenilerin yaşadığı tek köydü. Sveti nahiyesi, Sveti köyü dışında Aglaha, Vazria, Varaçkani, Svetibari ve Tolgomi köylerini kapsıyordu. Nahiyenin idari merkezi Aglaha köyüydü. Nahiyenin toplam nüfusu, 175 hanede yaşayan 1.268 kişiden oluşuyordu.

küçükresim|sağ|upright=1.36|Tetrakonkhos Sveti Kilisesi, A. Pavlinov, 1888. 
Sveti, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla Sveti köyünü de kapsayan Artvin ile Ardahan bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.

Sveti köyü, Türkiye'ye bırakıldıktan sonra Artvin vilayetinin merkez kazasına bağlı köylerden biriydi. Sveti veya Sot Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Seyitler olarak değiştirildi Ertesi yıl yapılan nüfus tespitinde köydeki 26 hanede 151 kişi  yaşıyordu. Bu tarihte Svetibari (Subaşı) ve Lomaşeni (Milletbağı) ayrı köyler olarak kaydedilmiş, ancak bir süre sonra birer mahalle olarak Seyitler köyüne bağlanmıştır. Seyitler köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetine bağlı Artvin kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 367 kişiye çıkmıştı. 1965 genel nüfus sayımıda 679 kişiden oluşan nüfus içinde 248 kişi okuma yazma biliyordu.

Seyitler köyünde Meryem Ana'ya adanmış Sveti Manastırı 9. yüzyılda inşa edilmiştir. Manastır ana kilise ile bir küçük kiliseden oluşuyordu. Manastırın ana kilisesi olan Sveti Kilisesi, üç nefli bazilikaydı ve günümüze sadece yıkıntıları kalmıştır. Kilisenin hemen yanında birkaç katlı kule bulunuyordu. Köyde, biri köy kilisesi olmak üzere iki kilisenin daha bulunduğu bilinmektedir.Fahriye Bayram ve Turgay Yazar, "2005 Yılı Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırması" - 24. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 1. Cilt, Ankara, 2007 ISBN 978-975-17-3246-02015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 118.  ISBN 978-9941-9123-9-9

Coğrafya
Seyitler köyü, Artvin il merkezine yaklaşık 10 km uzaklıktadır.

Nüfus
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 2.367 2020 2.270 2019 2.394 2018 2.178 2017 2.431 2016 2.341 2015 2.238 2014 2.166 2013 2.087 2012 1.672 2011 1.617 2010 1.560 2009 1.522 2008 1.291 2007 1.202 2000 1.224 1990 838 1985 965

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin ili tarihi
Kategori:Tao-Klarceti
Kategori:Artvin merkez belde ve köyleri