Hızarlı, Artvin

Hızarlı, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Hızarlı köyünün eski adı Hezor'dur.Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 157, ISBN 978-605-5708-85-6. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde de Hezor (خذور) olarak geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 358, ISBN 9789157871117. Gürcüce kaynaklarda ise, Hedzori (ხეძორი) biçiminde yazılmıştır. Bu yer adı Hevidzori'den (ხევიძორი) değişime uğramış olabilir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 193  ISBN 978-9941-9123-9-9 Hevi (ხევი) Gürcücede dere / vadi anlamına gelir.

Hezor veya Hedzori, erken Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugüne ulaşmış olan Çançahi (ჭანჭახი), Talaheti (ტალახეთი), Tsotsolebi (წოწოლები), Matuti (მათუთი), Medresaho (მედროსახო) gibi Gürcüce yer adları da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2016, s. 182  ISBN 978-9941-9123-9-9

Hezor, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 82 hanede 257 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hezor köyünün nüfusunun yaklaşık 514 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Hezor köyü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin Lazistan sancağında Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 83 hanede 312 kişi yaşıyordu. Salnamede belirtilmemiş olmakla birlikte Osmanlı idaresinin bu tarihte sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 624 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Osmanlı idaresi vergi almak amacıyla köyde tespit ettiği hayvan varlığı 60 öküz, 70 inek, 10 at, 500 keçi ve 336 koyundan oluşuyordu.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 357, ISBN 9789157871117.

Hezor, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılı. Rus idaresinde Hezor, Artvin sancağının Artvin kazasına (uçastok) bağlı Gurcani nahiyesinin beş köyünden biriyidi. Rus idaresinin Hedzor (Хедзор) biçiminde kaydettiği köyün 1886 yılındaki nüfusu, 187'si erkek ve 174'ü kadım olmak üzere, 42 hanede yaşayan 361 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı "Türk" olarak olarak kaydedilmiştir. Köyde 42 hanede 361 kişinin yaşaması, 1876 salnamesiyle ilgili tahmini nüfusu da doğrulamaktadır. Bu arada köyün nüfusun neredeyse yarı yarıya azaldığı görülmektedir.

Hezor, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan'nın sınırları içinde kaldı. Bu durum 7 Mayıs 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.

Hezor, 1922 tarihli nüfus cetveline göre Artvin livasının (sonra vilayet) merkez kazasında Sirya nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 46 hanede yaşayan 109 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte de nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmişti. Hezor veya Hedzori Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Hızarlı olarak değiştirilmiştir.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, İstanbul, 2010 (Birinci basım 1927), s. 141, ISBN 978-9944-197-52-6. 1965 genel nüfus sayımında Hızarlı köyünün nüfusu 487 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 202 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 86.

 Coğrafya 
Hızarlı köyü, Artvin il merkezine 52 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 109 2020 108 2019 111 2018 125 2017 114 2016 126 2015 132 2014 128 2013 129 2012 114 2011 105 2010 116 2009 120 2008 130 2007 138 2000 277
  1990 325
  1985 415

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti