Salkımlı, Artvin

Salkımlı, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Salkımlı köyünün eski adı Tolgomi'dir. Gürcü zeytin türlerinden biri olan Tolgomuri (თოლგომური) de Tolgomi (თოლგომი) adından gelir.M. Ğlonti, Zeytin (ზეთისხილი), Tiflis, 1960, s. 31. Tolgomi adı Türkçeye Tolgom  (طولكوم) şeklinde girmiştir.

Tolgomi, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarından Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim Şuabari (შუაბარი), Saçinke (საჭინკე), Eliatzminda (ელიაწმინდა) gibi yer adlarının günümüzde de kullanılması, buranın bir Gürcü yerleşmesi olduğunu göstermektedir.2015 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2015 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2016, s. 185  ISBN 978-9941-9123-9-9

Tolgomi, 1835 Osmanlı nüfus defterinde ve 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde ayrı bir köy olarak geçmemektedir. Bu kayıtlarda bir köy olarak yer alan Sveti köyünün bir mahallesi olabilir.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; VIII. cilt, s. 355, ISBN 9789157871117.

Tolgomi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus saygında Tolgom (Тольгомъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Sveti nahiyesinin atı köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 64'ü erkek ve 76'sı kadın olma üzere, 18 hanede yaşayan 140 kişiden oluşuyordu. Bu sayımda nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Bununla birlikte köyde Gürcü nüfusu bugün de yaşamaktadır. Köye bağlı olarak Şobar (Шобаръ)  adıyla bir mahalle bulunuyor ve bu mahallede 8 hane yaşıyordu.Eter Beridze, Nigali (Gürcüce), Tiflis, 2009, s. 60  ISBN 978-9941-409-02-8 Şobar veya Şuabari (შუაბარი) günümüzde “Sobar” adıyla Salkımlı köyünün bir mahallesidir.

Tolgomi köyü, Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru Rus ordusunun bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Artvin sancağının ve köyü Gürcistan’ın bir parçası olarak tanıdı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921’de, Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan Moskova Anlatşması’yla Tolgomi köyünün de içinde yer aldığı Artvin bölgesi Türkiye’ye bırakıldı.

Tolgomi veya Tolgom Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Salkımlı olarak değiştirildi. Artvin vilayetinde 1926 yılında yapılan nüfus tespitinde köyde 21 hanede 95 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Salkımlı, Artvin vilayetinin merkez kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1886 yılıyla kıyaslandığında nüfusun önemli ölçüde azalmış olduğu görülmektedir. 1935 genel nüfus sayımında Salkımlı, Çoruh vilayetinin Artvin kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Köyün nüfusu 316 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımıda Salkımlı köyünde 456 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 220 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 86. Deriner Barajı'ndan dolayı Aşağı Tolgomi tamamen boşaltılmıştır.

Salkımlı'da İnatzminda (ინაწმინდა) adını taşıyan yerde eskiden bir kilise olduğu bilinmektedir. İnatzminda adının Ninotzminda'dan (ნინოწმინდა) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.Eter Beridze, Nigali (ნიგალი), Tiflis, 2009, s. 117  ISBN 978-9941-409-02-8

 Coğrafya 
Artvin merkezine 12 km uzaklıktadır. Köy merkezi Artvin - Şavsat-ardahan yolu üzerinde ve altinda olmak üzere iki mahalleden oluşur. 1300 rakımı olan, köye 8 km uzaklığında "Saçinke" isminde bir mezrasi ve "Çegilli" tepesi isminde 2040 rakımlı yaylası vardır. Köy sınırları icerisinde Çoruh vadisine 247 metre yüksekliğinde Deriner barajı inşa edilmiştir.Bu sebepten dolayı köyün en alt mahallesi olan "tolgum"kamulastirilmistir ve baraj insaat sahasi içinde yer almaktadır. Köyün mezra ve yaylası güzel doğası ve soğuk sularından dolayı yaz aylarında piknikcilere ev sahipliği yapmaktadır.Yaylasinin hakim tepelerinden, Ardanuç ilçesi başta olmak üzere karcal dağları, Ortaköy yaylaları, savsat köyleri ve daha birçok doyumsuz manzarayı görmek mümkündür.

 Nüfus 
 	Yıl		Kadın		Erkek		Toplam 	2021	 	152	 	168	 	320 	2020	 	151	 	174	 	325 	2019	 	147	 	170	 	317 	2018	 	164	 	178	 	342 	2017	 	136	 	164	 	300 	2016	 	130	 	151	 	281 	2015	 	141	 	162	 	303 	2014	 	129	  172	 	301 	2013	 	135	 	168	 	303 	2012	 	184	 	210	 	394 	2011	 	177 	222	 	399 	2010	 	157	 	219	 	376 	2009	 	165	 	252	 	417 	2008	 	168	 	280	 	448 	2007	 	165	 	330	 	495 	2000	 	60  74  134 	1990	 	285  273  558 	1985	 	287  277  564

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti