Gedikören, Harmancık

Gedikören, Bursa ilinin Harmancık ilçesine bağlı bir mahalledir.

 Tarihçe 
 Kökeni ve Adı 
Mahallenin eski adı Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi kayıtlarında Gedikviran olarak geçmektedir. İsim, coğrafi konumu tanımlayan "gedik" (geçit/boğaz) ve eski yerleşim yeri anlamına gelen "viran/ören" kelimelerinden türemiştir.Raif Kaplanoğlu, Bursa Yer Adları Ansiklopedisi, Bursa Ticaret Borsası Yayınları, 2001.

Resmi kayıtlarda uzun süre Gedikviran olarak kullanılan ismin, 1980'lerin başında değiştiği görülmektedir. 1983 tarihli maden ruhsat belgelerinde "Gedikviran" ibaresi yer alırken, 1984 tarihli belgelerde yerleşim Gedikören olarak kaydedilmiştir.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon: 30-18-1-2, Yer: 507.219.2, Tarih: 17.05.1984. Konu: Yıldızlar Mermer Sanayi Limited Şirketi uhdesinde ve Bursa'nın Orhaneli İlçesi'ne bağlı Gedikören Köyü sınırları içinde bulunan mermer maddesinin Maden Kanunu kapsamına alınması.

 Osmanlı Öncesi ve Osmanlı Dönemi 
Köy sınırları içerisindeki Asartepe mevkiinde bulunan yapı kalıntıları ve cami civarındaki Roma dönemine ait mermer sunak parçaları, bölgedeki yerleşimin Antik Çağ'a uzandığını göstermektedir.

Bölgenin Osmanlı hakimiyetine girmesiyle birlikte Türkmen boyları tarafından iskan edilen köy, 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defterinde, Atranos (Orhaneli) kazasına bağlı bir köy olarak kayıtlıdır.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri (H. 937 / M. 1530), s. 12 (Dizin), Yayın No: 20, Ankara, 1995. Ayrıca köy, 15. yüzyılda Eşrefoğlu Rumi'nin halifelerinden Şeyh Musa El-Eşrefi'nin doğum yeridir ve vakıf kayıtlarına göre Şeyh Musa köyde bir zaviye kurmuştur.Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa Günlüğü, "Şeyh Musa El-Eşrefi Efendi ve Zaviyesi", Sayı: 1, Bursa Kültür A.Ş. Yayınları.

Osmanlı arşiv belgelerine göre 18. ve 19. yüzyıllarda köyde "Eşkincilik Tımarı" sistemi uygulanmış, tımar sahipleri devlet adına asker yetiştirmiştir.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon: AE.SAMD.III, Dosya: 115, Gömlek: 11352, Tarih: H-21-11-1126. Konu: Hüdavendigar sancağının Atranos kazasına tabi Gedikviran karyesinde sakin Hasan b. Mehmed'e beş bin akça timara ibtida emri itası. 19. yüzyılın ortalarından itibaren ise köyden İstanbul'a çalışma amaçlı göçler yaşandığına dair nüfus kayıtları bulunmaktadır.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon: MVL, Dosya: 122, Gömlek: 7, Tarih: H-15-12-1268. Konu: Hüdavendigar'a tabi Gedikviran karyesi ahalisinden Yusuf'un Dersaadet'e nakline dair meclis ve valilik yazısı.

 Cumhuriyet Dönemi 
Köy ekonomisinde madencilik erken dönemden itibaren etkili olmuştur. 1934-1942 yılları arasında köy sahasında Türk Maadin Şirketi tarafından krom madeni işletilmiştir.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon: 30-18-1-2, Yer: 48.65.14, Tarih: 27.09.1934. Konu: Bursa'nın Gedikviran köyünde bulunan krom madeninin % 10 nisbi resme tabi tutulması. II. Dünya Savaşı yıllarında duraklayan madencilik, 1980'li yıllarda mermer yataklarının işletmeye açılmasıyla yeniden canlanmıştır.T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon: 310-10-0-16, Yer: 728.1060.1, Tarih: 08.11.1983. Konu: Bursa Gedikviran'da Yıldızlar Mermer Sanayii Ltd. Şti.'ne verilen Mermer arama ruhsatı.

Yerleşim, uzun süre Orhaneli ilçesine bağlıyken 1987 yılında ilçe statüsü kazanan Harmancık'a bağlanmıştır. 2012 yılındaki 6360 sayılı yasa ile mahalle statüsü almıştır.

 Coğrafya ve İklim 
Gedikören, Bursa il merkezine 95 km, Harmancık ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Uludağ'ın güney yamaçlarında, dağlık ve engebeli bir arazi üzerine kuruludur. İklimsel olarak Marmara Bölgesi ile İç Anadolu Bölgesi arasındaki geçiş kuşağında yer aldığından karasal iklim özellikleri görülür; yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır.

 Ekonomi 
Mahallenin ekonomisi tarım, hayvancılık ve madenciliğe dayanır. Engebeli arazi yapısı nedeniyle tarım alanları kısıtlı olup, ağırlıklı olarak kuru tarım (hububat) ve küçükbaş hayvancılık (kıl keçisi) yapılır.

Köyün ekonomik geçmişinde yeraltı kaynakları önemli bir yer tutar. 1930'larda başlayan krom madenciliği ve 1980 sonrasında gelişen mermer işletmeciliği, tarım dışı en önemli gelir kaynaklarını oluşturmuştur.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2023 193 2018 205
  2013 176

 Kaynakça 

Kategori:Harmancık'ın mahalleleri