Sakalar, Artvin

Sakalar, Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Sakalar'ın eski adı Tzkaltetra'dır.Niko Mari, Şavşeti ve Klarceti Gezi Günlükleri (შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურები), Batum, 2015(Birinci basım: 1911, Petersburg, Rusça), s. 369  ISBN 978-9941-434-11-2 Gürcüce bir yer adı olan Tzkaltetra (წყალთეთრა), “tzkali” (წყალი: su) ve “tetri” (თეთრი: beyaz) kelimelerinden oluşur ve "ak su" veya "akça su" anlamına gelir."წყალი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"თეთრი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Zğaltetra" (زغلتترە) olarak geçer. Ancak bu defterin transkripsiyonunda "Zagalintere" şeklinde okunmuştur. 

Tzkaltetra köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim yeri, 1835 Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Livane sancağına bağlıydı. Vergi belirleme ve askere alma amacıyla Osmanlı idaresince sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte 30 hanede 91 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Tzkaltetra köyünün toplam nüfusunun 182 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Tzkaltetra köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfusu sayımında Tshaltetra (Цхалтетра) şeklinde kaydettiği köy, Artvin sancağının Artvin kazasına (uçastok) bağlı Berta nahiyesinin beş köyünden biriydi. Nüfusu, 174'ü erkek ve 175'i kadın olmak üzere, 52 hanede yaşayan 349 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Bağlarıyla ünlü Gverda köyü de Georda (Георда) adıyla  Tzkaltetra'ya bağlı bir mahalle olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Gverda'nın nüfusu 6 haneden oluşuyoru.

Tzkaltetra, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra bir süre Gürcistan sınırları içinde kaldı. 1921'de Moskova Antlaşması'yla yeniden Türkiye'ye bırakıldı.Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41. Tzkaltetra köyü, 1922 tarihi nüfus cetveline göre, Artvin livasına bağlı Berta nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Ancak köyün Osanlıca adı "Sagal-ı teze" şeklinde okunmuştur. Bu sırada köyün nüfusu, 51'i kadın ve 67'si erkek olmak üzere, 19 hanede yaşayan 118 kişiden oluşuyordu.  Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Tzkaltetra Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında, suyla bağlantılı bir kelime temel alınarak "Sakalar" olarak değiştirilmiştir. Artvin vilayeti hakkında 1927 yılında yayımlanmış olan kaynakta köyün eski adı Skaltetra (سقالتترە) şeklinde geçer.Muvahhid Zeki, Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye, 1927,  s. 113. 1935 genel nüfus sayımında Sakalar, Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Berta nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 220 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımıda Sakalar köyünde 345 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 156 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 86. 

Sakalar köyünün bir kısmı (Aydınlık mahallesi) 2018'de Deriner Barajı suları altında kalmıştır.

 Coğrafya 
Köy, Artvin il merkezine 40 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2021 219 2020 223 2019 234 2018 255 2017 213 2016 217 2015 229 2014 266 2013 262 2012 258 2011 275 2010 306 2009 316 2008 325 2007 331 2000 352
  1990 336 1985 335

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Artvin merkez belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti