Kozluca, Harmancık

Kozluca, Bursa ilinin Harmancık ilçesine bağlı bir mahalledir. Köy, Anadolu'da krom madeninin ilk kez keşfedildiği ve işletildiği yer olması bakımından Türkiye madencilik tarihinde stratejik bir öneme sahiptir.

 Tarihçe 
Kozluca, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Hüdavendigar Vilayeti'nin önce Atranos (Orhaneli), daha sonra Harmancık kazasına bağlı bir karye (köy) idi. Köyün kuruluşuna dair kesin tarih bilinmemekle birlikte, bölgeye yerleşen Yörük ve Türkmen boyları tarafından kurulduğu tahmin edilmektedir.

Arşiv kayıtlarına göre köyde yerleşik hayatın ve ekonomik faaliyetlerin maden keşfinden önce de var olduğu, 1845 (h. 1261) tarihli Temettuat Defterleri'nde köy halkının vergi kayıtlarının bulunmasıyla sabittir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: ML.VRD.TMT.d..., Dosya No: 8184, Harmancık kazası, Kozluca köyü temettuat defteri, Tarih: H-29-12-1261 (1845). Ayrıca 19. yüzyılın ortalarında köydeki arazilerin bir kısmının İlaldı Hatun ve Hatice Hatun Vakıflarına ait olduğu görülmektedir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: A.}MKT.MHM., Dosya No: 757, Gömlek No: 13, Tarih: H-09-11-1269 (1853).

 Kromun Keşfi ve Madencilik Tarihi 
Kozluca'nın kaderi, 19. yüzyılın ortalarında değişmiştir. 1848 yılında Osmanlı Hükümeti adına maden araştırmaları yapan Amerikalı jeolog Lawrence Smith, Kozluca köyü yakınlarında zengin bir krom yatağı tespit etmiştir. Bu keşif, 1849 (h. 1265) tarihli bir arşiv belgesinde "Bursa'nın Harmancık kazası Kozluca Köyü yakınında krom madeni bulunduğu ve bu madenin devlet fabrikalarında kullanılacağı" şeklinde kayda geçmiştir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: A.}MKT.MHM., Dosya No: 17, Gömlek No: 91, Tarih: H-04-12-1265 (1849).

Bu keşfi takiben Kozluca, uluslararası maden ticaretinin merkezi haline gelmiştir:
 İmtiyaz Savaşları: 1890'lı yıllarda köydeki maden ocakları, özellikle "Gürantepe" (veya Kurantepe) ocağı, yerel işletmeciler ile yabancı tüccarlar arasında büyük çekişmelere sahne olmuştur. Yerel işletmeci Filip Mashiyan ile İtalyan tüccar Cüstinyani (Costiyani) arasındaki anlaşmazlıklar Osmanlı bürokrasisini uzun süre meşgul etmiştir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: MV., Dosya No: 72, Gömlek No: 27, Tarih: H-26-04-1310 (1893).
 Paterson Ailesi: İzmirli ünlü İngiliz madenci ailesi Patersonlar (Douglas ve Ernest Paterson), 1890'ların sonunda Kozluca madenlerinin işletme hakkını almak için girişimlerde bulunmuş ve bazı ocakların ihalesini almıştır.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: ŞD., Dosya No: 515, Gömlek No: 15, Tarih: H-16-03-1311 (1894).
 I. Dünya Savaşı: Savaş yıllarında (1918) madenlerin stratejik önemi artmış, Kozluca'daki madenlerin başında "Mühendis Karl" isminde bir Alman müdürün bulunduğu kayıtlara geçmiştir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: DH.ŞFR., Dosya No: 85, Gömlek No: 142, Kütahya sancağındaki Karlıyer, Eritranlar Kozluca ve Meydandağı krom madenlerinin mesul müdürü Mühendis Karl hakkında, Tarih: H-04-06-1336 (1918).

Cumhuriyet döneminde madenler millileştirme politikaları kapsamında Türk şirketlerine geçmiştir. 1928 yılında Kozluca krom madeni işletme imtiyazı Türk Maadin A.Ş.'ye verilmiş,Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon Kodu: 30-18-1-1, Yer No: 30.56.15, Bursa iline bağlı Kozluca köyünde bulunan krom madeninin Türk Maadin AŞ'ye ihalesi, Tarih: 23.09.1928. ilerleyen yıllarda (1950-2000'ler) işletme hakları Bigadiç Borasit, Kartallar Maadin ve Egemetal gibi çeşitli şirketlere devredilmiştir.Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon Kodu: 310-10-0-16, Yer No: 649.954.1, Bursa Kozluca'da Bigadiç Borasit Madencilik Ltd. Şti. ve Türk Maadin A.Ş.'ne verilen Krom madeni işletme ruhsatı, Tarih: 15.10.1953.Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Fon Kodu: 310-10-0-16, Yer No: 681.1000.1, Bursa Kozluca'da Rasih-İhsan Madencilik Ltd. Şti. ve Egemetal Madencilik A.Ş.'ne verilen Krom madeni işletme ruhsatı, Tarih: 07.05.1971.

 Coğrafya 
Bursa il merkezine 105 km, Harmancık ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Köy, Uludağ'ın güney uzantıları üzerindeki engebeli ve dağlık bir arazide kuruludur. Çevresindeki kayaç yapısı, krom oluşumuna elverişli ofiyolitik kayaçlardan oluşur.

 İklim 
Mahallenin iklimi, Marmara ve İç Anadolu bölgeleri arasında bir geçiş iklimi özelliği gösterir. Yüksek rakım nedeniyle kışlar sert ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçer.

 Ekonomi 
Kozluca'nın tarihi ekonomisi büyük oranda madenciliğe dayanmıştır. 19. yüzyıldan itibaren köy halkının önemli bir kısmı maden işçiliği, cevher nakliyesi ve maden direği temini işlerinde çalışmıştır. Günümüzde madencilik faaliyetleri özel şirketler eliyle devam etmekle birlikte, tarım ve hayvancılık da köy ekonomisinde yer tutar.

 Kaynakça 

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2000 161  
  1997 143  

 Kaynakça 

Kategori:Harmancık'ın mahalleleri