Özdere, Oltu

Özdere, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Özdere mahallesinin eski adı Şamhi'dir. Şamhi (), 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde de Şamhi (شامخی) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 75.  ISBN 978-9941-25-828-2Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265.  Yüksek lisans tezi

Şamhi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67.  ISBN 978-9941-25-828-2 Şamhi Kalesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 202 ISBN 978-9941-9470-8-7

Şamhi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 55 haneden oluşuyordu. Bu dönemde köyün kilisesi olan yapı, günümüze ulaşmamıştır.  Şamhi köyünde 1599 yılında 22 hane/nefer, 1609 yılında 1 hane/nefer ve 1656 yılında 1 hane/nefer Hristiyan bulunuyordu.Gökhan Civelek, "Osmanlı İdaresinde Oltu Kazasında Gayrimüslimler (1599-1656)" - Turcology Research, Sayı 76, s. 81-88, 2023

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Şamhi köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 32 hane bulunuyordu ve 125 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81.  ISBN 978-9941-25-828-2Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 147-150.  Yüksek lisans tezi

Şamhi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Şamhi (شامخی) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. 1940 genel nüfus sayımında "Şamhi" olarak geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 553 kişiden oluşuyordu. Şamhi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Özdere şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Özdere köyünde 799 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 237 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup,  numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 6,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 284 2021 321 2020 333 2019 320 2018 325 2017 318 2016 311 2015 346 2014 381 2013 416 2012 376 2011 409 2010 422 2009 422 2008 429 2007 422 2000 558 1990 724 1985 862 1965 799

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti