Aliçeyrek, Horasan

Aliçeyrek, Erzurum ilinin Horasan ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Aliçeyrek'in eski adı Aliçekrek'tir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde bu isimle geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Alicekrek (آلیجكرك) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 228. Bu yer adındaki "ekrek" kelimesi Gürcüce Agaraki'den (აგარაკი) değişime uğramıştır. Agaraki, eski Gürcü dilinde çiftlik, tarla ve köy anlamlarına gelir."აგარაკი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Aliçekrek köyü, Basiani bölgesinin Aşağı Basiani kısmında yer alır. Bu bölge Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim  13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 10.  ISBN 978-9941-9888-4-4 Köydeki mağara kompleksi bu dönemden kalmıştır."ბასიანის ძეგლების 2023 წლის საკვლევი ექსპედიციის ანგარიში" (Basiani Anıtları 2023 Yılı Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2024, s. 11. ISBN 978-9941-9888-5-1

Aliçekrek köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum Eyaleti'nin Hasan Kala kazasının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 307 Hristiyan erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 614 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tarihte Aliçekrek'te Müslüman nüfus bulunmuyordu.

Aliçekrek köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin Hasan Kale kazasının Aras nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında, "Alicekrek (Akkeran)" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 502 kişiden oluşuyordu. 1953 yılında Horasan ilçesi kurulunca, Alicekrek köyü bu ilçeye bağlandı. Köyün adı sonradan "Aliceyrek" ve Aliçeyrek" şeklinde yazılmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Aliçeyrek köyünün nüfusu 872 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 270 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Horasan Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Aliçeyrek köyündeki kaya mağara kalıntıları köyün yakınında, merkezden yaklaşık 1,5 kilometre güneyde, yüksek bir dağın kayalık yamacında bulunmaktadır. Araştırmacılar söz konusu mağaraları kaya mezarı ve kilise olarak tanımlamıştır. Ancak mağara sayısına bakarak buranın bir mağaralar manastırı olduğu anlaşılmaktadır. Mağaraların birinde, okunamayacak kadar zarar görmüş Ermenice yazıt bulunmaktadır.Oktay Özgül, Eskiçağda (Yukarı) Aras Vadisi, 2011, s. 144. Doktora tezi"ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 33.  ISBN 978-9941-9888-4-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 97 km, Horasan ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır. Mahalle, Horasan'ın doğusunda olup, / numaralı Erzurum-Ağrı (Horasan-Eleşkirt) devlet/uluslararası yoluna, 11,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2021 503 2020 571 2019 560 2018 604 2017 598 2016 673 2015 733 2014 777 2013 805 2012 837 2011 833 2010 829 2009 823 2008 866 2007 841 2000 941 1990 1.133 1985 1.369 1965 872

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Horasan'ın mahalleleri
Kategori:Basiani