Topkaynak, Oltu

Topkaynak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Topkaynak mahallesinin eski adı Bocukli veya Bocuklu'dur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Bocukli (بوجكلی) olarak geçer. Ancak Osmanlıca yazılış biçimi "Böcekli" şeklinde okunmuştur.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 139, 265.  Yüksek lisans tezi Ancak bu yer adının "Böcekli" olarak okunamayacağı, 1330 (1914/1915) tarihli Osmanlıca haritadaki "Bocukli" (بوجوقلی) şeklindeki yazılıştan da anlaşılmaktadır."Oltu (Harita)", Erkan-ı Harbiye-i Umumiye, 1330 Bu yer adındaki "bocuk" kelimesi, Ortodokslarca kutlanan Hz. İsa'nın doğum yortusu olmakla birlikte, Türkçede domuz anlamında kullanılmaktadır ve bu yer adı "Domuzlu" anlamına gelir. Nitekim 1835 nüfus defterinde köyün adı "Bocukli Çiftiliği" olarak da geçer.Türk Dil Kurumu SözlüğüTao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81, 798.  ISBN 978-9941-25-828-2 1928 tarihli mülki teşkilatta ise yerleşim merkezinin adı, "Pocukli" (پجوكلی) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224.

Bocuklu köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67.  ISBN 978-9941-25-828-2

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Bocuklu köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 12 hane bulunuyordu ve 51 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81.  ISBN 978-9941-25-828-2Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 139-140.  Yüksek lisans tezi

Bocuklu köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Becuhli" (Беджухлы) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 27'si erkek ve 16'sı kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 43 kişiden oluşuyordu.

Bocuklu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Böcekli" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 181 kişiden oluşuyordu. Bocuklu yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında Topkaynak şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Topkaynak köyünde 344 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 105 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 126 km, Oltu ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun doğusunda olup, bir köy yoluyla, doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 87 2021 87 2020 108 2019 42 2018 54 2017 57 2016 44 2015 23 2014 29 2013 42 2012 46 2011 48 2010 42 2009 40 2008 42 2007 36 2000 62 1990 233 1985 215 1965 344

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti