Aktaş, Tortum

Aktaş, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Aktaş'ın eski adı Pethar'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pethar (پتخار) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Bu yer adı Gürcüce "peti" (ფეთი) ve "hari" (ხარი) kelimelerinden türemiş ve "çılgın boğa" anlamında Pethari'den (ფეთხარი) geliyor olabilir."ფეთი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ხარი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Pethari veya Pethar köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Pethar köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, 3'ü Müslüman olmuş ve 51'i Hristiyan kalmış 54 haneden oluşuyordu. Köyün nüfusunun zaman içinde azaldığı 1835 tarihli nüfus defterinden anlaşılmaktadır. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 23 hanede 65 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Pethar köyünün nüfusunun yaklaşık 130 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Pethar, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 186 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Pethari veya Pethar Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Aktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Aktaş köyünde 271 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 7 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 44 km, Tortum ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneyinde olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna 2 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 126 2021 125 2020 136 2019 155 2018 143 2017 112 2016 110 2015 127 2014 150 2013 119 2012 98 2011 102 2010 92 2009 96 2008 120 2007 121 2000 133 1990 195 1985 219 1965 271

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti