Atyolu, Şenkaya

Atyolu, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Atyolu'nun eski adı Kodi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kodi (კოდი), ahşap tekne anlamına gelir."კოდი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  0-9535878-3-5 Kodi Türkçe kaynaklarda Kod (قود) veya Kot olarak geçer. Ardahan ilinin merkez ilçesindeki Akyaka köyünün eski adı Kodistzkaro (კოდისწყარო) da "kodi" kelimesinden türemiş olup "tekne pınar" anlamına gelir.

Kodi köyü, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcüce bir ad taşıması buranın Osmanlı döneminden önce de bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.

Kedi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde "Kot" (كوت) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada bu yerleşim Ardahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 51 Hristiyan haneden oluşuyordu.Tao (თაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 86.   ISBN 978-9941-25-828-2 Kodi köyünün büyük bir yerleşim olduğu bu kayıttan anlaşılmaktadır. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde ise, Gvad veya Kvad (كواد) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada Penek livasının Kamhis nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 9 hane idi. Bir hane reisi ise yeni Müslüman olduğu için "Osman veled-i Abdaullah" adıyla kaydedilmişti. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyün sınırları içinde bir çiftlik bulunuyordu ve burada ayrıca 3 Hristiyan hane yaşıyordu. Bu çiftliğin bir adet su değirmeni vardı.

Kodi köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterinde "Kod" (كود) şeklinde yazılmıştı ve Çıldır eyaletinin Penek sancağına bağlıydı. Askerere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfunun tespit edildiği bu tarihte köyde sadece 4 hane kalmıştı. Bu dört hanede 14 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 28 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (თაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 91.   ISBN 978-9941-25-828-2

Kodi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Ged veya Kod (Гедъ veya Кодъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Türkmen nahiyesinin dört köyünden biriydi. Köydeki 9 hanede, 25'i erkek ve 27'si kadın olmak üzere, 52 kişi yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu.

Kodi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve "Kot" olarak yazılmış olan köyün nüfusu 87 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, yerleşimde Oltu ilçesinden alınarak bu yeni ilçeye bağlandı. Kod veya Kot, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Atyolu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Atyolu köyünün nüfusu 161 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 1 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 176 km, Şenkaya ilçe merkezine 47 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Nişantaşı Mahallesi üzerinden, 19,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 403 2021 498 2020 529 2019 534 2018 563 2017 548 2016 568 2015 616 2014 655 2013 713 2012 715 2011 707 2010 712 2009 713 2008 689 2007 630 2000 584 1990 372 1985 280 1965 161

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti