Dörtyol, Şenkaya

Dörtyol, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 
Dörtyol'un eski adı Zadkom'dur. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Zadkom (زادكوم) olarak geçer.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265.  Yüksek lisans tezi Bu yer adının Gürcüce "Sadgomi"den (სადგომი) değişime uğramış olabileceği belirtilmiştir. Bu isim ev, barınak, ahır gibi anlamlara gelir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 82.  ISBN 978-9941-25-828-2"სადგომი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Nitekim Ardahan ilinin merkez ilçesinde ortadan kalkmış bir köy Sadgomi adını taşıyordu. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Zedekom veya Zadakom (زەدەكوم) ve Zedre Kom (زەدرە كوم) gibi farklı biçimlerde de geçer.

Zadkom veya Sadgomi köyü, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Zadkom veya Sadgomi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zadrakom veya Zadragom (ზარდაგომი) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezinde, tamamı Hristiyan olan 20 hane yaşıyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde "Zerde Kom" (ذدرە كوم) adıyla geçer. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 3.000 akçe idi. Köy, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyde 5 hanede 15 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Zedekom köyünün nüfusunun yaklaşık 30 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 245.  Yüksek lisans tezi

Zadkom veya Sadgomi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Kars vilayetinin Sarıkamış kazasına bağlı Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Zadrakum" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 356. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardiz nahiyesi ve Zadrakom köyü bu kazaya bağlandı. 1955 genel nüfus sayımında "Zadrakom (Dörtyol)" biçiminde kaydedilmiş olması, 1950'den sonra köyün adının değiştirildiğini göstermektedir.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 214. 1965 yılında Dörtyol köyünde 363 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 86 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 174 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Kireçli Mahallesi üzerinden, 9,6 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 133 2021 165 2020 157 2019 178 2018 150 2017 133 2016 135 2015 141 2014 144 2013 173 2012 186 2011 202 2010 201 2009 213 2008 225 2007 273 2000 367 1990 397 1985 449 1965 363

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti