Cihanlı, Tortum

Cihanlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Cihanlı'nın eski adı Maskuri'dir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 169.   ISBN 978-9941-9470-8-7 Maskuri (მასკური), eski Kolhi dilinden gelen Megrelcede "akarsu kolu" anlamına gelir. Nitekim Laz ve Megrel dillerinde "skuri" (სკური / სქური) "akarsu / dere" demektir. Bununla birlikte bu yer adı çeşitli kaynaklarda Margisor, Markisor, Maskur, Meksur ve Meksor gibi farklı biçimlerde geçer. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Markisor / Margisor ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meksor/Maksor (مكصور) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Margisor veya Markisor köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı kalıntıları, Gürcü kilisesi olan Meksur Kilisesi ve sığınak olarak kullanıldığı tahmin edilen mağaralar, buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 168-169, 192.  ISBN 978-9941-9470-8-7Fahriye Bayram - Turgay Yazar, "Artvin, Ardahan, Erzurum İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırması-2011", 30. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Çorum, 2013, II. Cilt, s. 321-336.  ISSN 1017-7663

Markisor veya Margisor köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Tortum sancağına bağlı Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 130 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı bir köyü olan Markisor'un nüfusu iyice azalmıştı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 33 hanede 110 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Markisor köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 220 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 95.  ISBN 978-9941-25-828-2

Meksor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Meksor/Meksur (مكصور) şeklinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Meksur" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 542 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Markisor veya Meksur Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Cihanlı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Cihanlı köyünde 702 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 179 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış, yeni mahalle düzenlemelerine gidilmiştir. Şenyurt Beldesi'nin 8 mahallesinden 5'i 2012 sonrası Şenyurt Mahallesi bünyesinde kalmıştır. Diğer 3 mahalle (Cihanlı, Derekapı, Deveboynu) de Tortum Belediyesi'nin birer mahallesi olmuştur.

Cihanlı köyünün bugünkü sınırları içinde çeşitli tarihsel yapıların kalıntıları bulunmaktadır. Bulardan biri olan Meksur Kalesi, köyün 1,8 kilometre batısında, bir kaya üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Köyde üç adet de magalit yapının kalıntıları vardır. Bir Gürcü kilisesi olan Maskuri Kilisesi, günümüzde samanlık olarak kullanılmaktadır. Bir kayada yer alan mağaralarda yapı izleri fark edilmektedir. Bu mağaraların geçmişte sığınak olarak kullanılmış olması veya bir manastır / kilise olması muhtemeldir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 168-169, 192.   ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Tortum ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Şenyurt üzerinden, Derekapı'da 10,4 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 321 2021 419 2020 520 2019 385 2018 344 2017 365 2016 652 2015 927 2014 675 2012 557 2011 575 2010 567 2009 578 2008 616 2007 645 2000 559 1990 764 1985 808 1965 702

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti