Değirmenli, İspir

Değirmenli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Değirmenli'nin eski adı Kalgons'tur. Nitekim 1642 tarihli avarız defterinde bu şekilde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Kalğons (قالغونس) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 221. Gürcüce kaynaklarda ise Kalgonsi (კალგონსი) olarak geçer.2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 7.  ISBN 978-978-9941-9639-1-9

Kalgons köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen iki kilise bu dönemden kalmış olabilir.

Kalgons köyünde 1642 tarihli avarız defterine göre, 1'i Müslüman ve 1'i Hristiyan olmak üzere, 2 hane yaşıyordu.  19. yüzyıl başlarından itibaren sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen köyde, 1835 yılı nüfus sayımında 44 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 88 kişiden oluştuğu söylenebiri. 1896 tarihinde ise, köyde 77 erkek tespit edilmiştir.

Kalgons köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 222. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkons" şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 243. Kalgons Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Değirmenli şeklinde değiştirilmiştir.Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 689. Adının "Değirmenli" olarak değiştirilmesi, Çoruh'u besleyen derelerden biri üzerinde bulunan değirmenlerin varlığıydı. 1980'lere kadar faal olan değirmenler, hem Değirmenli köyünün hem de komşu köylerin nüfusunun büyük göç vermesi sonrasında düşmesi nedeniyle kapanmıştır. Değirmenlerden günümüze yalnızca yıkık duvarları kalmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Değirmenli köyünde 290 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 1 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 255.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Değirmenli köyünde iki eski kilisenin varlığı bilinmektedir. Bunlardan birinden sadece geriye bir taş kalmış, diğeri ise tamamen ortadan kalkmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 156 km, İspir ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Güllübağ Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2021 49 2020 49 2019 52 2018 62 2017 41 2016 45 2015 45 2014 58 2013 46 2012 38 2011 35 2010 33 2009 34 2008 36 2007 36 2000 61 1990 124 1985 212 1965 290

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:İspir'in mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti