Ulubağ, Uzundere

Ulubağ, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Ulubağ'ın eski adı Hars'tır. Gürcüce kaynaklarda Harsi (ხარსი), Türkçe kaynaklarda Hars (خارص)olarak geçer.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Hars köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 203 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 182 hane Hristiyan, 21 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Hane sayısı Hars köyünün hayli büyük bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 40 hanede 135 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hars köyünün nüfusunun yaklaşık 270 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94, 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Hars köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935  genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 668 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 166. Hars veya Harbi Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Hasköy olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Hasköy (Hars)" biçimde yazılmıştır.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 213. 1960 genel nüfus sayımında adının "Ulubağ (Hars)" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Balıklı köyünün nüfusu 989 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 190 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 264. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Balıklı da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.

Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Ulubağ köyünde yıkık halde iki kilise bulunmaktadır. Bunlardan biri Aşağı mahallesinin Bağlar mevkiinde, diğeri köyün yaylasındadır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 111-112  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 107 km, Uzundere ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır. Mahalle merkezi, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Balıklı Mahallesi'nde 2,9 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. Mahallenin bir kısmı da Yıkıklar Mevkii'nin kuzeyinde  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yolu kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 910 2021 1.028 2020 1.122 2019 1.216 2018 1.354 2017 1.122 2016 1.195 2015 1.339 2014 1.429 2013 988 2012 1.042 2011 960 2010 986 2009 1.038 2008 1.170 2007 1.091 2000 1.116 1990 1.451 1985 1.362 1965 989

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri