Kapıkaya, Tortum

Kapıkaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Kapıkaya'nın eski adı Keğik'tir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Keğik ve Kiğik (كیغیك) şeklinde geçer.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234.

Keğik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılara bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde ortadan kalkmış olan kilise ve kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 177  ISBN 978-9941-9470-8-7

Keğik köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum livasının Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 65 Hristiyan haneden oluşuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2

Keğik köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Tortum sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda 23 hanede 75 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün tahmini nüfusunun 150 kişiden oluştuğu söylenebilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Keğik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının köylerinden biriydi. Köy 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 293 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 251. Keğik "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1950'lerd Kapıkaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Kapıkaya köyünde 365 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 21 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Kapıkaya'da bulunan ve harç kullanılmadan inşa edilmiş olan iki kale, (Kapıkaya kalesi) köyün çok eski yerleşme olduğunu göstermektedir. Kalenin Urarturlara ait olduğu iddia edilir. Köyün 400 metre kuzeyinde yer alan kalenin (64×44 m) duvar kalınlığı 3 metreyi, yüksekliği 8 metreyi bulur. Kalenin 7 kulesi bulunuyordu. Diğer kale (48 × 41 m) köyün 2 km kuzeybatısında yer alır ve daha küçük bir yapıdır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 280-281, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 80 km, Tortum ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Alapınar, Esendurak ve Tortumkale mahalleleri üzerinden 18,5 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 70 2021 87 2020 115 2019 73 2018 77 2017 71 2016 79 2015 89 2014 101 2013 92 2012 94 2011 98 2010 98 2009 79 2008 105 2007 104 2000 138 1990 223 1985 272 1965 365

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti