Ağıllı, Horasan

Ağıllı, Erzurum ilinin Horasan ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Ağıllı adı 1835 tarihli nüfus defterinde Ağulu olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesindeyse, Ağullı (آغوللی) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 228.

Ağulu köyü, Urartu döneminde Biani şeklinde anılan Basiani bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Köydeki megalit yapı kalıntısı da buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 34.  ISBN 978-9941-9888-4-4 Bu bölge Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim  13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 10.  ISBN 978-9941-9888-4-4

Ağulu köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Hasan Kala kazasının köylerinden biriydi. Müslim nüfus defterinde 15 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 30 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tarihte köyde Hristiyan nüfus bulunmuyordu. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Ağıllı, Erzurum vilayetinin Hasan Kale kazasının Aras nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında, "Ağullu" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 371 kişiden oluşuyordu. 1953 yılında Horasan ilçesi kurulunca, Ağullu köyü bu ilçeye bağlandı. 1965 genel nüfus sayımında Ağıllı köyünün nüfusu 665 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 116 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Horasan Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Ağıllı'da kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan kale, yerleşim yerinin yaklaşık 1,5 kilometre güneybatısında, deniz seviyesinden 2.400 metre yükseklikte, yüksek bir dağın tepesinde yer alır. 2023 yılında kaleyi yerinde ziyaret etmek, belgelemek ve incelemek isteyen Gürcü araştırmacıların bulunduğu sırada köylüler, kalenin varlığını doğrulamakla birlikte, kaleye giden yolu göstermeyi reddetmişlerdir. Mevcut bilgilere dayanarak söz konusu tepede harç kullanılmadan üst üste yığılmış büyük kayalardan inşa edilmiş oval bir yapının bulunduğu söylenebilir."ბასიანის ძეგლების 2023 წლის საკვლევი ექსპედიციის ანგარიში" (Basiani Anıtları 2023 Yılı Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2024, s. 13 ISBN 978-9941-9888-5-1

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 115 km, Horasan ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Horasan'ın güneydoğusunda, Ağrı sınırına yakın, / numaralı Erzurum-Ağrı (Horasan- Eleşkirt) devlet/uluslararası yoluna 3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2021 381 2020 409 2019 416 2018 425 2017 465 2016 468 2015 481 2014 518 2013 562 2012 548 2011 582 2010 574 2009 582 2008 567 2007 558 2000 620 1990 711 1985 861 1965 665

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Horasan'ın mahalleleri
Kategori:Basiani