Tutmaç, Oltu

Tutmaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Tutmaç mahallesinin adı 1835 tarihli nüfus defterinde "Tutğuc" (توتعوج) veya "Tutmuc" (توتموج) olarak geçer. Ancak bu yer adı, sonradan aldığı şekil üzerinden "Tutmaç" şeklinde okunmuştur.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265.  Yüksek lisans tezi 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yerleşim merkezi "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. Sonraki kayıtlarda "Tutmaş" ve "Tumaç" olarak da geçer.

Tutğuc veya Tuğaç köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan ve "Kale Boynu" olarak adlandırılan yerde, bu dönemde inşa edilmiş bir kalenin bulunduğu tahmin edilmektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 205  ISBN 978-9941-9470-8-7

Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1835 tarihli Müslim nüfus defterine göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sırada köyde 34 hanede 134 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenice, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 268 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 80.  ISBN 978-9941-25-828-2

Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.
1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 668 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Tutmaç şeklinde yazılmış olan köyün nüfusu 856 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 204 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 4,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 233 2021 267 2020 256 2019 175 2018 170 2017 162 2016 177 2015 176 2014 185 2013 194 2012 187 2011 208 2010 219 2009 239 2008 225 2007 198 2000 381 1990 780 1985 902 1965 856

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti