Altınçanak, Uzundere

Altınçanak, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Altınçanak köyünün eski adı İsi'dir. Gürcüce İsi (ისი) şeklinde yazılan bu yer adı Türkçeye  İs olarak girmiştir. Nitekim 1574 tarihi Osmanlı mufassal defterinde, 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İs (ایس) biçiminde yazılmıştır.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

İsi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü krallığı döneminde, 9. yüzyılda inşa edilmiş Gürcü kilisesi İsi Kilisesi de buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.Fahriye Bayram - Turgay Yazar, "Artvin, Ardahan, Erzurum İli ve İlçelerinde Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırması - 2006", 25. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 2008, 1. Cilt, s. 263.  ISBN 978-975-17-3315-3

İsi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 58 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte köyde 25 hanede 62 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, İsi köyünün nüfusunun yaklaşık 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

İsi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre Mamirvani livasının Aha nahiyesine bağlıydı. Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde 24.000 akçe hasıla ile Hasan adında birine zeamet olarak verilmişti.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1917 yılında İsi köyünde bulunmuş, Othta Çayı'nın sağ kıyısında yer alan İsi köyündeki İsi Kilisesi'nin yıkılmış halde olduğunu yazmıştır. Bu sırada içi toprakla dolmuş olan kilise samanlık ve meyve kurutmak için kullanılıyordu.

İsi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İs" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 118 kişiden oluşuyordu. İsi veya İs "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Altınçanak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Altınçanak köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 18 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 264.

Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Altınçanak köyündeki İsi Kilisesi, yerleşimin dış kısmında yer alır. Dolgu duvar tekniğinde kareye yakın kabaca yontulmuş taşlarla inşa edilmiştir. Kuzey duvarı yıkılmıştır. Günümüzde bir evin parçası haline getirilmiş olan kalan kısımlar ev sahibi tarafından farklı amaçlarla kullanılmaktadır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 119  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 98 km, Uzundere ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Denizbaşı Mevkii'nde, 1,7 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 146 2021 156 2020 157 2019 155 2018 174 2017 181 2016 185 2015 173 2014 177 2013 244 2012 154 2011 167 2010 176 2009 194 2008 206 2007 184 2000 240 1990 306 1985 332 1965 228

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti