Gölbaşı, Uzundere

Gölbaşı, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Gölbaşı köyü ile Çamlıyamaç köyünün eski ortak adı Oşki'dir. Oşki'nin etimolojisine dair iki farklı görüş vardır: Kaha Şengelia ve Valeri Silogava'ya göre “ოშკი / ოშქი” (oşki), Megrelce "შქა" (şka) kelimesinden türemiştir ve “şka” "ortada olan" anlamına gelir.V.Silogava, K. Şengelia, Tao-Klarjeti, Kafkas Üniversitesi, Tiflis, 2006, s. 186,  Merab Çuhua'ya göre ise, “ოშკი” (oşki), Lazca bir kelimedir ve Gürcücesi ასკილი (asḳili) olan “kuşburnu” anlamına gelir.Merab Chukhua, Georgin-Circassian-Abkhaz Etymological Researches [მერაბ ჩუხუა, ქართულ-ჩერქეზულ-აფხაზური ეტიმოლოგიური ძიებანი] — Tiflis, 2017. — s. 101,  Bugün Çamlıyamaç köyünün eski adı olan Oşki Türkçe kaynaklarda, "katedral" anlamına gelen Ermenice "vank" kelimesinin eklenmesiyle Oşkvank veya Öşkvank'a dönüşmüş, Gölbaşı'nın eski adı ise, Oşk olarak kalmıştır. Nitekim bu yer adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşk veya Öşk (اوشك) şeklinde geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Oşki köyü, tarihsel Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar köyün bulunduğu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü mimarisinin en önemli yapılarından biri olan ve 10. yüzyılın ikinci yarsında inşa edilen Oşki Kilisesi ve manastırı, Oşki'nin önemli eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 38, ISBN 978-9941-478-17-8.

Oşki köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Büyük bir yerleşim olan köyün nüfusu bu tarihte 233 haneden oluşuyordu. İki hane Müslüman olmuş, 231 hane ise Hristiyan olarak kaydedilmiştir.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2

Oşki köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Oşki Kilisesi'nin bulunduğu yerleşim Oşkvank veya Öşkvank, bugünkü Gölbaşı'nın eski adı ise Oşk veya Öşk şeklinde geçer. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu tarihte, Tortum sancağına bağlı olan köyde 36 hanede 150 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Oşkvank köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 300 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Oşki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımı sırasında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 506 kişiden oluşuyordu. Oşki veya Öşk Türkçe olmadığı için için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Gölbaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çamlıyamaç köyünde 668 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 144 kişi okuma yazma biliyordu.

Gölbaşı köyü, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Gölbaşı köyünde, Oşki Manastırı'nın korunması işlevi de olan Oşki Kalesi yer alır. Orta mahallenin 500 metre doğusunda, ulaşımı zor bir kayanın üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Günümüze ulaşan duvar kalıntılarından orta büyüklükte bir kale olduğu anlaşılmaktadır. Kalan duvarların yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Oşki Kalesi'nin içinde bir kilise ile bir su toplama havuzunun kalıntıları bulunmaktadır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 117   ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 99 km, Uzundere ilçe merkezine 13 km uzaklıktadır  Mahalle, Uzundere'nin kuzeyinde olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Denizbaşı Mevkii'nde 4,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 341 2021 349 2020 362 2019 360 2018 379 2017 380 2016 380 2015 397 2014 408 2013 412 2012 415 2011 418 2010 415 2009 426 2008 435 2007 452 2000 562 1990 761 1985 786 1965 668

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti