Yolgözler, Olur

Yolgözler, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Yolgözler'in eski adı Svekari'dir.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 461.  ISBN 978-9941-25-828-2 Gürcüce bir yer adı olan Svekari (სვეკარი), bir evlek üzüm bağı anlamındaki "sve" (სვე) ile kapı anlamındaki "kari" (კარი) kelimelerinden oluşur. Bu yer adı  "bağ kapısı" gibi bir anlama gelir."სვე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5"კარი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5 Nitekim Osmanlıların eline geçtiği tarihlerde bağcılık köydeki en önemli tarımsal uğraşlardan biriydi. Svekari adı Türkçeye Sevkar ve Sivkar şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Sevkar / Svekar (سوكار) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Sivkar (سیوكار) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225.

Svekari, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesindeki yerleşim yerlerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Orta Çağ yapısı Svekari Kalesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 262.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Svekari, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Panaskert nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyün nüfusu 23 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde, çoğunluk Ermeni olmak üzere, Ermeniler ve Gürcüler yaşıyordu. Svekari'de buğday, arpa, darı ve çavdar tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde üzüm bağları önemli bir yere sahipti.

Svekari, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya savaş tazminatının bir parçası bırakıldı. 1886 tarihli nüfus tespitinde Rus idaresince Aşağı Sevkyar (Нижний Севкяр) ve Yukarı Sevkyar (Верхний Севкяр) olmak üzere, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı iki köy olarak kaydedilmiştir. Aşağı Sevkyar'ın nüfusu 15 hanede yaşayan 71 kişiden oluşuyordu: 39'u erkek ve 30'u kadın olmak üzere 14 hanede 69 Çingene, 1 hanede ise 2 Türk yaşıyordu. Yukarı Sevkyar'da da 15'i erkek ve 13'ü kadın olmak üzere, 7 hanede tamamı Kürt olan 28 kişi ikamet ediyordu.

Rus idaresi sırasında Oltu bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, 1907 yılında da Svekari köyünde Kürtler yaşıyordu. Kürtlerin hemen yanı başında 12 hane Çingene köye yerleşmişti ve Çingeneler bahçecilikle uğraşıyordu.

Svekari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sivkar-i Süfla (سیوكار سفلا) ve Sivkar-i Ulya (سیوكار علیا) adları altında iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte bu iki köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. Sonraki nüfus sayımlarında Sevkar veya Sivkar'ın adı geçmemektedir. Sevkar köyünün 1928 yılından sonra, 1928 tarihli köy listesinde de yer alan Tapular köyünün mahallesi haline getirildiği, Tapular köyünün adının da 1959 yılında Yolgözler olarak değiştirildiği nüfus kayıtlardan anlaşılmaktadır. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında Tapular, Yolgözler köyünün eski adı olarak verilmiştir. Yolgözler köyünün nüfusu 1965 yılında 141 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 22 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yolgözler mahallesinde, Orta Çağ'dan kalmış olan Svekari Kalesi, yerleşim merkezinin 1 kilometre güneybatısında sarp bir kayanın üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiş bir yapıdır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 184 km, Olur ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un güneybatısında olup,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yoluna 10,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 43 2021 48 2020 57 2019 56 2018 54 2017 48 2016 45 2015 45 2014 44 2013 46 2012 49 2011 49 2010 51 2009 53 2008 58 2007 101 2000 111 1990 182 1985 144 1965 141

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti