Aşağıçayırlı, Olur

Aşağıçayırlı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Aşağıçayırlı ile Yukarıçayırlı mahallelerinin ortak eski adı Karmiri (კარმირი) veya Kızıl Köy’dür. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Karmir (قارمر) , ikinci isim olarak da Kızıl Köy (قزل كوی) şeklinde geçer. Bu yerleşim geç dönemde iki ayrı köye dönüşmüştür.

Karmir veya Kızıl Köy, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 287  ISBN 978-9941-9470-8-7

Karmir veya Kızıl Köy, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Karmrik (ქარმრიქი) adıyla geçer. Bu sırada bu yerleşim, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 45 Hristiyan haneden oluşuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 88.   ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, köyde 21 Hristiyan hane kalmıştı. Bu tarihte Karmir veya Kızıl Köy, Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Karmir veya Kızıl Köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın  ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Kızıl Köy (Кизил-Кёй) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Olur nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Köyde 35 hanede, 95'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere 162 kişi yaşıyordu. Köy halkının tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Kızıl Köy'ün nüfusu 1896 yılında 245 kişiye, 1906 yılında 313 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271.

Kızıl Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kızıl Köy-i Süfla (زیل كوی سفلا) ve Kızıl Köy-i Ulya (قزیل كوی علیا) olmak üzere, iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada bu iki köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. Kızıl Köy-i Süfla (Aşağı Kızıl Köy), bugünkü Aşağıçayırlı köyüdür. Aşağı Kızıl Köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 321 kişiden oluşuyordu. Aşağı Kızıl Köy'ün adı, "iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağı Çayırlı olarak değiştirilmiştir. Aşağı Çayırlı köyünün nüfusu 1965 yılında 608 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 233 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Bugün Aşağıçayırlı köyünün sınırları içinde kalan Kızıl Köy Kilisesi, köyün yaylasındadır. Bu yapı büyük ölçüde yıkılmış olup geriye sadece duvar parçaları kalmıştır. Köyde iki kilisenin daha bulunduğu köylülerce teyit edilmekle birlikte bu yapılardan bugüne bir iz kalmamıştır. Köyün iki çeşmesinde koyun formlu iki mezar taşının kullanılmış olması, köyde eski bir mezarlığın bulunduğunu göstermektedir.

 Coğrafya 

Aşağıçayırlı, Erzurum il merkezine 193 km, Olur ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır. Olur kasabasının kuzeydoğusunda yer alır ve  numaralı Oltu-Olur karayoluna, 18,2 km'lik bir köy yoluyla bağlanır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 166 2021 167 2020 171 2019 171 2018 180 2017 163 2016 164 2015 163 2014 167 2013 158 2012 156 2011 169 2010 171 2009 178 2008 198 2007 198 2000 250 1990 421 1985 489 1965 608

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti