Nişantaşı, Şenkaya

Nişantaşı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Nişantaşı mahallesinin eski adı, yaygın olarak Kevank olarak bilinir. Oysa 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Keyğvank (كیغوانك) olarak geçer. 1886 nüfus sayımında ise Keyvank (Кейванкъ) ve Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında da Keyvank (كیوانق) olarak geçer. Bu yerleşimin adı halk arasında "Kevenk" olarak bilinir.

Keyğvank, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde bulunan megalit yapı ve kilise kalıntısı da buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 43-44.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Keyğvank, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu defterde köy boşalmış olarak kaydedilmiştir. Oysa Keyğvank'ta 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine 67 Hristiyan hane yaşıyordu. Köyün bu iki tarih arasında bir nedenle boşalmış olduğu anlaşılmaktadır.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 86.  ISBN 978-9941-25-828-2

Keyğvank köyünün yeniden meskun hale geldiği 1835 tarihli nüfus defteriden anlaşılmaktadır. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla bu tarihte yaptığı nüfus tespitinde bu yerleşim Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 25 hanede 87 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Keyğvank köyünün nüfusunun yaklaşık 202 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2

Keyğvank köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Çarlık Rusya'sına bırakıldı. 1886 tarihli nüfus sayımında Rus idaresince Keyvank (Кейванкъ) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına bağ Tecerek nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Köydeki 45 hanede, 203'ü erkek ve 149'u kadın olmak üzere 352 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Keyvank köyünün nüfusu 1896 yılında 470 kişiye, 1906 yılında ise 548 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Keyvank köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Keyvank" (كیوانك) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kevank" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 914 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Kevank köyü bu kazaya bağlandı. Keyğvank veya Kevank Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Nişantaşı olarak değiştirilmiştir. Nişantaşı köyünün 1965 yılındaki nüfusu 1.237 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Nişantaşı sınırları içinde bulunan megalit yapı tamamen yıkılmış ve günümüzde taş yığınına dönüşmüştür. Köyün Hristiyan nüfusundan kalan Kevank Kilisesi, bugünkü yerleşimin 2 kilometre güneybatısında bulunmaktadır. Bugüne ulaşan duvarların yüksekliği 1 metreyi bulur. Kilisenin duvarlarının kırmızı taşlarla kaplı olduğu bugüne kalan kalıntılardan anlaşılmaktadır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 165 km, Şenkaya ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 6,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 486 2021 509 2020 520 2019 528 2018 561 2017 582 2016 585 2015 579 2014 590 2013 589 2012 591 2011 616 2010 631 2009 644 2008 791 2007 833 2000 640 1990 848 1985 1.049 1965 1.237

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti