Çengelli, Oltu

Çengelli, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Çengelli'nin eski adı Ardos veya Havdos'tur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ardos (اردوس) olarak geçer. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Havdos (هاودوس) şeklinde yazılmıştır.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81.  ISBN 978-9941-25-828-2

Ardos veya Havdos köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki eski kale, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermesi açısından önemlidir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 213  ISBN 978-9941-9470-8-7

Ardos veya Havdos, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu livasının Bardız nahiyesine bağlı bir köydü. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Oltu sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 30 hanede 76 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Havdos köyünün nüfusunun yaklaşık 152 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Ardos veya Havdos, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Avdost (Авдостъ) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 tarihli tespite göre köyde, 80'i erkek ve 72'si kadın olmak üzere, 36 hanede 152 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu. Avdos aynı zamanda Otu kazasına bağlı nahiyelerden biriydi. Avdos nahiyesi (Авдостскій маркязъ) 13 köyü kapsıyor ve nüfusu, 798'i Türk, 688'i Ermeni ve 304'ü Rum olmak üzere 1.790 kişiden oluşuyordu. Ancak Avdos nahiyesinin idari merkezi Avdos köyü değil, Narman Tecerek köyüydü. Avdos köyünün nüfusu 1896 yılında 239 kişiye, 1906 yılında da 274 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 119, ISBN 9786052100271.

Avdos köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havdos (هاودوس)  adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Köy 1940 genel nüfus sayımında da aynı idari komuna sahipti ve nüfusu 398 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247. Havdos veya Avdos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Çengelli olarak değiştirilmiştir. Çengelli köyünün nüfusu 1965 yılında 566 kişide oluşuyordu ve bu nüfus içinde 232 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 130 km, Oltu ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 4,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 158 2021 151 2020 179 2019 161 2018 138 2017 121 2016 128 2015 133 2014 146 2013 141 2012 154 2011 163 2010 159 2009 178 2008 185 2007 204 2000 228 1990 386 1985 485 1965 566

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti