Toprakkale, Oltu

Toprakkale, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Toprakkale mahallesinin eski adı Toprak'tır. Nitekim Osmanlı cebe defteri (1692-1734) ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Toprak (طپراق ve طوپراق) şeklinde geçer.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265.  Yüksek lisans tezi Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilatında ise Toprak Kala (طپراق قلعە) şeklinde yazılmıştır.

Toprak köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 209  ISBN 978-9941-9470-8-7

Toprak köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722)  tarihinde köyün hasılası 3.000 akçe idi ve burası Ahmed adında birine bırakılmıştı.

Toprak köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu tarihte köydeki 4 hanede 11 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunun ise erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 192.  Yüksek lisans tezi

Toprak köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Topryang" (Топрянгъ) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 91'i erkek ve 68'i kadın olmak üzere, 40 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 159 kişiden oluşuyordu. Bu kayıtta bu yerleşim merkezinin eskiden Bardız nahiyesine (Бардусскій) bağlı olan Toprak köyü olduğu belirtilmişti.

Toprak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Toprak Kala" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226. 1940 genel nüfus sayımında "Toprak kale" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 162 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Toprakkale köyünde 291 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 72 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Toprakkale mahallesindeki kilise, yerleşim merkezinin 2,7 kilometre doğusunda bulunmaktadır. Tamamen yıkılmış olan bu yapıdan geriye küçük bir harçlı duvar parçası kalmıştır. Kilise ilk kez 2016 yılında yazılı bir kaynakta yer almıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Oltu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 74 2021 60 2020 74 2019 64 2018 78 2017 53 2016 57 2015 58 2014 68 2013 72 2012 71 2011 79 2010 93 2009 103 2008 105 2007 104 2000 135 1990 293 1985 293 1965 291

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti