Taşgeçit, Olur

Taşgeçit, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Taşgeçit'in eski adı Gesmalo'dur.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 461.   ISBN 978-9941-25-828-2 Gesmalo (გესმანლო), 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal deftelerinde ise Gesmali (كسمالی) şeklinde yazılmıştır. Bazı Gürcüce kaynaklarda da Gesmali (გესმალი) olarak geçer.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 257, 286.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Gesmalo veya Gesmali köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Megalit bir yapı olan Gesmalo Kalesi ile köyün kilisesi olan tek nefli Gesmalo Kilisesi de bu dönemden kalmıştır.

Gesmalo veya Gesmali köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 30 Hristiyan haneden oluşuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 88.   ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, köy 31 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu tarihte Gesmalo Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Gesmalo veya Gesmali köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Gesmali (كسمالی) olarak geçer. Hicri 1120 (1708/1709) tarihinde Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 28.333 akçe idi ve zeamet olarak Süleyman adında birine verilmişti.

Gesmalo veya Gesmali köyü, 1835 tarihli nüfus defterinde 22 hane, k bir köy olarak geçer. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 56 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün yaklaşık toplam nüfusunun 112 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.   ISBN 978-9941-25-828-2

Gesmalo veya Gesmali köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından  1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitine Gesmanlı (Гесманлы) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Olur nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 68'i erkek ve 63'ü kadın olmak üzere, 22 hanede yaşayan 131 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Gesmalo veya Gesmali köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Gesmani (كسمانی) olarak geçer. Köyün adının zaman içinde değişime uğradığı bu kayıttan da anlaşılmaktadır. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Kesmanlı" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 309 kişiden oluşuyordu. Gesmalo veya Kesmanlı Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Taşgeçit olarak değiştirilmiştir. Taşgeçit köyünde 1965 yılında 508 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 158 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Taşgeçit'teki Gesmalo Kalesi, yerleşim yerinin 3 kilometre kuzeydoğusunda, köyün yaylasında bir tepe üzerinde yer alır. İri taşlar ve harçsız biçimde inşa edilmiş olan yapının duvarlarının bazı kısımları bugüne ulaşmıştır. Köyün eski kilisesi ise, yerleşim yerinin güney kıyısında, özel olarak düzlenmiş bir yerde inşa edilmiştir. Tek nefli bir yapı olan kilisenin kuzeybatı köşesinin görece yüksek duvarlarının yüksekliği 1 metre kadardır. Kilise kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 196 km, Olur ilçe merkezine 24 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu il yoluna, Altunkaya Mahallesi üzerinden, 17,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 144 2021 142 2020 143 2019 152 2018 157 2017 138 2016 141 2015 148 2014 158 2013 170 2012 168 2011 166 2010 164 2009 172 2008 174 2007 180 2000 198 1990 320 1985 413 1965 508

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti