Kaban, Olur

Kaban, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Kaban'ın eski adı Kapani'dir. Gürcüce bir yer adı olan Kapani (კაპანი), eski Gürcücede dar ve kayalık yol, Tao-Klarceti bölgesindeyse yamaç anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye "Kaban" şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kaban" (قبان) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225.

Kapani, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kapani'nin 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde büyük bir köy olarak yer almış olması buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Kapani köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde "Kaban" (قبان)  veya "Kapan" (قپان) olarak geçer. Bu sırada Ardahan-i Büzürg livasının Kamhisi nahiyesine bağlıy olan köyün nüfusu 66 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Müslüman olmuştu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 86.  ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde de Kaban (قبان) olarak geçen köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 45 haneden oluşuyordu. Bu tarihte köyde yeni Müslüman olmuş iki hane bulunuyordu. Bu iki hanenin reislerine Davud ve Mahmud adı verilmiş, baba adı olarak da "Allah'ın kulu" anlamında "Abdullah" yazılmıştır. Köyün nüfusu Gürcüler ve Ermenilerden oluşuyordu. Kapani köyünde buğday, arpa ve darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Üç adet su değirmeni bulunuyordu.

Kapani köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de "Kaban" (قبان) şeklinde yazılmıştır. Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası, önce 5.000 akçe, sonra 6.100 akçe olarak belirlenmişti. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kapani köyünde 10 hanede 39 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 78 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu tarihte köy halkı tamamen Müslüman olmuştu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2

Kapani, 1877-1878 savaşının ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde Oltu sancağının Tausker kazasının köylerinden biriydi. 1886 nüfus sayımında Kaban (Кабанъ) olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu, 36'sı erkek ve 43'ü kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan 79 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Kapani köyünün nüfusu 1896 yılında 185 kişi, 1906 yılında 196 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271. Kısa zaman diliminde nüfusunun iki katını aşması, Rus idaresince köye yeni bir nüfusun yerleştirildiğini göstermektedir.

Kapani, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kaban" (قبان) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 332 kişiden oluşuyordu. Kaban köyünün nüfusu 1965 yılında 477 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 147 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Kaban mahallesinin yerleşim merkezi, Erzurum il merkezine 180 km, Olur ilçe merkezine 19 km uzaklıktadır. Olur'un güneydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu devlet yoluna, 7,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 78 2021 79 2020 72 2019 68 2018 76 2017 73 2016 76 2015 82 2014 94 2013 80 2012 78 2011 79 2010 79 2009 85 2008 87 2007 99 2000 116 1990 309 1985 389 1965 477

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti