İriağaç, Oltu

İriağaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

İriağaç mahallesinin eski adı Parnaki'dir. Parnaki (ფარნაკი), Gürcüceden Türkçeye Pernek şeklinde girmiştir.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248.

Parnaki köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele içirmiştir. Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi bu dönemden günümüze kalmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 111, 276, ISBN 9789941478178.

Parnaki, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde "Parnak-i Süfla" (Aşağı Parnak) ve "Parnak-i Ulya" (Yukarı Parnak) adıyla iki isim altında kaydedilmiştir. Bu tarihte Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlıolan köyün nüfusu 19 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 Osmanlı Müslim nüfus defterine göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte Pernek köyünde 18 hanede 59 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 118 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Parnaki köyü, uzun süre Osmanlı idaresinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti arafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Pernyak (Пернякъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Sehçek nahiyesinin altı köyünden biriydi. Parnaki'nin nüfusu, 34'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere, 36 hanede yaşayan 64 kişiden oluşuyordu. Halkın tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Rus idaresi sırasında nüfusu artmış olan köyde 1896'da 82 kişi, 1906'da da 100 kişi tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Parnaki köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 98 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 354. Parnaki veya Pernek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İriağaç olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İriağaç köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 24 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 359.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

İriağaç köyündeki başlıca tarihsel yapılar Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi'dir.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 145 km, Oltu ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu devlet yolunun kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 104 2021 107 2020 107 2019 105 2018 115 2017 86 2016 95 2015 92 2014 110 2013 118 2012 87 2011 88 2010 95 2009 99 2008 154 2007 114 2000 193 1990 261 1985 289 1965 228

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti