Çağlayan, Uzundere

Çağlayan, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Mahallenin eski adı Tev'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tevi (თევი), Gürcü dilinin güney diyalektlerinde "ta" (თა) olarak geçen ve dağ / tepe anlamına gelen "mta" (მთა) kelimesinden gelen Mtevi'den (მთევი) değişime uğramıştır.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 820.  ISBN 978-9941-25-828-2 Mtevi / Tevi'nin "dağlar" anlamındaki "mtebi" (მთები) kelimesiyle eşanlamlı kullanıldığı anlaşılmaktadır.Mamia Pağava, "Gezi Günlükleri" (Gürcüce), Çorohi dergisi, 2019, say: 6, s. 89. ISSN 0134-3459 Bu yer adı Türkçeye Tiv / Tev olarak girmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Tevi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu böleyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirdi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 27 hanede 75 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Tevi köyünün nüfusunun yaklaşık 150 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Tev köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tiv (تیو) biçiminde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahip olup nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Tevi veya Tev "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çağlayan olarak değiştirildi. Nitekim 1950 genel nüfus sayımında Tev olarak geçen köy, 1955 genel nüfus sayımında Çağlayan olarak kaydedilmiştir.1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 177.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 213. 1965 genel nüfus sayımında Çağlayan köyünün nüfusu 498 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 264.

Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Tev tarihsel yapılar açısından dikkat çekicidir. Köyde iki kilise, bir kale ve bir kule kalıntısı mevcuttur. İlk kilise köyün merkezinin 2 km doğusunda yer alır. Bu kiliseden geriye sunağın bir bölümü kalmıştır. İkinci kilise köyde meyve bahçesinde bulunmaktadır. Kaba taş ve harç kullanılarak inşa edilmiş olan yapının kuzeydoğu bölümü günümüze ulaşmıştır. Köydeki kale, köyün merkezinin 500 m kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Büyük bir kale olan Tevi Kalesi, kabaca yontulmuş taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiştir. Kaleden geriye su kuyusu ve duvarlar kalmıştır. Yaklaşık iki metre kalınlığından olan duvarların günümüze kalan kısımlarının yüksekliği 7 metreyi bulmaktadır. Köyün merkezinin 300 metre güneydoğusunda yer alan kalıntılar köylülerin verdiği bilgiye göre bir kuleye aittir.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 111 km, Uzundere ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır  Mahalle, Uzundere'nin kuzeydoğusunda olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Tortum Şelalesi yakınında 3,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır. .

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 290 2021 329 2020 359 2019 366 2018 358 2017 362 2016 377 2015 396 2014 435 2013 370 2012 365 2011 343 2010 339 2009 354 2008 353 2007 392 2000 473 1990 553 1985 506 1965 498

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti