Yeşilkaya, Şenkaya

Yeşilkaya, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yeşilkaya mahallesinin eski adı Mitendieri'dir (მიტენდიერი). Gürcü dilinden geçmiş olan bu yer adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Mitendiyer (متندی یر) olarak kaydedilmiştir.

Mitendieri köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin kale sandığı ve 20. yüzyılın ikinci yarısında yıkılmış olan Mitendieri Kilisesi o dönemden kalmış olmalıdır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 7.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Mitendieri, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Oltu sancağının Kop (Kvabi) nahiyesine bağlı bir köydü. Bu tarihteki nüfusu 21 Hristiyan haneden oluşuyordu. Mitendieri köyü, Osmanlı idaresinin 1835 yılında askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve 12 hanede 47 erkek tespit edilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Mitendieri köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 94 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 77, 82.  ISBN 978-9941-25-828-2

Mitendieri köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresince Mitender (Митендеръ) olarak kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 10 hanede, 27'si erkek ve 22'si kadın olmak üzere 49 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Mitender köyünün nüfusu 1896 yılında 56 kişiye, 1906 yılında ise 144 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılında Örtülü köyünden batı yönünde yola çıktıklarını, tehlikeli bir yolu izleyerek Mitendieri denilen bir mezaraya indiklerini yazmıştır. Ancak Takaişvili küçük bir dere kıyısındaki kilise kalıntısını kale olarak tarif etmiş, kireçtaşından inşa edilmiş olan bu yapıdan iri taşların alınmış olduğunu belirtmiştir. Yazar ve maiyeti buradan Timur-Kışla mezrasına geçmiştir.

Mitendieri köyü, 1935 genel nüfus sayımında "Mitürdir" adıyla  Kars vilayetininin Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı ve köyde 314 kişi yaşıyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 283. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardız nahiyesi ve köy bu kazaya bağlandı. 1950 genel nüfus sayımında "Mitindir" diye kaydedilmiş olan köy, Şenkaya kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 397 kişiden oluşuyordu.1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 174. Mitendieri veya Mitindir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yeşilkaya olarak değiştirilmiştir. Yeşilkaya köyünün nüfusu 1965 yılında 460 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 189 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yeşilkaya mahallesinde varlığı bilinen bir kilise ile iki kale dışında, bir kayaya oyulmuş ve birbiriyle bağlantılı yedi mağara  bulunmaktadır. Mitendieri Mağaraları olarak bilinen bu komplekse bir mağara kilise, diğerleri depo olarak kullanılmıştır. Bir mağaranın kilise olarak kullanılmış olması, bu kompleksin Osmanlı dönemi öncesinden kaldığını göstermektedir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 8.  ISBN 978-9941-9470-9-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 172 km, Şenkaya ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 74 2021 86 2020 95 2019 97 2018 96 2017 87 2016 90 2015 95 2014 93 2013 83 2012 90 2011 91 2010 84 2009 88 2008 91 2007 99 2000 167 1990 223 1985 313 1965 460

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti