Şeytan (film, 1973)

The Exorcist, 1973 yapımı bir Amerikan doğaüstü korku filmidir. William Friedkin tarafından yönetilmiş ve William Peter Blatty'in 1971 tarihli kitabından uyarlanmıştır. Filmde Ellen Burstyn, Max von Sydow, Jason Miller ve Linda Blair rol almaktadır ve genç bir kızın şeytan tarafından ele geçirilmesi ve iki Katolik rahibin onu bir şeytan çıkarma yoluyla kurtarma girişimini konu almaktadır.

Filmin yapımcılığını da üstlenen Blatty ve yönetmen olarak seçtiği Friedkin, filmin oyuncu kadrosunu oluşturmakta zorlandı. Büyük yıldızlar yerine nispeten tanınmayan Burstyn, Blair ve Miller'ı seçmeleri, Warner Bros. yöneticilerinin muhalefetiyle karşılaştı. Ana çekimler de zorlu geçti. Birçok oyuncu ve ekip üyesi yaralandı, bazıları öldü ve sıra dışı kazalar çekimleri geciktirdi. Prodüksiyon planlanandan iki kat daha uzun sürdü ve başlangıç bütçesinin neredeyse üç katına mal oldu; yaşanan birçok aksilik, filmin lanetli olduğuna dair bir inanca yol açtı.

The Exorcist, 26 Aralık 1973'te Amerika Birleşik Devletleri'nde sinemalarda gösterime girdi. Eleştiriler karışık olsa da, izleyiciler soğuk havada uzun kuyruklarda bekledi. Kimi izleyiciler, beyin anjiyosu gibi şok edici sahneler nedeniyle bayıldı veya kustu. Birkaç şehir filmi tamamen yasaklamaya veya çocukların izlemesini engellemeye çalıştı. Orijinal sinema gösteriminin sonunda film 193 milyon dolar hasılat elde etti ve sonraki yeniden gösterimlerle birlikte toplam hasılatı 441 milyon dolara ulaştı.

Film En İyi Film dalında Akademi Ödülü'ne aday gösterilen ilk korku filmi oldu. Blatty En İyi Uyarlama Senaryo ödülünü kazanırken, ses mühendisleri En İyi Ses ödülünü aldı. Birkaç devam filmi çekildi ve 2017 yapımı It filmine kadar (enflasyona göre ayarlanmamış) en yüksek hasılatlı R-rated korku filmi oldu. The Exorcist, popüler kültürü önemli ölçüde etkiledi ve gelmiş geçmiş en iyi filmler listelerine dahil edildi.
 Konu 
Merrin, Irak'ta kazılar yapmakta olan bir rahiptir. Orada Asur ve Babil mitolojisinden şeytanların kralı olan Pazuzu ile ilgili bir keşfe imza atar. Bir tarafta ABD'de ise ünlü bir sinema oyuncusunun kızı Regan MacNeil psikolojik rahatsızlıklar göstermeye başlamıştır. Peder Damian ise annesinin rahatsızlığı ile birlikte inancını sorgulamaktadır. MacNeil'in rahatsızlığı artarken doktorlar bunun tıptaki karşılığını bulamazlar ve bir efsane olan şeytan çıkarmayı anne Chris McNeill'e önerirler. Anne ise Peder Damian'dan yardım diler.

 Oyuncu kadrosu 
 Karakter  Oyuncu Regan MacNeil  Linda Blair  Chris MacNeil  Ellen Burstyn Peder Merrin Lanchester  Max von Sydow Peder Karras  Jason MillerBurke DenningsJack MacGowran Sharon Spencer   Kitty Winn Teğmen Kinderman  Lee J. CobbPeder Joseph DyerWilliam O'MalleyPazuzuMercedes McCambridgeCameoWilliam Peter Blatty

 Çekimler 
Yapımcılar aktörlerin konunun önüne geçmemesi için birçok ünlü isim hakkında tartışmalarına karşın bu fikirden vazgeçmişlerdir. 30 çocuk arasından bu role ilk başlarda Anissa Jones seçilmişti. Fakat çeşitli anlaşmazlıklardan dolayı role Linda Blair uygun görüldü. Anneyi oynayan Ellen Burstyn ise "Şeytan'a inanıyorum" repliğini söylememek koşuluyla rolü kabul etmişti. Film montajı sırasında ünlü "örümcek yürüyüşü" sahnesi seyirciye çok ağır geleceği düşüncesiyle filmden çıkarılmıştı. Ancak 2001'de yeniden kurgulanmasında geri konuldu.

 Filmin aldığı ödüller 
Film, 10 dalda Akademi Ödülü'ne aday oldu ve "En İyi Ses" ve "En İyi Uyarlama Senaryo" ödüllerini aldı. "En İyi Film" başta olmak üzere 5 dalda Altın Küre Ödülü aldı.
ÖdüllerKategoriAdaylarSonuçNotAkademi ÖdülleriEn İyi Film Akademi ÖdülüWilliam Peter BlattyEn İyi Yönetmen Akademi ÖdülüWilliam FriedkinEn İyi Kadın Oyuncu Akademi ÖdülüEllen BurstynEn İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi ÖdülüJason MillerEn İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi ÖdülüLinda BlairEn İyi Uyarlama Senaryo Akademi ÖdülüWilliam Peter BlattyEn İyi Yapım Tasarımı Akademi ÖdülüBill Malley ve Jerry WunderlichEn İyi Sinematografi Akademi ÖdülüOwen RoizmanEn İyi Film Kurgusu Akademi ÖdülüJordan Leondopoulos, Bud Smith, Evan A. Lottman ve Norman GayEn İyi Ses Miksajı Akademi ÖdülüRobert Knudson ve Chris NewmanAltın Küre ÖdülleriEn İyi Film Altın Küre Ödülü - DramEn İyi Kadın Film Oyuncusu Altın Küre Ödülü - DramEllen BurstynEn İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - FilmMax von SydowEn İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Altın Küre Ödülü - FilmLinda BlairAltın Küre En İyi Yönetmen ÖdülüWilliam FriedkinEn İyi Senaryo Altın Küre ÖdülüWilliam Peter BlattyYılın Yeni Yıldızı Altın Küre Ödülü - Kadın OyuncuLinda Blair

 Devam filmleri 
1977 - Şeytan II: Aykırı 
1990 - Şeytan III 
2004 - Şeytan: Başlangıç 
2005 - Dominion: Prequel to the Exorcist

 Diğer filmler 
 The Ninth Configuration (1980): Yazar Blatty'nin yazıp yönettiği bu film, Şeytan'daki parti sahnesinde de bulunan bir karakterin öyküsünü anlatmaktadır.
 Repossessed (1990): Bir Şeytan parodisi olan bu filmde Linda Blair de kendi rolüyle dalga geçmektedir.
 Possessed (2000): Timothy Dalton'ın oynadığı bu film, yazar Blatty'ye esin kaynağı olmuş 1940'larda olan bir şeytan çıkarma ayinini anlatmaktadır.
 Şeytan (1974): Cihan Ünal'ın oynadığı bu film, Şeytan filminin Türkiye'de geçen versiyonudur.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

1
Kategori:1970'lerde psikolojik gerilim filmleri
Kategori:Warner Bros. filmleri
Kategori:William Friedkin'in yönettiği filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi filmleri
Kategori:Egzorsizm hakkında filmler
Kategori:Roma Katolik papazlar ile ilgili filmler
Kategori:Jack Nitzsche'nin müziğini yaptığı filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri psikolojik gerilim filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri doğaüstü korku filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri psikolojik korku filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri romanlarından uyarlanan filmler
Kategori:1970'lerde İngilizce filmler
Kategori:Irak'ta çekilmiş filmler
Kategori:New York'ta çekilmiş filmler
Kategori:Washington, DC'de çekilmiş filmler
Kategori:Konusu Irak'ta geçen filmler
Kategori:Konusu Washington, DC'de geçen filmler
Kategori:En İyi Drama Filmi Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:1973 çıkışlı korku filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri dramatik korku filmleri
Kategori:Uyarlama filmler
Kategori:En İyi Korku Filmi Satürn Ödülü kazanan filmler
Kategori:Sansürlenmiş filmler
Kategori:Gerçek olaylara dayanan Amerika Birleşik Devletleri filmleri
Kategori:İngilizce korku filmleri
Kategori:Satürn Ödülü kazanan filmler
Kategori:Columbia Pictures filmleri
Kategori:William Peter Blatty'nin yapımcısı olduğu filmler