Vişneli, Tortum

Vişneli, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.


 Tarihçe 

Vişneli'nin eski adı Ekeki'dir. Bu yer adı Türkçeye Ekik şeklinde girmiştir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1694-1732 dönemini kapsayan Çıldır Eyaleti cebe defterinde Ekek (اكیك) olarak geçer. Ekeki veya Ekik adının Egrisi gibi "egr" kökünden türemiş Gürcüce Egreki'den (ეგრეკი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 795.  ISBN 978-9941-25-828-2

Ekeki köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri ve Tao-Klarceti'nin bir parçası olan Tao'da yer alır. Nitekim Ekeki Kilisesi 9. yüzyılda, Gürcü krallığı döneminde inşa edilmiştir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 65, 248, ISBN 9789941478178. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Ekeki, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağının Ahçirik nahiyesine bağlı bir köydü. Nüfusu 93 haneden oluşuyoru. Bu tarihte 8 hane Müslüman olmuş, 85 hane Hristiyan olarak kalmıştı.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2 1835 Osmanlı nüfus defterine göre ise, Erzurum eyaletine bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu sırada köydeki 41 hanede 116 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 232 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 95.  ISBN 978-9941-25-828-2 Köyün nüfusu 1574 tarihli kayıtla kıyaslandığında yarı yarıya azaldığı görülmektedir.

Ekeki köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Ekek (اكیك) şeklinde geçer. Bu sırada Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlı olan köyün hasılası Hicri 1128 (1715/1716) tarihinde 7.000 akçe idi ve burası Mustafa adında birine tahsis edilmişti.

Ekeki köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İkik (ایكیك) şeklinde geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında "Ekik" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 407 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 251. Ekeki veya İkik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Vişneli şeklinde değiştirilmiştir. Vişneli köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 572 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 112 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Vişenli köyünde yer alan en önemli tarihsel yapılar Ekeki Kilisesi ve Ekeki Kalesi'dir. 9. yüzyılda inşa edilen bu Gürcü kilisesi, Osmanlı döneminde cami olarak kullanılmıştır. Nitekim 1960'ların başında kilise yıkılmış, taşlarıyla köyün camisi ve caminin avlu duvarları inşa edilmiştir. Ekeki Kilisesi'nin yakından başka bir kilise daha vardır. Bu yapının Ekeki Manastırı'nın küçük kilisesi olduğu tahmin edilmektedir. Ekeki Kalesi ise, köyün 2,2 kilometre doğusunda, iki derenin birleştiği yerde yer alır. Moloz taşlardan inşa edilmiş olan kale bugün yıkık durumdadır. Ekeki Kalesi'nin kuzeydoğu kesiminde tek nefli bir kilise bulunmaktadır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 69 km, Tortum ilçe merkezine 27 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna 9,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 142 2021 159 2020 176 2019 135 2018 147 2017 133 2016 139 2015 160 2014 180 2013 153 2012 166 2011 186 2010 191 2009 186 2008 196 2007 201 2000 307 1990 351 1985 427 1965 572

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti