Orucuk, Oltu

Orucuk, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Orucuk'un eski adı Orcohi'dir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 234  ISBN 978-9941-9470-8-7 Gürcüce bir yer adı olan Orcohi (ორჯოხი), iki anlamındaki "ori" (ორი) ile değnek anlamındaki "cohi" (ჯოხი) kelimelerinden oluşur."ორი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ჯოხი", A Comprehensive Georgian-English Dictionary, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Ardahan ilindeki Ölçek ile Artvin ilindeki Oruçlu köylerinin eski adları da Orcohi'dir ve bu yer adı 1595 ve 1876 tarihli Türkçe kayıtlarda Orcok / Orcuk (اورجق) şeklinde geçer.Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt, VIII. cilt s. 356.

Orcohi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. İS 5. yüzyılda Egrisi Krallığı sınırları içinde yer alan Murgul Vadisi ile Tao bir parçası olan Parhali Vadisini ayıran tepe Orcohi adını taşıyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 19.  ISBN 978-9941-25-828-2 Osmanlılar Tao bölgesi ile Orcohi köyünü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün kuzeyinde ve güneyinde günümüze kalıntıları ulaşan iki Gürcü kilisenin varlığı da buranın eskiden Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.Fahriye Bayram - Turgay Yazar, "Artvin, Ardahan, Erzurum İli ve İlçelerinde Ortaçağ Gürcü Mimarisi Yüzey Araştırması - 2011", 30. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Çorum, 2012, 2. Cilt, s. 324-325.  ISBN 978-975-17-3246-0

Orcohi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterinde "Orucuk" şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Oltu sancağının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 142 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Müslüman olmuş, 137 hane Hristiyan olarak kalmıştı.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2

Orcohi, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespitinde Oltu sancağının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde  56 hane ve 186 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 372 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81.  ISBN 978-9941-25-828-2

Orcohi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Orcik" (اورجق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. 1940 genel nüfus sayımında "Orcuk" şeklinde kaydedilen köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 707 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247. Orucuk köyünün mahallesi olan Aşağıorucuk 1958'de Küçükorucuk adıyla köy haline getirilmiştir. Buna rağmen Orcuk köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 759 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 148 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 258.

Orucuk köyünün adı 1975 genel nüfus sayımında da "Orcuk" şeklinde yazılmıştır. Daha sonra Orucuk şeklinde yazılan köy, 2012 yılında 6360 sayılı kanunla Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin sınırlarının il mülki sınırlarına genişletilmesiyle idari açıdan kırsal mahalle sayılmıştır.

Orucuk köyünde günümüze kalıntıları ulaşan iki Gürcü kilisesi ile bir kale bulunmaktadır. Köyün 900 metre güneyindeki Orcohi Kilisesi, mimari açıdan Gürcistan'ın eski başkeni Mtsheta'dai Cvari Manastırı'nın kilisesine benzer ve günümüzde harap haldedir. Köyün 200 metre kuzeyindeki Orcohi Kilisesi, tek nefli bir yapı olup köydeki su kanalı çalışması sırasında büyük ölçüde yıkılmıştır. Güneydeki kilisenin 100 metre doğusunda yer alan Orcohi Kalesi'nin yüksek duvarlarının bir kısmı günümüze ulaşmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 95 km, Oltu ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun batısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 3,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 258 2021 259 2020 294 2019 247 2018 243 2017 221 2016 246 2015 241 2014 225 2013 246 2012 288 2011 321 2010 338 2009 344 2008 342 2007 343 2000 515 1990 701 1985 735 1965 759

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti