Beşpınarlar, Şenkaya

Beşpınarlar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe
Beşpınarlar'ın eski adı Vağaver'dir. Ermenice bir yer adı olan Vağaver (Վաղավեր), "vağ" (Վաղ) ve "aver" (ավեր) kelimelerinden oluşur ve "eski ören" anlamına gelir. Köyün adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) de Vağaver (وغاویر) olarak geçer.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kiliseler ve kaleler bu dönemden kalmış olmalıdır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 68, 76-77, 99.  ISBN 978-9941-9470-9-4

1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Ardahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, 11 hane Hristiyan, 5 hane Müslüman olmak üzere toplam 16 haneden oluşuyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 87.  ISBN 978-9941-25-828-2

1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre ise, Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Vağaver (وغاویر) şeklinde kaydedilmiş olan köyde 23 hane yaşıyordu. Bu nüfus içinde 6 hane Müslüman olarak yazılmıştı. Müslüman olan hane reislerinin baba adının "Abdullah" olması, İslam dinine yeni geçtiklerini göstermektedir. Hristiyan hane reisleri ise Gürcü ve Ermeni adlarını taşıyordu. Köyde buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Yerleşimin adı, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Vağaver (وغاویر) şeklinde yazılmıştır. Bu defterde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası Hicri 1132 (1720/1721) tarihinde önce 5.000 akçe, sonra 3.200 akçe olarak belirlenmişti.

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde ise köy Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 11 hanede 20 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köy nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2

Yerleşim, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Vagover (Ваговер) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının (okrug) Oltu kazasına (uçastok) bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 173 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 207 kişiye, 1906 yılıda 306 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Vağaver adıyla kaydedilen yerleşim, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 549 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 47-48. Vağaver veya Vagaver "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Beşpınarlar olarak değiştirildi. 1965 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 771 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 237 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 174 km, Şenkaya ilçe merkezine 54 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Yürekli, Yazılı ve Yeşildemet mahalleleri üzerinden, 13,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 273 2021 280 2020 285 2019 289 2018 287 2017 289 2016 290 2015 289 2014 307 2013 320 2012 333 2011 321 2010 329 2009 325 2008 315 2007 328 2000 335 1990 539 1985 704 1965 771

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti