Dikyar, Uzundere

Dikyar, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Dikyar mahallesinin eski adı Üngüzek'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Unguzek / Ungüzek (اونكوزك) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Gürcüce kaynaklarda Unguzeki (უნგუზექი) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93/  ISBN 978-9941-25-828-2

Üngüzek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kaleler ve kilise de bu dönemden kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 124, 127  ISBN 978-9941-9470-8-7

Üngüzek köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Haho (Hahuli) nayihesine bağlıydı. Köyün nüfusu 142 haneden oluşuyordu. 139 hane Hristiyan, 3 hane Müslüman olarak kaydedilmişti. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köyde 56 hanede 185 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Unguzek köyünün nüfusunun yaklaşık 370 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Üngüzek, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinde yer alıyordu. 1935 yılında "Öngöcek" adıyla kaydedilmiş olan köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.096 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 303.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Üngüzek, Engüzek, Öngöcek gibi değişik biçimlerde yazılan Unguzek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında "Dikkale" olarak değiştirildi. Nitekim köyü adı 1955 genel nüfus sayımında "Dikkale (Üngüzek)" biçimde yazılmıştır.1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 213. 1960 genel nüfus sayımında adının "Dikyar (Üngüzek)" olarak kaydedilmesi, köyün adının 1959 yılında bir kez daha değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Dikyar köyünün nüfusu 1.338 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 288 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Tortum kazasının Uzundere bucağına bağlıydı.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 264. Uzundere 1987 yılında ilçe olunca, Dikyar da bu ilçenin merkez nahiyesinin köyü haline geldi.

Daha önceleri Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı olan köy, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Dikyar köyünde iki eski kale bulunmaktadır. Bunlardan biri olan Engüzek Kalesi oldukça sağlam biçimde günümüze ulaşmıştır. Ağca Kale olarak da bilinen bu kalenin içinde kilise, sarnıç, depolar, su kaynağına ulaşan tünel ve başka yapı kalıntıları bulunmaktadır. Dikyar sınırları içinde kalıp terk edilmiş bir köy olan Karoti'deki Karoti Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kale içinde yapı izleri tespit edilmiştir. Dikyar köyünde ayrıca kilise mevkiinde bir kilise bulunuyordu. Bu kilise yıkılmış, taşları Yukarı mahalledeki eski caminin inşasında kullanılmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Uzundere ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır  Mahalle, Uzundere'nin batısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna, Üngüzek Kapı'da, 3,1 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır. .

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 552 2021 551 2020 563 2019 617 2018 747 2017 496 2016 523 2015 560 2014 622 2013 697 2012 523 2011 524 2010 535 2009 580 2008 592 2007 538 2000 715 1990 884 1985 1.064 1965 1.338

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri