Yünören, Şenkaya

Yünören, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yünören'in eski adı Kargluhi'dir. 10. yüzyıla tarihlenen Gürcü elyazması Cruçi İncili'ne düşülen notta da bu yerleşimin adı Kargluhi (კარგლუხი) olarak geçer. Kargluhi, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kargluh (كاركلوخ) adıyla kaydedilmiştir.

Kargluhi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ege geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kiliseler bu dönemde inşa edilmiş olmalıdır.

Kargluhi, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köy 24 Hristiyan haneden meydana geliyordu. Köyde buğday, arpa, darı ve çavdar tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Kargluhi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterindeki kayda göre aynı idari konuma sahipti. Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde köyün hasılası 24.998 akçe idi ve burası zeamet olarak Mehmed adında birine verilmişti.

Kargluhi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Kyarkalug (Кяркалугъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 25'i erkek ve 18'i kadın olmak üzere 43 kişi yaşıyordu. 6 hanede 15'i erkek ve 15'i kadın olmak üzere 30 Kürt, 2 hanede 10'u erkek ve 3'ü kadın olmak üzere 13 Türk bulunuyordu. Kargluhi köyünün nüfusu 1896 yılında 59 kişi, 1906 yılında ise 85 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında köyü görmüş, halkın bu yerleşime “Karkluk” dediğini, burada iki kilise bulunduğunu ve Müslümanların yaşadığını yazmıştır. Bu kiliselerden küçük olanı o tarihte cami olarak kullanılıyordu. Cami olarak kullanılan kilisenin iç duvarları sıvanmıştı. Duvarlarda geç dönemde çiziktirilmiş Ermenice yazılar vardı. Bu yazılar, camiye çevrilmeden önce bu kilisenin Ermeniler tarafından kullanıldığını düşündürmektedir. Bu kilise daha sonra yıkılmış, yerinde köyün camisi inşa edilmiştir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 20.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Kargluhi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Karkiluh / Kerkiluh" (كركیلوخ) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kerkilik" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 228 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve Kargluh köyü bu kazaya bağlandı. Kargluhi veya KekilikTürkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yünören olarak değiştirilmiştir. Yünören köyünün nüfusu 1965 yılında 409 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 116 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yünören köyünde, Ekvtime Takaişvili'nin tespit ettiği iki kilise dışında bir kilise ile iki megalit yapının kalıntıları bulunmaktadır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 20-21, 45, 94, 96.  ISBN 978-9941-9470-9-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 158 km, Şenkaya ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 6,8 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 52 2021 48 2020 52 2019 49 2018 52 2017 51 2016 61 2015 64 2014 69 2013 67 2012 58 2011 54 2010 60 2009 60 2008 67 2007 55 2000 102 1990 204 1985 261 1965 409

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti