Dikmen, Tortum

Dikmen, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Dikmen'in eski adı Surbahan veya Surbehan'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde bu adla geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2 Surbehan adı, Ermenice Surb Ohan'dan (Սուրբ Օհան) değişime uğramıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar - Katalog (ტაო-კლარჯეთი - ისტორიისა და კულტურის ძეგლები - კატალოგი), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 106, ISBN 978-9941-478-17-8.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 787.  ISBN 978-9941-25-828-2 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Surbehan (سوربهان) şeklinde kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Surbahan köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde yıkılmış olan Surbehan Kilisesi, burada daha önce Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 147  ISBN 978-9941-9470-8-7

Surbehan köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyü nüfusu 12 Hristiyan haneden oluşuyordu. Surbahan köyü, geçen zaman içinde nüfus açısından daha büyük bir köye dönüşmüştür. Köy 1835 Osmanlı nüfus defterine göre 101 haneden oluşuyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köyde 297 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 594 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Surbehan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Sürbehan" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı kazanın Kisha nahiyesine bağlanmıştı ve bu tarihte nüfusu 720 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Surbahan veya Sürbehan Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Dikmen olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dikmen köyünde 833 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 166 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Günümüze yıkık halde ulaşmış olan Surbehan Kilisesi kubbeli ve serbest haç planlı bir yapıdır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar - Katalog (ტაო-კლარჯეთი - ისტორიისა და კულტურის ძეგლები - კატალოგი), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 106, ISBN 9789941478178.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 96 km, Tortum ilçe merkezine 43 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Serdarlı-Uzundere il yolunun kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 411 2021 464 2020 558 2019 496 2018 452 2017 423 2016 425 2015 464 2014 500 2013 483 2012 479 2011 506 2010 447 2009 543 2008 563 2007 570 2000 678 1990 802 1985 837 1965 833

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti