Yukarıbakraçlı, Şenkaya

Yukarıbakraçlı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Yukarıbakraçlı ile Aşağıbakraçlı'nın ortak eski adı Merenisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Merenisi (მერენისი), "mere" (მერე) kelimesinden gelir. Gürcüce "mere" kelimesi, akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır. Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Merenes (مرە نس) olarak geçer. Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Merenes (مەرەنەس) şeklinde yazılmıştır.

Merenisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Yukarıbakraçlı'da 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Gürcüce yazıtlı Merenisi Kilisesi ile Aşağıbakraçlı'da bugüne izi kalmamış olan kilise de, köyün eski yerleşim olduğunu göstermektedir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 36-37  ISBN 978-9941-9470-9-4

Merenisi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Penek (Panaki) livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 26 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinden biri, "keşiş veled-i Okropir" şeklinde kaydedilmiş olan ve baba adından Gürcü olduğu anlaşılan bir rahipti. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu.

Merenisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Merenes (مرەنس) olarak geçer. Bu tarihte de aynı idarî konuma sahip olan köyün Hicri 1118 (1706/1707) tarihinde hasılası 8.000 akçe idi ve köy Hamza adına birine tahsis edilmişti.

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde tek köy olarak kaydedilmiş olan Merenisi, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre köydeki 25 hanede 82 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Merenisi köyünün nüfusunun yaklaşık 164 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 89.  ISBN 978-9941-25-828-2

Merenisi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Merines" (Меринесъ) adıyla tek köy olarak kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. Bu kazaya bağlı Penyak nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu, 151'i erkek ve 131'i kadın olmak üzere, 41 hanede yaşayan 282 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte köy Rumlarla meskun hale gelmişti. Rus idaresi sırasında Merenisi'nin nüfusu artmış, 1896 yılında 339 kişiye, 1906 yılında da 427 kişiye ulaşmıştır.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Merenisi Türkiye'ye kaldıktan sona iki ayrı köy sayıldı. 1935 genel nüfus sayımında "Yukarımernis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 140 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ile Yukarımernis köyü bu kazaya bağlandı. Yukarı Merinis adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarı Bakraçlı olarak değiştirilmiştir. Yukarıbakraçlı köyünün nüfusu 1965 yılında 235 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 21 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 262.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Aşağıbakraçlı ve Paşalı mahalleleri üzerinden, 11,8 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 100 2021 105 2020 110 2019 104 2018 96 2017 107 2016 104 2015 108 2014 99 2013 102 2012 105 2011 102 2010 109 2009 112 2008 115 2007 112 2000 145 1990 194 1985 221 1965 235

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti