Yanıkkaval, Şenkaya

Yanıkkaval, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yanıkkaval'ın eski adı Kamhisi (ქამხისი) ya da Kamhis'tir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kamhis (كمخیس) şeklinde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Kamhis (كامخص) olarak geçer.

Yanıkkaval köyü sınırları içinde bulunan ve 10. yüzyılda, Gürcü krallığı döneminde inşa edilen ve bir Gürcü kilisesi olan Kamhisi Kilisesi, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 80, ISBN 9789941478178. Nitekim tarihsel Tao bölgesinin bir yerleşmesi olan Kahmisi'yi Osmanlılar 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi.

1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Karye-i Rabat-i Kamhis (قریۀ رباط كمخیس) olarak kaydedilmiş köyde 55 hane (275 kişi) yaşıyordu. Bu tarihte köy Penek livasının Kamhis nahiyesine bağlıydı. Kamhis nahiyesi ise 16 köyü kapsıyordu. Köyde ispenç vergisi vermekle yükümlü Hristiyan erkeklerin Gürcü adları dışında başka adlara sahip olduğu görülmektedir. 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre ise, köyün nüfusu 90 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 yılına gelindiğinde köyün nüfusu iyice azalmış ve 15 haneye (yaklaşık 64 kişi) düşmüştü.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 88, 89.  ISBN 978-9941-25-828-2

Kamhis köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Kyamhis" (Кямхисъ) adıyla  kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. Bu kazaya bağlı Türkmen nahiyesinin köylerinden biriydi ve aynı zamanda bu nahiyenin idari merkeziydi. Kamhis köyünün nüfusu, 90'ı erkek ve 88'zi kadın olmak üzere 28 hanede yaşayan 178 kişiden oluluyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmen olarak kaydedilmiştir. Dört köyü kapsayan Türkmen nahiyesindeki 59 hanede ise, 186'sı erkek ve 176'sı kadın olmak üzere 362 kişi yaşıyordu. Kamhis köyünde 1896 yılında 208 kişiye, 1906 yılında da 156 kişi tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kamhis (كامخص) biçiminde yazılmış olan köy bu tarihte Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte Oltu kazasında Kahmis adını taşıyan bir köy daha bulunuyordu ve bu köy Pitkir nahiyesine bağlıydı. 1950 yılında Kamhis köyünde 439 kişi yaşıyordu. Kamhis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yanıkkaval olarak değiştirildi. 1965 yılında Yanıkkaval köyünün nüfusu 636 kişi oluşuyordu ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 157 km, Şenkaya ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Paşalı Mahallesi'nde 11,9 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 281 2021 326 2020 357 2019 346 2018 371 2017 350 2016 392 2015 412 2014 486 2013 532 2012 551 2011 560 2010 561 2009 608 2008 598 2007 629 2000 828 1990 1.105 1985 1.125 1965 636

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti