Alapınar, Tortum

Alapınar, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Alapınar'ın eski adı Poçens'tir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Poçens (پوچنس) şeklinde geçer.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 92.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Poçens adı, Gürcü dilinde mısır püskülü, bitki kökü, bitki sapı gibi anlamlara gelen "poçi" (ფოჩი) kelimesinin çoğul halinden türemiş olan Poçenisi'den (ფოჩენისი) değişime uğramış olmalıdır."ფოჩი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Poçenisi veya Poçens köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bir kayadaki mağaralar ve ortadan kalkmış olan kilise de buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 189.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Poçens köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Tortum nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, 7'si Müslüman olmuş ve 59'u Hristiyan kalmış 66 haneden oluşuyordu. Köyün nüfusunun zaman içinde azaldığı 1835 tarihli nüfus defterinden anlaşılmaktadır. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 21 hanede 64 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Poçens köyünün nüfusunun yaklaşık 128 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 92, 95.  ISBN 978-9941-25-828-2

Poçens, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 265 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Poçens veya Poçentsi Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Alabalık olarak değiştirilmiştir. 1959 yılında ise köye Alapınar adı verilmiştir. Nitekim genel nüfus sayımlarında köy 1955 yılında Alabalık, 1960 yılında Alapınar adıyla geçer. 1965 genel nüfus sayımına göre Alapınar köyünde 370 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 29 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Alapınar köyünün karşı tarafında, ulaşılması çok zor olan kayada mağaralar bulunmaktadır. Buradaki derenin üst kısımlarında da benzer mağaralar vardır. Köylülerin verdiği bilgiye göre Poçens'te bir kilise bulunuyordu. Ancak bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 70 km, Tortum ilçe merkezine 20 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Esendurak ve Tortumkale mahalleleri üzerinden 11,2 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 116 2021 138 2020 195 2019 162 2018 129 2017 60 2016 73 2015 82 2014 98 2013 97 2012 106 2011 125 2010 147 2009 132 2008 158 2007 95 2000 144 1990 252 1985 355 1965 370

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti