Gülveren, Şenkaya

Gülveren, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Gülveren mahallesinin eski adı Eznos ve Eznosi şeklinde kayıtlarda yer almaktadır. Eznosi (ეზნოსი) adı erken dönemde Osmanlıca Eznoç (ازنوچ) veya Eznoh (ازنوخ) şeklinde yazılmıştır.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 87.  ISBN 978-9941-25-828-2

Eznosi, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferini izleyen yıllarda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde yıkılmış olan kilise bu dönemden kalmış olabilir. Megalit yapı kalıntısı da buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 42-43.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Osmanlı idaresinin ilk döneminde, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterine göre Eznosi, Aradahan-i Büzürg livasının Penek nahiyesinde yer alıyordu. Nüfusu 24 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise bu yerleşim Penek livasının Penek nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 15 Hristiyan hane kalmıştı. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Eznosi köyü, Eznoç (ازنوچ) veya Eznoh (ازنوخ) olarak okunacak biçimde yazılmıştır. Bu defterde aynı idarî konuma sahip olan köyün hasılası Hicri 1118 (1706/1707) tarihinde 8.000 akçe, Hicri 1132 (1719/1720) tarihinde ise 9.400 akçe idi.

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Eznosi köyü Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 15 hanede 46 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köy nüfusunun yaklaşık 92 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2

Eznosi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Eznos (Эзносъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 11 hanede, 47'si erkek ve 41'i kadın olmak üzere 88 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Eznos köyünün nüfusu 1896 yılında 114 kişi, 1906 yılında ise 152 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Eznosi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Ancak köyün adı bu listede yanlış yazılmıştır. 1940 genel nüfus sayımında "İznos" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 242 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kosor nahiyesi ile birlikte bu ilçeye bağlandı. Eznos veya İznos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gülveren olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gülveren köyünde 439 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde 161 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Gülveren eski Hristiyan nüfusundan kalmış olan kilisenin kalıntıları köyün doğusundaki vadide bulunmaktadır. Tek nefli bir yapı olan kiliseden geriye kaplama taşları kalmıştır. Yapının gri ve kızıl renkli kesme taşlarla inşa edildiği bugüne ulaşan kalıntılardan anlaşılmaktadır. Bugüne kalan duvarlarının yüksekliği 1 metreyi bulur. Köylüler kilisenin bulunduğu yeri “Kilise Mevkii” olarak adlandırmaktadır. Kilisenin bulunduğu yerde eski yapı kalıntıları bulunmaktadır. Köylülerin verdiği bilgiye göre eski Eznosi köyü burada bulunuyordu. Eznosi Kalesi ise, yerleşim merkezinin 3 kilometre güneydoğusunda yer alır. Söz konusu megalit yapıdan geriye dağınık halde taşlar kalmıştır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 42-43.  ISBN 978-9941-9470-9-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 149 km, Şenkaya ilçe merkezine 38 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Nişantaşı Mahallesi üzerinden, 14,3 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 158 2021 162 2020 158 2019 168 2018 168 2017 187 2016 192 2015 194 2014 215 2013 240 2012 237 2011 249 2010 265 2009 264 2008 263 2007 295 2000 331 1990 348 1985 350 1965 439

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti