Başkale, Narman

Başkale, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Baş Kala veya Başkale, köyün bilinen en eski adıdır. 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Baş Kala (باش قلعە) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 82.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.

Başkale, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki iki kale buranın eski ve önemli bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 300-301.  ISBN 978-9941-9470-8-7 Köyün bugünkü adı da bu kalelerden geliyor olmalıdır. Yerleşimden geçen bir derenin “Kilisedere” olarak adlandırılması, burada eskiden bir kilisenin varlığına işaret etmektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 301-302.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Başkale köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Baş Kala (باش قلعە) olarak geçmektedir. Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 25.000 akçe idi ve Salih adında birine zeamet olarak verilmiştir.

Yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 37 hanede 110 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 220 kişiden oluştuğu değerlendirilmektedir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 83.  ISBN 978-9941-25-828-2

Başkale, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Başkale" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 534 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. 1965 genel nüfus sayımına göre Başkale köyünün nüfusu 710 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde  sadece 71 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 258.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Başkale'de iki adet kale bulunmaktadır. Köyün 1,2 km doğusunda bulunan kale kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Bu kalenin iki burcu yıkık durumda günümüze ulaşmıştır. İkinci kale ise, köyün 2 km doğusunda derenin sol kıyısında, bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin giriş kapısı görece sağlam kalmıştır. Giriş kapısının iki yanında burçların olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 244, ISBN 9789941478178.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 300-301  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 130 km, Narman ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Yukarıyayla, Aşağıyayla ve Sülüklü  Mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 308 2021 345 2020 412 2019 439 2018 446 2017 467 2016 488 2015 480 2014 516 2013 538 2012 540 2011 550 2010 567 2009 590 2008 621 2007 601 2000 768 1990 752 1985 817 1965 710

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Narman'ın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti