Sarıbaşak, Olur

Sarıbaşak, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Sarıbaşak mahallesinin eski adı Hainisi'dir. Gürcüceye özgü sonekle biten Hainisi (ხაინისი), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Haynis (خاینس) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 71.   ISBN 978-9941-25-828-2

Hainisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içindeki kilise ile megalit yapı da bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 252.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Haynisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusu tespit edildiği bu sırada köyde 12 hanede 50 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 100 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 69, 71.   ISBN 978-9941-25-828-2

Hainisi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Haines (Хайнесъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Olor nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 52'si erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 91 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Hainisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Haynis" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 113 kişiden oluşuyordu. Hainisi veya Haynis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sarıbaşak olarak değiştirilmiştir. Sarıbaşak köyünün nüfusu 1965 yılında 211 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 55 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Sarıbaşak köyünde bir kale olduğu tahmin edilen megalit yapı kalıntısı, yerleşimin 2 kilometre kuzeydoğusunda yer alır. Bu yapıdan geriye iri taşlardan örülmüş kalın duvarlar kalmıştır. Ayrıca yapının ortasında, iri taşlar kullanılarak inşa edilmiş olan bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bu kalıntıların bulunduğu yer köylülerce "Sarı Baba" olarak adlandırılmaktadır. Köyde Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalmış olan Hainisi Kilisesi, yerleşimin 2 kilometre  kuzeyindedir. Kiliseden geriye kireç harçlı duvar parçaları ve kesme taşlar kalmıştır. Kilisenin olduğu yerde, parçalanmış büyük bir mezar taşı bulunmaktadır. Yapının olduğu yer defineciler tarafından kazılmıştır. Burasıköylülerce “Susuz” olarak adlandırılmaktadır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 181 km, Olur ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeyinde olup,  numaralı Ardanuç-Olur il yoluna 5,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 24 2021 23 2020 21 2019 16 2018 20 2017 22 2016 15 2015 16 2014 19 2013 19 2012 26 2011 28 2010 27 2009 28 2008 29 2007 29 2000 39 1990 119 1985 120 1965 211

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti