Gezenek, Şenkaya

Gezenek, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Gezenek'in eski adı Posik'dir. Posik veya Posiki (ფოსიკი), Gürcücede "çukur" anlamındaki "poso" kelimesinden geliyor olabilir. Nitekim bazı Gürcüce kelimelerin eskiden "-ki" sonekiyle bittiği bilinmektedir."ფოსო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı Osmanlı cebe defteri (1694-1732) ile Erkân-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Posik (پوسیك) şeklinde geçer.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16 yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı ve kilise kalıntıları da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 9, 21.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Posik, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Kop nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 12 haneden oluşuyordu. Bu defterde Bardız nahiyesine bağlı bir başka köy de aynı adı taşıyordu.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 77, 78.  ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu defteri yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, Posiki (ფოსიქი) köyünün Ahris ile Çançuri köylerinin arasında yer aldığını belirtmiştir. Bu yerleşim yeri, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Posik (پوسیك) olarak geçer. Bu defterdeki kayda göre Oltu livasının Güney nahiyesine bağlı olan köyün hasılası, 1724/1725 tarihinde 4.500 akçe, Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde 5.999 akçe ve Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde 4.000 akçe idi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre köydeki 28 hanede 81 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köy nüfusunun yaklaşık 162 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 82.  ISBN 978-9941-25-828-2

Posik köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Posik" (Посикъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 113'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere 217 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Rumlardan oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 240 kişiye, 1906 yılında ise 296 kişiye yükselmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.

Posik'in adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Bosik" (بوسیك) şeklinde yazılmıştır. Bu tarihte bu yerleşim merkezi Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında ise, Kars vilayetinin Sarıkamış kazasına bağlı Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 243 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 356. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardiz nahiyesi ile birlikte köyde bu kazaya bağlandı. Posik adı, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gezenek olarak değiştirilmiştir. Gezenek köyünün nüfusu 1965 yılında 385 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 142 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 171 km, Şenkaya ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 4,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 46 2021 50 2020 58 2019 57 2018 53 2017 51 2016 53 2015 57 2014 64 2013 67 2012 65 2011 73 2010 69 2009 72 2008 79 2007 85 2000 94 1990 199 1985 290 1965 385

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti