Değirmenlidere, Şenkaya

Değirmenlidere, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Değirmenlidere'nin eski adı Ağnuderi ve Ağundiri olarak kayıtlarda yer almıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) "Ağnuder" (اغنودیر) şeklinde geçer. Bu yer adının Gürcüce Agundziri'den (აგუნძირი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 462.  ISBN 978-9941-25-828-2 Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Ağunder (آغوندیر) ve 1950 genel nüfus sayımında Avinder biçiminde yazılmıştır.1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1957, s. 174.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferini takip eden yıllarda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı kalıntısı da bu dönemden kalmış olmalıdır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 86.  ISBN 978-9941-9470-9-4

1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzür livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 13 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Hristiyan, 8 hane Müslüman'dır.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 86.  ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ağundir veya Ağunder (اغوندیر) şeklinde yazılmış olan köy, Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı ve bu tarihte boş olarak kaydedilmişti.

Yerleşim, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722) tarihin de hasılası 8.500 akçe idi ve köy Ali adında birine verilmişti.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Agundir (Агундиръ) adıyla kaydettiği köy, 1886 nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Zagderek nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Köyde kaydedilmiş olan 17 hanede, 45'i erkek ve 62'si kadın olmak üzere 107 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.

1928 yılında Erzurum vilayeti içinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 yılında, "Ağonder" adıyla kaydedilmiş ve aynı idari konuma sahip köyde 302 kişi yaşıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Farklı biçimlerde yazılan bu yer adı Türkçe olmadığı için 1959 yılında Değirmenlidere olarak değiştirildi. Değirmenlidere köyünün nüfusu 1965 yılında 780 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 260 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 175 km, Şenkaya ilçe merkezine 44 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 491 2021 523 2020 489 2019 454 2018 495 2017 493 2016 486 2015 476 2014 531 2013 533 2012 557 2011 543 2010 546 2009 555 2008 579 2007 627 2000 726 1990 1.099 1985 1.154 1965 780

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti