Alatarla, Oltu

Alatarla, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Alatarla'nın eski adı Havaği veya Huvahidir. Nitekim Vaçidzor Manastırı'na ait ve 15. yüzyıla tarihlenen bir belgede bu yerleşimin adı Havaği (ხავაღი) olarak geçer. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Huvak / Hovak (خواق) şeklinde yazılmıştır. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de benzer biçimde, Huvak (هواك) veya Havak (خواق) olarak geçer.Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 9, 324. 

Havaği ya da Huvahi (ხუვახი), Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Huvahi Kalesi ve kiliseler bu dönemden kalmıştır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 225-226.  ISBN 978-9941-9470-8-7 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Anzavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 131 Hristiyan haneden oluşuyordu. Huvahi'nin o dönem için büyük bir yerleşim olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2Mamia Pağava, "ექსპედიციის დღიურები" (Araştırma Gezisi Günlükleri), Çorohi dergisi, Batum, 2019, No: 6, s. 61-91.  ISSN 0134-3459

Havaği, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterine göre Hicri 1108 (1696/1697) tarihinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı ve hasılası 3.000 akçe idi. Hicri 1124 (1712/1713) tarihinde ise, Oltu sancağının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Hasılası 11.500 akçe olarak belirlenmişti.

Havaği, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte, Müslim nüfus defterine göre 44 hanede 103 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 206 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265.  Yüksek lisans tezi

Havaği, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havak / Hovak (خواق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 533 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247. Huvahi veya Hovak Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Alatarla olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alatarla köyünün nüfusu 851 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 198 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 258.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Alatarla köyünün 200 metre yukarısında, bir kayanın üzerine eski bir kale bulunmaktadır. Büyük bir yapı olan Huvahi Kalesi'nden günümüze yüksek duvarlar kalmıştır. Köyün güneydoğusunda, dere kenarında ikinci bir kale yer alır. Bu kaleden geriye yüksek duvarlar ve içinde bazı yapıların kalıntıları kalmıştır. Alatarla köyü sınırları içinde ayrıca dört adet kilise kalıntısı bulunmaktadır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 225-226  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, İnciköy ve İğdeli mahalleleri üzerinden 22,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 170 2021 177 2020 212 2019 191 2018 179 2017 117 2016 128 2015 124 2014 149 2013 113 2012 107 2011 118 2010 118 2009 127 2008 130 2007 137 2000 291 1990 476 1985 532 1965 851

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti