Yeşildemet, Şenkaya

Yeşildemet, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yeşildemet mahallesinin eski adı Ağnagi'dir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2 Ağnagi (აღნაგი), Gürcüce bir kelime olup "inşa edilmiş" anlamına gelir."აღნაგი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki de "Ağnagi" (اغناكی) olarak geçer. Ancak geç dönemde  "İğnaki" (ایغناكی) şeklinde yazılmıştır.

Ağnagi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlıların eline geçmesinden yaklaşık 45 yıl sonra, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Ağnagi büyükçe bir yerleşimdi ve nüfusu 40 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin önemli bir kısmı Pavle, Elia, Maksime, Bagrat, Tabuk, İordane gibi Gürcü adları taşıyordu. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Ağnagi, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre bu tarihte köyü oluşturan 6 hanede 18 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ağnagi köyünün Müslüman nüfusunun yaklaşık 36 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.  ISBN 978-9941-25-828-2

Ağnagi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Egnaki (Эгнаки) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 8 hanede, 33'ü erkek ve 30'u kadın olmak üzere 63 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu. Egnaki köyünün nüfusu 1896 yılında 92 kişi, 1906 yılında ise 135 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 119, ISBN 9786052100271.

Ağnagi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İğnaki" (ایغناكی) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 278 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kosor nahiyesi ve İğnaki köyü bu ilçeye bağlandı. Ağnaki veya İğnaki Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yeşildemet olarak değiştirilmiştir. Yeşildemet köyünde 1965 yılında 455 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 164 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 153 km, Şenkaya ilçe merkezine 34 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 2,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 79 2021 87 2020 90 2019 86 2018 87 2017 62 2016 61 2015 64 2014 65 2013 77 2012 90 2011 86 2010 86 2009 91 2008 94 2007 96 2000 117 1990 155 1985 215 1965 455

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti