Bahçeli, İspir

Bahçeli, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Bahçeli'nin eski adı Türkçe kaynaklarda Çirkini'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 221. Bu yer adı, karatavuk sesi gibi sesleri ifade eden Gürcüce Çrihini (ჭრიხინი) kelimesinden değişime uğramış olabilir. Nitekim bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan eski Gaban veya Kaban köyünün adı da Gürcüce "Kapani"den (კაპანი) değişime uğramıştır.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 86.  ISBN 978-9941-25-828-2

Çirkini köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan tarihsel Speri bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüzde Bahçeli köyü sınırları içinde yer alan eski Gabani köyüne ait ve 9-10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen yıkık haldeki Gabani Kilisesi, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 11.  ISBN 978-978-9941-9639-1-9

Çirkini, 1642 tarihli Osmanlı avarız defterine göre, Erzurum eyaletinin İspir sancağının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Söz konusu defterin yayımlanmış versiyonuna göre, bu tarihte köyde sadece 11 Müslüman hane bulunuyordu.

Çirkini köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletinin İspir kazasının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 122 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 244 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan ve Kaban şeklinde kaydedilmiş olan Gabani köyünde ise 13 erkek yazılmıştır. Bu yerleşimin toplam nüfusunun da yaklaşık 26 kişiden oluştuğu söylenebilir. Söz konusu nüfus defterinin yayımlanmış haline göre her iki yerleşimde sadece Müslüman nüfus bulunuyordu. 1896 yılında aynı idari konuma sahip olan köyde 184 Müslüman erkek tespit edilmiştir.

Çirkini köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) adıyla Erzurum vilayetinde İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Gabani de bu tarihte  "Kaban" (قابان) adıyla ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Çirkini köyünün nüfusu 490 kişiden oluşuyordu. Çirkini, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bahçeli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bahçeli köyünün nüfusu 618 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 131 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Bahçeli köyündeki en önemli tarihsel yapı, üç nefli bir kilise olan Gabani Kilisesi'dir. Bu kilisenin dışında köyde, Osmanlı Yeniçeri Ağası Numan Paşa'nın türbesi bulunmaktadır. Ayrıca Çoruh Nehri'nin iki kıyısında eski bir köprünün ayakları kalmıştır.2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 11, 41.  ISBN 978-978-9941-9639-1-9

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 161 km, İspir ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 2,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2021 175 2020 186 2019 190 2018 188 2017 180 2016 207 2015 205 2014 217 2013 217 2012 243 2011 254 2010 255 2009 262 2008 267 2007 265 2000 388 1990 530 1985 573 1965 618

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:İspir'in mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti