Güzelsu, Oltu

Güzelsu, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Güzelsu'nun eski adı Sihçeki'dir. Gürcüce Sihçeki (სიხჩეკი) şeklinde yazılan bu yer adı, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Sihçek veya Siheçek (صخچك) şeklinde geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2 Bu yerleşim 1928 tarihli Osmanlı köy listesindeyse, Sihcek veya Sihecek (صحجك) olarak kaydedilmiştir.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. Sihçeki veya Sihçek adı, Gürcüce "kale" anlamındaki “tsihe” (ციხე) ve “dişi hayvan” veya “kancık” anlamındaki “çaki” (ჭაკი) kelimelerinden türemiş Tsiheçaki'den (ციხეჭაკი) değişime uğramış olabilir."ციხე" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5"ჭაკი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Sihçeki köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Sihçeki Kalesi ve Sihçeki Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Köy halkının Osmanlı döneminde Müslümanlaştığı anlaşılmaktadır. Nitekim Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılında verdiği bilgiye göre köyün nüfusu Müslüman Gürcülerden oluşuyordu.

Sihçeki köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 60 haneden oluşuyordu. 1835 nüfus defterine göre ise, 18 haneye düşmüştü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu nüfus sayımında köyde 51 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Sihçeki'nin toplam nüfusunun yaklaşık 102 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76, 81.  ISBN 978-9941-25-828-2

Sihçeki köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Bu yerleşim, 1886 tarihli nüfus tespitinde Rus idaresince Sehçek (Сехчекъ) adıyla kaydedilmiştir. Bu yerleşim bu tarihte Oltu sancağında Oltu kazasına bağlı Sehçek nahiyesinin 6 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Nüfusu, 52'si erkek ve 64'ü kadın olmak üzere, 27 hanede yaşayan 116 kişiden oluşuyordu. Halkın tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Oysa Ekvtime Takaişvili 1907'de köy halkının Müslümanlaşmış Gürcülerden oluştuğunu yazmıştır. Sehçek nahiyesi, Sihçeki köyü dışında, Dagir, Lespek, Pernyak, Sadzor ve Eznasor köylerini kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 424'ü erkek ve 402'si kadın olmak üzere, 173 hanede yaşayan 826 kişiden oluşuyordu. Üç hane hariç, nahiyenin tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Eznasor köyündeki 3 hanede ise, 14 kadın ve 14'ü erkek olmak üzere 28 Kürt yaşıyordu.

Sihçeki, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sehcek / Sihcek (صحجك) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfus sayımında "Sicek" şeklinde yazılmış köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 436 kişiden oluşuyordu. Sihçeki veya Sehçek Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Güzelsu olarak değiştirilmiştir. Güzelsu köyünde 1965 tarihiden 681 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 187 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Güzelsu köyünde varlığı bilinen iki önemli tarihi yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bu yapılar Sihçeki Deresi kıyısındaki yüksek bir kaya üzerinde yer alan Sihçeki Kalesi ile bu kalenin eteğinde yer alan Sihçeki Kilisesi'dir. Köyde 2016 yılında Fikri Bektaş'ın evinin girişinde tespit edilmiş ve üzerinde Gürcü alfabesinin Nushuri harfleriyle kazınmış Gürcüce yazıtın bulunduğu taş, Sihçeki Kilisesi veya Sihçeki Kalesi'nden alınmış olabilir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 219.  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 140 km, Oltu ilçe merkezine 12 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, 4,9 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 388 2021 400 2020 394 2019 405 2018 416 2017 429 2016 424 2015 426 2014 438 2013 463 2012 510 2011 508 2010 492 2009 512 2008 529 2007 566 2000 631 1990 855 1985 834 1965 681

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti