Akbaba, Tortum

Akbaba, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Akbaba'nın eski adı Şipek'tir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şipek (شیپك) olarak geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234.

Şipek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün güneybatısında bulunan megalit kale kalıntısı buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (ტაო-კლარჯეთი - ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 284, ISBN 9789941478178.

Şipek köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Lisgavi nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Köyün nüfusu, 65'i Hristiyan ve 2'si Müslüman olan 67 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte köyde 29 erkek tespit edilmiştir. Bunlardan 13'ü Hristiyan ve 16'sı Müslümandı. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Şipek köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 58 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Şipek köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının köylerinden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 270 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252. Şipek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Akbaba olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Akbaba'da 466 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Akbaba köyünün 700 metre güneybatısında megalit yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bir kale olduğu tahmin edilen yapı günümüzde taş yığını haline gelmiştir. Köyde bulunan eski kilise yıkılmış ve yerinde okul inşa edilmiştir. Köyün çeşmesindeki Ermenice yazılı taş yıkılmış olan kiliseden alınmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 190.  ISBN 978-9941-9470-8-7

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 40 km, Tortum ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna  2,4 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 207 2021 207 2020 265 2019 238 2018 207 2017 147 2016 173 2015 170 2014 190 2013 202 2012 203 2011 205 2010 201 2009 202 2008 208 2007 213 2000 217 1990 297 1985 377 1965 466

 Kaynakça https://www.facebook.com/akbabakoyu/?locale=tr_TR 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti