Kayaaltı, Oltu

Kayaaltı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Kayaaltı'nın Türkçe kaynaklardaki eski adı Anzav'dır. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Anzav (انزاو) biçiminde yazılmıştır.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. Gürcüce kaynaklarda ise Andzavi (ანძავი) olarak geçer.

Anzav köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Anzavi Kalesi ve kalenin içindeki kilise bu dönemden kalmıştır.Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 59, ISBN 9789941478178.

Anzav köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, "Kala-i Rabat-i Anzav" adıyla Oltu sancağının Anzav nahiyesine bağlı köylerden biri ve bu nahiyenin de merkeziydi. Köyün nüfusu, 5'i Hristiyan ve 2'si Müslüman olmak üzere 7 haneden oluşuyordu. Biri kalenin içinde, diğeri köyde bulunan ve yıkılmış olan iki kilise bu dönemden kalmış olmalıdır. Anzav nahiyesi, bazısı boşalmış olan 18 köyden oluşuyordu.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76-77.  ISBN 978-9941-25-828-2

Anzav veya Andzavi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Rabat (رباط) olarak geçer. Hicri 1126 (1714/1715) tarihinde Oltu livasının Anzav nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 8.000 akçe idi ve köy Mehmed, Ahmed ve Ali adlı kardeşlere tahsis edilmişti.

Anzav, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köyde 10 hanede 31 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 62 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 81.  ISBN 978-9941-25-828-2

Anzav köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. 1886 tarihli nüfus sayımında Rus idaresince "Yukarı Anzav / Anzov" (Верхний Анзовъ) adıyla kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Köyde 33'ü erkek ve 32'si kadın olmak üzere 5 hanede 55 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Türklerden oluşuyordu.

Anzav köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 162 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247. Anzav "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kayaaltı olarak değiştirilmiştir. Nitekim Kayaaltı köyü büyük bir kayalığın dibinde kuruludur. 1965 nüfus sayımına göre Kayaaltı köyünde 278 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 94 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259.

Kayaaltı köyünde, kale ve kale kilisenin dışında, bir köy kilisesi bulunuyordu. Bu kilise, bugünkü köy yerleşiminin 1,4 km kuzeydoğusunda, bir kaya üzerinde inşa edilmişti. Eski yazılı kaynaklardan bilinen kilise büyük ölçüde yıkılmıştır. Günümüze kalan duvarları 1 metre kadar yüksekliktedir. Kaba yontulmuş taşla inşa edilmiş olan Anzavi Kilisesi'nin duvarlarının kesme taşlarla kaplı olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 243  ISBN 978-9941-9470-8-7

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Oltu ilçe merkezine 35 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Güryaprak ve Gökçedere mahalleleri üzerinden  26,2 km'lik,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yoluna 10,3 km'lik köy yollarıyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 95 2021 101 2020 89 2019 85 2018 94 2017 77 2016 82 2015 77 2014 81 2013 74 2012 83 2011 80 2010 68 2009 77 2008 81 2007 80 2000 186 1990 219 1985 260 1965 278

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti