Soğukgöze, Olur

Soğukgöze, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Soğukgöze mahallesinin eski adı Kapi'dir. Kapi (ქაფი), Gürcü dilinde köpük anlamına gelir."ქაფი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Bu yer adı 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterlerinde ise Kab (كاب) şeklinde geçer.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 88.   ISBN 978-9941-25-828-2

Kapi veya Kab köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Kapi veya Kab köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 37 haneden oluşuyordu. Altı hane Müslüman, 31 hane Hristiyan olarak kaydedilmişti. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, köy 23 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu tarihte Kapi, Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bir adet su değirmeni bulunuyordu.

Kapi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Kap" (كاپ) şeklinde geçer. Hicri 1131 (1718/1719) tarihinde Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı ve hasılas 9.000 akçe idi.

Köyün adı 1835 tarihli nüfus sayımında  “Kapki” veya Kapk” olarak geçer. Bu yerleşimin adının sonraki dönemde değişikliğe uğradığı görülmektedir. Bu sırada Kapk köyünün nüfusu 17 haneye düşmüştü. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 53 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün yaklaşık toplam nüfusunun 106 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90.   ISBN 978-9941-25-828-2

Kapi vey Kapk köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından  1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitine Kapk (Капкъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Tavusker kazasına bağlı Olur nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 53'ü erkek ve 46'sı kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 99 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Kapi veya Kapk köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kapk (قاپق)  olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Kapk" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 106 kişiden oluşuyordu. Kapi veya Kapk Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Soğukgöze olarak değiştirilmiştir. Soğukgöze köyünde 1965 yılında 341 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 113 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 193 km, Olur ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu il yoluna, 19,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 141 2021 143 2020 140 2019 139 2018 152 2017 133 2016 138 2015 148 2014 148 2013 141 2012 140 2011 135 2010 133 2009 138 2008 147 2007 150 2000 178 1990 261 1985 315 1965 341

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti