Yamankaya, Tortum

Yamankaya, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yamankaya ile Taşoluk'un ortak eski adı Hinzorik veya Hinzurik olarak bilinir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hazurek / Hazorek (خزورك) şeklinde yazılmıştır.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Bu yer adı Gürcü coğrafyacı Vahuşti tarafından Hendzoreti (ხენძორეთი) olarak verilmiştir. Yamankaya köyü eski kaynaklarda Yukarı Hinzorik olarak geçer.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2Kartlis Tshovreba Arkeolojik Yer Adları Sözlüğü (ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი), Tiflis, 2013, s. 637. ISBN 978-9941-15-896-4

Hinzorik veya Hendzoreti köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Erken dönem Osmanlı kaydında geçen Hazorik köyünün Hinzorik veya Hendzoreti olduğu tahmin edilmektedir.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2

Osmanlı idaresinin 1574 tarihli mufassal defterinde bugünkü Yamankaya ile Taşoluk köyünün Hazorik adıyla kaydedilmiş olduğu tahmin edilmektedir. Nitekim bu yerleşim Rusça bir haritada Hanzorek (Ханзорек) olarak geçer. Bu tarihte Tortum sancağının Lisgavi nahiyesinin köylerinden biri olan Hazorik'in nüfusu, tamamı Hristiyan olan 87 haneden oluşuyordu.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 789.  ISBN 978-9941-25-828-2

Hinzorik-i Ulya (Yukarı Hinzorik) köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletine bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu sırada köydeki 23 hanede 80 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 160 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Hinzorik-i Ulya (Yukarı Hinzorik) köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hazurek-i Ulya veya Hazorek-i Ulya şeklinde geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında "Yukarı hinzurik" adıyla aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 241 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 252. Hinzorik veya Hazurek Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yataklar şeklinde değiştirilmiştir. Daha sonra köye bugünkü adı verilmiştir. Yamankaya köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 254 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 6 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 63 km, Tortum ilçe merkezine 11 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneydoğusunda olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna, Taşoluk ve Kireçli mahalleleri üzerinden Söğütlü mahallesi'nde  9,7 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 72 2021 92 2020 124 2019 99 2018 110 2017 110 2016 102 2015 116 2014 116 2013 123 2012 119 2011 133 2010 120 2009 127 2008 133 2007 147 2000 156 1990 205 1985 248 1965 254

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti