Teketaş, Şenkaya

Teketaş, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Tektaş'ın eski adı Türkçe kaynaklarda Katris veya Katiris, Gürcüce kaynaklarda Kotisi olarak geçer. Kotisi (კოტისი), manda anlamındaki "koti" (კოტი) kelimesinden türemiş ve "manda yeri" anlamına geliyor olabilir."კოტი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Kotisi veya Katris köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde yıkılmış olan kilise bu dönemden kalmış olabilir. Öte yandan megalit yapı kalıntıları, buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermesi açısından önemlidir.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 15, 50.  ISBN 978-9941-9470-9-4

Kotis köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Kotris-Kışlag (Котрис-кншлагъ.) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 tarihli tespite göre köydeki 21 hanede, 52'si erkek ve 52'si kadın olmak üzere 104 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı, Beritanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili de 1907 yılında köyde Kürtlerin yaşadığını belirtmiş ve buradaki kiliseyi kısaca betimlemiştir. Söz konusu kilise, Kürtlerden önce köyde Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir.

Kotisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Katris (قاطریس) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. Ancak köyün adı bu listede yanlış yazılmıştır. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 222 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kosor nahiyesi ve Katris köyü bu ilçeye bağlandı. Kotisi veya Katris Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Teketaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Teketaş köyünde 470 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Teketaş köyünün merkezinde günümüze kalıntıları ulaşan eski köy kilisesi, bu yerleşimde eskiden Hristiyan nüfusun yaşadığını göstermektedir. Bu yapı günümüzde bir aile tarafından samanlık olarak kullanılmaktadır. Köyün kuzeyinde ise, köye yukarıdan bakan bir alanda kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş bir yapının kalıntısı bulunmaktadır. Bu yapının yıkık duvarlarının bazı kısımları kalmıştır. Bu yapının ortasında başka bir yapının duvar izleri bulunmaktadır. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan tarihsel yapılardan biri Leksori Kalesi'dir. Lihsori Deresi vadisinde yer alan kale, bu akarsuyun sağında, bir kayalığın üzerinde yer alır. Kireç harcıyla inşa edilmiş olan duvarları, üzerinde yer aldığı kayanın dış hatları boyunca dolanır. Günümüze kalan duvarların yüksekliği 2 metreyi bulur. Ayrıca Gürcü manastırı Leksori Manastırı ve ana kilisesi Leksori Kilisesi de günümüzde Teketaş, İkizpınar ve Sındıran köylerinin sınır bölgesinde, Oltu Çayı'nın bir kolu olan Lihsori Deresi'nin sol kıyısında yer alır.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 15, 17, 19.  ISBN 978-9941-9470-9-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 171 km, Şenkaya ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Olur-Horasan il yoluna, 6 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 120 2021 126 2020 126 2019 124 2018 124 2017 130 2016 131 2015 137 2014 156 2013 168 2012 164 2011 166 2010 162 2009 165 2008 173 2007 206 2000 243 1990 362 1985 495 1965 470

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti