Köprübaşı, Olur

Köprübaşı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Köprübaşı adı, Gürcüce aynı anlamdaki Hidistavi'den () geliyor olabilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 460.  ISBN 978-9941-25-828-2 Bu yer adı 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Köpri-başı (Кёпри-баши) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Köpri Başi" (كوپری باشی) şeklinde yazılmıştı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225. 

Köprübaşı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67.  ISBN 978-9941-25-828-2 Ancak bu yerleşim merkezi eski Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. Bununla birlikte Norbert Kalesi ile Norbert Kilisesi'nin Köprübaşı köyünün sınırları içinde bulunması, eski Norbert'in bugünkü Köprübaşı köyünü de kapsadığını göstermektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 271, 293.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Köprübaşı köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Köpri-başı (Кёпри-баши) şeklinde kaydedilmiş olan köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Dodekanlı nahiyesinin 10 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köydeki 32 hanede, 74'ü erkek ve 66'sı kadın olmak üzere, 140 kişi yaşıyordu. Bu nüfus, Dodikanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Dodikanlı nahiyesi, Köprübaşı köyü dışında, "Gafiz Aga Bagi" (Гафиз- Ага-Баги), "Gatitan" (Гатитабъ), "Kazihan" (Казиханъ), "Olor Darasi" (Олор-Дараси), "Kuzey-Kom" (Кузей-Комъ), "Sakuret" (Сакуретъ), "Verhniy Sevkyar" (Верхний Севкяръ), "Tapilyar" (Тапиляръ) ve "Egri Kilisa" (Эгри-Килиса) köylerini kapsıyordu.

Köprübaşı köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 132 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248. 1965 genel nüfus sayımında Köprübaşı köyünün nüfusu 203 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 34 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Orta Çağ'dan kalma Norbert Kalesi, bugün Köprübaşı mahallesinin sınırları içinde yer alır. Köyün 1 kilometre kuzeydoğusunda konumlanan kale, Olur Çayı'nın sol kıyısında bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin surları günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır. Kalenin giriş kapısı, su sarnıcı ve silindirik bir kule de bugüne ulaşmıştır. Norbert köyünün kilisesi de günümüzde Köprübaşı mahallesinin sınırları içindedir. Yerleşim merkezinin batısında yer alan bu kiliseden geriye sadece harçlı duvar parçaları kalmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 164 km, Olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un güneydoğusunda olup,  numaralı Artvin-Kars (Yusufeli-Olur) devlet yolu ve Oltu Çayı kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 95 2021 84 2020 86 2019 85 2018 90 2017 85 2016 83 2015 83 2014 83 2013 81 2012 83 2011 83 2010 89 2009 88 2008 83 2007 76 2000 74 1990 148 1985 168 1965 203

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti