Çamlıyamaç, Uzundere

Çamlıyamaç, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Çamlıyamaç köyü ile Gölbaşı köyünün eski ortak adı Oşki'dir. Oşki'nin etimolojisine ilişkin iki farklı görüş vardır: Kaha Şengelia ve Valeri Silogava'ya göre “ოშკი” (oşki), Megrelce "შქა" (şka) kelimesinden türemiştir ve “şka” "ortada olan" anlamına gelir.V.Silogava, K. Şengelia, Tao-Klarjeti, Kafkas Üniversitesi, Tiflis, 2006, s. 186,  Merab Çuhua'ya göre ise, “ოშკი” (oşki), Lazca bir kelimedir ve Gürcücesi ასკილი (asḳili) olan “kuşburnu” anlamına gelir. Bugün Çamlıyamaç köyünün eski adı olan Oşki, "katedral" anlamına gelen Ermenice "vank" kelimesinin eklenmesiyle sonradan Oşk-vank'a dönüşmüştür.Merab Chukhua, Georgin-Circassian-Abkhaz Etymological Researches [მერაბ ჩუხუა, ქართულ-ჩერქეზულ-აფხაზური ეტიმოლოგიური ძიებანი] — Tiflis, 2017. — s. 101,  Nitekim bu yer adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşkvank veya Öşkvank (اوشكوانك) olarak geçer.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.
küçükresim|sağ|upright=1.36|Çamlıyamaç köyündeki manastırın ana kilisesi olan Oşki Kilisesi
Oşki köyü, tarihsel Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar köyün bulunduğu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Gürcü mimarisinin en önemli yapılarından biri olan ve 10. yüzyılın ikinci yarsında inşa edilen Oşki Kilisesi ve manastırı, Oşki'nin önemli eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.Tao-Klarceti: Tarihsel ve Kültürel Anıtlar (ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, Tiflis, 2018, s. 38, ISBN 978-9941-478-17-8.

Oşki köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Büyük bir yerleşim olan köyün nüfusu bu tarihte 233 haneden oluşuyordu. İki hane Müslüman olmuş, 231 hane ise Hristiyan olarak kaydedilmiştir.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94.  ISBN 978-9941-25-828-2

Oşki köyü, 1835 tarihli nüfus defterinde, Ermenilerin Oşki Kilisesi'ne verdiği isimle, Oşkvank veya Öşvank adıyla kaydedilmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu tarihte, Tortum sancağına bağlı olan köyde 34 hanede 100 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Oşkvank köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 200 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Aynı nüfus defterinde bugünkü Gölbaşı köyü, Oşk veya Öşk şeklinde kaydedilmiştir.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 96.  ISBN 978-9941-25-828-2

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili’nin 1917 yılındaki araştırma gezisi sırasında Oşki köyünün kuzey kısmınıı Öşkvank, güney kısmının ise Öşk olarak adlandırıldığı yazmıştır. Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre bu tarihte Oşki Kilisesi genel olarak iyi korunmuştu ve güney haç kolu camiye çevrilmişti. Kilisenin kalan bölümleri ise, yani güneydeki stoa, kuzeydeki şapel, batı ve güney haç kolları ve diğer kısımlar, ahır, tavla, ağıl ve depo olarak kullanılıyordu.

Oşkvank köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Erzurum vilayetinin Tortum ilçesine bağlı Azort nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımı sırasında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 593 kişiden oluşuyordu. Oşki veya Öşkvank "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanun uyarınca Çamlıyamaç olarak değiştirilmiştir. Çamlıyamaç köyü, 1987 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Uzundere ilçesine bağlanmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Çamlıyamaç köyünde 907 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 300 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Uzundere Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Çamlıyamaç köyündeki en önemli yapı, eski bir Gürcü manastırı olan Oşki Manastırı'nın ana kilisesi olan Oşki Kilisesi'dir. Oşki Kilisesi'nin banilerinin Bagrationi hanedanından III. Adarnase Kurapalati'nin oğulları III. Davit (sonradan Kurapalati) ve prensler prensi Bagrat'ın olduğu ana kilisenin yazıtlarından anlaşılmaktadır. Kilisenin inşasına 963 yılında başlamış ve on yılda tamamlanmıştır. Oşki Kilisesi, İşhani Kilisesi'nin planı üzerinde daha büyük yapı olarak inşa edilmiştir. Oşki Manastırı, ana kilisenin dışında birkaç küçük kilse ve değişik işlevleri olan yapılardan oluşuyordu.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 104 km, Uzundere ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır  Mahalle, Uzundere'nin kuzeyinde olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yoluna, Gölbaşı Mahallesi üzerinden, Denizbaşı Mevkii'nde 7,1 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 429 2021 432 2020 445 2019 472 2018 555 2017 413 2016 437 2015 450 2014 497 2013 526 2012 440 2011 445 2010 463 2009 471 2008 482 2007 484 2000 593 1990 839 1985 923 1965 907

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Uzundere'nin mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti