Timurkışla, Şenkaya

Timurkışla, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Eski adı bilinmeyen Timurkuşla, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Teymur-Kışla (Теймур-Кишлы), 1902 tarihli Kars haritasında da "Teimur" (Teymur) olarak geçer. Köyün adı geç dönemde Türkçe kaynaklarda "Temurkışla" şeklinde de yazılmıştır.

Tarihsel Tao bölgesindeki köyün bugünkü sınırları içinde kalan Kvabi köyünde (bugün Kop mahallesi) Cakeli hanedanından Mzeçabaki'nin (1445-1516) sarayı bulunuyordu.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 32  ISBN 978-9941-9470-9-4  Nitekim Tao bölgesi erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü krallığı ve prenslikleri sınırları içinde yer alıyordu. Timurkışla köyünü de kapsayan bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Timurkışla, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Timurk" (Gürcüce: თიმურქი) olarak geçen köy olmalıdır. Bu tarihte Oltu sancağının Kuzey nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bugün "Venk" ve "Kop" olarak adlandırılan mahalleler de bu defterde ayrı köyler olarak kaydedilmiştir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 75.  ISBN 978-9941-25-828-2

Timurkışla köyünün bulunduğu bölge 1878'de Berlin Antlaşması'yla Rusların egemenliğine girdi. Rus idaresi sırasında, 1886 yılında Teymur-Kışla (Теймур-Кишлы) olarak kaydedilmiş olan köyden, 6 hanede 17'si erkek ve 13'ü kadın olan 30 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Oltu Okrugu’nun Oltu kazasına (uçastok) bağlı olan köyün nüfusu Kürtlerden oluşuyordu.

Timurkışla köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Temur Kışla (تمور قشلە) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 yılında "Temurkışla" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 168 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca Kosor nahiyesi ile Temurkışla köyü bu kazaya bağlandı. 1965 yılında köyün nüfusu 397 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 131 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Timurkışla köyüne bağlı Venk mahallesi eskiden Küçük Vank adıyla ayrı bir yerleşmeydi. Küçük Vank köyünde Küçük Vank Manastırı'na ait Gürcüce yazıtları olan Küçük Vank Kilisesi'nin kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Köyün Kop (eski Kvabi köyü) olarak adlandırılan mahallesinde, Bardız Çayı'nın Oltu Çayı'na katıldığı noktada Cakeli Hanedanı'ndan Mzeçabaki'ye ait Kvabi Sarayı bulunuyordu.2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 11, 32.  ISBN 978-9941-9470-9-4

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 165 km, Şenkaya ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın batısında olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yolu kenarındadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri2024 932023 98 2022 85 2021 100 2020 100 2019 104 2018 104 2017 102 2016 97 2015 86 2014 100 2013 89 2012 91 2011 89 2010 97 2009 87 2008 99 2007 113 2000 143 1990 255 1985 292 1965 397

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Şenkaya'nın mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti