Çakıllı, Tortum

Çakıllı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Çakıllı'nın eski adı Türkçe kaynaklarda Vartaşen, Varçin ve Varçen olarak geçer. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Vartaşen ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Varçin (وارچین) şeklinde yazılmıştır.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93.  ISBN 978-9941-25-828-2Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 234. Bu yer adının Gürcü ve Ermeni dillerinde gül anlamına gelen "vard-i" (ვარდი / վարդ) ile köy anlamına gelen "şen-i" (შენი / շեն) kelimelerinden türemiş olduğu ve "gül köy" anlamına geldiği tahmin edilmektedir.A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5

Vartaşen köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen ve ortadan kalkmış olan kilise, burada eskiden Hristiyan nüfusun yaşadığına işaret etmektedir.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 177  ISBN 978-9941-9470-8-7

Vartaşen köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağının Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 36 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise bu yerleşim Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte nüfusu iyice azalmış ve 12 haneye düşmüştü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği köyde 60 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Vartaşen köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 120 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 93, 95.  ISBN 978-9941-25-828-2

Vartaşen köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Varçin (وارچین) şeklinde geçer. Bu yerleşim bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Varçen" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 172 kişiden oluşuyordu.1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 251. Vartaşen veya Varçin Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Çakıllı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çakıllı köyünde 275 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 54 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Vartaşen veya Varçin köyünün eski kilisesi tamamen yıkılmıştır. Varlığı köylülerce de doğrulanan kilisenin yerinde bir ev inşa edilmiştir. Kiliseden geriye sadece kireç harçlı duvar parçaları kalmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 85 km, Tortum ilçe merkezine 25 km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna  Doruklu Mahallesi üzerinden 14 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 70 2021 76 2020 86 2019 63 2018 63 2017 56 2016 57 2015 54 2014 67 2013 67 2012 65 2011 61 2010 48 2009 52 2008 52 2007 52 2000 47 1990 86 1985 211 1965 275

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Tortum'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti