Yıldızkaya, Olur

Yıldızkaya, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

Tarihçe

Yıldızkaya'nın eski adı Kivi'dir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde ve 1940 genel nüfus sayımında Kivi olarak yazılmıştır. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda da Kivi (ქივი / კივი) olarak geçer. "Kivi", Givi", "Givit, "Givieti" gibi yer adları Gürcüce özel ad olan Givi'den türemiştir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 70, 461, 796.  ISBN 978-9941-25-828-2

Kivi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölge ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı tespit edilen kiliseler de bu dönemden kalmış olmalıdır.2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 284.  ISBN 978-9941-9470-8-7

Kivi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde, Ardanuç livasının Tavusker (Taoskari) nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 43 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 4 hane Müslüman olmuş, 39 hane Hristiyan olarak kalmıştı.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 70/  ISBN 978-9941-25-828-2

Kivi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Kivi (كیوی) olarak geçer. Hicri 1116 (1704-1705) tarihinde Ardanuç livasının Tavusker nahiyesine bağlıydı. Hasılası  17.000 akçe idi ve köy Ahmed adında birine tahsis edilmişti. Aynı defterde Hicri 1135 (1722/1723) Kivit (كیوت) şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Hasan, Hüseyin ve Osman adlı üç kardeşe tahsis edilmiş, hasılası da 2.720 akçe olarak belirlenmişti.

Köy, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde aynı idari konuma sahipti. Vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu nüfus sayımında Kivi köyünde 25 hanede 62 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenirse, köyün yaklaşık nüfusunun 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 70, 72.  ISBN 978-9941-25-828-2

Kivi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin de Kivi (Киви) olarak kaydettiği yerleşim, Oltu sancağında Tausker kazasının Tausker nahiyesine bağlı 17 köyden biriydi. Kivi'nin nüfusu, 38'i erkek ve 29'u kadın olmak üzere, 13 hanede yaşayan 67 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Tausker nahiyesine bağlı Kivit (Кивитъ) adını taşıyan bir başka köy bulunuyordu. Bu köyün nüfusu ise, 5'i erkek ve 5'i kadın olmak üzere, 4 hanede yaşayan 10 kişiden oluşuyordu ve bu nüfusun tamamı da Türk olarak yazılıştı. Rus idaresi sırasında Kivi köyünün nüfusu 1896 ve 1906 yıllarında 202 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 121, ISBN 9786052100271.

Kivi, 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Olur nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 279 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 234. Kivi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yıldızkaya olarak değiştirilmiştir. Yıldızkaya köyünün nüfusu 1965 yılında 472 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 119 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yıldızkaya köyünde iki kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Bunlardan biri 2 kilometre batısında yaylada yer alır. Kaba yonu taşlarla inşa edilmiş olan kilisenin çatı örtüsü çökmüş ve duvarları yıkılmıştır. Apsisin bulunduğu doğu duvarı görece daha sağlam kalmıştır. İkinci kilise, köyün 1 kilometre güneyinde, kayalık bir alanda bulunmaktadır. Bu kilise yol yapımı sırasında tamamen yıkılmıştır.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 216 km, Olur ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeybatısında olup,  numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, Keçili ve Eğlek Mahalleleri üzerinden 30 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 79 2021 75 2020 79 2019 71 2018 78 2017 83 2016 89 2015 93 2014 102 2013 100 2012 118 2011 120 2010 128 2009 140 2008 147 2007 155 2000 188 1990 316 1985 388 1965 472

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Olur'un mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti