Güryaprak, Oltu

Güryaprak, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

 Tarihçe 

Güryaprak'ın eski adı Parakesi'dir. Gürcüce kaynaklarda Parakesi (ფარაქესი) şeklinde yazılmış olan bu yer adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Parakes veya Perakes (پراكس) olarak geçer. Bu yer adı daha sonra Pirekis'e dönüşmüştür.

Parakesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Parakesi köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Perakis veya Perakisi (ფერაქისი) şeklinde okunmuş olan köyün nüfusu 83 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 4 hane Müslüman olmuş, 79 hane Hristiyan olarak kalmıştı.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76.  ISBN 978-9941-25-828-2 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise köy Oltu livasının Arasdisi nahiyesine bağlıydı. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Parakes (پراكس) şeklinde geçen köy, Hicri 1117 (1705/1706) tarihinde aynı livanın Anzavi nahiyesinin köylerinden biriydi ve hasılası 8.500 akçe olarak belirlenmişti. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde aynı idarî konuma sahip olmakla bilikte, hasılası 2.000 akçeye düşmüştü.

Parakesi, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında, Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köyde 40 hanede 101 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 202 kişiden oluştuğu söylenebilir.Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 80.  ISBN 978-9941-25-828-2

Parakesi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Bu yerleşim, 1886 tarihli nüfus tespitinde Rus idaresince Hosor köyüyle birlikte Parakez-Hosor (Паракезъ-Хосоръ) adıyla kaydedilmiştir. Parakez-Hosor, Oltu sancağında Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 21 köyünden biriydi ve nüfusu, 58'i erkek ve 58'i kadın olmak üzere, 30 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılan 116 kişiden oluşuyordu.

Parakesi, 1940 gelen nüfus sayımında "Pirekis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu 201 kişiden oluşuyordu. Parakesi veya Pirekis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Güryaprak olarak değiştirilmiştir. Güryaprak köyünün nüfusu 1965 yılında 410 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 10 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

 Coğrafya 
Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Gökçedere Mahallesi üzerinden 23,2 km'lik,  numaralı Artvin- Kars (Yusufeli-Olur) devlet yoluna 6,3 km'lik köy yollarıyla bağlıdır.

 Nüfus 
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2022 79 2021 79 2020 97 2019 92 2018 76 2017 76 2016 74 2015 84 2014 95 2013 110 2012 152 2011 162 2010 164 2009 195 2008 229 2007 230 2000 286 1990 435 1985 492 1965 410

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Oltu'nun mahalleleri
Kategori:Tao-Klarceti