TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi

TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (kısaca TUG), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'na bağlı olarak faaliyet gösteren yer tabanlı bir astronomi gözlemevidir. Antalya'nın yaklaşık 50 km batı-güneybatısında, Saklıkent'teki Bakırlıtepe'de 2500 metre yükseklikte yer alan gözlemevinin kuruluş çalışmaları 1991'de başlamış ve proje Devlet Planlama Teşkilatı'na sunulmuştur. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Kuruluş ve İşletme Yönetmeliği ise 17 Temmuz 1995'te Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Gözlemevi, 1997 yılında resmi olarak açılmıştır. TUG, Türkiye'de astronomi ve astrofizik alanlarındaki bilimsel araştırmaları desteklemek, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirlikleri geliştirmek ve gökbilim alanında insan kaynağı yetiştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur.

Bilimsel gözlemler, TUG'un ilk teleskobu olan 40 cm çaplı T40 teleskobunda Ocak 1997'de ve daha sonra 150 cm çaplı RTT150 teleskobunda Eylül 2001'de "ilk ışık" alınmasıyla başlamıştır.

Bakırlıtepe yerleşkesinde kurulu başlıca teleskoplar şunlardır:
 RTT150 - Rus-Türk 1,5 m Teleskobu (önceki adıyla AZT-22) (2001)
 T100 (ACE RC1.0) - 1,0 m Ritchey-Chrétien teleskobu (2009)
 T60 (OMI RC06) - 0,6 m Ritchey-Chrétien teleskobu (2008)

 Keşifler 
Ankara Üniversitesi'nden Mesut Yılmaz önderliğindeki bilim insanları, Dünya'dan yaklaşık 210 ışık yılı uzaklıkta bulunan dev yıldız HD 208897'nin yörüngesinde dolanan bir ötegezegen keşfetmiştir. Ötegezegen, minimum 1,4 Jüpiter kütlesine sahiptir ve konak yıldızının etrafında yaklaşık 1,05 AU (156.000.000 km) uzaklıkta, neredeyse dairesel bir yörüngede her 353 günde bir dönmektedir. Bu keşif 1,5 metrelik Rus-Türk Teleskobu'na (RTT150) takılı olan Coude Echelle Spektrografı (CES) kullanılarak yürütülen on yıllık hassas dikey hız yöntemi araştırmasının bir sonucudur. Japonya'daki Okayama Astrofizik Gözlemevi (OAO) ve Ankara Üniversitesi Kreiken Gözlemevi'ndeki (AUKR) takip gözlemleri, 6 Ağustos 2017'de kamuoyuna duyurulan bu keşfi doğrulamıştır.

RTT150 teleskobu kullanılarak 9 ve 10 Ağustos 2013 tarihlerinde yapılan tayf gözlemlerinden, S147 süpernova kalıntısı içinde yer alan HD 37424 adlı yüksek hızlı bir kaçan yıldız keşfedilmiştir. B0.5 tayf türündeki bu anakol yıldızının yaklaşık 30 bin yıl önce bir süpernova patlaması geçiren çift yıldız sisteminin bir bileşeni olduğu ve diğer bileşenin ise PSR J0538+2817 atarcası olduğu belirlenmiştir.

Planck uydusu verilerinin RTT150 teleskobu ile yapılan takip gözlemleri sonucunda, önceden bilinmeyen 47 yeni gökada kümesi tanımlanmıştır. Bu gözlemlerle 65 gökada kümesinin de kırmızıya kayma değerleri ölçülmüş ve bunlardan 39'u ilk kez bu çalışma ile belirlenmiştir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi , Ana sayfa

Kategori:Türkiye'deki gözlemevleri
Kategori:TÜBİTAK
Kategori:Antalya ilindeki yapılar
Kategori:Kumluca'daki yapılar
Kategori:1991'de Türkiye'de kurulan oluşumlar