Ayşen Gruda

Ayşen Gruda (; 22 Ağustos 1944 - 23 Ocak 2019), Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu. Türk sinemasında "domates güzeli" lakabıyla tanınan Gruda, birçok Yeşilçam filminde Şener Şen, Adile Naşit, Kemal Sunal ve İlyas Salman gibi oyuncularla başrolde yer aldı. Ablası Ayten Erman ve kardeşi Ayben Erman da oyunculuk yapmışlardır.

 Hayatı 
Ayşen Gruda, 22 Ağustos 1944 tarihinde İbrahim Sami-Zekiye Erman çiftinin üç kızından ortancası olarak İstanbul'un Bakırköy ilçesinin Yeşilköy semtinde, Osmanlı zamanında karargâh olarak kullanılan bir köşkte doğdu. Babası kara tren makinistiydi. Komedi yeteneği, çocuk yaşta Yeşilköy'deki evlerinde Ermeni komşularının taklidini yaparken ailesi tarafından keşfedildi. Lise ikiye giderken babası öldü. Geçim sıkıntısı yüzünden okulu bırakıp çalışmaya başladı. Kardeşi Ayben Erman ve ablası Ayten Erman da kendisi gibi oyuncu olacaktı. Televizyon için yaptığı skeçlerden birinde canlandırdığı "Domates Güzeli Nahide Şerbet" karakterinden sonra lakabı "Domates Güzeli" olarak kaldı.

Ayşen Gruda, Tevfik Bilge'nin turne tiyatrosunda profesyonel oyunculuğa başladı. İlk rolü 1962 yılında "Kongre Eğleniyor" adlı vodvilde küçük bir hizmetçi rolü idi. 1977 yılında 16 senelik tiyatro hayatından sonra televizyonda bir eğlence programı içinde yayınlanan skeçte canlandırdığı "Domates Güzeli Nahide Şerbet" karakterinden sonra herkes tarafından tanındı.

Ayşen Erman, Ankara Meydan Sahnesi'nde tiyatro oyuncusu Yılmaz Gruda ile tanışıp evlendi. Kızları Elvan doğunca Ayşen Gruda bir süre tiyatroya ara verdi. Ayşen Gruda, Yılmaz Gruda'dan boşandıktan sonra da soyadını kullanmayı sürdürdü.

Ayşen Gruda daha sonra yakın dostu Adile Naşit'le birlikte, Ertem Eğilmez filmlerinin çekirdek kadrosunda yer aldı.

Ayşen Gruda; "Mum Söndü", "Devekuşu Kabare", "Hababam Sınıfı Müzikali", "Yedi Kocalı Hürmüz" gibi oyun ve müzikallerde yer aldı. Tiyatronun yanı sıra birçok televizyon programında skeçlerde ve dizilerde oyunculuk yaptı. Sinemada "Tosun Paşa", "Süt Kardeşler", "Şaban Oğlu Şaban", "Hababam Sınıfı", "Neşeli Günler" gibi birçok klasikleşmiş Türk sineması örneklerinde oynadı. 2014 yılında senaristliğini ve yönetmenliğini Cem Yılmaz'ın yaptığı "Pek Yakında" adlı sinema filminde Cem Yılmaz, Ozan Güven, Zafer Algöz, Özkan Uğur, Çağlar Çorumlu ve Tülin Özen ile birlikte rol aldı.

 Kişisel hayatı ve ölümü 
upright=1.18|sağ|küçükresim|Ayşen Gruda'nın Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunan mezarı, İstanbul
Müjdat Gezen'in 2003 yılında yayımlanan "Galiba Ben Sanatçıyım" adlı biyografik kitabında, 'G.A' kod adıyla verdiği eski aşklarından birisinin Ayşen Gruda olduğu iddia edildi. Gezen ve Gruda 2016 yılında verdikleri ortak bir röportajda bir zamanlar aşk yaşadıklarını ve 1963 yılında ise nişanlandıklarını açıkladılar. Ayşen Gruda, Müjdat Gezen askerde iken Yılmaz Gruda ile evleneceğini mektupla Gezen'e bildirdi ve çift ayrılma kararı aldı. Ayşen Gruda, 1965 yılında tiyatrocu Yılmaz Gruda ile evlendi. Bu evlilikten Elvan Gruda adında bir kızları oldu. 11 yıl süren evlilikleri 1976 yılında boşanmayla sonuçlandı. Elvan Gruda, 24 Aralık 2023'te 55 yaşında hayatını kaybetti.

İstanbul'da bulunan bir hastanede pankreas kanseri tedavisi gören, Türk sinemasının "Domates Güzeli" lakaplı oyuncusu Ayşen Gruda bu hastalığa bağlı solunum yetmezliği sonucu 23 Ocak 2019'da 74 yaşında öldü. Cenazesi 25 Ocak 2019'da İstanbul'da Zincirlikuyu Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrası Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

 Filmografisi 
{| class="wikitable"
|-
! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" |Türk sineması / Yeşilçam 
|-
! Yıl
! Yapım
! Rol
|-
|1965 
|Yasak Sokaklar
|Ayla'nın Arkadaşı 
|-
|1966
|Ve Silahlara Veda
|
|-
|rowspan="9"|1975 
|Bir Araya Gelemeyiz
|Neriman Kıraç
|-
|Gariban Şakir
|
|-
|Bitirimler sınıfı
|Cevriye
|-
|Bizim Aile
|Feride
|-
|Delisin
|Şaziment
|-
|Vay Anasına
|Çatlak Kadın
|-
|Hababam Sınıfı
|Yarışma Sunucusu
|-
|Hanzo
|Feride
|-
|Televizyon Çocuğu
|Recep'in Eşi
|-
|rowspan="9"|1976 
|Aile Şerefi
|Ayşe
|-
|Arabacının Aşkı
|Nahide Şerbet
|-
|Gülşah Küçük Anne
|Ebe Hanife
|-
|Güngörmüşler
|Hizmetçi Fatoş
|-
|Öyle Olsun
|Ayşe Huyugüzel
|-
|Ah Dede Vah Dede
|Alev Sururi Seslendirmesi
|-
|Zühtü (1)
|Oya Başar Seslendirmesi
|-
|Süt Kardeşler
|Emine
|-
|Tosun Paşa
|Tellioğlu Zekiye
|-
|rowspan="6"|1977 
|Çöpçüler Kralı
|Hacer
|-
|Gülen Gözler
|Fikret
|-
|Hababam Sınıfı Tatilde
|Ayşe
|-
|İbo İle Gülşah
|Nazlı
|-
|Şaban Oğlu Şaban
|Safinaz
|-
|Sarmaşdolaş
|Müjgan
|-
|rowspan="2"|1978 
|Avanak Apti
|Nevin Şenses
|-
|Neşeli Günler
|Nilgün
|-
|rowspan="2"|1979
|Doktor
|Hemşire Sabahat
|-
|Şark Bülbülü
|Fethi'nin Kız Kardeşi
|-
|1980
|Renkli Dünya
|Ayşe Güngören
|-
|rowspan="4"|1981
|Davaro
|Ayşo 
|-
|Gırgıriye
|Sevim
|-
|Gırgıriyede Şenlik Var
|
|-
|Hababam Sınıfı Güle Güle
|Melahat
|-
|rowspan="7"|1982
|Çiçek Abbas
|Şükriye
|-
|Doktor Civanım
|Şadiye
|-
|Dolap Beygiri
|Hacer
|-
|Şıngırdak Şadiye
|Dilber
|-
|Görgüsüzler
|Ayşegül
|-
|Buyurun Cümbeşe
|Zehra
|-
|Adile Teyze
|Ayşe
|-
|rowspan="2"|1983
|Şekerpare
|Peyker
|-
|Neşeli Kuklalar
|
|-
|rowspan="4"|1984
|Gırgıriyede Büyük Seçim
|Sevim
|-
|Namuslu
|Naciye
|-
|Lodos Zühtü
|Selma
|-
|Kızlar Sınıfı
|Ayten Hoca
|-
|rowspan="13"|1985
|Aşık Oldum
|İnci
|-
|Fakir Milyoner
|Fehamet
|-
|Sarı Öküz Parası
|Ayşe
|-
|Gazino Bülbülü
|Fatma
|-
|Bir İlkbahar Sabahı
|
|-
|Çiçeli Damat
|Gül'ün Annesi
|-
|Şendul Şaban
|Ayşen
|-
|Yeter Be
|Fatma
|-
|Köşeyi Dönenler
|
|-
|Deliye Hergün Bayram
|rowspan="2"|Ayşe
|-
|Uyanıklar Dünyası
|-
|Mavi Muammer 2 / Silahtan Ödüm Patlar
|
|-
|Mavi Muammer
|
|-
|rowspan="13"|1986
|Ağa Bacı
|Kadırgalı Leyla
|-
|Mavi Muammer 3 / Ölürsün Gülmekten
|Ayşen
|-
|Neşeye Bak Neşeye
|
|-
|Huysuz
|Nazlı
|-
|Kocamın Nişanlısı
|İdamlık Seher
|-
|Ayşe İle Ali (ayşem)
|rowspan="2"|Ayşe
|-
|Lotto Kralı
|-
|Karım Beni Aldatırsa
|Zuhal
|-
|Aşk Dediğin Laftır
|
|-
|Yaygara 86
|
|-
|Kiralık Ev
|Ayşe
|-
|Hayroş
|
|-
|Karamanın Koyunu
|Ayşe
|-
|rowspan="8"|1987 
|Şam Fıstık
|Safinaz
|-
|Felekten Bir Gün
|Zarife
|-
|Aile Pansiyonu
|Hacer
|-
|Seyyar Kamil
|Gülbahar
|-
|Gönlübol
|Emine
|-
|Çantada Keklik
|
|-
|Etme Bulma
|Emel
|-
|Banko Altılı / Ganyan/Gönüllü Kahraman|
|-
|1988
|Süper Baba|Edalı
|-
|1989
|Güzel Bir Gün İçin|
|-
|1993
|Rumuz Sev Beni|Zekiye
|-
|1994 
|Şenlik Var|Aynur
|-
! colspan="3" style="background:LightSteelBlue" |Sinema filmi 
|-
! Yıl
! Yapım
! Rol
|-
|2003
|Hababam Sınıfı Merhaba|Ayşe Hanım
|-
|rowspan="4"|2006
|Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu|Safiye Ana
|-
|Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?|Kam Ana
|-
|İlk Aşk|
|-
|Keloğlan Karaprens'e Karşı|Sultan
|-
|rowspan="2"|2010
|Kağıt|Şahane Hanım
|-
|Kukuriku - Kadın Krallığı|
|-
|rowspan="2"| 2011
|Ya Sonra|Safiye Hanım
|-
|Pazarları Hiç Sebep|Fevziye
|-
|2012
|Pazarları Hiç Sevmem|
|-
|rowspan="3"|2013
|Çakma Hayat|
|-
|Qüfür|Anukyan
|-
|Yarmani Moda Gurusu|
|-
|rowspan="3"|2014
|Meleklerin Mucizesi|Şazer Teyze
|-
|Pek Yakında|Remziye Güneş
|-
|Seni Seviyorum Adamım|Anneanne
|-
|2015
|Güvercin Uçuverdi|Hamiyet Taşkın
|-
|rowspan="2"|2016
|Kötü Kedi Şerafettin|Ev sahibi Hasene (ses)
|-
|Dedemin Fişi|Darende Teyze
|-
|2017
|Sucu Kamil|Sevgi
|-
|rowspan="2"|2018
|Babamın Ceketi|Ayşen
|-
|Sevgili Komşum|Nebahat
|-
|2019
|Paris'in Sırrı|
|-class="sortbottom"
| colspan="3" style="background-color:#EAECF0;text-align:center" |Kaynak:
|}
Televizyon Yıl Yapım Rol Kanal Notlar1977 Seyahatname1980 Yedi Kocalı HürmüzHavvaTRT 11988 Hisseli Harikalar KumpanyasıPrenses MehtapTRT 11990 Bir Milyara Bir ÇocukBaşrol oyuncusu 1991 AnaAnaStar TVBaşrol oyuncusu 1993İnsanlık HaliTRT 11994 KaygısızlarSabriye Kanal D, Star TV ve Kanal 6Başrol oyuncusu Kızlar SınıfıKanal DBaşrol oyuncusu İnce İnce YaseminceKanal D & atv1995Palavra AşklarSultanKanal 61996Mesela DedikTRT 11997 Hayvanlara DokundukİlişkilerSeheratvKılıbıklar MahallesiTGRTBaşrol oyuncusu Ana KuzusuCevriye HanımShow TVBaşrol oyuncusu 1998 Salacak ÖyküleriBaşrol oyuncusu 1999 Evimiz Olacak mı?ZevahirTGRTBaşrol oyuncusu 2000 Yarı Şakı Yarı CiddiBana Babamı AnlatBediaatvBaşrol oyuncusu Tersine DünyaOlacak O KadarKanal D2001Çılgın Bediş Tarih ÖğretmeniShow TV(3. sezon)2002 Gel Kulağına SöyleyeyimTGRT2003 Sultan MakamıDursunKanal D2004 Cennet MahallesiHaticeShow TVKonukDayıMuazzezKanal DBaşrol oyuncusu Perili EvGüllüFlash TVÇemberimde Gül OyaKanal D2005 Güz YangınıRukiyeShow TVÇılgın YuvaGüllüTRT 1Sen misin Değil misin?Star TV2006-2007FırtınaFerayeKanal D2006İki AileRukiyeStar TV2007 Cumhur CemaatFesupanallahYüksel Teyze atv2008Gece GündüzHayriyeKanal DMert ile GertServet HalaTRT 1 Peri MasalıMüzeyyenKanal 1Başrol oyuncusu Sevgili DüşmanımKanal 72009 Aile ReisiDomates GüzeliStar TVZoraki BaşkanSebahatTRT 12010 Petekle 10 Numara2011 Huzurum KalmadıHanım Ağa DilberTNTLeyla ile Mecnun Hidayet'in AnnesiTRT 1(3. sezon)2012 Krematvİbreti AilemStar TV2013 Bebek İşiHayriyeShow TVHoştanlı – Kalaylı SaraySüt Anneatv2014 Galip DervişKanal DKarışık AileÇılgın Dershane ÜniversitedeNevraShow TVRuhumun AynasıMehpare FOX2015 Ayrılsak da BeraberizTV8Beş KardeşMukadderKanal Dİlişki Durumu: KarışıkNacinin Annesi KudretShow TV2018Bizim HikâyeYedi Bela AyselFOXMesut Yar ile Laf ÇokKendisi360Program Kaynak:
Filmleri Yıl Yapım Rol Kanal2005Ömer Seyfettin: Fon Sadristsyn Karısı ve OğluHala TRT 12008Kötüler KonağıEmineFlash TV2015Sucu KamilSevgiStar TV2016MahrumlarKaynak:
Senaryo yazarlığı  Yıl Yapım Rol1976GüngörmüşlerHizmetçi Fatoş
TV programları  Yıl Yapım Kanal1986Yarı Şaka Yarı Ciddi (Belgesel)TRT 12003 Yeşilçam Denizi -2010MedyatikBeyaz TV

 Tiyatro oyunları 

 Ana Hanım Kız Hanım Ah Evlendim Vah Evlenemedim Bizim Sınıf-Ferhan Şensoy
 Devekuşu Kabare - Haldun Taner
 Dün Gece Yolda Giderken Çok Tuhaf Bir Şey Oldu Hababam Sınıfı Müzikali - Rıfat Ilgaz
 Havyar mı Mercimek mi? Hisseli Harikalar Kumpanyası - Haldun Dormen
 Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra - 
 Mum Söndü - Müsahipzade Celal
 Papaz Kaçtı - Philip King
 Yağma Yedi Kocalı Hürmüz - Sadık Şendil
 Zoraki Damat''

 Ödüller 
YılÖdül töreni KategoriAdaylık çalışmasıKaynakSonuç2010 47. Altın Portakal Film Festivali En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Kağıt201231. İstanbul Film FestivaliSinema Onur Ödülü 2015 22. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü -52. Uluslararası Antalya Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye'deki film festivalleri
 Yeşilçam oyuncuları

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 




 TSA´de Ayşen Gruda 

 Nevşin Mengü ile Bire Bir'in konuğu Ayşen Gruda - DW Türkçe  6 Mart 2018

Kategori:1944 doğumlular
Kategori:Bakırköy doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu kadın oyuncular
Kategori:20. yüzyılda Türk kadın oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Türk kadın oyuncular
Kategori:Türk kadın sinema oyuncuları
Kategori:Türk kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:Türk kadın dizi oyuncuları
Kategori:Türk komedyenler
Kategori:2019'da ölenler
Kategori:İstanbul ilinde kanserden ölenler
Kategori:Türkiye'de pankreas kanserinden ölenler
Kategori:Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Altın Portakal Yaşam Boyu Onur Ödülü sahipleri
Kategori:20. yüzyıl komedyenleri
Kategori:Yeşilçam oyuncuları
Kategori:Altın Koza Yaşam Boyu Onur Ödülü sahipleri