Johannes Stark

Johannes Stark (15 Nisan 1874 - 21 Haziran 1957) 1919 yılında Nobel Fizik Ödülünü alan Alman fizikçidir.

Stark, Schickenhof, Bavyera Krallığı'nda doğdu (şimdiki ismi Freihung), Stark Bayreuth Gymnasium (orta okul) da eğitim gördü ardından Regensburg'da eğitimine devam etti. Üniversite eğitimine, fizik, matematik, kimya ve kristal  üzerine çalıştığı Münih Üniversitesi'nde başladı. Buradaki eğitimine 1894'te başladı ve 1897'de Isaac Newton'un buluşlarıyla ilgili doktora teziyle buradan mezun oldu.

 Hayatı ve eğitimi 
Johannes Stark, 15 Nisan 1874'te Bavyera Krallığı'nda doğdu. Münih Üniversitesi'nde eğitim aldı ve 1897'de Eugen von Lommel danışmanlığında doktorasını tamamladı. Eğitim hayatı boyunca optik ve elektrik alanına özel ilgi gösterdi.

 Akademik kariyer 
1900 yılında Göttingen Üniversitesi'nde Privatdozent (maaşsız öğretim görevlisi) olarak çalışmaya başladı. 1906'da Königliche Technische Hochschule’ya Olağanüstü Profesör olarak atandı ve 1909’da Aachen Teknik Yüksekokulu Profesörü oldu. 1917–1922 yılları arasında Greifswald Üniversitesi ve Würzburg Üniversitesi'nde görev yaptı.

1933–1939 yılları arasında Stark, Physikalisch-Technische Reichsanstalt’ın başkanlığını yürüttü ve aynı zamanda Notgemeinschaft der Deutschen Wissenschaft (Alman Bilim Acil Derneği) başkanlığını yaptı.

 Bilimsel katkıları 
Stark, kanal ışınları ve Doppler etkisi üzerine yaptığı çalışmalarla tanındı. 1919’da Nobel Fizik Ödülüne, özellikle Stark etkisi keşfi nedeniyle layık görüldü. Elektrik ve optik alanında 300’den fazla makale yayımladı.

1907’de, hâlâ nispeten bilinmeyen Albert Einstein’ı, Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik dergisinde bir inceleme makalesi yazması için davet etti. Stark, makalesinde Lorentz ve Einstein’ın görelilik ilkelerini ve Planck’ın M0 = E0/c2 ilişkisini alıntılayarak elektronun durgun hâlde kütlesine karşılık gelen enerji miktarını hesapladı. Bu katkı, Einstein’ın daha sonra geliştireceği genel görelilik teorisi için bir ön adım oldu.

 Nazizm ile ilişkisi 

1924’ten itibaren Stark, Adolf Hitler’i destekledi.  
Nazi döneminde, Deutsche Physik hareketi ile Alman fiziğinin lideri olmayı hedefledi; bu hareketle, Einstein ve Heisenberg’in "Yahudi fiziğine" karşı çıktı (Heisenberg Yahudi değildi). Stark, Heisenberg'i resmi SS gazetesi Das Schwarze Korpsta “Beyaz Yahudi” olarak nitelendirdi.

1934 tarihli Nationalsozialismus und Wissenschaft (Ulusal Sosyalizm ve Bilim) adlı kitabında, bilim insanının önceliğinin ulusa hizmet etmek olduğunu savundu; teorik fiziği "Yahudi" olarak eleştirdi ve Nazi Almanyası'nda bilimsel pozisyonların yalnızca saf Almanlar tarafından tutulması gerektiğini vurguladı.

1947'de, II. Dünya Savaşı'nın ardından, Stark “Büyük Suçlu” olarak sınıflandırıldı ve dört yıl hapis cezası aldı (daha sonra ertelendi).

 Ödüller ve onurlar 
 Matteucci Madalyası (1915)  
 Nobel Fizik Ödülü (1919)

 Yayınları 
Stark, ağırlıklı olarak elektrik ve optik alanında 300'den fazla makale yayımladı. Öne çıkan çalışmaları arasında Stark etkisi ve kanal ışınları üzerine araştırmalar bulunmaktadır.

 Kariyer ve araştırmaları 
1900 yılında Stark, Göttingen Üniversitesi'nde Privatdozent (maaşsız öğretim görevlisi) oldu. 1906'da Hanover'daki Königliche Technische Hochschule (Kraliyet Teknik Yüksekokulu)na Olağanüstü Profesör olarak atandı ve 1909'da Technische Hochschule Aachen (Aachen Teknik Yüksekokulu) Profesörü oldu. 1917–1922 yılları arasında Greifswald Üniversitesi ve Würzburg Üniversitesi'nde profesörlük yaptı.

1919 yılında Stark, Nobel Fizik Ödülü'ne, "kanal ışınlarındaki Doppler etkisi ve spektral çizgilerin elektrik alanlarda ayrışmasını keşfi" nedeniyle layık görüldü (sonuncusu Stark etkisi olarak bilinir).

1933'ten 1939'daki emekliliğine kadar Stark, Physikalisch-Technische Reichsanstalt (Fizik-Teknik Reich Enstitüsü) Başkanı olarak görev yaptı; aynı zamanda Notgemeinschaft der Deutschen Wissenschaft (Alman Bilim Acil Derneği) Başkanlığı yaptı.

Stark, 1907'de hâlâ nispeten bilinmeyen Albert Einstein'ı, Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik dergisinde bir inceleme makalesi yazması için davet eden editör oldu. Stark, makalesinde H. A. Lorentz ve A. Einstein tarafından formüle edilen "görelilik ilkesini" ve Planck'ın M0 = E0/c2 ilişkisini alıntılayarak, elektronun durgun hâlde kütlesine karşılık gelen enerji miktarını hesaplamak için e0 = m0c2 denklemini kullandı. Bu sırada Einstein, daha sonra genel görelilik teorisini geliştirecek bir düşünce sürecine başladı; bu, doğrulandıktan sonra Einstein'ın dünya çapındaki ününün başlangıcı oldu. Bu durum, Stark'ın sonradan Deutsche Physik hareketinde Einstein karşıtı ve anti-görelilik propagandası yapması açısından ironiktir.Norton, John D. "Einstein and Nordström: Some Lesser-Known Thought Experiments in Gravitation", John Earman, Michel Janssen, John D. Norton (eds.), Birkhäuser, 1993, ss. 3–29 (s. 6). 

Stark, ağırlıklı olarak elektrik ve benzeri konular üzerine 300'den fazla makale yayımladı.

 Kaynakça 

Kategori:1874 doğumlular
Kategori:1957'de ölenler
Kategori:Alman fizikçiler
Kategori:Nobel Fizik Ödülü sahipleri
Kategori:Alman Nobel Ödülü sahipleri
Kategori:Matteucci Madalyası sahipleri
Kategori:Görelilik eleştirmenleri
Kategori:Traunstein'de ölenler
Kategori:Münih Ludwig Maximilian Üniversitesinde öğrenim görenler