Sümbül Efendi Camii

Kocamustafapaşa Camii, eskiden Ayios Andreas en te Krisei Manastırı ya da kısaca Aziz Andrea Manastırı (Yunanca: Μονὴ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου ἐν τῇ Κρίσει Monē tοu Hagiοu Andreοu en tē Krisei), halk arasında Sümbül Efendi Camii ya da Sümbül Efendi Türbesi olarak bilinir. Resmî adı Pîr Yusuf Sümbül Sinan Âsitânesi'dir. İstanbul'un Kocamustafapaşa semtinde Doğu Roma döneminden kalma dinî bir yapıdır. Manastırın ne zaman yapıldığı bilinmemekle birlikte içinde bulunan 6. yüzyıla ait parçalar ve sütun başlıkları burada 6. yüzyılın bir ibadet yerinin olduğunu ispatlamaktadır. Özellikle korint tarzı sütun başlıkları, İstanbul'daki erken Bizans mimarisinin karakteristik örnekleriyle benzerlik göstermektedir.Raymond Janin, La Géographie Ecclésiastique de l’Empire Byzantin, Paris: Institut Français d’Études Byzantines, 1953. Manastır adını Bizans halkına Hristiyanlığı kabul ettirdiğine inanılan Hagios Andreas en te Krisei adındaki havariden almıştır.

İkonoklazm akımı sırasında bir hayli tahrip edilmiştir. Bizans'taki ikonoklazm hareketi (726–787 ve 814–842) sırasında yapı ciddi zararlar görmüş; özellikle iç mekândaki fresk ve ikonaların büyük bölümü tahrip edilmiştir.Steven Runciman, The Orthodox Churches and the Secular State, Oxford University Press, 1971, s. 87.Latin istilasından sonra ciddi bir onarımdan geçmiş günümüzde Koca Mustafa Paşa Camii'nin esasını oluşturan kilise inşa edilmiştir. Konstantinopolis'in işgaline kadar manastır ve kilise olarak faaliyet gösteren bina 1486'da camiye dönüştürülmüştür. Ayios Andreas Manastırı, II. Bayezid döneminde Sadrazam Koca Mustafa Paşa tarafından 1486 yılında camiye dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm esnasında manastır yapısına minber, mihrap ve ahşap eklentiler kazandırılmış; ayrıca cami çevresine Halvetî tarikatına bağlı bir tekke ve medrese de inşa edilmiştir.Ekrem Hakkı Ayverdi, Osmanlı Mi'mârîsi: Fatih Devri, İstanbul: Baha Matbaası, 1953, s. 278.

Üç avlu kapısı, iki giriş kapısı vardır. Giriş kapıları camekanlı bölmedendir. Bu kapılar son cemaat yerine açılır ve buradan iki kapıyla camiye girilir. Kürsü, minber, müezzin mahfili ahşaptır. İki kapı arasındaki mermer kitabe avlunun ortasındaki şadırvana bakar. Kocamustafa kapısından girişte sağ ve solda hazire ve sağda metruk ahşap ev bulunmaktadır. Ev şimdi restorasyon edilmiştir.

Kubbe 4 sütuna yaslanır, iki apsid, iki nartekslidir. Sütun başlıkları yapraklı, monogramlıdır. Minare ortadadır. Sağda Safiye Sultan Türbesi, avluda Halvetîye'nin Sümbülîye kolunun pîri, 1493'te ölen Pîr Yusuf Sümbül Sinanüddîn Efendi başta olmak üzere, Sümbülîye büyüklerinin türbeleri bulunmaktadır. Sümbül Efendi, Halvetî tarikatının Sümbülîye kolunun kurucusu olup, cami çevresinde kurulan dergâhta uzun yıllar irşad faaliyetinde bulunmuştur. 1493 yılında vefat eden Sümbül Efendi'nin türbesi cami avlusunda yer almakta olup, Halvetîlik geleneğinde büyük bir öneme sahiptir.Ahmet Yaşar Ocak, Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1998, s. 134. Sümbül Efendi Türbesi ile şadırvan arasında korumaya alınmış 500 yıllık selvi ve yanında beyaz mermer sütundan tarihi çeşme bulunur.

Koca Mustafa Paşa Camisi'nin avlusunda, 2000 yıllık olduğu söylenegelen bir Çınar ağacı vardır ve onun altında da Muhammed peygamberin torunu ve Fatıma ile Ali'nin oğulları olan Hüseyin'in torunlarının kabirleri bulunmaktadır. Ayrıca avlusunda Konstantin'in Müslüman olduktan sonra Sarı Sıdıka ismini alan Katerina ismindeki kızının mezarıda bulunmaktadır.

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Camiye çevrilen kiliseler listesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:İstanbul ilindeki camiye çevrilen kiliseler
Kategori:Fatih'teki camiler
Kategori:Konstantinopolis kilise ve manastırları
Kategori:6. yüzyılda tamamlanan kiliseler
Kategori:Sümbül Efendi, Fatih
Kategori:Türkiye'deki kubbeli kiliseler
Kategori:1284'te tamamlanan yapılar
Kategori:Türkiye'deki kubbeli camiler