Kozmetik

küçükresim|upright=0.91|Makyaj yapan genç bir kadın.
Kozmetik, bir kimseyi daha çekici hâle getirmek ya da görünüm sorunlarını gidermek için kullanılan ürünleri, uygulanan bakım ve tedavileri kapsayan bir kavram. Kozmetiğin bir alt alanı olan makyaj; ruj, maskara ve fondöten gibi yüzü ve çevresini güzelleştirmek veya farklı bir görünüm vermek için uygulanan kozmetik ürünleri ve işlemleri kapsar. Makyaj malzemeleri haricinde saç bakımı ve cilt bakımı ürünleri, saç boyası, saç spreyi, saç jölesi, parfüm, makyaj fırçası, pudra pomponu, banyo tuzu, vücut yağ ve kremleri gibi pek çok ürün, kozmetik sınıfına girmektedir. Kozmetoloji hizmetler güzellik salonu, klinik, poliklinik, hastane'lerde uzmanlar tarafından, ayrıca bireysel olarak evde yapılabilir. Dünya çapında L'Oréal, Maybelline, IsaDora, Kiehl's, Coty, Wella, Faberlic, Oriflame, Chanel, Johnson & Johnson, Procter & Gamble, Unilever, Shiseido, Beiersdorf, LVMH, Kao, Mary Kay, Revlon ve Estée Lauder Companies, Dolce & Gabbana, Gucci gibi büyük kozmetik şirketleri vardır. Nadir hallerde erkek kozmetiği de yaygındır. Dünya çapındaki kozmetik endüstrisi şu anda 170 milyar ABD Doları tutarında tahmini bir yıllık ciro üretmektedir.

 Etimoloji 

Kozmetik kavramı, Türkçeye Fransızcadan geçmiştir. Bu kavramın kökeni Yunanca kozmos (düzen veya güzelleştirme, çeki düzen verme) kavramına dayanır. Bu kökten Yunanca kosmein (güzelleştirmek, çeki düzen vermek) fiili ve kosmetikos kavramı türemiştir.

 Tarihçe 
küçükresim|upright=0.91|Nefertiti'nin gözlerine kalem çekilmiş bir büstü.
Arkeolojik bulgular, tarih öncesi insanların pigmentleri nasıl hazırlayacaklarını ve bulacaklarını, ayrıca bunları yağlı maddeler ile karıştırarak mağara duvarlarını boyamak ve vücudu süslemek için kullanılabilen kimyasal karışımları üretmeyi bildiklerini göstermektedir. O dönemde vücudu boyama hem bir çeşit süslenme hem de sihirlerden korunma şekli idi. Tarih öncesi pigmentlerin analizi 17 farklı rengin kullanılmış olduğunu göstermektedir. En çok kullanılanlar beyaz kurşun, tebeşir veya jips denen bir maddeden elde edilen beyaz; taş kömürü veya mangandan elde edilen siyah, kırmızı, turuncu ve yeşil olmuştur.

Kozmetiğin Asya'da başladığı kuvvetli bir ihtimaldir. Vücuda gösterilen büyük özene alışık ve görevleri kocalarına cezbedici görünmek olan Hindu kadınlar için kozmetik ürünleri ve parfümler gereklilik arz etmiştir. Meşhur Hindu makalelerinde, (Kama Sutra) kadınlara dövme ve dişleri, giysileri, saçı, tırnakları ve vücudu renklendirme sanatını öğrenmeleri tavsiye edilir. Günümüzde birçok Hindu kadını kozmetikleri hâlâ eski yolla kullanır; göz kapakları bazlı bir boya ile boyanır; yüz ve kolları safran tozu ile sarartılır ve ayak tabanları da kına ile kızıllaştırılır.

Yunanlar zamanında Hippokrates ve arkadaşları dermatoloji üzerinde çalışarak perhizin, jimnastiğin, güneşin, banyoların ve masajın sağlığa ve güzelliğe olan faydalarını belirterek Kozmetoloji'nin gelişmesinde etkili olmuşlardır.

Galenos'un MS 130 - 200 yıllarında Local Remedies isimli kitabı, ilk kozmetik kitabı olarak kabul edilmektedir.

Eski Romalılar, kozmetikleri küçük görürlerdi ve çok az ilgi gösterirlerdi. Kozmetikler Yahudi ve Müslüman dünyasında kutsal kitaplarda açıkça ve ayrıntılı bir şekilde belirtildiği gibi bolca kullanılmıştır. Kur'an'da sürmenin kullanılması bir sürede tavsiye edilmiştir. Fatih'in saray doktoru olan Abdekar, Güzelliği Koruma Sanatı isimli, o devrin hijyen ve kozmetik pratiğini belirten bir kitap yazmıştır.

Büyük Britanya'nın ilk sakinlerinin ham kozmetikleri kullanmaktan çok zevk aldığı sanılmaktadır. Yeni ve daha etkili kozmetik ürünlerine duyulan istek geliştikçe, kullanılan tehlikeli ya da öldürücü malzemelerin sayısında bir artma olmuştur. Fucus kırmızısı, dudak boyası olarak kullanılmış olup, gerçekte kırmızı cıva sülfürü idi; vitriol yağı (sülfürik asit) saçları ağartmak için kullanılmıştır.

Kozmetik kullanımındaki artma, 18. yüzyıl Avrupa'sında özellikle de her iki cinsin tamamen yapay bir görünüme ulaşmaya çalıştıkları İngiltere ve Fransa'da meydana gelmiştir. 1880'lere doğru teknolojideki ve bilhassa yayıncılıktaki gelişmeler ve reklamın keşfi ile kozmetik tarihinde yeni bir devir açılmıştır.

 Sınıflandırılma 

Kozmetik ürün ve işlemler iki şekilde sınıflandırılır:
 Uygulanış yerlerine göre,
 Temel etki alanlarına göre.

 Uygulanış yerlerine göre kozmetik ürünler 
 Deriye Uygulanan Kozmetik Preparatlar
 Yumuşatıcı kremler
 Yumuşatıcı losyonlar
 Temizleyici kremler
 Temizleyici losyonlar
 El krem ve losyonları
 Temel kremler
 Günlük kremler
 Hormon kremleri
 Sterat kremleri
 Yüz maskeleri
 Cildin rengini açan ve ciltteki lekeleri gideren preparatlar
 Güneş ışınlarına karşı koruyucu ve bronzlaşmayı sağlayıcı preparatlar
 Terlemeye mani olan (antiperspiran) preparatlar
 Ter kokularını önleyen (deodorant) preparatlar
 Tıraş preparatları
 Tozlar ve Pigmentli Preparatlar
 Yüz pudraları
 Allık
 Dudak boyaları
Dudak dolgunlaştırıcısı
 Dudak kalemi
Dudak kremi
Dudak parlatıcısı
 Tırnak cilaları
 Göze uygulanan kozmetik preparatlar
Blefaroplasti
Daire kontakt lens
 Göz kalemi
Far
 Kaş kalemi
 Sürme
Rimel
Takma kirpik
Arındırıcı
BB krem
CC krem
DD krem
Botulinum toksini 
Fondöten
Islak mendil
Kalıcı makyaj
Krem
Makyaj altı krem
Renk düzeltici
Pamuk ped
Primer
Yaşlanma önleyici krem
Tonik
Yüz bakımı
Yüz pudrası
Epilasyon 
Ağda
İğneli epilasyon 
Lazer epilasyon
 Intense pulsed light
Tüy dökücü krem
Tıraş kremi
Cilt beyazlatma
 Güneşsiz bronzlaşma
 Losyon
 Soğuk krem
 Peeling
 Vücut pudrası
 Kaş sabitleyici
 Tırnak uygulamaları
Aseton
 Manikür
Oje
Pedikür
Takma tırnak
 Saça Uygulanan Kozmetik Preparatlar
 Saça şekil veren preparatlar
 Saçı düzleştiren preparatlar
 Şampuanlar
 Saç boyaları
 Saç rengini açan preparatlar
 Saçlara parlaklık verici ve saç şeklini koruyucu preparatlar
 Saçları besleyici preparatlar
 Saç lakları
Saç kremi
Saç boyama ürünleri
 Saç şekillendirme ürünü 
Pomat
Saç jeli
 Saç jölesi
 Saç köpüğü
 Saç spreyi
 Sindoor

 Dişlere ve Ağız Boşluğuna Uygulanan Kozmetik Preparatlar
 Diş patları ve diğer preparat şekilleri
 Takım dişlerin temizlenmesi için kullanılan preparatlar
 Ağız suları
 Diğer Kozmetik Preparatlar
 Ayağa uygulanan kozmetik preparatlar
 Bebek preparatları
 Banyo preparatları
 Vücut pudraları
 Depilatuvarlar

 Temel etki alanlarına göre kozmetik ürünler 
 Tabaka oluşturan maddeler
 Keratinli maddeler
 Sebatrop maddeler
 Endirekt dermatrop maddeler
 Direkt dermatrop maddeler
Söz konusu bu kozmetikler insan görünüşünün düzeltilmesi için sistematik bir biçimde incelenir. Bu inceleme, Kozmetoloji Bilimi'nin içeriğidir.

 Ham maddeler 
Kozmetik bileşenleri üçe ayrılır;
 Ana Maddeler
 Bitkisel yağlar ve yağlı maddeler
 Hayvansal yağlar ve yağlı maddeler
 Mineral yağlar ve yağlı maddeler
 Vakslar ve esterler
 Yağ asitleri
 Yağ alkolleri
 Poli glikol eter
 Diğer alkoller
 Su
 Pudralar
 Yardımcı Maddeler
 Emülgatörler ve stabilizatörler
 Yüksek moleküllü yağ asitlerinin alkali tuzları
 Yüksek moleküllü yağ asitlerinin amonyum tuzları
 Yağ alkolü sülfürik asit esteri
 Polioksialkileneter yağ asidi esteri
 Polioksialkilen yağ asidi esteri ve yağ alkollerinden polioksialkileneter
 Fosforik asit esterleri
 Nemlendiriciler
 Antioksidanlar
 Çözücü sağlayıcılar
 Koku maddeleri
 Boyalar ve pigmentler
 Etken Maddeler
 Eterik yağ ve bitki ekstreleri
 Pigment leke gidericiler
 İtici ve kovucu maddeler
 Silikonlar
 Güneşe karşı koruyucular
 Doymamış yağ asitleri
 VitaminKozmetik Preparatlar / Doç. Dr. Günsel Bayraktar Alpmen

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 
 Kozmetik ambalaj
 Makyöz