Sürügüden, Göle

Sürügüden, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

 Tarihçe 

Sürügüden köyünün eski adı Heva'dır. Gürcüce bir yer adı olan Heva (ხევა), "vadi" ya da "dere" anlamına gelen "hevi" (ხევი) kelimesinden türemiştir."ხევი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt  ISBN 0-9535878-3-5 Heva adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Heva (خوا) olarak geçer. Posof ilçesindeki Aşıküzeyir ile Ardahan'ın merkez ilçesindeki Derindere köylerinin eski adı da Heva'dır.

Heva köyü, Gürcü Hristiyanlığın merkezlerinden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Tek nefli küçük bir yapı olan Heva Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Bugünkü köyün sınırların içinde bulunan megalit kalıntılar da buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 143, 148, 150.  ISBN 978-9941-0-7362-5

Heva, Hicri 981 (1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterine göre Heva-i Küçük ve Heva-i Büzürg olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte bu iki yerleşim, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Güney nahiyesi 65 köyü kapsıyordu.Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 20.  Yüksek lisans tezi

Heva köyü, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya İmparatorluğu’na bırakıldı. Rus idaresi tarafından da Heva (Хева) olarak kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Arpaşeni nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 107'si erkek ve 86'sı kadın olmak üzere, 24 hanede yaşayan 193 kişiden oluşuyordu. Üç hane hariç nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Üç hanede ise, 15'i erkek ve 12'si kadın olmak üzere 27 Türk yaşıyordu. Rus idaresinde Heva köyünün nüfusu, 1896’da 242 kişiye, 1906’da da 331 kişi olarak tespit edilmiştir.Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 112, ISBN 9786052100271.

Heva köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hive" (خیوە) adıyla, Kars vilayetinin Göle kazasının Okami nahiyesine bağlıydı.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 445 kişiden oluşuyordu.1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 175. Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Heva "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sürügüden olarak değiştirilmiştir. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 1.184 kişiyi bulmuştu ve bu nüfus içinde 316 kişi okuma yazma biliyordu.1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.

 Coğrafya 
Sürügüden köyü, Ardahan il merkezine 34 km, Göle ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

 Nüfus 
Yıllara göre köy nüfus verileri 2022 277 2021 287 2020 306 2019 300 2018 317 2017 309 2016 327 2015 329 2014 332 2013 347 2012 358 2011 364 2010 397 2009 387 2008 388 2007 337 2000 397 1990 506 1985 949

Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Göle belde ve köyleri
Kategori:Tao-Klarceti