Zağnos Paşa Camii

Zağnos Paşa Camii veya Balıkesir Ulu Camii, Balıkesir'in kent merkezinde bulunan 15. yüzyıl yapısı cami.

Balıkesir'in en büyük camisi ve şehrin sembolü olan yapılardandır. 1461 yılında, veya bundan  birkaç yıl önce, Fatih Sultan Mehmet'in vezirlerinden Zağnos Paşa tarafından yaptırılmıştır.

Türk Kurtuluş Savaşı döneminde Mehmet Akif Ersoy bu camide verdiği ünlü vaaz ile halkı mücadeleye çağırmış ve Mustafa Kemal Paşa, Balıkesir Hutbesi olarak bilinen konuşmasını bu camide yapmıştır. 2018 yılında Darphane Genel Müdürlüğü tarafından Kültür Varlıkları Serisinin 8. Parası olarak hatıra parası basılmıştır.

 Geçmişi 
Zağanos Camii, Osmanlı Devleti sadrazamlarından Zağnos Paşa tarafından 1461 yılında  veya birkaç yıl önce yaptırılmıştır. Camii, türbe, muvakkithane ve hamamdan oluşan külliyenin bir parçasıdır.

Fatih'in 48 adamının görevlendirilmesiyle cami 6 haftada inşa edilmiştir ve 3 Mart 1461 günü büyük bir törenle ibadete açılmıştır.

1577 ve 1898 Balıkesir depreminde  hasar gören cami, 1577 depreminden sonra Mahmud Ağa adlı mimarın çabalarıyla onarıldı; 1898 depreminden sonra bir süre kapalı kaldı.

Kapısındaki kitabeye göre cami, 1902-1904 arasında  eskisinden farklı olarak yeniden inşa edildi. Günümüzdeki cami, eski caminin temelleri üzerine dönemin mutasarrıfı Ömer Âli Bey tarafından yaptırılan, yapımı 1904'te tamamlan camidir.  Caminin ilk inşaatından günümüze sadece minber kapısı gelebilmiştir.

Mehmet Akif Ersoy, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında 23 Ocak 1920 günü bu camide bir hutbe vermiş ve vatanı kurtarma konusunda halkı heyecanlandırmıştır. Anadolu'daki Milli Mücadelenin önderi Mustafa Kemal Paşa da  7 Şubat 1923 günü camiyi ziyaret etmiş ve öğleyin camide okunan mevlidden sonra minbere çıkarak Balıkesir Hutbesi olarak bilinen bir konuşma yapmıştır.

Caminin silüetini ortaya çıkarmak için çevresinde yapışa meydan düzenlemeleri 2021'de tamamlanmıştır.

 Mimari özellikleri 
Düzgün yontma taş ve kesme taştan yapılmış, kare planlı bir yapıdır. Ortada dört ayak üzerine oturan merkezî bir kubbesi, onun etrafında dört adet köşe kubbesi ve aralarına yerleştirilmiş yarım daire tonozlar vardır.

Caminin iç mekanına kuzey, doğu ve batıdaki üç ayrı kapıdan girilr. Giriş kapıları çift kanatlıdır ve ahşap işlemeciliğiyle yapılmıştır. Her üç kapının da hemen önünde ahşap tavanlı sundurmalar vardır.

Minare, caminin kuzeybatısındadır. Arabacıoğlularından Hacı Hafız Efendi tarafından yapılan barok minare, kesme taşlardan oluşur.

 Külliyenin diğer yapıları 
küçükresim|Zağanos Paşa türbesi, Balıkesir
Zağanos Paşa Camii, cami, muvakkithâne, hamam ve türbeden oluşan bir külliyenin parçasıdır. Kent merkezinde çarşı içinde yer alan külliyede geçmişte bedesten, imaret ve çarşı da bulunmaktaydı. Bu yapılara ek olarak, Zağanos Paşa'nın oğlu Mehmed Bey de cami avlusuna bir mektep yaptırmıştı. Mektep binası da 1897 depreminde yıkılmıştır. Külliye yapılarından sadece hamam günümüze orijinal olarak ulaşmıştır.

Caminin hemen dışındaki türbe, 12. Osmanlı sadrazamı Zağanos Paşa'ya aittir. Muvakkithane, minarenin kaidesinin hemen yanında yer alır.

Cami avlusunda iki şadırvan vardır. Kuzeydeki on iki köşeli mermer bir şadırvanın içi, Paşa Hamamı'ndan gelen su ile doludur. Batıdaki, caminin ikinci yapılışı sırasında yapılmıştır. Kuzeydekinden tek farkı, musluk panolarının kabartmalarla süslenmiş olmasıdır. Caminin dışında beş yüzlü memer bir şadırvan daha vardır.

Avlunun güney kısmında bir güneş saati bulunur.

Galeri 

Kaynakça

 Dış bağlantılar 


Kategori:Balıkesir ilindeki camiler
Kategori:Karesi'deki yapılar
Kategori:1461'de tamamlanan yapılar
Kategori:Türkiye'deki kubbeli camiler