Mercury Projesi

Mercury Projesi, ABD'nin insanlı ilk uzay yolculuğu projesidir. 1959'dan başlanılarak 1963'e değin Dünya yörüngesine insan gönderinceye kadar sürdürülmüştür. İlk planlar ve araştırmalar -NASA kurulana dek- NACA (Ulusal Havacılık Danışma Komitesi) tarafından yürütüldü. Mercury Projesi, adını hızın simgesi olan Roma tanrısı Mercury'den almıştır. Ayrıca Merkür, Samanyolu gökadasındaki Güneş'e en yakın olan gezegen olduğundan yörüngede en hızlı dönen gezegendir. Merkür gezegeniyle ilişkili bir proje olmamasına karşın bu bakımdan Merkür adı uygun görülmüştür. Bu proje 2,38 milyar dolara mal oldu (enflasyona göre düzeltilmiş).

 Fırlatma roketleri 
Proje boyunca 3 adet roket kullanılmıştır:

Little Joe - 8 kez kısmen Dünya yörüngeli pilotsuz uçuş, 2 kez maymun götürüldü. Fırlatma kaçış sisteminin denenmesi. 
Mercury-Redstone - 4 kez kısmen Dünya yörüngeli pilotsuz uçuş, 1 kez şempanze götürüldü; 1 kez de kısmen Dünya yörüngeli pilotlu uçuş.
Atlas - 4 kez kısmen Dünya yörüngeli pilotsuz uçuş, 2 kez tam Dünya yörüngeli pilotsuz uçuş, 1 kez şempanze götürüldü; 5 kez de tam Dünya yörüngeli pilotlu uçuş.

Little Joe, fırlatma kaçış sistemini ve yarıda kesme işlemini denemek için kullanıldı. Redstone, kısmen Dünya yörüngeli uçuşlar için; Atlas ise tam Dünya yörüngeli uçuşlar için küçükresim|sol|Friendship 7, Atlas roketiyle fırlatılırkenkullanıldı. Ekim 1958'in başlarında Jupiter roketleri de kısmen Dünya yörüngeli uçuşlarda kullanılmak için düşünüldüyse de Temmuz 1959'da bütçe sıkıntıları nedeniyle vazgeçildi. Atlas roketinin Mercury kapsülünden ve bu kapsülde taşınması tasarlanan nükleer savaş başlıklarından doğacak ağırlık artışının üstesinden gelebilmesi için daha fazla güçlendirilmeye gereksinimi vardı. Little Joe, Mercury Projesi için tasarlanmış katı yakıtlı bir roketti. Titan roketinin de Mercury Projesi'nin ilerleyen basamaklarında kullanılması düşünülmüştür. Ancak kullanılmayıp Mercury Projesi bitirilmiştir. Bu yüzden Gemini Projesi'nde kullanılmıştır.

 Pilotsuz uçuşlar 
Programda 20 adet pilotsuz uçuş vardı. Hepsinin uzaya çıkması planlanmamıştı ve zaten görevi tamamlayamayan uçuşlar da olmuştu. Bu uçuşların dördü 5.uçuştan (1959) itibaren başlayarak -insan dışındaki- primatlarla (maymun soyundan gelen canlılar) gerçekleştirildi. Mercury Projesi'nin insan dışında personeli aşağıda sıralanmıştır:
 Sam adındaki şebek 4 Aralık 1959'da Little Joe 2'de 85 km yükseğe fırlatıldı.
 Miss Sam adlı şebek 21 Ocak 1960'ta Little Joe IB'de 15 km yükseğe fırlatıldı.
 Ham adlı şempanze 31 Ocak 1961'de Mercury-Redstone 2'de kısmen Dünya yörüngeli uçuş yaptı.
 Enos adlı şempanze 29 Kasım 1961'de Mercury-Atlas 5'te 2 tam Dünya yörüngeli uçuş yaptı.

GörevRoketÇağrı İşaretiFırlatma TarihiFırlatma ZamanıGörev SüresiAçıklamalarMercury-JupiterJupiter----Temmuz 1959'da iptal edildi. - Kısmen Dünya yörüngeli uçuş için düşünülmüştü.Little Joe 1Little JoeLJ-121 Ağustos 1959-00gün 00sa 00dk 20snUçuş sırasında fırlatma kaçış sisteminin denenmesi.Big Joe 1Atlas 10-DBig Joe 19 Eylül 1959-00gün 00sa 13dkIsı kalkanının ve Atlas ile uzay aracı arasındaki koordinasyonun denenmesi.Little Joe 6Little JoeLJ-64 Ekim 1959-00gün 00sa 05dk 10snKapsülün aerodinamiğinin ve bütünselliğinin denenmesi.Little Joe 1ALittle JoeLJ-1A4 Kasım 1959-00gün 00sa 08dk 11snUçuş sırasında fırlatma kaçış sisteminin denenmesi.Little Joe 2Little JoeLJ-24 Aralık 1959-00gün 00sa 11dk 06snSam adlı maymunun 85 km'lik yüksekliğe çıkarılması.Little Joe 1BLittle JoeLJ-1B21 Ocak 1960-00gün 00sa 08dk 35snMiss Sam adlı maymunun 15 km'lik yüksekliğe çıkarılması.Beach AbortFırlatma kaçış sistemiBeach Abort9 Mayıs 1960-00gün 00sa 01dk 31snPlatform dışı yarıda kesme işlemi denemesi.Mercury-Atlas 1AtlasMA-129 Temmuz 196013:13 GMT00gün 00sa 03dk 18snAtlas roketinin ve Mercury uzay aracının birlikte kullanıldığı ilk uçuş.Little Joe 5Little JoeLJ-58 Kasım 1960-00gün 00sa 02dk 22snÜretilmiş Mercury uzay aracının ilk uçuşu.Mercury-Redstone 1RedstoneMR-121 Kasım 1960-00gün 00sa 00dk 02snElektrik arızası nedeniyle 10 cm yükselip platforma geri oturdu.Mercury-Redstone 1ARedstoneMR-1A19 Aralık 1960-00gün 00sa 15dk 45snRedstone roketinin ve Mercury uzay aracının birlikte kullanıldığı ilk uçuş.Mercury-Redstone 2RedstoneMR-231 Ocak 196116:55 GMT00gün 00sa 16dk 39snHam adlı şempanzenin taşındığı kısmen Dünya yörüngeli uçuş.Mercury-Atlas 2AtlasMA-221 Şubat 196114:10 GMT00gün 00sa 17dk 56snAtlas roketiyle Mercury uzay aracının denenmesi.Little Joe 5ALittle JoeLJ-5A18 Mart 1961-00gün 00sa 23dk 48snFırlatma kaçış sisteminin bir fırlatmada yaşanabilecek en zor koşullar altında denenmesi.Mercury-Redstone BDRedstoneMR-BD24 Mart 196117:30 GMT00gün 00sa 8dk 23snRedstone fırlatma roketi geliştirme - deneme uçuşu.Mercury-Atlas 3AtlasMA-325 Nisan 196116:15 GMT00gün 00sa 07dk 19snAtlas roketiyle Mercury uzay aracının denenmesi.Little Joe 5BLittle JoeAB-128 Nisan 1961-00gün 00sa 05dk 25snFırlatma kaçış sisteminin bir fırlatmada yaşanabilecek en zor koşullar altında denenmesi.Mercury-Atlas 4AtlasMA-413 Eylül 196114:09 GMT00gün 01sa 49dk 20snAtlas roketiyle Mercury uzay aracının denenmesi. 1 tam yörünge tamamlandı.Mercury-Scout 1ScoutMS-11 Kasım 196115:32 GMT00gün 00sa 00dk 44snMercury takip şebekesinin denenmesi.Mercury-Atlas 5AtlasMA-529 Kasım 196115:08 GMT00gün 03sa 20dk 59snEnos adlı şempanzenin taşınarak iki tam Dünya yörüngeli uçuş yapması.

 Pilotlu uçuşlar 
küçükresim|sağ|upright=1|Merkür 7'lisi
Uzaya gitmeyi göze alan ilk Amerikalılar fiziksel gerekliliklere ulaşabilmeleri için deneme uçuşlarına seçilen 110 adet askeri pilottan oluşuyorlardı. Nisan 1959'da bu 110 kişinin yedisi astronot oldu. Bunların altısı da Mercury Projesi'nde görev aldı (Deke Slayton kalp rahatsızlığı nedeniyle görevlendirilmedi). Herkesin kendi uzay aracına ad koyması Alan Shepard'ın Freedom 7'si ile başladı. Herkesin bu adlara "7"yi eklemesi de 7 kişilik ekibi simgeliyordu.

Mercury'nin eskiden ordunun test pilotluğunu yapan başlıca 7 astronotu Merkür 7'lisi olarak da bilinir. 9 Nisan 1959'da NASA seçilen astronotları duyurmuştur.
 Malcolm Scott Carpenter, USN (1925- 2013)
 Leroy Gordon "Gordo" Cooper, Jr., USAF (1927-2004)
 John Herschel Glenn. Jr., USMC (1921-) Dünya yörüngesindeki ilk Amerikalı.
 Virgil Ivan "Gus" Grissom, USAF (1926-1967)
 Walter Marty Schirra, Jr., USN (1923-)
 Alan Bartlett Shepard, Jr., USN (1923-1998) Uzaydaki ilk Amerikalı.
 Donald Kent "Deke" Slayton, USAF (1924-1993) Düzensiz nabzı nedeniyle 1962'de uçuştan men edildi, 1972'de yeniden görev verildi ve 1975'te Apollo - Soyuz Test Projesi'nde uçuş görevi aldı.

GörevÇağrı İşaretiRoketKısaca BelirtilişiPilotFırlatma TarihiFırlatma ZamanıGörev SüresiAçıklamalarMercury-Redstone 3Freedom 7RedstoneMR-3Shepard5 Mayıs 196114:34 GMT00gün 00sa15dk 28snKısmen Dünya yörüngeli uçuş yapan ilk Amerikalı.Mercury-Redstone 4Liberty Bell 7RedstoneMR-4Grissom21 Temmuz 196112:20 GMT00gün 00sa15dk 37snKısmen Dünya yörüngeli ikinci uçuş. Kapsül, kapak birden infilak edince kurtarılamadan battı.Mercury-Atlas 6Friendship 7AtlasMA-6Glenn20 Şubat 196214:47 GMT00gün 04sa55dk 23snDünya yörüngesindeki ilk Amerikalı. Kapsülün fren roketleri geri dönüş boyunca ısı kalkanı üzerindeki kuşkular nedeniyle çalıştı.Mercury-Atlas 7Aurora 7AtlasMA-7Carpenter24 Mayıs 196212:45 GMT00gün 04sa56dk 15sn3 tam yörünge. 402 km'lik hedef şaşmasıyla geri döndü. Pilot Carpenter Deke Slayton'un yerine geçti.Mercury-Atlas 8Sigma 7AtlasMA-8Schirra3 Ekim 196212:15 GMT00gün 09sa13dk 11snMühendislik testleri uygulandı. 6 tam yörünge.Mercury-Atlas 9Faith 7AtlasMA-9Cooper15 Mayıs 196313:04 GMT01gün 10sa19dk 49snBir günden fazla uzayda kalan ilk Amerikalı. Uzaya ve yörüngeye yalnız başına giden son Amerikalı. 22 tam yörünge.Mercury-Atlas 10Freedom 7-IIAtlasMA-10Shepard---Ekim 1963'te 3 günlük görev yapması tasarlanmıştı. 13 Haziran 1963'te iptal edildi.

 Mercury uçuş armaları 
Çeşitli Mercury görevlerinin uçuş armaları mevcut gibi görünmektedir. Aslında bu armalar Mercury Projesi bittikten çok sonra kişisel girişimciler tarafından tasarlanmıştır. Gerçek birer uçuş arması Gemini Projesi'deki görevler için üretilince Mercury Projesi için de genel bir talep baş gösterdi. Bu talebi de işte bu girişimciler karşılamıştır. Mercury astronotlarının taşıdığı arma yalnızca NASA'nın logosu ve adlarının yazdığı etiketti. Bununla birlikte insanlı Mercury uzay araçlarının her biri birer uçuş armasıyla süslenmişti. Bunlar Mercury'nin gerçek uçuş armalarıdır.

 Çeşitli bilgiler 
Mercury astronotları çalışmalarının bir bölümünü Hampton, Virginia'daki NASA Langley Araştırma Merkezi'nde uçuş operatörü William K. Douglas ve Keith G. Lindell (COL, USAF) ile yaptı. Mercury Projesi'nin anısına Hampton kentindeki kimi köprülere Mercury astronotlarının ve kimi bulvar ve yollara Mercury adı konulmuştur.

 Kaynakça 


Kategori:1959'da Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan oluşumlar
Kategori:1961'de uzay çalışmaları
Kategori:1962'de uzay çalışmaları
Kategori:1963'te uzay çalışmaları
Kategori:İnsanlı uzay araçları
Kategori:NASA
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'nde uzay çalışmaları