Karamağara, Elbistan

Karamağara, Kahramanmaraş ilinin Elbistan ilçesine bağlı bir mahalledir. 1563 yılındaki Elbistan Sancağı haritasına göre, bölge Sarsab denilen yere bağlıydı. 19. yüzyılda köye boylar halinde göç edildiği tahmin edilmektedir. Bölgeyi oluşturan köyler Sultankorusu olarak nitelendirilmiştir. Mahallede ve bölgede, kömbe ve ıspanaklı börek en çok yapılan yiyeceklerin başında gelir. Mahallenin içerisinde bulunduğu bölge orman alanları bakımından zengindir. Mahallenin yüzölçümü 30 km², rakımı 1734 m ve 2013 yılı nüfusu 346 kişidir. Mahallede eskiden Ermenice ve Kürtçe konuşulurken, zamanla Türkçe daha çok konuşulmaya başlanmıştır. Nüfus olarak ise 1563 yılında, Sarsab ve civarında 640 hane vardı. 25 tane de köy olduğu varsayılırsa, ortalama 20-30 civarında ev vardı.

 Köken bilimi 
Karamağara ismi mahallenin dışında bulunan mağaralardan gelmiştir. Dil bilgisi olarak incelendiğinde, kara ve mağara sözcüklerinin oluşturduğu sıfat tamlamasının bitişik yazılmış şeklidir. Öz Türkçe kara sözcüğü "en koyu renk" anlamındadır. Öz Türkçede "in" anlamındaki mağara sözcüğü ise Arapça مغارة sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

 Tarihçe 

Köy halkının, Orta Asya'nın çeşitli bölgelerinden göçüp gelip konar-göçer veya yarı yerleşik hayatı yaşadığı tahmin edilmektedir. Bölgeyi oluşturan boyların ve kabilelerin başında Avşar, Beydili ve Karakeçili boyları gelmektedir. Çeşitli göç nedenleri olmuştur. Evliya Çelebi Seyahatnâme'sinde göç hakkında önemli bilgiler vermiştir.

küçükresim|upright=1.59|I. Süleyman (Kanuni) dönemi (1563) Elbistan Sancağı
I. Selim döneminde gerçekleşen Turnadağ Muharebesi'nin (1515) sonucunda Elbistan ve çevresi Osmanlı İmparatorluğuna katıldı. Mahallenin içerisinde olduğu alanın 1522-1864 yıllarında bu sancağa bağlı olduğu tahmin edilebilir. Bu sırada yapılmış ilk nüfus sayımı çalışmaları Kanuni dönemine ait 1540 ve 1563 tarihine aittir. Bu sıralarda, Sarsab ve bölgesi merkez nahiye olup, Karamağara bölgesini de içine alıp Elbistan'ın kuzeyinde önemli bir nahiye olmuştur.

Yine 1902 yılında, Halep Vilayeti Salnamesi 'nde köy ve civarı hâlen Sarsab nahiyesine bağlıydı. Bu köy dahil, Sarsab'ın 19 mahallesi vardı. Bu sırada, şimdiki ailelerin Akçadağ'da yaşadığı ve oradan, Elbistan'ın İncecik mahallesine daha sonra da Karamağara mahallesine boylar halinde yerleştiği iddia edilmektedir. Bazı kümeler de sonradan Gürün'ün Karadoruk mahallesine göç etmişlerdir.

Yerleşik hayata geçtikten sonra yaylaya çıkma 1980'lerden sonra terkedilmiştir. Viranlı denilen yerde eski köy kalıntıları vardır. İdari açıdan Sivas'a bağlı Akdere mahallesinde mezarlar ve köy kalıntısı vardır. Bölgeyi oluşturan köyler Sultankorusu olarak nitelendirilmiştir.

 Kültür 

Mahallenin çoğunluğu, İslam'ın Hanefi mezhebine mensuptur. Uzun süredir yaşamını mahallede sürdüren, 4-5 aile bulunmaktadır. Karamağara'da, Hanefi mezhebinde, Kürtçe konuşan Sultankorusu aşiretine bağlı kişiler de yaşamaktadır. Genellikle, geniş aile sistemi ve ataerkil bir aile yapısı hâkimdir. Mahallede dokumacılığın önemli bir yeri varken, sonraları önemini kaybetmiştir. Dokumacılık, hâlen yapılmaktadır.

 Dil 
Mahallede konuşulan dil çeşitlidir. Evliya Çelebi, Seyâhatname'sinde 17. yüzyılda bölge dili ile ilgili olarak Bunların nice garip lehçeleri vardır. Birbirlerinin lisanlarını tercüman ile anarlar. Türk şubelerinin Çağatayca kolu, en açık konuşulanıdır... Oniki tay, yani şahları olup on iki adet lisanları vardır ki birbirlerini anlamazlar diyerek belirtmiştir. 19. yüzyıla gelindiğinde Türkçe, Kürtçe ve Ermenice konuşulduğu görülür. 20. yüzyılda da zamanla dil büyük ölçüde Türkçeye dönüşmüş olsa bile, hâlen ailelerin bazıları Kürtçe konuşur. Bu dilin de yerini yavaş yavaş Türkçe almaktadır. Mahalledeki Türkçenin farkları aşağıda belirtilmiştir. Altta
değişimleri birinci tabloda görebilirsiniz. Bazı yerel sözler de ikinci tablodaki gibi tamamen değişmiş olabilir.

Türkçe ile yerel konuşma arasındaki farklar  ağrı aari eksik eesik kancık  gancık (gamçıh da olur) gibi gimi  (gibin de olur) leğen ilen (ileyin de olur)  iğne inne galiba ellem  (elleyam da olur)

Türkçe ile yerel konuşma arasındaki farklar   rüşvet bartıl mutfak ev damı sırt omız kümes pin manda camış  ayı yavrusu potuk hani tama

 Yemekler 
Mahallenin yemek kültürü, genellikle Malatya şehrine aittir. Çünkü, köy Malatya'ya çok yakındır. Mahallede en çok yapılan yiyeceklerin başında, kömbe gelir. Kömbe, genellikle Malatya yöresindeki tarife uygundur. Ancak, kömbe yapımının yaygınlığı konusunda sadece Malatya yöresinden etkilenilmemiştir. Afşin ve Kahramanmaraş'ta da görülür. Ekmek çeşitleri, çorba çeşitleri, Hoşaflar, ve benzerlerinde Malatya Yöresi'nden etkilenilmiştir. Ayrıca, yemekler genellikle sacda yapılır. Ispanaklı börek, mahallenin en önemli yiyecekleri arasındadır. Bunun dışında; biber yemekleri, tarhana, leğen ve tirşik çorbaları, Maraş paçası, pıtpıt lapası, sömelek, un sucuğu, bastık (pastık), çullama, ilende, hapısa ve rapında yemekleri de yapılmaktadır.

 Halk oyunları 
Bölgede, halay beş kişiden fazla kişiyle çekilir. Başına çoğu yörede olduğu gibi halay başı denmiştir. Son olarak çeken ise pöççük olarak adlandırılır. İfade eden bölümler ağarlama, yeldirme, yanlama, sıktırma, yaslanma, kollama, ayrılma, zahma ve hoplatma 'dır. Sinsin oyunu en çok oynanan oyunlardandır. Bölgeye has 12 adet halk oyunu vardır.

 Çocuk oyunları 
Mahallede birçok çocuk oyunu oynanır. Çelik çomak oyunu çocukların, çomak adını verdikleri kalın, uzun sopayla, çelik adını verdikleri ince ve kısa sopaya vurarak oynadıkları bir oyundur. Beştaş bilyeden biraz büyük yuvarlak beş tane taş ile ve iki kişi ile oynanan bir oyundur. Bunların dışında uzuneşşek, minavara, lottik, şaka tura başlıca oynanan oyunlardandır. Bölgeye has 27 tane oyun vardır. Mahallede bu oyunlar hâlen oynanmaktadır.

 İnançlar 
Mahallenin tamamı İslam dinine mensup olmasına rağmen, hâlen Gök Tanrı dinindeki veya daha farklı dinlerdeki inanışlar ve batıl inançlar etkisini göstermektedir.Ayakkabı ters dönerse uğursuzluk olur., Akşam biber, soğan alıp vermek acı getirir., Akşamları tırnak kesilmez., Eşikte oturmak rızık keser., Eşikte oturulursa cin çarpar., Sabi çocuğa göz değer., Sarımsak takılırsa nazar değmez., Soğan kabuğu yakılırsa fakirleşilir gibi inanışlar bunların başında gelmektedir.

 Halk müziği 

Bölgede, çeşitli türküler söylenir: Lele Çoban, Çamdan Sakız Akıyor, Gelin, Kına türküsü, Güzel ne dersin, Havada kar sesi var, Anam Beni Haslarınan Hasladı vb. yöresel türküler bunların başlıcalarıdır. Türküler bölgede önemli bir yere sahiptir.

 Coğrafya 
Köy, deniz seviyesinden 1734 metre yüksekte yer almaktadır. Mahallenin içerisinde bulunduğu bölgede çokça orman alanı bulunur. Ormanlarda çam, meşe, kayın, ardıç, sedir, köknar ve şimşire rastlanır. İrili ufaklı ovalar bozkır görünümündedir. Karamağara mahallesinin pınarları, Keçemağara pınarlarıyla birlikte Sarsab Deresi'ni oluşturmaktadır. Yol durumu ise 25 km'si asfalt 5 km stabilize 7 km ise bozuk asfalttır. Minibüsler, Elbistan'a her gün sabah 06.30'da gidip akşam saat 17.30 civarında dönmektedir. Pazar günleri ise ilçeye minibüs gitmemektedir. Altta, bazı yerleşim yerlerine uzaklıkları görülmektedir.
Bazı bölgelere yakınlığı.  Karamağara-Elbistan 32 km Karamağara-Kahramanmaraş 192 km

 Coğrafi konum 
Karamağara'nın komşu yerleşim birimlerine göre konumu aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

 İklim 
Köy karasal iklimin etki alanı içerisindedir. Kışları 30–60 cm arası yüksekliğinde kar yağdığı bilinmektedir. Ayrıca ilkbahar ve sonbahar aylarında ortalama sıcaklık 15-20 Derece arasındadır. Ortalaması Kahramanmaraş'a göre daha düşüktür. Çünkü Kahramanmaraş, Akdeniz iklimi, köy ise, karasal iklimin etkisindedir. Kahramanmaraş ile ilgili sıcaklık verileri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 Nüfus 
upright=0.68|küçükresim|I. Süleyman
upright=2.27|küçükresim|Karamağara Nüfus Grafiği (1990-2013)
upright=2.27|küçükresim|Cinsiyete göre Karamağara Nüfusu (2007-2012)
Bölgenin nüfusuna ilişkin ilk belgeler I. Süleyman (Kanuni) dönemine aittir. Altta da görebileceğiniz gibi, Sarsab denilen nahiyede  (Mahallenin de içinde bulunduğu 25 köy, 45 mezraa) toplam 640 hane vardır. Bu dönemde nahiyede nüfus tahminen 1400-1700 arası olabilir. Ortalama 25 köy olduğu düşünülerek, hesaplandığında mahallenin nüfusu 50 ile 80 arasındaydı.
Sarsab'daki haneler (1540) Hane 501 MücerretAnlamı: Evlenmemiş, bekar kişi Daha çok bilgi için: ilgili sayfaya bakabilirsiniz 122 MuafAnlamı:(Müslüman toplumdan) Ayrı tutulmuş (Ermeniler) Daha çok bilgi için: ilgili sayfaya bakabilirsiniz  17 Toplam 640
Bu tabloda ilgili ayırma sebepleri ise, Osmanlı bürokrasisi gereği idi. Bu şekilde
vergi, askerlik, nüfus veya sefer hazırlığı ona göre yapılabilecekti.
Daha sonraları çeşitli şekilde Elbistan'ın nüfus sayımı yapılmıştır. Ancak köy ve civarında nüfus sayımı yapılmamıştır. Yine 1902 yılında, Halep Vilayeti Salnamesi'' 'nde köy ve civarı hâlen Sarsab nahiyesine bağlıydı. Bu köy dahil, Sarsab'ın 19 mahallesi vardı. Altta da görebileceğiniz gibi, mahallenin nüfusu genellikle düşmüştür. Bunun sebebi de özellikle İstanbul şehrine yapılan göçtür. Günümüzde ise mahallede yaklaşık 80 hane bulunmaktadır. Mahalledeki nüfusun bölünüşü altta verilmiştir. Ayrıca bir hanede ortalama 8 birey bulunmaktadır.
Yıllara göre mahalle nüfus verileri 2013 346 2012 375 2011 437 2010 522 2009 549 2008 563 2007 554 2000 692 1997 630 1990 878

Mahallenin 2007-2013 yıllarına ait nüfus verileri altta verilmiştir.
2007-2012 yıllarına ait nüfus verileri Yıl Toplam Erkek Kadın 2012 375 190 185 2011 437 217 220 2010 522 247 275 2009 549 262 287 2008 563 266 297 2007 554 269 285

 Genel Seçimler 

 Mahalli idareler seçimleri 

 2014 Türkiye yerel seçimleri 

küçükresim|upright=1.82|Mahallede, 2014 Yerel Seçimleri sonuçlarını gösteren bir grafik
30 Mart seçimlerinde seçmen kütüğünde 214 kişi kayıtlıydı. 172 kişi ise oy kullandı. Oy kullanma oranı %80.37'dir. Mahallenin %61'i seçmen olup %39'u seçmen olma vasıfları taşımamaktadır. 30 Mart seçimlerinde partilerin köy seçmenlerinden aldıkları oyların dağılımı şu şekildedir:

PartiAldığı oy sayısıAdalet ve Kalkınma Partisi108Milliyetçi Hareket Partisi54Halkların Demokratik Partisi0Bağımsız Türkiye Partisi0Cumhuriyet Halk Partisi3Büyük Birlik Partisi2Türkiye Komünist Partisi0Demokrat Parti0Saadet Partisi2Geçersiz oy sayısı3Toplam172
YSK'nın belirlediği sıralamadır.

 2009 Türkiye yerel seçimleri 
küçükresim|upright=1.82|Mahallede, 2009 Yerel Seçimleri sonuçlarını gösteren bir grafik
29 Mart seçimlerinde seçmen kütüğünde 246 kişi kayıtlıydı. 233 kişi ise oy kullandı. Oy kullanma oranı %87'dir. Mahallenin %58'i seçmen olup %42'si seçmen olma vasıfları taşımamaktadır. 29 Mart seçimlerinde partilerin köy seçmenlerinden aldıkları oyların dağılımı şu şekildedir:

PartiAldığı oy sayısıAnavatan Partisi0Milliyetçi Hareket Partisi6Demokratik Sol Parti4Demokratik Toplum Partisi1İşçi Partisi10Cumhuriyet Halk Partisi10Büyük Birlik Partisi9Türkiye Komünist Partisi2Demokrat Parti13Saadet Partisi13Adalet ve Kalkınma Partisi219Bağımsız Türkiye Partisi3Emek Partisi0Geçersiz oy sayısı0Toplam280
YSK'nın belirlediği sıralamadır.

 Milletvekilliği seçimleri 

 2011 Türkiye genel seçimleri 
küçükresim|upright=1.82|Karamağara Köyü 2011 seçim sonuçlarını gösteren grafik
12 Haziran seçimlerinde seçmen kütüğünde 293 kişi kayıtlıydı. 242 kişi ise oy kullandı. Oy kullanma oranı %82.59'dur. Mahallenin %67'si seçmen olup %33'ü seçmen olma vasıfları taşımamaktadır. 12 Haziran seçimlerinde partilerin köy seçmenlerinden aldıkları oyların dağılımı şu şekildedir:
PartiAldığı oy sayısıAdalet ve Kalkınma Partisi214Demokrat Parti0İşçi Partisi0Cumhuriyet Halk Partisi11Saadet Partisi2Halkın Sesi Partisi2Hak ve Eşitlik Partisi1Milliyetçi Hareket Partisi7Türkiye Komünist Partisi0Millet Partisi0Büyük Birlik Partisi3Emek Partisi0Bağımsız Adaylar0Geçersiz oy sayısı2Toplam242
YSK'nın belirlediği sıralamadır.

 2007 Türkiye genel seçimleri 
küçükresim|upright=1.82|Mahallede 2007 Genel Seçimleri'nin sonuçlarını gösteren bir grafik
22 Temmuz seçimlerinde seçmen kütüğünde 336 kişi kayıtlıydı. 263 kişi ise oy kullandı. Oy kullanma oranı %78'dir. Mahallenin %61'i seçmen olup %39'u seçmen olma vasıfları taşımamaktadır. 22 Temmuz seçimlerinde partilerin köy seçmenlerinden aldıkları oyların dağılımı şu şekildedir:
PartiAldığı oy sayısıBağımsız Türkiye Partisi1Saadet Partisi3İşçi Partisi0Cumhuriyet Halk Partisi4Halkın Yükselişi Partisi1Özgürlük ve Dayanışma Partisi0Demokrat Parti4Milliyetçi Hareket Partisi23Türkiye Komünist Partisi0Adalet ve Kalkınma Partisi226Bağımsız Türkiye Partisi3Emek Partisi0Bağımsız Adaylar0Geçersiz oy sayısı1Toplam263
YSK'nın belirlediği sıralamadır.
 Referandum seçimleri 
12 Eylül referandum seçimlerinde seçmen kütüğünde 303 kişi kayıtlıydı. 289 kişi ise oy kullandı. Oy kullanma oranı %95.38'dir. Mahallenin %55'i seçmen olup %45'i seçmen olma vasıfları taşımamaktadır. 12 Eylül seçimlerinde seçmenlerin terciği şu şekildedir:
TercihAldığı oy sayısıEvet284Hayır2Geçersiz oy sayısı3Toplam289

 Osmanlı dönemi 
Elbistan'da ilk belediye teşkilatı 1871-1872 yıllarında kurulmuştu. Bu sıralarda Sarsab ve civarı da nahiyeydi. 1902 yılında 19 mahallede Sarsab'a bağlı idi. O dönemde genellikle nahiyelerin başına muhtar atanırdı. V. Mehmet döneminden itibaren, 1927 yılına kadar bu nahiyelerin başına da atanan kişiler (belediye başkanı dahil) belli değildir.

 Cumhuriyet dönemi 
Köy tüzel kişiliği de 1928 yılından itibaren değişmiştir. Ancak kesin değişim, 1950 yılında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesinden itibaren valilik ve belediyelerin ayrılmasıyla başlar. Bundan sonra muhtarlar da kesin olarak seçilmeye başlandı.

 Ekonomi 
Mahallenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Mahallede tarım ürünleri Elbistan'a nazaran kullanılmaya pek elverişli değildir. Buğday, arpa, nohut ekilir ve kayısı yetiştirilir. Bütün bölgede genellikle çerezlik ayçiçeği ekilmektedir. Elbistan'ın merkezindeki hayvan borsası, bütün ilçe gibi, mahallesi de etkilemektedir. Hayvancılıkta sığırcılık, mandacılık, at, eşek ve katır yetiştiriciliği bütün bölgede yapılmaktadır. Ancak, yetiştirme şekilleri çok ilkel durumdadır. Ayrıca, Sarsab göleti bölgeye önemli yararlar sağlamaktadır.

 Eğitim 
Mahallede bir ilkokul, bir de ortaokul olmak üzere iki tane okul vardır. İlkokul, 1986 yılında açılmıştır. Okulun 1 okul binası, 3 lojman, 2 tuvalet, 2 kömürlük, 6 derslik, 1 müdür odası, 1 öğretmenler odası, 1 takım harita, 1 adet dolap, 2 adet masa, 3 adet kütüphane bulunmaktadır. Mahallenin ilkokulu 8 yıllık zorunlu eğitim gerekçesiyle 1998 yılından itibaren ilköğretim okuluna dönüştürüldü.

4+4+4 Eğitim Sistemi ile beraber ilköğretim okulu yeniden ilkokula dönüştürüldü. Ortaokul binası ise 2013 yılında açılmıştır. Ortaokul, 4 şube ve 110 öğrenci ile eğitim hayatına başlamıştır.

 Okuma yazma durumu 
küçükresim|upright=2.73|Mahalledeki okuma yazma durumunu gösteren bir grafik
Mahallede okuma-yazma oranı gittikçe yükselmektedir. 2008 yılında mahallenin %78'i okuma bilmekteyken 2012 yılında mahallenin %87'si okuma yazma bilmektedir. Elbistan ilçesindeki okuma yazma oranından (%92) biraz düşüktür. Kahramanmaraş il ortalamasında da (%91) aynı durum geçerlidir.
2012 yılına göre mahallede okuma yazma bilenler ve bilmeyenlerin sayıları Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 30 10 20 Okuma yazma bilen 289 150 139 Bilinmeyen 13 9 4
2011 yılına göre mahallede okuma yazma bilenler ve bilmeyenlerin sayıları Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 41 12 29 Okuma yazma bilen 324 168 156 Bilinmeyen 16 11 5
2010 yılına göre mahallede okuma yazma bilenler ve bilmeyenlerin sayıları Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 45 13 32 Okuma yazma bilen 382 189 193 Bilinmeyen 23 14 9
2009 yılına göre mahallede okuma yazma bilenler ve bilmeyenlerin sayıları Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 74 14 60 Okuma yazma bilen 376 205 171 Bilinmeyen 53 31 22
2008 yılına göre mahallede okuma yazma bilenler ve bilmeyenlerin sayıları Okuma yazma durumu Toplam Erkek Kadın Okuma yazma bilmeyen 80 17 63 Okuma yazma bilen 377 201 176 Bilinmeyen 25 13 12

 Eğitim düzeyi 
küçükresim|upright=1.59|Mahalledeki eğitim düzeyini gösteren bir grafik
2008 yılı kayıtlarına göre 15 yaş ve üzeri okuma yazma bilen kişilerin çeşitli eğitim düzeylerine göre sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir.

2008 yılına göre okur yazar köy halkının eğitimlilik düzeyi Bitirilen eğitim düzeyi Toplam Erkek Kadın Bir okul bitirmediği halde okuma yazma bilen 144 74 70 İlkokul mezunu 154 93 61 İlköğretim mezunu 63 22 41 Ortaokul veya dengi okul  mezunu 6 6 0  Lise veya dengi okul  mezunu 6 3 3  Yüksekokul ve üzeri 4 3 1  Bilinmeyen 25 13 12

 Altyapı 

Mahallenin Altyapı Bilgileri (2014) Sağlık Evi Sağlık Ocağı İlk Okul Orta Okul PTT Şubesi PTT Acentesi Su Şebekesi Kanalizasyon Yok Var Var Var Yok Yok Var Yok

 Sağlık Ocağı 
Mahallede sağlık ocağı bulunmaktadır. 1 doktor, 1 ebe ve 1 sağlık memuru Sağlık Ocağı'nda bulunmaktadır. Mahallede, ortalama yaşam süresi 65 yaş civarıdır.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Yerelnet

Mahallenin merkezi ile ilgili görüntüler

Kategori:Elbistan'ın mahalleleri