Teozofi

Teozofi (Yunanca: θεός, tanrı + σοφία, usluluk, bilgi, bilgelik), "tanrı" ve "bilgi" sözcükleri birleştirilerek türetilmiştir. Günümüzde teozofi denildiğinde, öncelikle, kaynağını esas olarak Hint mistisizminin insan ile evren ve Tanrı arasındaki ilişkileri açıklayan felsefî denebilecek Hint teozofisinden almış olmakla birlikte Batı teozofisi akla gelir. Batı teozofisi bir yandan okült gelenek, diğer yandan Doğu gelenekleri üzerine kurulmuş, ezoterik bilgilerden yararlanan felsefî bir sistemdir.

 İlkeleri 
Teozofi kurumu üç ilkesini şöyle açıklar:

 İnsanlığın evrensel birliği için ırk, renk, inanç ve cinsiyet ayrımı yapmamak.
 Din kuralları, felsefe ve bilim sınırlarının ötesinde çalışabilmek. 
 Doğanın keşfedilmemiş yönlerini ve insanın bilinmeyen yönlerini araştırmak.

 Üyeleri ve dalları 
Batı teozofisinin kurucusu, daha doğrusu teozofiyi Batı'da kurumsallaştıran kişi Helena Petrovna Blavatsky'dir. Teozofi Cemiyeti'ne üye olan ünlü isimlerden bazıları Thomas Alva Edison, talyum elementini keşfeden William Crookes, sonradan antropozofiyi kuran Rudolf Steiner'dir. Batı Teozofisi'nin günümüzdeki sözcüleri birbirlerinden farklı görüşleri dile getirmekteyseler de Batı teozofisi esas olarak iki kola ayrılmış durumdadır: Bu iki teozofik sistemden biri Annie Besant tarafından, diğeri C.W. Leadbeater tarafından belirlenmiştir. Her ikisinde de ruhun gelişimi ilke edinilmekle birlikte monoteist dinlerdeki tek tanrı inancı yoktur. Daha doğrusu, “varlık birliği” görüşü kabul edilir.

 Hint teozofisi 
Batı teozofisi gibi “varlık birliği” görüşüne sahip olan Hint teozofisi, Batı teozofisine kıyasla daha karmaşık ve anlaşılması güç bir felsefeye sahiptir. Hint teozofisinde Batı teozofisinde rastlandığı biçimde belirgin bir ruh ve madde ikilemi yoktur. Hint teozofisine göre dünyada yaşayan bir insan, üçü semavi, dördü dünyevi olmak üzere 7 unsurdan oluşur. Atma ya da atman (tasavvuftaki zat), manas (nefs) ve buddhi'den (sezginin kaynağı olan ruhani unsur) oluşan semavi ya da “yüksek trinite” gelişmek, mükemmel hale gelmek için dünyaya iner. Varlık dünyaya indiğinde bu semavi ya da yüksek trinite, linga-sharira (süptil beden), prana (hayati unsur), kama (hayvansal nefis) ve sthula sharira'dan (fiziksel beden) oluşan "dünyevi dörtlü"yle birleşir. Ölümsüz “yüksek trinite” dünyada pek çok yaşam geçirdikten sonra sonunda devachan adlı cennete gider ki, orası onun zaten asli vatanıdır. Kısaca, Hint teozofisine göre “yüksek trinite” hem insandır, hem ruhtur, hem Tanrı'dır.

 Ek bilgi 
Teosofi de denilen Teozofi, bir başka tanımlamayla, tüm din ve inançların "İlahi"yi bulmak, ulaşmak için olduğunu öngören ve böylece her din ve inancın hakikatın bir bölümüne sahip olduğunu ileri süren düşünceler bütünüdür. Günlük kullanımda ve teozofi anlayışı dışında ise genelde mistizm ve meditasyon temellerinde kurulmuş, hakikatin böyle elde edilebileceğine inanan felsefelere verilen isimdir.

Teosofi, tutarlı bir düşünce sistemi olarak, Helena Petrovna Blavatsky'nin çalışmalarından geliştirilmiştir. Henry Steel Olcott, William Quan Judge ve diğerleriyle birlikte Blavatsky, 1875'te Teosofi Derneği'ni kurmuştur.

 Teozofi (Batı Teozofisi) terimleri 

 Akaşa
 Akaşik kayıtlar
 Astral beden
 Astral plan
 Astral seyahat
 Atman
 Aura
 Aura renkleri
 Aurik yumurta
 Atlantis 
 Buddha
 Büyük Beyaz Loca
 Çakralar
 Devalar
 Dharma
 Dhyan-Chohan'lar
 Düşünce formu
 Dzyan Kitabı
 Elemantaller
 Ether (esîr)
 Gezegensel zincir
 Grup ruhu
 Hint Teozofisi
 Hiperborea
 Hiyerarşi
 Kali-Yuga
 Kanal kurma
 Karma yasası
 Karmik plan
 Karmik tortulardan arındırılma
 Kozal beden
 Kozal plan
 Krişna
 Lemurya (Mu kıtası)
 Maitreya
 Mantal beden
 Mantal plan
 Manu
 Manvantara
 Nirvana 
 Şambala (Agarta)
 Tezahür etmemiş alem
 Üçüncü göz
 Vizyon
 Yedi ışın
 Yedi kök soy
 Yükseliş yayı

Ünlü kişiler
 H. P.Blavatsky (Madam Blavatsky)
 Alice Bailey
 Annie Besant
 C.W. Leadbeater
 S. Olcott
 William Q. Judge 
 Rudolf Steiner
 William Crookes
 Thomas Alva Edison
 William Butler Yeats

Ayrıca bakınız
 Teosofi Cemiyeti
 Hint felsefesi
 Vedanta
 Perennial felsefe
 Ezoterizm
 Mistisizm
 Meditasyon

Türkçe'de Teosofi
Teosofistlerin eserleri
 Helena Petrovna Blavatsky, Teosofi Nedir?, çev.Kübra Kavasçinay, Ganzer Kitap, 2021.
 H.P.Blavatsky, Teosofinin Anahtarı, Mitra Yayınları, 2020.
 H.P.Blavatsky, Gizli Öğreti 1,Mitral Yayınları, 2017. 
 H.P.Blavatsky, Gizli Öğreti 2,Mitra Yayınları, 2019. 
 H.P.Blavatsky, Gizli Öğreti 3,Mitra Yayınları, 2021. 
 H.P.Blavatsky, Peçesiz İsis-1, çev.Rüya S. Uğurlu, Mitra Yayınları, 2016
 H.P.Blavatsky, Peçesiz İsis-2, Mitra Yayınları, 2020.
 H.P.Blavatsky, Okült Araştırmalar, Mavi Kalem Yayınları, 2020.
 Helena Petrovna Blavatsky, Doğada ve İnsanda Akıl, Mitra Yayınları, 2021.
 Helena Petrovna Blavatsky, Sessizliğin Sesi, Çev.Doğa Tunca, Dorlion Yayınevi.
 H.P.Blavatsky, Kabus Öyküleri, Çev.Umut Hoşafçı, Mitra Yayınları, 2009.
 (Derleme) Kaynakları ve Doğasıyla Teosofi: Teosofistlerden Seçme Yazılar, Ganzer Kitap, 2023.

Teosofi üzerine yayınlar
 Ali Gül, Helena Petrovna Blavatsky ve Modern Teosofi, İz Yayıncılık, 2016.
 Ali Gül, Modern Okültizmde Bir Köşe Taşı: Helena Petrovna Blavatsky, AUID 9 (Aralık 2017): s.287-323
 Ali Gül, "Teosofi Kavramı ve Teosofi Düşüncesinin Tarihi Gelişimi", Ekev Akademi Dergisi, Yıl: 21 Sayı: 70 (Bahar 2017), s.1-20
 Ali Rafet Özkan, “Teosofi ve Yeni Çağ Hareketi”, Dinler Tarihi Araştırmaları, [Dinler Tarihi Araştırmaları Sempozyumu (I, 1996, Ankara)], Ankara: Dinler Tarihi Derneği Yayınları, 1998, s. 193-222.
 Ali Gül, Senkretik Bir Oluşum Olarak Teosofi Cemiyeti ve XX.Yüzyıl Kültürel Yapıları Üzerindeki Etkisi (Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, (Doktora Tezi), 2015.
 Ali Gül, Doğu Öğretilerinin Batıya Aktarılmasında Teosofi Cemiyeti'nin Etkisi, Dini Araştırmalar Dergisi, 2016, s.9-32
 Jorge Angel Livraga, ‚Gizemli Bir Kişilik; Helena Petrovna Blavatsky‛, Helena Petrovna Blavatsky, Sessizliğin Sesi: “Tibet’in Kadim Bilgelik Kitabı”, çev. Yeni Yüksektepe Çeviri Grubu (Ankara: Yeni Yüksektepe Kültür Derneği, Aralık 2007) içinde, s.13-14.
 Antoine Faivre, Giz ve Işık, Çev. Birol Biçer, İstanbul: Dedalus Kitap, 2012.

Kaynakça
  Concise Oxford English Dictionary, theosophy - Origin.

 Dış bağlantılar 
 Theosophy.com
 A.B.D.'ndeki Teozofi Kurumu
 Blavatsky'nin Biyografisi 
 Annie Besant Teozofisi


Kategori:Perennializm
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'nde kurulan dinî inanç sistemleri