Laser (yelkenli)

Tarihçe 
Laser, günümüzde en yaygın dingilerden biri olmanın yanı sıra, en büyük olimpik yelken yarış sınıfıdır.Alpagut, A., Soyer, O. (2011). Laser ve Ötesi: Genç Yelkencinin El Kitabı. Amatör Denizcilik Federasyonu 
(ADF), 164. Kanadalı yelkenci Bruce Kirby tarafından 1970'te tasarlanan Laser, 200 bini aşan toplam üretimiyle günümüzde 140 ülkede kullanılmaktadır.

İlk üretilen ve 'weekender' (hafta sonu teknesi) olarak adlandırılan prototip teknenin yelkeninde 'Thanks God It's Friday' kelimelerinin baş harfleri 'TGIF' yer alıyordu. 'Tanrıya şükür Bugün Cuma' anlamına gelen bu kısaltma, hafta sonunun yani 'weekender'la denize açılma vaktinin geldiğini ima ediyordu. Tekne, daha sonra sergilendiği 1971 New York Boat Show'da günümüzde bilinenn ismini aldı.

Laser'in en temel özelliği eş tasarım/tek tip olmasıdır. İlk tasarlandığından beri tasarımında donanım geliştirmeleri haricinde pek bir değişiklik olmamıştır. Dolayısıyla teknelerin yaşları göz önüne alınmazsa tümü eş sayılabilirler. Bu özelliğinden ötürü Laser, yarışlarda, malzemeden çok, sporcuların yelken bilgi ve becerilerini öne çıkarır. Laser, bu özelliği nedeniyle yarış sınıfı olarak hızla gelişmiş ve 1996 Yaz Olimpiyatları'na Standart tipiyle dahil edilmiştir. Aynı yıl olimpiyatlarda 56 ülkenin katılımıyla tüm spor dalları içerisinde en fazla ülkenin temsil edildiği spor branşı olmuş ve bu durum takip eden dört olimpiyatta da değişmemiştir. 2008 itibarıyla Kadınlar kategorisinde Radial tipinin de eklenmesiyle birlikte günümüzde Laser, en büyük olimpik yarış sınıfı olmuştur.

Laser'in ilk dünya şampiyonası 1974 senesinde 24 ülkenin katılımıyla Bermuda'da gerçekleştirilmiştir. Düzenlenen bu ilk dünya şampiyonasında altın madalya Peter Commette'ye giderken, gümüş madalyayı Norm Freeman, bronz madalyayı ise Chris Boome almıştır. Günümüze kadar aralıksız devam eden şampiyona tarihinde en çok madalya 8'i altın olmak üzere 11 amadalya ile Brezilyalı Robert Scheidt tarafından kazanılmıştır. Onu 4 Altın ve 1 gümüş ile Avustralyalı Tom Slingsby ve 3 altın ile yine Avustralyalı Glenn Bourke takip etmektedir.

küçükresim|upright=1|sağ|Laser (yelkenli)
 Özellikleri 
Genelde optimist sınıfından sonra yelkenciler laser sınıfını tercih ederler. Laser da, optimiste benzer bir şekilde, tek kişilik, hızlı ve performanslı bir sınıftır. Salması hafiftir ve dengeleyici özelliği olmadığı için tüm dengeyi kurma tekneyi kullanana aittir. Hafif havalarda bu çok zor olmasa da sert havalarda özellikle rüzgâra karşı tırmanılan seyirlerde tekne her yelkenli gibi rüzgâr altına doğru yatar. Bu yatmayı hafif salma karşılayamadığı için kullanan kişinin vücudunu teknenin dışına atarak dengeyi bu şekilde sağlaması gerekir. Bu harekete trapeze çıkmak denir. Denge sağlanamadığı zaman devrilen ve düzeltilmesi gereken bir sınıf olma özelliği taşır.

Laser gövdesine 3 farklı tipte yelken takılabildiği için çok yaygın bir sınıftır. Sporcular kilolarına ve gelişimlerine göre 4,7, 5,76 ve 7,06 metrekarelik yelken kullanabilirler. 5.76 metrekarelik yelkenli Lasere Laser Radial ve 7,06 metrekarelik yelkenli lasere Laser Standart denir.

 Laser tipleri 
Laser ilk tasarlandığında yaklaşık 7 m² olan yelkenliyle piyasaya girmişti. Fakat daha zayıf ve kadın yelkenciler için bu yelken alanı oldukça zorlayıcı oluyordu. Bu yüzden zamanla aynı laser gövdesi üzerine takılabilen daha küçük metrekareye sahip yelkenler üretildi. Farklı yelkenlerin aynı gövdeye takılabilmesi için Laser direği iki parçalı haldedir. Alt direk ve üst direkt olarak adlandırılan bu parçalardan alt direk, 3 farklı boyda üretilmekte ve farklı yelken boyutlarında toplam direk boyunu uzatmak ya da kısaltmak ve Laser 4.7 için direğe geri büküm sağlamak için kullanılmaktadır.

 Laser 4.7 
Yelken alanı 4.7 m² olan Laser 4.7, optimist sınıfından sonra başlangıç için laserın en uygun sınıfıdır. Laser Radial'dan sonra ortaya çıkmıştır. Laser firmasının ölçümlerinde kullacının 35 ile 50 kg olması ideal olarak belirtilmiştir. Yarışlarına girmek için 18 yaşın altında olmak gerekir. Olimpik bir sınıf değildir ama Avrupa ve Dünya Şampiyonaları vardır.

 Laser Radial 
küçükresim|upright=1|sağ|Laser 4.7
Yelken alanı 5.7 m²'dir. Yelken alanı bakımından orta boydaki laser sınıfıdır. Laser firmasının ölçümlerinde kullacının 55 ile 70 kg olması ideal olarak belirtilmiştir. Avrupa ve Dünya Şampiyonaları vardır. Ayrıca Kadınlar kategorisinde 2008 Yaz Olimpiyatları itibarıyla olimpik bir sınıf olmuştur.
küçükresim|upright=1|sağ|Laser Radial

 Laser Standart 
küçükresim|upright=1|sağ|Laser'de Trapez
Yelken alanı 7.06 m²'dir. Yelken alanı bakımından en büyük laser tipidir. Laser firmasının ölçümlerinde kullacının 60 kg ve üstü olması ideal(60 kg ile iyi bir performans elde edilemeyebilir, eğer kilonuz düşük ise boyunuzun uzun olması sizin tekneyi daha iyi kullanabilmenizi sağlar) olarak belirtilmiştir. Olimpik bir sınıftır ve ayrıca her yıl Avrupa ve Dünya Şampiyonaları düzenlenmektedir.
küçükresim|upright=1|sağ|Yan kapak teknenin düzeltilmesi

 Donanımda dikkat edilmesi gerekenler 
 Yelken direğe geçirilirken, direğin perçinli olan yani hassas noktası geride bırakılmalıdır. Böylece basınç hassas noktaya direkt olarak temas edemez ve direğin kırılma olasılığı azalır.
 Salma mutlaka iple, mümkünse gergin bir lastikle bağlanmalıdır. Bağlanmaz ise tekne devrilince tekneden ayrı yüzer ve onu yakalayıp Laser'ı düzeltmek çok zor olur.
 Direkle tekne arasına bir emniyet ipi takılmalıdır. Devrilme durumunda bu ip sayesinde direğin, gövdeden ayrılmaması sağlanır.
 Trapez kolonu lastikle gerdirildikten sonra, trapez sırasında bacakların kırılmamasını sağlayacak şekilde bir ip ile kolon sabitlenmelidir.
 Denize çıkarken özellikle Laser'ın dış tıpası takılmalıdır. Takılmadığı takdirde Laser'ın içi litrelerce su alır ve tekne batma seviyesine gelir. Bord içindeki yüzdürücü hava tankları sayesinde Laser batmasa da çok yavaşlar ve seyir bakımından tehlikeli durum yaratır.

 Türkiye'de Laser 
Türkiye'de Laser Türkiye Şampiyonları'na 100'e yakın sporcu katılır. 1995 yılında Selim Kakış'ın Laser Radial sınıfında Avrupa Şampiyonu olmasıyla başlayan şampiyonluklar zinciri; 1998, 1999 ve 2000 yıllarında üst üste 3 sene boyunca Alp Alpagut'un Avrupa Şampiyonu olmasıyla devam etmiştir. Ayrıca Laser Radial gençlerde 2000 yılında Güray Zünbül, Dünya Şampiyonu olmuştur. Yine 2000 yılında Laser Radial sınıfında Kemal Muslubaş, Dünya Şampiyonası'nda beşinci olmuştur ve Türkiye'yi 2004 Atina Olimpiyatları'nda Laser Standart sınıfında gururla temsil etmiştir. 2003 yılı Laser 4.7 Dünya Şampiyonası'nda Onur Derebaşı dünya şampiyonu ve Mustafa Çakır dünya üçüncüsü olmuştur.Yine aynı yarışta kızlar kategorisinde Ayda Ünver dünya şampiyonu olmuştur.

 Türkiye Şampiyonaları 
Laser sınıfında Türkiye Şampiyonaları 1987 yılından beri yapılmaktadır. 1987'de sadece Laser Standart sınıfıyla yapılan Türkiye Şampiyonaları, 1991'de Laser Radial ve 1996'da Laser 4.7 sınıflarının katılımıyla genişlemiştir. 2011 yılı itibarıyla Laser Türkiye Şampiyonası'na 96'sı Laser 4.7, 36'sı Laser Radial ve 14'ü Laser Standart sınıfında olmak üzere toplam 146 sporcu katılmıştır.

Türkiye ŞampiyonalarıYıl, YerSınıfKategoriAltınGümüşBronz1987, Çeşme, İzmirStandartGençlerMenderes TosunVarol HepaguşlarÖzden SaralBüyüklerAlp SalmanErhan UzunTuğyan Yurtsever1988, Çeşme, İzmirStandartGençlerEralp HoşgörHakan UluğtekinArmağan SevinçerBüyüklerErhan UzunErsin YazganSamim Dane1989, Çeşme, İzmirStandartYıldızlarKenan BahadırlıGökhan DemirliSelim KakışGençlerEralp HoşgörArmağan SevinçerCüneyt SevinçBüyüklerErhan UzunErsin YazganRıfat ÖktenKadınlarEmine ÜnsalAlmia UluerFulya Kemer1990, Çeşme, İzmirStandartGenelErsin YazganÇetin SalmanMahir UlutaşYıldızlarMurat SertAlp AlpagutBarış SelamioğluGençlerEralp HoşgörKenan BahadırlıSelim KakışBüyüklerErsin YazganÇetin SalmanMahir UlutaşKadınlarSerpil UyanıkAlmia UluerElif Bahadırlı1991, Çeşme, İzmirRadialErkeklerMurat SertBarış SelamioğluVecih TennioğluKadınlarEmine ÜnsalSerpil UyanıkAlmia UluerStandartBüyüklerErsin YazganAhmet EryıldırımMahir Ulutaş1992, İstanbulRadialGenelAlp AlpagutMurat SertOrkun SoyerKadınlarSerpil UyanıkEbru TozanAslı SencerStandartGenelEralp HoşgörErsin YazganMahir Ulutaş1993,RadialGenelSelim KakışOrkun SoyerAlp AlpagutKadınlarZuhal ŞenGamze AltayDeniz KaracaoğluStandartGenelErsin YazganŞükrü EryıldırımÇağlayan Sevinçer1994, İstanbulRadialGenelSelim KakışTuğberk UcaOğuz ÖzerKadınlarDeniz KaracaoğluSerpil UyanıkGamze AltayStandartGenelOrkun SoyerAlp AlpagutMahir Ulutaş1995,RadialGenelSelim KakışMetin ÖzhanUfuk SahillioğluKadınlarDeniz KaracaoğluEbru TozanMeliha OnursalStandartGenelMahir UlutaşAlp AlpagutOrkun Soyer1996,4.7GenelErtan KayaTolga EkmekçiSerkan ÖzgönençRadialGenelHakan YılmazSerhan DoğrutürkBurak GörkemliKadınlarDeniz KaracaoğluMeliha OnursalGül AybersStandartGenelSelim KakışAlp AlpagutKemal Muslubaş1997, İskenderun4.7GenelBurak TahmazErhan KaragünErtan KayaRadialGenelHakan YılmazNerkan AzapSerhan DoğrutürkKadınlarKevser MüezzinoğluMeliha OnursalYeliz SemerciStandartGenelAli Kemal TüfekçiAlp AlpagutKemal Muslubaş1998, İstanbul4.7GenelLevent PeynirciErdinç ArslanBurak TahmazRadialGenelAlp AlpagutMehmet SevinçHakan YılmazStandartGenelAli Kemal TüfekçiSinan SümerAydın Yurdum1999, Çeşme, İzmir4.7GenelCan KorkutEfe AkmenCem ÇatıkkaşKadınlarTuğçe SubaşıAyda ÜnverGöksun BatuRadialGenelAlp AlpagutOrkun SoyerOğuz AyanKadınlarKevser MüezzinoğluSibel YıldırımMeliha OnursalStandartGenelSinan SümerLevent ÖzgenArmağan Kırseven2000, Çeşme, İzmir4.7GenelMahmut SaralCan KorkutDeniz ÇınarKadınlarTuğçe SubaşıGöksun BatuAyda ÜnverRadialErkeklerGüray ZünbülSait İzmitMetin ŞerifhanGenç ErkeklerGüray ZünbülSait İzmitNevzat TaşkınKadınlarDeniz KaracaoğluKevser MüezzinoğluYasemin AkyılStandartGenelAli Kemal TüfekçiOrkun SoyerKemal Muslubaş2001, Sinop4.7GenelErcan KaragünÖzer ÖgütkenKoray EzerKadınlarTuğçe SubaşıDidem ŞarmanMelis AltınbaşlıRadialGenelNevzat TaşkınKayhan ÖğretirÖzgür İnamGençlerNevzat TaşkınKerem Can SüerArif AyazKadınlarYasemin AkyılKevser MüezzinoğluGöksun BatuStandartGenelAlp AlpagutSinan SümerGüray Zünbül2002, Samsun4.7GenelAteş ÇınarTuğçe SubaşıMustafa ÇakırKadınlarTuğçe SubaşıÖzüm OğuzbayırDidem ŞarmanJuniorOnur PekçetinAykut SaralBurak GümüşRadialGenelKayhan ÖğretirUtku ÖrenOnur DerebaşıGençlerUtku ÖrenOnur DerebaşıDeniz ÇınarStandartGenelKemal MuslubaşAli Kemal TüfekçiMetin Şerifhan2003, Çeşme, İzmir4.7GenelAteş ÇınarErcan KaragünOnur PekçetinKadınlarAyda ÜnverCansın KargaDidem ŞarmanJuniorOnur BilgenAlican Kaynarİstem OğuzbayırRadialGenelMehmet SevinçNevzat TaşkınÖzgür İnamGençlerSerdar ŞengülMurat TanCan YücelStandartGenelAli Kemal TüfekçiKemal MuslubaşGüray Zünbül2004, Karşıyaka4.7GenelSerkan YapanYiğit Can GülleOnur PekçetinKadınlarCansın Kargaİstem OğuzbayırAyşegül EnginRadialGenelOnur DerebaşıMehmet SevinçÖzgür İnamGençlerOnur DerebaşıAlican KaynarOnur BilgenStandartGenelKemal MuslubaşMustafa ÇakırMurat Tan2005, Çeşme, İzmir4.7GenelGüney Can KaptanSaruhan ÇınayReşat YalazKadınlarİstem OğuzbayırNilsu ÖrgenHazel CandoğanRadialGenelSerkan YapanMurat TanNecdet ElmasoğluGençlerSerkan YapanNecdet ElmasoğluOnur BilgenStandartGenelOnur DerebaşıMustafa ÇakırAlican Kaynar2006, Samsun4.7GenelKaan MazlumcaCanberk KarahanEmrah TaşlıKadınlarArya SevgenBerke ArdıçNazlı Çağla DönertaşRadialGenelErcan KaragünReşat YalazOnur BilgenKadınlarAyda ÜnverYeşim TezcanGülşah AktaşStandartGenelKemal MuslubaşAlican KaynarGüray Zünbül2007, İzmit4.7GenelCem SelçukUtku GönenerCanberk KarahanKadınlarArya SevgenNazlı Çağla Dönertaşİpek YolyapanJuniorÖzer ÖzmutluEmir KaramanDoğan SidarRadialGenelErcan KaragünSerkan YapanYaşar Celal TümşenGençlerYaşar Celal TümşenBerkcan BirenBahadır EkinStandartGenelGüray ZünbülAlp AlpagutGüney Can KaptanGençlerGüney Can KaptanOnur DerebaşıOnur Bilgen2008, Çayırova4.7GenelAlican KeleşLevent AhıskalıMithat Can AlagözKadınlarNazlı Çağla DönertaşNazlı Hilal KaradeliCeren CelayirJuniorAlp Rona RodopmanKaan TunaPınar KaynarRadialGenelAyda ÜnverSerkan YapanBahadır EkinGençlerBahadır EkinCan BayülkenUtku GönenerStandartGenelSaffet Onur BilgenOnur DerebaşıMustafa ÇakırGençlerSaffet Onur BilgenYaşar Celal TümşenAlican Kaynar2009, Bodrum, Muğla4.7GenelLevent AhıskalıM. Onur DurakOkan ArınKadınlarNazlı Hilal KaradeliBuse KaragöbekPınar KaynarJuniorKerim Orduİnanç HaliloğluMert Y. ZenginerRadialGenelSerkan YapanOnur DerebaşıOrsa Reis LeventKadınlarBerke AndiçNazlı Çağla DönertaşEcem GüzelGençlerOrsa Reis LeventMehmet HaliloğluSarper ÇelebiStandartGenelSaffet Onur BilgenCem GözenUtku Gönener2010, Bodrum, Muğla4.7GenelM. Onur DurakAbdullah BağlıcaTora S. KutoğluKadınlarNazlı Hilal KaradeliBuse KaragöbekS. Sırma KaracaJuniorTolga AtayFikret Ege ÜretDoğancan CihangirRadialGenelLevent AhıskalıAlp Rona RodopmanMithatcan AlagözKadınlarNazlı Çağla DönertaşBerke AndiçPınar KaynarGençlerLevent AhıskalıAlp Rona RodopmanMithatcan AlagözStandartGenelSaffet Onur BilgenMustafa ÇakırAlican BaşeğmezGençlerAlican BaşeğmezUtku GönenerCan Bayülken2011, Didim4.7GenelOnur ÖzkayaHasan SalDoğa ArıbaşKadınlarZeynep YentürS. Sırma KaracaSelin BaşeğmezJuniorSelim HekimoğluNogay DökmeciYasin YılmazRadialGenelNazlı Çağla Dönertaş Alp Rona RodopmanH. Okan ArınKadınlarNazlı Çağla DönertaşPınar KaynarCeren CelayirGençlerAlp Rona RodopmanH. Okan ArınM. Onur DurakStandartGenelSaffet Onur BilgenMustafa ÇakırAlican BaşeğmezGençlerCan BayülkenAnıl Berk BakiMehmet Haliloğlu2012, Çeşme, İzmir4.7GenelSelim HekimoğluBora OlcavMustafa Sergen BirincioğluKadınlarZeynep YentürDeniz DağdelenSelin BaşeğmezJuniorMehmet Duran DinçBarbaros HekimoğluUğur EsenRadialGenelNazlı Çağla Dönertaş Can AkdurakPınar KaynarKadınlarNazlı Çağla DönertaşPınar KaynarEcem GüzelGençlerCan AkdurakPınar KaynarFırat ŞahinStandartGenelMustafa ÇakırGüney Can KaptanMehmet HaliloğluGençlerMehmet HaliloğluAlp Rona RodopmanMustafa Onur Durak

 Yeryüzündeki Laser Sayıları 
YerLaser Yelkenli Sayısı 2006 yılı  verilerine göre Kuzey Amerika70.056 İngiltere23.663 Almanya10.697 İtalya9883 Fransa8929 Hollanda6632 Türkiye623

 Dış bağlantılar 
 http://www.yelkenokulu.com/lasersinifi.html 

 Notlar 

 Kaynakça 

Kategori:Yelkenli tipleri