Peşmerge

Peşmerge (Kürtçe: پێشمه‌رگه, Pêşmerge, kelime anlamı "ölümle yüzleşenler"), Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin askerî gücüdür. Irak Anayasası'na göre Peşmerge, güvenlik yan kuruluşlarıyla birlikte Kürdistan Bölgesi'nin güvenliğinden sorumludur. Peşmerge'ye bağlı kuruluşlar arasında Asayiş (istihbarat teşkilatı), Parastin u Zanyarî (istihbarat yardım teşkilatı) ve Zeravani (Jandarma teşkilatı) bulunmaktadır.

Peşmerge'nin tarihi 18. yüzyıla kadar uzanır. Osmanlılar ve Safevîler içinde askerî sınır muhafızı olarak tarih sahnesine çıktı ve 19. yüzyılda iyi eğitimli, disiplinli bir gerilla gücüne dönüştü. Özgür Kürt devleti hedefine ulaşmayı amaçlayan, bağımsızlıkçı Kürt hareketinin silahlı bir birimidir. 2003'te başlayan Irak müdahalesi'nde ABD ile birlikte koalisyon güçlerine eşlik ederek 2003 yılında Saddam Hüseyin'in devrilmesiyle birlikte Kürdistan Bölgesel Yönetimi Ordusu olarak resmiyet kazanmıştır.

 Etimoloji 
"Peşmerge" kelimesi "ölümle yüzleşenler" anlamına gelmektedir. İlk olarak kısa ömürlü Mahabad Cumhuriyeti'nde (1946–47) Cumhurbaşkanı Kadı Muhammed tarafından kullanıldığını belirtir.Valentine, Those Who Face Death, KDP, 2018.

 Geçmiş 
Kürt savaşçı geleneği, bağımsızlık özlemleriyle birlikte binlerce yıldır var olmuştur ve ilk Kürt savaşçı grupları çeşitli imparatorluklara karşı bağımsızlık için savaşmışlardır.
küçükresim|sağ|upright=1|Mustafa Barzani 1979'daki ölümüne kadar, Kürt davasının başlıca siyasi ve askeri lideri oldu

Peşmerge bir süreye kadar sadece gerilla kuvveti olarak var oldu, ancak bağımsızlık ilan eden Mahabad Cumhuriyeti'nde (1946-1947), General Mustafa Barzani liderliğindeki Peşmerge, cumhuriyetin resmi ordusu oldu. Mahabad Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve devlet başkanı Kadı Muhammed'in idam edilmesinden sonra Peşmerge güçleri, 20.yüzyılın geri kalanında İran ve Irak hükûmetleriyle savaşmaya devam edecek gerilla grupları olarak yeniden yapılandı.Meiselas, Susan (2008). Kurdistan: In the Shadow of History (2nd ed.). University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-51928-9.

Peşmerge'lerin çoğu Kürdistan Demokrat Partisi'nin kurucusu ve başkanı Mustafa Barzani tarafından yönetiliyordu."President". Kurdistan Regional Government Representation in Spain. 2015. Retrieved February 14, 2015. 1975'te Peşmerge, İkinci Irak-Kürt Savaşı'nda yenildi. KDP'nin önde gelen üyelerinden Celal Talabani, direnişi canlandırmak için aynı yıl partiden ayrıldı ve Kürdistan Yurtseverler Birliği'ni kurdu. Bu olay, bugüne kadar Peşmerge güçlerini ve Kürdistan'daki Kürt toplumunun çoğunu bölen KDP ve KYB arasındaki siyasi tartışmanın temelini oluşturdu.

1979'da Mustafa Barzani'nin ölümünden sonra yerine oğlu Mesud Barzani geçti. KDP ve KYB arasındaki gerilim arttıkça, Peşmerge'lerin çoğu bir bölgeyi kendi partilerinin kontrolü altında tutmak için savaşırken, aynı zamanda Irak Ordusu'nun saldırılarına karşı da savaştı. Birinci Körfez Savaşı'nın ardından Irak Kürdistanı, iki büyük parti olan KDP ve KYB arasında Kürt İç Savaşı'nı gördü ve Peşmerge güçleri birbirleriyle savaşmak için kullanıldı.S. R. Valentine, Peshmerga: Those Who Face Death, KDP, 2018, chapter six. İç savaş, Eylül 1998'de Barzani ve Talabani'nin resmi bir barış anlaşması kuran Washington Anlaşması'nı imzalamasıyla resmen sona erdi. Anlaşmada taraflar, gelir ve gücü paylaşma, Irak askerlerinin Kürt bölgelerine girmesine ve PKK'nın Kuzey Irak topraklarını kullanmasına izin vermeme konusunda anlaştılar. O zamana kadar her iki taraftan da yaklaşık 5.000 kişi öldü ve çok daha fazlası yanlış tarafta oldukları için tahliye edildi. Sonraki yıllarda gerilim yüksek kaldı, ancak her iki taraf da birbirine yaklaştı ve 2003'te her iki parti de Irak Savaşı'nın bir parçası olarak Baas rejiminin devrilmesinde yer aldı. Diğer milis güçlerinin aksine, Peşmerge Irak yasaları tarafından hiçbir zaman yasaklanmadı.

Peşmerge günümüzde Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin ana askerî gücü olarak bölgenin korunmasında ve savunmasında rol üstlenmektedir. Peşmerge Bakanı, Şoreş İsmail Abdullah'tır ve Peşmerge'nin Başkomutanı Bölgenin başkanı Neçirvan Barzani'dir.

 Yapı 
küçükresim|upright=1|Peşmerge askerleri 
Peşmerge çoğunlukla Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği'ne (KYB) sadık güçler arasında bölünürken,Helfont, Samuel (March 1, 2017). "Getting Peshmerga Reform Right: Helping the Iraqi Kurds to Help Themselves in Post-ISIS Iraq". Foreign Policy Research Institute. 16: 13. Kürdistan Sosyalist Demokrat Partisi gibi diğer küçük Kürt partilerin de kendi küçük Peşmerge birimleri vardır. KDP ve KYB, güçlerinin bileşimine ilişkin bilgileri hükûmete veya medyaya açıklamamaktadır. Bu nedenle, kaç Peşmerge savaşçısı olduğuna dair güvenilir bir sayı yoktur. Medya kuruluşları 150.000 ila 200.000 Peşmerge olduğunu iddia etmektedir, ancak bu sayı oldukça tartışmalıdır. Peşmerge, KDP-KYB arasındaki anlaşmazlıklardan ötürü Kürdistan Bölgesi'ni Dohuk Valiliği ve Erbil Valiliğini kapsayan KDP tarafından yönetilen bir "sarı" bölgeye ve Süleymaniye Valiliği ve Halepçe Valiliğini kapsayan KYB tarafından yönetilen bir "yeşil" bölgeye ayrıldı.Chapman, Dennis. Security Forces of Kurdistan Regional Government, US Army War College. 2009, page. 3. Her iki bölgenin de, diğer bölge ile koordine olmayan kendi yönetim kurumları ile kendi Peşmerge birimi vardır.S. R. Valentine, Peshmerga: Those Who Face Death, KDP, 2018, chapter 9.
küçükresim|sağ|upright=1|Kürdistan bayrağını gösteren Kürt Peşmerge askeri 
Peşmerge'nin bölünmüş yapısının bir sonucu olarak, tüm Peşmerge gücünden sorumlu bir komuta merkezi yoktur ve Peşmerge birimleri bunun yerine siyasi bağlılığa bağlı olarak ayrı askeri hiyerarşileri takip eder. Peşmerge'yi 1992'den bu yana birleştirme ve siyasetten arındırma çabaları gerçekleştirildi. Ancak şu ana kadar birleştirme planları ve reformlar başarısız oldu ve Peşmergelerin çoğu hala KDP'nin ve KYB'nin etkisi altındadır. 2014'teki Irak İç Savaşı olaylarının ardından, Amerika Birleşik Devletleri ve birkaç Avrupa ülkesi, KYB ve KDP'ye, yardım ve finansman şartı olarak karma Peşmerge tugayları kurmaları için baskı yaptı. KYB ve KDP, daha sonra Peşmerge İşleri Bakanlığı'nın komutası altına alınan Bölge Muhafız Tugayları altında 12 ila 14 tugayı birleştirdi. Ancak subaylar, kendilerine sadık kuvvetlerin konuşlandırılmasını kontrol eden ve cephe ve sektör komutanlarını atayan parti liderlerine rapor vermeye ve onlardan emir almaya devam etmişlerdir.

 Savaşlar 

 Peşmerge-PKK çatışması 

Peşmerge ile PKK düşman taraflar arasındadır ve günümüze kadar birçok halde birbirlerine karşı savaşmışlardır. Peşmerge ve PKK, İdris Barzani'nin çabaları sonucu bir dönem ateşkes ve barış yapmışlarsa da PKK ve PKK lideri Abdullah Öcalan'ın bölgedeki tek lider olmak istemesi, ulus Kürt devletine sıcak bakmamasının yanında Peşmerge'yi kendi bölgelerinden uzak tutma çabaları, Peşmerge'yi ve Barzani ailesini sürekli irdeleyip suçlamalarda bulunmasından dolayı ateşkesler kısa sürede bozulmuştur. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, PKK'yı kendi topraklarını işgal eden illegal bir güç görmekte olduğu gibi PKK'ya karşı sert uyarılarda bulunmaktadır. PKK ise Irak'ta yapılan Türk operasyonlarının KDP-TSK işbirliğinde yapıldığını iddia edip Kürdistan Bölgesel Hükûmeti'ni suçlamaktadır.küçükresim|upright=1.09|Peşmerge güçleri

 CIA peşmergeleri 
1995 yılına kadar Irak içinde 7.500 kadar  Peşmerge ve Kürt STK'lar görevlileri CIA operasyonu ile ülkeden kaçırılarak ABD ordusunun Guam Üssü'ne taşındı. Irak'ın işgali sonrasında bu peşmergelerin eğitilerek Irak'ta önemli görevlere getirildiği savunulmaktadır.

2015 yılı itibarıyla 35 bin Kürt askerin yanı sıra Irak ordusundan ve güvenlik güçlerinden ayrı olarak
300 ile 350 bin arasında Peşmerge bulunmaktadır.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi başbakanı Mesrur Barzani, günümüzdeki Peşmerge'lerin sayısını roket sistemleriyle donatılmış 5 bin zırhlı araç, 550 tank  ve 25 savaş helikopterine sahip 270 bin kişi olarak açıklamıştır.

 Yabancı savaşçılar 
Gönüllü savaşçıların sayısı bilinmemekle birlikte sıklıkla Amerika, Avrupa ve Avustralya'dan Peşmerge'ye katılım olmaktadır.

 Destek 
Peşmerge'ye Amerika, Avrupa ve Avustralya'dan silah ve lojistik destek olmaktadır.
 Teçhizat 

 Hafif silahlar 
 İsim Tür Kalibre  Ülke Notlar Walther P38  Tabanca  9x19mm Parabellum   Nazi Almanyası  8000 Almanya tarafından sağlanan. Heckler & Koch MP5  Hafif makineli silah  9x19mm Parabellum     FAMAS  Piyade tüfeği  5.56×45mm    M4  Karabina  5.56×45mm     Heckler & Koch G36  Piyade tüfeği  5.56×45mm Parabellum    8000 Almanya tarafından sağlanan.HS Produkt VHS Piyade tüfeği  5.56×45mm   M16  Piyade tüfeği  5.56×45mm    Armalite AR-15  Piyade tüfeği  5.56mm    Heckler & Koch G3  Muharebe tüfeği  5.56mm NATO     Rheinmetall MG3  Genel Amaçlı Makineli Tüfek 5.56mm     40 Almanya tarafından sağlanan. Franchi SPAS-12  Savaş av tüfeği 5.56mm NATO     Rheinmetall MG 3 Genel Amaçlı Makineli Tüfek 7.62mm NATO    100 İtalya tarafından sağlanan. M2 Browning  Ağır makineli tüfek  12.7×99mm     M24 Sniper Weapon System Keskin nişancı tüfeği  7.62×51mm    Barrett M82  Keskin nişancı tüfeği  12.7×99mm   +100 İtalya, Fransa ve Birleşik Krallık tarafından sağlanan Makarov PM  Tabanca  9×18mm     Zastava M92  Karabina  7.62×39mm    AK-47  Piyade tüfeği  7.62×39mm    Peşmerge'ye ait (AK-47) ile birlikte standart Taarruz Tüfeği. AKM  Piyade tüfeği  7.62×39mm    Peşmerge'ye ait (AKM) ile birlikte standart Taarruz Tüfeği RPK  Genel Amaçlı Makineli Tüfek 7.62×39mm     PK makineli tüfeği  Genel Amaçlı Makineli Tüfek 7.62×54mmR    DŞK  Ağır makineli tüfek  12.7×108mm     Tabuk Sniper Rifle Keskin nişancı tüfeği  7.62×39mm     Dragunov SVDM Keskin nişancı tüfeği  7.62×54mmR    Zastava M91  Keskin nişancı tüfeği  7.62×54mmR   Zastava M93  Anti-malzeme tüfek 12.7×108mm    

 Tanksavar silahlar 
 İsim Tür Kalibre  Ülke Notlar RPG-7  Roket güdümlü el bombası  40mm    RB M57 Roket güdümlü el bombası  44mm    Panzerfaust 3  Roket güdümlü el bombası  60mm    AT4  Tanksavar   40mm  /  Carl Gustav recoilless rifle Tanksavar  84mm  /  HJ-8 Güdümlü tanksavar füzesi  120mm     MILAN  Güdümlü tanksavar füzesi  115mm  /   M40Geri tepmesiz tüfek  106mm      Breda Folgore Geri tepmesiz tüfek  80mm    

 Havan 
 İsim  Tür Kalibre  Ülke Notlar 2B9 Vasilek  Havan  82mm      M224 mortar Havan  60mm    M252 mortar Havan  81mm     M29 mortar  Havan  81mm     M1938 mortar Havan  120mm   

 Man-taşınabilir hava savunma sistemi 
 İsim Tür Kalibre Ülke Notlar Strela-2  Man-portable air-defense system 72 mm    SA-18 Grouse  Man-portable air-defense system 72 mm     SA-18 Grouse  Man-portable air-defense system 72 mm   

 Zırhlı araçlar 
 İsim Tür  Miktar Ülke Notlar T-62  Ana muharebe tankı  116    T-55  Ana muharebe tankı  134    BMP-1  Piyade savaş aracı  30    MRAP  Zırhlı personel taşıyıcı  250   Maxxpro ve Cougar gibi zırhlı personel taşıyıcılar Humvee  Zırhlı personel taşıyıcı  3677    ATF Dingo Zırhlı personel taşıyıcı  80      kurdish
Light Armored Vehicle Zırhlı personel taşıyıcı  50      M1117 Armored Security Vehicle Armored car (military)  45    BRDM-2  Armored car (military) 10   

 Lojistik ve ticari araçlar 
 İsim Tür Sayı Ülke  Notlar Ural-5323 Ana muharebe tankı  339     Mack  Ana muharebe tankı  391   Mercedes-Benz Atego  Ana muharebe tankı  170    Mercedes-Benz Zetros  Ana muharebe tankı  619     Navistar 7000 series Ana muharebe tankı  752    KrAZ-6322 Ana muharebe tankı  339     GAZ-33097 Ana muharebe tankı  391   GAZ-66  Ana muharebe tankı  170    Ural-4320  Ana muharebe tankı  619     UAZ  Ana muharebe tankı  752    Unimog  Ana muharebe tankı  104    Yüksek Hareket Kabiliyetli Çok Amaçlı Vasıta  ilitary light utility vehicle 619    AGF Serval  ilitary light utility vehicle 619    Toyota Land Cruiser  Military light utility vehicle  758   

 Ağır silahlar 
 İsim  Tür Sayı Ülke 2S1 Gvozdika  Kundağı Motorlu Topçu Sistemi  18    BM-21 Grad  Çok namlulu roketatar  24    Type 63 multiple rocket launcher Çok namlulu roketatar  40    M102 Obüs  84    M119 Obüs  36    D-30 Obüs  200    M-30  Obüs  80    M-46  Obüs  7   D-20  Obüs  24    Ordnance QF 25-pounder Obüs  25   

 Uçaksavar 
 İsim  Tür Sayı Ülke Notlar 20 mm modèle F2 gunk Anti-aircraft warfare  8    80 mm air defence gun M1939 (52-K)  Anti-aircraft warfare  28    ZU-23-2  Anti-aircraft warfare  16    ZU-23-4  Anti-aircraft warfare  21    ZSU-57-2  Anti-aircraft warfare  11    130 mm air defense gun KS-30 Anti-aircraft warfare  8     Type 63 anti-aircraft gun Anti-aircraft warfare  8   

 Havakuvetleri 
 İsim Tür Sayı Ülke Notlar CH-47 Chinook  MALE İHA  5    UH-1  Utility helicopter  7    MD Helicopters MD 500  Utility helicopter  12    Ikarus C42A  Light-sport aircraft  5    Lockheed C-130 Hercules  Transport aircraft  4    Mil Mi-14  Military transport aircraft  3     Mil Mi-17  Military transport aircraft  4    Eurocopter EC635  Utility helicopter  6    Eurocopter EC135  Utility helicopter  3    Bell 206  Utility helicopter  3    Bell 407  Utility helicopter  2    Eurocopter AS350 B3+  Helicopter  2    Bell OH-58 Kiowa Helikopter  25    Sikorsky S-333 Utility helicopter  20   

 Resimler 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Michael G. Lortz, 'The Kurdish Warrior Tradition and the Importance of the Peshmerga' (PDF dosyası) 

Kategori:Irak askeriyesi
Kategori:Kürdistan Bölgesel Yönetimi