Aydın (balina)

Aydın, 1992 yılında Türkiye'nin Sinop ilinin Gerze ilçesi kıyılarına gelen ve kamuoyunda yoğun ilgiyle karşılaşan Beluga (Delphinapterus leucas) türünde bir beyaz balinadır. Aydın'ın durumu kısa süre içinde sadece Türkiye'de değil, dünya basınında da yer bularak uluslararası bir konu haline gelmiştir.

 İlk karşılaşma 
25 Ocak 1992 tarihinde, Gerze'nin Gürzüvet (Yenikent) mevkiinde balıkçı Mehmet İzmirli tarafından görülmüştür. Sırtında yüzgeci olmayan büyük ve beyaz bir canlıyla karşılaşan İzmirli, durumu balıkçılara ve Belediye Başkanı Dr. Durmuş Çetin'e bildirmiştir.

Balıkçı Rıza Eyice, Kemal Özdemir ve Yılmaz Akçaoğlu, tekneleriyle balığın yanına giderek tirsi balığıyla onu Gerze Limanı'na kadar takip ettirmişlerdir. İnsanlara karşı evcil tavırlar sergileyen ve verilen balıkları havada yakalayan bu balinaya, Gerze halkı tarafından çok sevilen zihinsel engelli "Aydın" adlı vatandaşın ismi verilmiştir.

 Kökeni ve geliş hikâyesi 
Aydın, Ukrayna'nın Sivastopol Limanı'ndaki bir araştırma merkezinden gelmiştir. Rus Büyükelçiliği'nin açıklamasına göre, Rus Bilimler Akademisi'ne bağlı bir enstitünün araştırma havuzundan kaçmıştır. Orijinal adının "Tichka" olduğu ve firar ettiğinde sekiz yaşında olduğu belirtilmiştir. Bazı kaynaklara göre ise askeri bir tesiste eğitim görmüş bir "mayın taşıyıcısı"dır.

19 Eylül 1991'de yaşanan şiddetli bir sel felaketi sonucu dolfinaryumun kafeslerinin parçalanmasıyla Karadeniz'e açılmış, yaklaşık dört aylık bir sürenin ardından 275 mil güneydeki Gerze kıyılarına ulaşmıştır.

 Kamuoyu ilgisi ve diplomatik süreç 
Aydın'ın Gerze'deki varlığı ulusal basında geniş yer bulmuş ve balinanın iadesi süreci diplomatik bir krize dönüşmüştür. Rus ve Ukraynalı yetkililerin iade taleplerine karşı Türkiye'de büyük kampanyalar başlatılmıştır. Dönemin İngiltere Prensi Charles balinanın özgür bırakılması çağrısında bulunmuş, sanatçı Paul McCartney ise destek amacıyla konser verme girişimlerinde bulunmuştur.

26 Mart 1992 tarihinde Gerze halkı tarafından geniş katılımlı bir "Beyaz Balina Mitingi" düzenlenerek Aydın'ın iadesine karşı çıkılmıştır. Bu dönemde Aydın'ın ilçenin sembolü haline gelmesi üzerine limana bir heykeli dikilmiş ve Nisan ayı başında veda turları gerçekleştirilmiştir.

 Ayrılık 
Diplomatik ve hukuki süreçlerin sonunda iade kararı alınmış; 7 Nisan 1992 tarihinde Rus ve Ukraynalı yetkililer özel donanımlı bir gemiyle Gerze'ye gelerek Aydın'ı teslim almışlardır. Ayrılış anı Gerze halkı tarafından büyük üzüntüyle takip edilmiş ve basında geniş yer bulmuştur.

 Kaynakça 

Kategori:Sinop tarihi
Kategori:Türkiye'deki memeliler
Kategori:Karadeniz
Kategori:Bireysel balinalar
Kategori:Ünlü memeliler
Kategori:Arktika balinaları