İsviçre'nin kantonları

İsviçre'nin kantonları (; ; ; ), İsviçre'nin en üst düzey idari bölümleridir. Kantonlar, İsviçre Konfederasyonu'nun üye devletleridir.

İsviçre Konfederasyonu'nun ilk üç müttefik müttefiki biçimindeki çekirdeğine üç orman kantonu (Waldstätte) deniyordu. Eski İsviçre Konfederasyonu'nun gelişimindeki iki önemli dönem, Acht Orte ("Sekiz Kanton"; 1353-1481 arası) ve Dreizehn Orte ("On Üç Kanton", 1513-1798 arası) terimleriyle özetlenmiştir.rendered "the 'confederacy of eight'" and "the 'Thirteen-Canton Confederation'", respectively, in: 

Eski İsviçre Konfederasyonu'nun her kantonu (eski adıyla Ort (1450'den önce "bölge/yerellik") veya Stand (yaklaşık 1550'den itibaren "mülk")), Vestfalya Antlaşması'ndan (1648) Helvetik Cumhuriyeti döneminde (1798-1803) kısa bir merkezi hükûmet dönemiyle birlikte 1848'de İsviçre federal devletinin kuruluşuna kadar kendi sınır kontrolleri, ordusu, para birimi ve yönetimiyle tamamen egemen bir devletti. Kanton terimi 19. yüzyıldan beri yaygın olarak kullanılmaktadır.

Eski tabi bölgelerin tam kanton olarak tanınmasıyla, Aracılık Yasası (1803) ile kanton sayısı 19'a çıktı. 1815 Federal Antlaşması ile birlikte Eski İsviçre Konfederasyonu'nun eski ortaklarının katılımıyla bu sayı 22'ye çıktı. Jura kantonu, 1979 yılında Bern'den ayrılarak 23. kanton oldu. Eski yarı kantonları kanton olarak belirleyen 1999 federal anayasasında resmi kanton sayısı 26'ya çıkarıldı.

Her kantonun kendi anayasası ile yasama, yürütme, yargı organları ve polis teşkilatına sahip olup kantonlar idari açıdan oldukça bağımsızdır. Kanton yasama organları tek meclisli parlamentolardır ve büyüklükleri 58 ila 200 sandalye arasında değişmektedir. Birkaç yasama organı aynı zamanda Landsgemeinde olarak bilinen genel halk meclislerini de içermekle birlikte günümüzde yalnızca Appenzell Innerrhoden ve Glarus kantonlarında mevcuttur. Kanton yöneticileri kantona bağlı olarak beş veya yedi üyeden oluşur.

Kantonlar, federal anayasa veya kanunla konfederasyona devredilmeyen tüm yetki ve yetkileri elinde tutmaktadırlar. Kantonlar sadece diğer kantonlarla değil yabancı devletlerle de anlaşmalar yapabilme yetkisine sahiptirler. Başka devletlerle komşu olmayan kantonlar ise iç kanton olarak adlandırılır.

Kantonlar, ek olarak ilçelere veya doğrudan belediyelere ayrılmaktadır.

 Liste 

 Adı  Kod  Kuruluş  Başkent  Yüzölçümü¹  Nüfus²  Yoğunluk³  Resmî dil  ZH  1351  Zürih  1.728,94  1.579.967  914  Almanca  BE  1353  Bern  5.958,50  1.051.437  176  Almanca, Fransızca  LU  1332  Luzern  1.493,52  424.851  284  Almanca  UR  1291  Altdorf  1.076,53  37.317  35  Almanca  SZ  1291  Schwyz  907,88  164.920  182  Almanca  OW  1291  Sarnen  490,58  38.700  79  Almanca  NW  1291  Stans  275,85  44.420  161  Almanca  GL  1352  Glarus  685,31  41.471  61  Almanca  ZG  1352  Zug  238,73  131.164  549  Almanca  FR  1481  Fribourg  1.672,43  334.465  200  Fransızca, Almanca  SO  1481  Solothurn  790,46  282.408  357  Almanca  BS  1501  Basel  36,95  196.786  5.326  Almanca  BL  1501  Liestal  517,67  294.417  569  Almanca  SH  1501  Schaffhausen  298,42  85.895  286  Almanca  AR  1513  Herisau  242,84  55.759  230  Almanca  AI  1513  Appenzell  172,48  16.416  95  Almanca  SG  1803  Sankt Gallen  2.028,20  525.967  259  Almanca  GR  1803  Chur  7.105,30  202.538  29  Almanca, Romanşça, İtalyanca  AG  1803  Aarau  1.403,80  711.232  507  Almanca  TG  1803  Frauenfeld  994,33  289.650  291  Almanca  TI  1803  Bellinzona  2.812,15  354.023  126  İtalyanca  VD  1803  Lozan  3.212,02  830.431  259  Fransızca  VS  1815  Sion  5.224,64  357.282  68  Fransızca, Almanca  NE  1815  Neuchâtel  802,16  176.571  220  Fransızca  GE  1815  Cenevre  282,49  514.114  1.820  Fransızca  JU  1979  Delemont  838,51  73.865  88  Fransızca

Notlar: ¹ km²; ² 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla; ³ /km²
 Kurucu orman kantonu, kuruluş tarihi geleneksel olarak 1307, 1304 veya 1291 olarak verilir.
 Unterwalden'in bir parçası olarak
 1833'e kadar Basel olarak
 1597'ye kadar Appenzell olarak

 Eski kantonlar 
 Appenzell (1513-1597)
 Basel (1501-1798 ve 1803-1833)
 Baden (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Bellinzona (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Fricktal (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Léman (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Linth (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Lugano (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Oberland (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Rätien (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Säntis (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Waldstätte (1798-1803, Helvetia Cumhuriyeti kantonu)
 Ausserschwyz (1831-1833, yarı kanton)
 Innerschwyz (1831-1833, yarı kanton)

 Ayrıca bakınız 
 İsviçre'nin idari bölümleri
 ISO 3166-2:CH

 Kaynakça 


Kantonları