Northrop Grumman B-2 Spirit

Northrop Grumman B-2 Spirit veya bilinen adıyla Gizli Bombardıman Uçağı, yoğun uçaksavar savunmalarını delmek için tasarlanan, düşük gözlemlenebilir gizlilik teknolojisine sahip bir Amerikan ağır stratejik bombardıman uçağıdır. İki kişilik mürettebatı olan, süpersonik olmayan ve uçan kanat tasarımına sahip bu uçak, Northrop Grumman tarafından tasarlandı ve Boeing, Hughes ve Vought ana alt yüklenicileri olarak 1987'den 2000'e kadar üretildi.Thornborough, A.M.; Stealth, Aircraft Illustrated special, Ian Allan (1991). Bombardıman uçağı, seksen adet  MK-82 JDAM GPS güdümlü bomba ya da on altı adet  B83 nükleer bomba gibi konvansiyonel ve termonükleer silahlar atabilir. B-2, gizlilik konfigürasyonunda büyük havadan karaya stand-off silahları taşıyabilen ve hizmette olduğu kabul edilen tek uçaktır.

B-2 Spirit'in geliştirilmesi, Jimmy Carter döneminde başlatılan İleri Teknoloji Bombardıman Uçağı (ATB) projesi kapsamında başladı. Bu proje, saatte yaklaşık 2.400 km hıza (Mach 2) ulaşabilen bir uçak olan B-1A bombardıman uçağı projesinin iptal olmasına sebep oldu ve kaynaklar B-2 Spirit'e aktarıldı. Ancak geliştirme zorlukları ilerlemeyi geciktirdi ve maliyetleri artırdı. Sonuçta, proje kapsamında 21 adet B-2 üretildi ve bu uçakların her biri, geliştirme, mühendislik, test ve üretim masrafları dâhil edildiğinde ortalama 2,13 milyar dolara mâl oldu. Uçağın üretim maliyeti yaklaşık 737 milyon dolarken, toplam tedarik maliyeti, yedek parçalar, ekipman ve yazılım desteği dâhil olmak üzere uçak başına ortalama 929 milyon dolar seviyesindeydi. Projenin yüksek maliyeti, Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve Sovyetler Birliği'ne derinlemesine saldırı yapabilen hayalet uçaklara olan talebin azalması nedeniyle ABD Kongresi'nde tartışmalara yol açtı. Bu sebeplerden dolayı kanun koyucular, 1980'lerin sonu ve 1990'larda planlanan 132 uçak alımını 21'e indirdi.

B-2 Spirit,  irtifaya kadar saldırı görevleri yapabilmektedir; yakıt ikmali yapmadan 'den fazla menzile sahiptir ve havada bir kez yakıt ikmali yaparak 'ni aşan uçuşlar gerçekleştirebilir. Lockheed F-117 Nighthawk saldırı uçağından sonra gelişmiş gizlilik teknolojisiyle tasarlanan ikinci uçak olarak 1997 yılında hizmete girdi. Öncelikli olarak nükleer bombardıman uçağı olarak tasarlanan B-2, ilk kez 1999'da Kosova Savaşı'nda konvansiyonel, nükleer olmayan mühimmat atmak için savaşta kullanıldı. Daha sonraki yıllarda Irak, Afganistan ve Libya'daki askeri operasyonlarda da benzer şekilde konvansiyonel mühimmat kullanarak görev yaptı. Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'nin 2024 itibarıyla hizmette olan 19 adet B-2 bombardıman uçağı bulunmaktadır; bir tanesi 2008'deki bir kazada,Rolfsen, Bruce. "Moisture confused sensors in B-2 crash."  Air Force Times, 9 Haziran 2008. Erişim tarihi: 13 Eylül 2009. bir diğeri ise 2022'deki bir kazada kaybedildi. Hava Kuvvetleri, bu uçakları 2032 yılına kadar kullanmayı planlamaktadır ve daha sonrasında bu uçakların, Northrop Grumman B-21 Raider ile değiştirilmesini hedeflemektedir.

 Tasarımı 
sol|küçükresim|B-2 Spirit'in yandan görünümü

 Genel bakış 
B-2 Spirit, ABD Hava Kuvvetleri (USAF) tarafından, kritik sızma görevlerini yerine getirmek üzere geliştirildi. Uçak, nükleer silahlar da dâhil olmak üzere çeşitli mühimmatları hedeflere ulaştırmak amacıyla düşman topraklarının derinliklerine sızma kabiliyetine sahiptir. B-2, "uçan kanat" tasarımına sahiptir; yani geleneksel gövde veya kuyruk bölümleri bulunmaz. Bu tasarım, yüksek aerodinamik verimlilikle birlikte büyük miktarda mühimmat taşıma kapasitesi ve düşük radar izi gibi önemli avantajlar sunar. Düşük gözlemlenebilirlik özelliği, uçağın yüksek irtifalarda daha serbest hareket etmesini sağlar. Bu da, üzerindeki sensörlerin menzilini ve görüş alanını artırır. USAF, B-2'nin menzilini yaklaşık  olarak bildirmektedir. Seyir irtifasında uçarken B-2, her altı saatte bir yakıt ikmali yapar ve tek bir ikmalde  kadar yakıt alabilir.

B-2'nin geliştirilmesi ve üretimi, karmaşık uçuş özellikleri ile çok çeşitli tespit sistemlerine karşı düşük görünürlük sağlama hedefi nedeniyle, bilgisayar destekli tasarım ve üretim teknolojilerinin öncü şekilde kullanılmasını gerektirdi. B-2, daha önce Northrop tarafından geliştirilen bazı uçaklarla benzerlik göstermektedir. Bu uçaklardan YB-35 ve YB-49, 1950'lerin başında siyasi nedenlerle geliştirilmesi durdurulan uçan kanat tasarımına sahip bombardıman uçaklarıydı. B-2 ile YB-49 arasındaki benzerlik, her iki uçağın da aynı kanat açıklığına sahip olmasına kadar uzanır. Ayrıca, YB-49'un da düşük radar iziyle öne çıktığı bilinmektedir.

 Silahlar ve teçhizat 
bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:B-2_bomb_bay_050411-F-1740G-005.jpg|sağ|küçükresim| ağırlığında bir BDU-56 bombası, B-2'nin bomba bölmesinin döner fırlatıcısına yüklenirken, 2004
Soğuk Savaş döneminde öngörülen senaryolarda B-2, derin nüfuzlu nükleer saldırı görevlerini üstlenecek şekilde tasarlandı. Bu görevlerde, tespit edilmemek ve müdahaleden kaçınmak amacıyla gelişmiş gizlilik yeteneklerinden faydalanması öngörülüyordu. Uçakta, mühimmatların ya döner fırlatıcıda ya da iki ayrı bomba rafında taşındığı iki dâhilî bomba bölmesi bulunur. Mühimmatın uçağın içinde taşınması, dışa monteli silahlara göre daha düşük radar izi sağlar. B-2, toplam  mühimmat taşıma kapasitesine sahiptir. Taşıdığı nükleer silahlar arasında B61 ve B83 nükleer bombaları yer alırken, AGM-129 Gelişmiş Seyir Füzesi (ACM) de bu platformda kullanılmak üzere tasarlandı.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından B-2'nin konvansiyonel hassas saldırıların yanı sıra stratejik nükleer saldırı rolü için de donatılmasına karar verildi. Uçak, GPS destekli bombaların (GAM) yerleştirilmesinden önce, hedeflerin konumunu belirlemek amacıyla APQ-181 sentetik açıklıklı radarını kullanan gelişmiş bir GPS Destekli Hedefleme Sistemi'ne (GATS) sahipti. Bu sistem, daha sonra yerini Ortak Doğrudan Saldırı Mühimmatı'na (JDAM) bıraktı. B-2'nin ilk konfigürasyonunda 16 adet GAM veya JDAM taşıyabiliyordu; 2004 yılında yapılan bir yükseltmeyle bu kapasite 80 adet JDAM'a çıkarıldı.

 Uçuş kontrolleri 
küçükresim|Başkan Yardımcısı Dick Cheney, Whiteman AFB'yi ziyareti sırasında pilot Yüzbaşı Luke Jayne ile birlikte B-2 kokpitinde, 2006
Uçan kanat tasarımının doğasında bulunan uçuş istikrarsızlığını dengelemek amacıyla B-2, karmaşık bir dört katmanlı, bilgisayar kontrollü fly-by-wire uçuş kontrol sistemi kullanmaktadır. Bu sistem, pilot müdahalesine gerek kalmadan uçuş yüzeylerini ve ayarlarını otomatik olarak değiştirerek uçağın dengesini sağlar. Uçuş bilgisayarı, hava hızı ve hücum açısı gibi dış koşullara ilişkin verileri, uçağın düşük görünürlük özelliğini bozabilecek geleneksel pitot tüpleri yerine, özel pitot-statik algılama plakaları aracılığıyla toplar. Sistem, hem hidrolik hem de elektrikle çalışan servo tahrik bileşenleri içerir. Yüksek düzeyde yedeklilik ve arıza teşhis kapasitesiyle tasarlandı.

Northrop, uçağın radar profilini mümkün olduğunca az ihlal edecek yön kontrolü uygulamanın çeşitli yollarını araştırdı ve sonunda bölünmüş fren dümenleri ile diferansiyel itiş gücünün bir kombinasyonunda karar kıldı. Motor itiş gücü, B-2'nin aerodinamik tasarım sürecinin erken aşamalarında kilit bir unsur haline gelmiştir; itiş gücü sadece sürükleme ve kaldırmayı değil, aynı zamanda eğim ve yuvarlanma hareketlerini de etkiler. Kanadın arka kenarı boyunca dört çift kontrol yüzeyi bulunur; yüzeylerin çoğu uçağın uçuş zarfı boyunca kullanılırken, iç elevonlar normalde sadece iniş gibi düşük hızlarda kullanılır. Kalkış sırasında olası temas hasarını önlemek ve burun aşağı eğim tutumunu sağlamak için, yeterince yüksek bir hava hızına ulaşılana kadar tüm elevonlar kalkış sırasında sarkık kalır.

 B-2 Spirit teknik özellikleri 
küçükresim|Northrop B-2 Spirit'in ortografik olarak yansıtılan diyagramı.|upright=1
küçükresim|Sekiz adet F/A-18 Hornet ve Super Hornet uçağıyla birlikte uçuş yapan bir B-2
 Mürettebat: 2 personel
 Kanat açıklığı: 52,4 m 
 Uzunluk: 21,0 m
 Yükseklik: 5,18 m
 Boş ağırlık: 71.700 kg
 Yüklü ağırlık: 152.200 kg
 Kalkış sırasındaki maksimum ağırlık: 170.600 kg  
 En yüksek hız: 1.020 km/h
 Motorlar: 4x General Electric F118-GE-100 turbofans
 İtiş gücü: 4x 77 kN

 Silahlandırma 
 Bombalar
 80x Mk 82 
 16x Mk 83
 16x Mk 84 
 80x Mk 36 Sualtı Bombası
 36x  M-117 Napalm 
 36x  CBU-87
 36x  CBU-89 
 36x  CBU-97
 8x GAM-11
 16x GAM-84 
 16x JDAM 
 Havadan Karaya Taarruz Füzeler AGM  
 AGM-142 Nave Nap 
 AGM-129 
 AGM-158 JASSM 
 Ayrıca Nükleer Silah Olarak 
 16x B61
 16x B83

 B-2 listesi 
upright=0.91|küçükresim|B-2 (ortada) F/A-18 Hornet (solda) ve iki F-16 Savaşan Şahin (sağda) ile yan yana
IsimTail #Adı AV-1   82-1066  Spirit of America AV-2   82-1067  Spirit of Arizona AV-3   82-1068  Spirit of New York AV-4   82-1069  Spirit of Indiana AV-5   82-1070  Spirit of Ohio AV-6   82-1071  Spirit of Mississippi AV-7   88-0328  Spirit of Texas AV-8   88-0329  Spirit of Missouri AV-9   88-0330  Spirit of California AV-10  88-0331  Spirit of South Carolina AV-11  88-0332  Spirit of Washington AV-12  89-0127  Spirit of Kansas AV-13  89-0128  Spirit of Nebraska AV-14  89-0129  Spirit of Georgia AV-15  90-0040  Spirit of Alaska AV-16  90-0041  Spirit of Hawaii AV-17  92-0700  Spirit of West Virginia AV-18  93-1085  Spirit of Oklahoma AV-19  93-1086  Spirit of Kitty Hawk AV-20  93-1087  Spirit of Pennsylvania AV-21  93-1088  Spirit of LouisianaAV-22–AV-135 İptal Edildi

 Kaynakça 

Kategori:Northrop uçakları
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri savaş uçakları
Kategori:Bombardıman uçakları
Kategori:Hayalet uçaklar
Kategori:Northrop Grumman uçakları