Nobel Fizik Ödülü sahipleri listesi

Nobel Fizik Ödülü, Alfred Nobel'in mirası üzerine Nobel Vakfı tarafından organize edilen ve her yıl, kendisinin ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık günü Stockholm'de gerçekleştirilen Nobel Ödülleri töreninde, fiziğin çeşitli alanlarında faaliyet gösteren kişilere verilir. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinin belirlediği beş akademi üyesinin oluşturduğu bir komite tarafından seçilen kazanan kişiler, birer madalya ve diplomanın yanı sıra, zaman içerisinde değişiklik gösteren para ödülünün de sahibi olur.

1901'den beri verilen Nobel Fizik Ödülü'nde, 1956 ve 1972'de ödülü kazanan John Bardeen, birden fazla kez ödülü kazanan ilk ve tek isim oldu. 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 ve 1942 yıllarında ödül verilmezken sekiz kez ise bir yıl gecikmeli olarak takdim edildi. 1917 yılında Nobel Fizik Komitesi, o yıl için ödülün verilebilmesi için gereken kriterleri hiçbir adayın sağlamadığına hükmederek ödül vermedi ancak ertesi yıl ödülün verildiği Charles Barkla, 1917'deki ödülü almış olarak kabul edildi. Aynı durum 1918'deki ödülü 1919'da alan Max Planck, 1921'deki ödülü 1922'de alan Albert Einstein, 1924'teki ödülü 1925'te alan Manne Siegbahn, 1925'teki ödülü 1926'da alan James Franck ile Gustav Hertz, 1928'deki ödülü 1929'da alan Owen Richardson, 1932'deki ödülü 1933'te alan Werner Heisenberg ve son olarak 1943'teki ödülü 1944'te alan Otto Stern tarafından da yaşandı. 2025 itibarıyla toplamda 229 kişi, bu ödülün sahibi oldu.

 Kazananlar 
 Yıl Resim Kazanan Milleti Gerekçe Kaynak 1901 75px   "sonrasında kendi adıyla anılan X ışınlarının bulunmasında gösterdiği başarılı çalışmalarından dolayı"  1902 75px   "manyetizmanın radyasyon olgusu üzerindeki etkileri hakkında gösterdikleri başarılı çalışmalarından dolayı"  75px   1903 75px Henri Becquerel  "doğal radyoaktivitenin keşfinden dolayı"  75px   "Profesör Henri Becquerel tarafından keşfedilen radyasyon olgusunun üzerine birlikte gerçekleştirdikleri araştırmalardan dolayı" 75px   1904 75px   "en önemli gazların yoğunluklarını araştırmasından ve bu çalışmalarla bağlantılı olarak argonun keşfinden dolayı"  1905 75px   "katot ışınları üzerine yaptığı çalışmadan dolayı"  1906 75px   "gazlardaki elektrik iletkenliğine dair yaptığı teorik ve deneysel araştırmalarından dolayı"  1907 75px   "optik kesinlik aletleri ile bu aletleri kullanarak gerçekleştirdiği spektroskopik ve metrolojik araştırmalarından dolayı"  1908 75px   "girişim olgusuna dayanan bir yöntemle fotoğrafik bir şekilde renkleri yeniden üretmeyi başarmasından dolayı"  1909 75px   "kablosuz telegrafın geliştirilmesine olan katkılarından dolayı"  75px   1910 75px   "gaz ve sıvılar için hâl denklemi üzerine çalışmalarından dolayı"  1911 75px   "ısı radyasyonu kanunları ile ilgili bulgularından dolayı"  1912 75px   "deniz fenerleri ve şamandıraların aydınlatılmasında kullanılan gaz akümülatörleri ile beraber kullanılan otomatik vanaları keşfinden dolayı"  1913 75px   "sıvı helyum gibi çeşitli şeyin üretimini mümkün kılan maddelerin düşük sıcaklıklardaki özelliklerine dair yaptığı araştırmalardan dolayı"  1914 75px   "X ışınlarının kristaller tarafından kırılmasını keşfetmesinden dolayı"  1915 75px   "kristal yapının yapısının, x ışınları yardımıyla analiz etmelerindeki çalışmalarından dolayı"  75px   1916 I. Dünya Savaşı sebebiyle ödül verilmedi 1917 75px   "kimyasal elementlerdeki karakteristik Röntgen radyasyonunu keşfinden dolayı"  1918 75px   "enerji kuantasını keşfiyle birlikte fiziğe sağladığı ilerlemelerden dolayı"  1919 75px   "kanal ışınlarındaki Doppler etkisini ve elektrik alanlarındaki spektrum çizgilerinin ayrılmasını keşfinden dolayı"  1920 75px   "çelik-nikel alaşımlarındaki anomallikleri bularak fizikte hassas ölçüm yapılmasına sağladığı katkılarından dolayı"  1921 75px   "özellikle fotoelektrik etkisi kanununu keşfi olmak üzere teorik fiziğe olan katkılarından dolayı"  1922 75px   "atomların yapısına ve yaydıkları radyosyona dair yaptığı araştırmalardan dolayı"  1923 75px   "elektrikteki temel yük ile fotoelektrik etki üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı"  1924 75px   "X ışını spektroskopisine dair buluş ve araştırmalarından dolayı"  1925 75px   "elektronun atom üzerine olan etkisini yöneten kanunların keşfinden dolayı"  75px   1926 75px   "maddenin süreksiz yapısına dair çalışmalarından, özellikle çökelme dengesini keşfinden dolayı"  1927 75px   "kendi adıyla adlandırılan etkiyi keşfinden dolayı"  75px   "elektrik yüklü parçacıkların yollarını, buharı yoğunlaştırarak görülebilir yaptığı yöntemden dolayı" 1928 75px   "termiyonik olguya dair çalışmalarından, özellikle kendi adına adlandırılan kanunun keşfinden dolayı"  1929 75px   "elektronların dalga özelliğini keşfinden dolayı"  1930 75px   "ışığın saçılması üstüne yaptığı çalışmalarından ve kendi adı verilen etkiyi keşfinden dolayı"  1931 Ödül verilmedi 1932 75px   "kuantum mekaniğini yaratması ve bu sayede, hidrojenin allotropik türlerinin keşfi gibi birçok dair çalışmaya öncülük etmesinden dolayı"  1933 75px   "atom teorisine dair yeni yaratıcı buluşlarından dolayı"  75px   1934 Ödül verilmedi 1935 75px   "nötronu keşfinden dolayı"  1936 75px   "kozmik radyasyonu keşfinden dolayı"  75px   "pozitronu keşfinden dolayı" 1937 75px   "elektronların kristaller tarafından kırınımlarının deneysel olarak keşfinden dolayı"  75px   1938 75px   "nötron irradyasyonundan dolayı oluşan yeni radyoaktif elementlerin varlıklarının gösterilmesi ve yavaş nötronlar tarafından oluşturulan nükleer reaksiyonların keşfinden dolayı"  1939 75px   "siklotronun keşfi ve geliştirmesi ve bununla elde ettiği sonuçlardan, özellikle de yapay radyoaktif elementler üzerine olan sonuçlardan dolayı"  1940 II. Dünya Savaşı sebebiyle ödül verilmedi 1941 1942 1943 75px   "moleküler ışın yönteminin gelişimine yaptığı katkılar ve protonun manyetik momentini keşfinden dolayı"  1944 75px   "atom çekirdeğinin manyetik özellikleri kayıt etmek için geliştirdiği rezonans yönteminden dolayı"  1945 75px   "Pauli İlkesi de denilen Dışarlama İlkesi'ni keşfinden dolayı"  1946 75px   "icat ettiği yüksek basınç üretebilen aygıtı ve burada yüksek basınç fiziği alanında dair yaptığı keşiflerden dolayı"  1947 75px   "üst atmosfer fiziği üzerine yaptığı araştırmalardan, özellikle de daha sonradan Appleton katmanı olarak adlandırılan katmanın keşfinden dolayı"  1948 75px   "Wilson buhar odası yönteminin geliştirmesi ve bunun sayesinde, nükleer fizik ve kozmik radyasyon alanlarındaki keşiflerinden dolayı"  1949 75px   "nükleer kuvvetler üzerine yaptığı teorik çalışmalarına dayanarak mezonların varlığına dair tahmininden dolayı"  1950 75px   "nükleer süreçleri incelemek için fotoğrafik bir yöntem geliştirmesi ve bu yöntemi kullanarak mezonlara dair keşiflerinden dolayı"  1951 75px   "yapay olarak hızlandırılmış atom parçacıkları kullanılarak atom çekirdeğinin dönüştürülmesindeki öncü çalışmalarından dolayı"  75px   1952 75px   "nükleer manyetik duyarlılık üzerine geliştirdikleri yeni yöntemler ve bu yöntemleri kullanarak yaptıkları keşiflerden dolayı"  75px   1953 75px   "faz karşıtlığı yönteminin gösterimi, özellikle faz kontrast mikroskobunun icatından dolayı"  1954 75px   "kuantum mekaniği üzerine yaptığı temel araştırmalar, özellikle de dalga fonksiyonunun istatistiksel izahından dolayı"  75px   "geliştirdiği tesadüf yöntemi ve bu yöntemle yaptığı buluşlardan dolayı" 1955 75px   "hidrojen spektrumunun ince yapısına dair keşiflerinden dolayı"  75px   "elektronun manyetik momentine dair yaptığı hassas tespitlerinden dolayı" 1956 75px   "yarı iletkenlere dair çalışmaları ve transistör etkisini keşiflerinden dolayı"  75px   75px   1957 75px   "temel parçacıklara dair önemli keşiflerin gerçekleşmesine yol açan, ilerleyen dönemlerde parite kanunları olarak adlandırılan alanda yaptıkları kapsamlı araştırmalarından dolayı"  75px   1958 75px   "Çerenkov etkisini keşifleri ve izah etmelerinden dolayı"  75px   75px   1959 75px   "antiprotonu keşiflerinden dolayı"  75px   1960 75px   "kabarcık odasını keşfinden dolayı"  1961 75px   "atom çekirdeğindeki elektron saçılması ile ilgili yaptığı öncü çalışmaları ve bu çalışmalarla nükleonların yapılarına dair keşifler yapmasından dolayı"  75px   "gama radyasyonunun rezonans emilimi ile ilgili yaptığı çalışmalar ve bu konuyla alakalı olarak, kendi adını taşıyan etkiyi keşfinden dolayı" 1962 75px   "yoğun madde, özellikle de sıvı helyum ile ilgili öncü teorilerinden dolayı"  1963 75px   "atom çekirdeği teorisi ve temel parçacıklara katkıları, özellikle de temel simetri ilkelerinin keşfi ve bu ilkeye dair uygulamalarından dolayı"  75px   "çekirdek kabuğu yapısına dair keşiflerinden dolayı" 75px   1964 75px   "osilatörler ve mazer-lazer ilkesine dayanan amplifikatörlerin yapımına yol açan, kuantum elektroniği alanında yaptıkları temel çalışmalardan dolayı"  75px   75px   1965 75px   "kuantum elektrodinamiği ile ilgili yaptıkları temel çalışmalar ve bu çalışmaların temel parçacık fiziğinde yaratığı derin etkilerden dolayı"  75px   75px   1966 75px   "atomlardaki Hertz rezonansını incelemek için optik yöntemler keşfettiği ve geliştirdiğinden dolayı"  1967 75px   "nükleer reaksiyonlar teorisine yaptığı katkılar, özellikle de yıldızlardaki enerji üretimine dair keşiflerinden dolayı"  1968 75px   "temel parçacık fiziğine olan belirleyici katkılarından, özellikle de hidrojen kabarcık odası ile veri analizini kendi geliştirdiği teknikle kullanarak çok sayıda rezonans durumunu keşfinden dolayı"  1969 75px   "temel parçacıklar ve temel parçacıkların etkileşimlerini sınıflandırmaya yönelik katkılarından ve keşiflerinden dolayı"  1970 75px   "manyetik hidrodinamik ile ilgili temel çalışmaları ve keşifleri ile plazma fiziğinin çeşitli alanlarındaki yararlı çalışmalarından dolayı"  75px   "katı hâl fiziğinde önemli uygulamalara yol açan antiferromanyetizma ve ferrimanyetizmaya dair çalışmaları ve keşiflerinden dolayı" 1971 75px   "holografik yöntemi icat etmesi ve geliştirmesinden dolayı"  1972 75px   "genellikle BCS teorisi denen, ortaklaşa geliştirdikleri süperiletkenlik teorisinden dolayı"  75px   75px   1973 75px   "sırasıyla, yarı iletkenler ve süperiletkenlerdeki tünelleme olgusuna dair deneysel keşiflerinden dolayı"  75px   75px   "genel olarak Josephson etkisi olarak da bilinen, tünel engelin içindeki süperakımın özelliklerini teorik olarak öngörmesinden dolayı" 1974   "radyo astrofizik alanındaki öncül çalışmalarından dolayı: Ryle'a, özellikle açıklık sentezi tekniğinde olmak üzere, yaptığı gözlem ve icatlardan; Hewish'e ise pulsarların bulunması için oynadığı etkin rolünden dolayı"     1975 75pik   "atom çekirdeğindeki toplu hareket ve parçacık hareketi ilişkiyi keşifleri ve bu ilişkiye dayanarak atom çekirdeğinin yapısı hakkındaki teoriyi geliştirmelerinden dolayı"  75px   75px   1976 75px   "yeni bir tür ağır temel parçacığın keşfinde gösterdikleri öncül çalışmalardan dolayı"  75px   1977 75px   "manyetik ve düzensiz sistemlerin elktronik yapılarına dair temel teorik araştırmalarından dolayı"  75px   75px   1978 75px   "düşük sıcaklık fiziği alanındaki basit icatları ve keşiflerinden dolayı"  75px   "kozmik mikrodalga arka plan radyasyonunu keşiflerinden dolayı"    1979 75px   "zayıf nötr akım da dahil olmak üzere, temel parçacılar arasındaki birleştirilmiş zayıf ve elektromanyetik etkileşim teorisine olan dair katkılarından dolayı"  75px   75px   1980 75px   "nötr K mezonunlarının bozunurken gösterdikleri temel simetri ilkelerine aykırılığı keşiflerinden dolayı"  75px  1981 75px   "lazer spektroskopinin gelişiminde gösterdikleri katkılardan dolayı"  75px   75px   "yüksek çözünürlüklü elektron spektroskopisinin gelişiminde gösterdiği katkılardan dolayı" 1982   "hâl değişimleri ile ilgili kritik olgu teorisinden dolayı"  1983 75px   "yıldızların yapısı ve evriminin fiziksel süreci üzerine yaptığı teorik çalışmalarından dolayı"  75px   "evrendeki kimyasal elementlerin oluşumundaki nükleer reaksiyonların önemi üzerine yaptığı teorik ve deneysel çalışmalarından dolayı" 1984 75px   "zayıf etkileşimdeki aktarımı sağlayan W ve Z parçacıkları alanının keşfine yol açan büyük projeye yaptıkları önemli katkılardan dolayı"     1985 75px   "kuantum Hall etkisini keşfinden dolayı"  1986    "elektron optiğindeki temel çalışmaları ve ilk elektron mikroskobunu tasarlamasından dolayı"  75px   "taramalı tünelleme mikroskobu tasarımlarından dolayı" 75px   1987 75px   "seramik malzemelerdeki çığır açan süperiletkenlik buluşlarından dolayı"  75px   1988 75px   "nötrino ışın yöntemi ve müon nötrinosunu keşfederek leptonların ikili yapısını göstermelerinden dolayı"    75px   1989 75px   "ayrık salınım alanları yönteminin keşfi ve bunun, hidrojen mazeri ile diğer atom saatlerinde kullanılmasından dolayı"    "iyon tuzağı tekniğini geliştirmelerinden dolayı"   1990 75px   "parçacık fiziğindeki kuark modelinin geliştirilmesinde hayati önemi olan; protonlar ve bağ nötronlarının üzerindeki elektronların derin inelastik saçılması ile ilgili öncülük eden araştırmalarından dolayı"  75px   75px   1991 75px   "basit sistemlerdeki düzen olgusunun araştırılması için geliştirilen yöntemlerin; maddenin daha karmaşık şekilleri, özellikle de sıvı kristal ve polimerler için de uygulanabilirliğini keşfetmesinden dolayı"  1992 75px   "parçacık dedektörlerinin, özellikle de çok telli orantılı odanın keşfi ve geliştirmesiden dolayı"  1993 75px   "kütleçekimi araştırmalarında yeni olasılıkların araştırılma şansını doğuran yeni bir tür pulsar keşfetmelerinden dolayı"  75px   1994 75px   "nötron spektroskopisinin geliştirilmesi" ve "yoğunlaştırılmış maddelerdeki nötron saçılması tekniklerinin geliştirilmesine yaptığı öncü katkılardan dolayı"  75px   "nötron kırınımı tekniğinin geliştirilmesi" ve "yoğunlaştırılmış maddelerdeki nötron saçılması tekniklerinin geliştirilmesine yaptığı öncü katkılardan dolayı" 1995 75px   "tau leptonunun keşfi" ve "lepton fiziğine olan öncü deneysel katkılarından dolayı"  75px   "nötrinonun tespit edilmesi" ve "lepton fiziğine olan öncü deneysel katkılarından dolayı" 1996 75px   "helyum-3'ün süperakışkanlığını keşiflerinden dolayı"  75px   75px   1997 75px   "lazer ışığıyla atomların soğutulması ve yakalanmasına dair geliştirdikleri yöntemlerden dolayı"  75px   75px   1998 75px   "kesirli yük taşıyan uyarılmalar içeren yeni bir kuantum akışkanı biçiminin keşfinden dolayı"  75px   75px  1999 75px   "fizikteki elektrozayıf etkileşimlerin kuantum yapısını aydınlatmalarından dolayı"  75px   2000 75px   "yüksek hız ve optoelektronikte kullanılan yarı iletken heteroyapısını geliştirmelerinden dolayı"  75px     "entegre devrenin icadındaki rolünden dolayı" 2001 75px   "alkali atomlarının oluşturduğu seyrek gazlardaki Bose-Einstein yoğunlaşmasındaki başarıları ve bu yoğunlaşmanın özellikleri ile ilgili ilk temel çalışmalarından dolayı"  75px   75px   2002 75px   "özellikle kozmik nötrinoların tespiti olmak üzere, astrofiziğe yaptıkları öncü katkılarından dolayı"  75px   75px   "kozmik X ışını kaynaklarının keşfini sağlayan öncü astrofiziğe yaptığı öncü katkılarından dolayı" 2003 75px   "süperiletkenler teorisi ile süperakışkanlara yaptıkları öncü katkılardan dolayı"  75px   75px   2004 75px   "güçlü etkileşim teorisindeki asimptotik özgürlüğün keşfinden dolayı"    75px   2005 75px   "optik uyumluluğun kuantum teorisine olan katkılarından dolayı"  75px   "optik frekans tarağı dahil olmak üzere, lazere dayalı hassas spektroskopiye olan katkılarından dolayı" 75px   2006 75px   "kozmik mikrodalga arka plan radyasyonunun siyah cisim şeklini ve anizotropisini keşfettiklerinden dolayı"  75px   2007 75px   "dev manyetorezistansın keşfinden dolayı"  75px   2008 75px   "doğadaki en az 3 kuark ailesinin varlığını öngören bozuk simetrinin kökenlerini keşiflerinden dolayı"  75px   75px   "atomaltı fizikteki kendiliğinden simetri kırılması mekanizmasını keşfinden dolayı" 2009 75px   "ışığın, optik iletişimde fiberlerle aktarılması konusundaki çığır açıcı başarılarından dolayı"  75px   "bir yarı iletken görüntüleme devresi olan yük bağlaşımlı aygıt sensörünü icat etmelerinden dolayı" 75px   2010 75px   "iki boyutlu grafen malzemesine ilişkin çığır açan deneylerinden dolayı"  75px   2011 75px   "uzak süpernovaların incelenmesi sonucunda evrenin ivmelenerek genişlemesini keşiflerinden dolayı"  75px   75px   2012 75px   "tekil kuantum sistemlerinin manipülasyonu ve ölçülmesini sağlayan, çığır açan deneysel yöntemlerinden dolayı"   75px  2013 75px   "atomaltı parçacıkların kütlesinin kökenine dair anlayışımıza katkıda bulunan ve yakın zamanda CERN'in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda ATLAS ve CMS deneyleri ile tahmin edilen temel parçacığın keşfedilmesiyle teyit edilen mekanizmanın teorik keşfinden dolayı"  75px   2014 75px   "parlak ve enerji tasarrufu sağlayan beyaz ışık kaynaklarının üretilmesine olanak sağlayan verimli mavi ışık yayan diyotları keşiflerinden dolayı"  75px   75px   2015 75px   "nötrinoların kütleye sahip olduklarını gösteren nötrino salınımlarını keşiflerinden dolayı"  75px   2016 75px   "topolojik hâl değişimleri ile maddenin topolojik hâlleri üzerine yaptıkları teorik keşiflerden dolayı"  75px   75px   2017 75px   "LIGO'da yer alan dedektörlere ve kütleçekimsel dalgaların gözlenmesine olan önemli katkılarından dolayı"  75px   75px   2018 75px   "lazer fiziği alanındaki çığır açan icatlarından, özellikle de optik cımbızlar ve biyolojik sisteme uyarlamalarından dolayı"  75px   "lazer fiziği alanındaki çığır açan icatlarından, özellikle de yüksek yoğunluklu ultra kısa optik darbeleri oluşturma yöntemlerinden dolayı" 75px   2019 85px   "fiziksel kozmolojideki teorik keşiflerinden dolayı"  75px  "Güneş benzeri bir yıldızın etrafında yörüngesi olan bir Güneş dışı gezegen keşfettiklerinden dolayı" 75px   2020 75px   "kara delik oluşumunun genel görelilik teorisinin sağlam bir öngörüsü olduğunu keşfetmesinden dolayı"  75px  "galaksimizin merkezindeki süper kütleli bir kompakt nesnenin keşfinden dolayı"   2021 75px   "Dünya'nın iklimini fiziksel olarak modellemelerinden ve değişkenliğin miktarını ölçerek küresel iklim değişikliğini güvenilir bir şekilde tahmin edebilmelerinden dolayı"    75px   "atomik ölçekten gezegensel ölçeğe kadar fiziksel sistemlerdeki dalgalanmalar ve düzensizliğin etkileşimini keşfinden dolayı" 2022 75px   "dolanık fotonlarla ilgili deneyleri, Bell eşitsizliklerinin bozulduğunun gösterilmesi ve kuantum bilgi bilimindeki öncülüklerinden dolayı"  75px   75px  202375pxAnne L'Huillier "madde içerisindeki elektron dinamiklerinin incelenmesi amacıyla attosaniye ışık atımları üreten deneysel yöntemlerden dolayı"  75px Ferenc Krausz 75pxPierre Agostini2024John Hopfield"yapay sinir ağları ile makine öğrenimini mümkün kılan temel keşifler ve icatlar nedeniyle"96x96pxGeoffrey Hinton 2025 John Clarke"elektrik devresinde makroskopik kuantum mekanik tünelleme ve enerji kuantizasyonunun keşfinden dolayı"75px Michel H. Devoret John Martinis

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 




Fizik