Yurttaş Kane

Yurttaş Kane (Citizen Kane), yönetmen Orson Welles’in ilk uzun metrajlı filmidir ve pek çok eleştirmen tarafından sinema tarihinin en iyi eseri olarak görülmektedir.

1941 yılında gösterime giren film, sinema anlayışına, özellikle montaj, deep focus tekniği ve makyaj bakımdan birçok yenilikçi katkılarda bulunmuştur. Filmin sinemaya en büyük katkısı alt açının doğru bir biçimde kullanılmaya başlanmasıdır. O zamana kadar kullanılmayan alt açılar nedeniyle, tavan hiç gözükmemekte; aydınlatma amacıyla kullanılan ışıklar da burada bulunmaktaydı. Ancak bu filmin getirdiği bu yenilik sonucunda yandan aydınlatma etkili bir biçimde kullanılmaya başlanmıştır.

Genç bir gazeteci, Kane’in vefat ettiğinde sarf ettiği son söz olan Rosebud isminin anlamını çözmek için, Kane’in yakınlarıyla temas kurarak bu renkli kişiliğin geçmişine tanık olmamızı sağlamaktadır. Rosebud, filmde eksik olan yapboz parçası görevini üstlenmekte, bu sayede filme dedektiflik unsurları eklenmektedir. Orson Welles'in yaratmış olduğu Kane karakterinin, Amerikalı medya patronu William Randolph Hearst'le ortak değerlere sahip olması dikkat çekici bir noktadır.

Filmin öyküsü birçok katmandan oluşmaktadır. İktidarın doğası, karakter ve kader ilişkisi gibi kavramsal temaların yanı sıra "Amerikan rüyası" kamuoyu, siyaset, medya ve halkla ilişkiler gibi artık gündelik yaşamın biçimlendirici güçleri olan "modern yaşamın olguları" ve aralarındaki ilişkiler, bu olguların henüz yeni ortaya çıkmaya başladığı zamanlarda yaşamış, dönemin Donald Trump'ı, William Randolph Hearst'ın (1863-1951) yaşamı üzerinden anlatılmaktadır.

Bu bireysel hikâye aynı zamanda mükemmeliyetçiliğin, otoriter yönetimin (hard pazarlamanın), hazin sonuçlarını da göstermektedir. Daha sonraları, Orson Welles'in mükemmel bir film yapma konusundaki zorlayıcı çabalarının olumsuz sonuçlarını kendi hayatı ve sinema kariyeri üzerinde yaşadığı söylense de bu film hâlâ gelmiş geçmiş en iyi filmler listesinde yer almaya devam ediyor.

Film, 1942 yılında 9 dalda Akademi Ödülleri'ne aday gösterilmiş; ancak sadece en iyi senaryo dalında ödül almayı başarmıştır.

"Yurttaş Kane", 1989 yılında Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihî ve estetik olarak önemli" filmler arasına seçilerek ABD Ulusal Film Arşivi'nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

 Oyuncular 
 Oyuncu  Rol Orson Welles  Charles Foster Kane William Alland  Jerry Thompson Georgia Backus  Bertha Anderson Fortunio Bonanova  Sinyor Matiste Sonny Bupp  Charles Foster Kane III Ray Collins  Jim W. Gettys Dorothy Comingore  Susan Alexander Kane Joseph Cotten  Jedediah Leland George Coulouris  Walter Parks Thatcher Agnes Moorehead  Mary Kane Erskine Sanford  Herbert Carter Gus Schilling  Başgarson Harry Shannon  Kane'in Babası Everett Sloane  Mr. Bernstein Paul Stewart  Raymond Buddy Swan  Genç Charles Foster Kane  Ruth Warrick  Emily Monroe Norton Kane Philip Van Zandt  Mr. Rawlston

 Politik Tema 
Laura Mulvey, 1992'deki British Film Institute için kaleme aldığı monografisinde Citizen Kane'in anti-faşist temalarını araştırdı. News on the March haber filminde Kane'in Hitler ve diğer diktatörlerle vakit geçirdiği görülürken, halka savaş olmayacağını kendinden emin bir şekilde garanti etmektedir. Mulvey, filmin "Amerika Birleşik Devletleri'nde sürmekte olan müdahale ve izolasyonizm arasındaki mücadeleyi" yansıttığını yazmıştır; film, Pearl Harbor saldırısından altı ay önce, Başkan Franklin D. Roosevelt'in II. Dünya Savaşı'na girme konusunda halkın desteğini kazanmaya çalıştığı bir dönemde yayınlandı. Mulvey, "Citizen Kane'in retoriğinde", "izolasyonizmin kaderinin bir metaforla gerçekleştiğini" yazmaktadır: Kane'in kendi kaderinde, zengin ve yalnız ölmesi, Avrupa kültürü ve tarihinin artıklarıyla çevrili olması.

Gazeteci Ignacio Ramonet, filmi kamuoyu manipülasyonunun erken bir örneği ve medya holdinglerinin demokratik sürece etkisini gösteren bir güç olarak göstermiştir. Ona göre, medya patronlarının politikayı etkilemesinin bu erken bir örneği artık eskimiş durumda ve bugün "Binlerce Citizen Kane'in gücüne sahip medya grupları var." Bazıları medya patronu Rupert Murdoch'u modern bir Citizen Kane olarak adlandırmıştır.

Donald Trump'ın kariyeri ve karakteri ile Charles Foster Kane'in kariyeri ve karakteri arasında da karşılaştırmalar yapılmıştır. Citizen Kane'in Trump'ın favori filmlerinden biri olduğu ve biyografyacısı Tim O'Brien'ın Trump'ın Kane'le hayranlık duyduğunu ve kendini onunla özdeşleştirdiğini söylediği bildirilmektedir. Bir röportajda filmdeki temaların kendi yorumunu açıklayan Trump, "Kane'de zenginliğin her şey olmadığını öğreniyorsunuz, çünkü o zengindi ama mutluluğu yoktu. Gerçek hayatta, zenginliğin sizi diğer insanlardan izole ettiğine inanıyorum. Bu bir koruyucu mekanizmadır - zenginliğiniz olmasaydı, muhtemelen duvarlarınızı o kadar yüksek tutmazdınız... Belki de bunu anlayabiliyorum." şeklinde konuşmuştur.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Yurttaş Kane, IMDB 


Kategori:1941 çıkışlı dramatik filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi filmleri
Kategori:Orson Welles'in yönettiği filmler
Kategori:Gregg Toland'ın görüntülediği filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri biyografik filmleri
Kategori:İlk yönetmenlik denemesi filmler
Kategori:Konusu New York'ta geçen filmler
Kategori:1890'larda geçen filmler
Kategori:1900'lerde geçen filmler
Kategori:1910'larda geçen filmler
Kategori:1920'lerde geçen filmler
Kategori:1930'larda geçen filmler
Kategori:Kaliforniya'da çekilmiş filmler
Kategori:Gazetecilik ile ilgili eserler
Kategori:Orson Welles'in senaryosunu yazdığı filmler
Kategori:Orson Welles'in yapımcısı olduğu filmler
Kategori:En İyi Film National Board of Review Ödülü sahipleri
Kategori:RKO Pictures filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri işletme filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri yapımı siyah-beyaz filmler
Kategori:Gerçek olaylara dayanan dramatik filmler
Kategori:Narsisizm ile ilgili filmler
Kategori:Anahtarlı filmler
Kategori:En İyi Film New York Film Eleştirmenleri Birliği Ödülü sahipleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri dramatik filmleri
Kategori:Bernard Herrmann'ın müziğini yaptığı filmler