Hipoksi (tıp)

Hipoksi, beden dokularında oksijen oranının azalması ile karakterizedir.
Genel olarak, dokulara oksijen iletiminin yetersizliğini ifade eder. Hipoksi yetersiz doku perfüzyonu, metabolik bozukluklar veya oksijen kaynağı eksikliği gibi nedenlerle oluşur. Sadece kandaki yetersiz oksijen durumu için hipoksemi terimi kullanılır.

Oksijenin azalması, özellikle pilotlar için bir kaygı kaynağı oluşturur; daha alçak yüksekliklerde oksijenin azalmasının yol açtığı etkilere, genel olarak "dağ tutması" ya da "dağ çarpması" adı verilir. 2.750 m yükseklikte, solunumun derinliği ve hızı ile kalp atışının artması gibi ve baş ağrısı, baş dönmesi, dikkat toplayamama gibi belirtilere yol açar. 4.570 m'nin üstünde yargılama yeteneği bozulur ve görme bozuklukları ciddileşir. 6.400-7.000 m arasında bilinç yitimi ortaya çıkar ve hızla aşağı yükseltilere inilmez ya da hemen oksijen verilmezse, ölümle sonuçlanır.

 Nedenlerine göre hipoksi 
 Hipoksemik hipoksi 
Kandaki oksijen basıncının ve hemoglobin içindeki oksijen doygunluğunun azalması sonucu kanın yetersiz oranda oksijen taşıdığı durumlarda meydana gelir. Kendi başına bir patoloji olmakla birlikte devam ettiği takdirde oksijeni kan ile kendisine taşınan diğer dokularda da az oksijen alınmasına bağlı ayrıca bir hipoksi oluşturması pek tabiidir.İnsanlar için vücuttaki oksijen miktarı 80 mm HG’nin altına düşerse, bu hipoksemi şüphesini doğurabilir. Eğer seviye 60 mm Hg’nin altına inerse, bu durum ciddi bir hipoksemi vakası olarak kabul edilir.

 Hipemik hipoksi 
Bir diğer adı da anemik hipoksidir. Oluşan anemik durumlarda dolaşımdaki hemoglobin miktarının azalması ister eritrosit azalması ile meydana gelmiş olsun ister hemoglobin yetersizliği ile, sonuç olarak oksijen taşınımının sekteye uğraması sonucu meydana gelir.

Hastalarda arteriyal oksijen basıncı azalır ve bu nedenle dokulardaki oksijen basıncı da düşer. Karbonmonoksit zehirlenmelerinde olduğu gibi hemoglobinopati ve methemoglobinemi sonucu yeterli miktarda hemoglobine rağmen bile mevcut olan hemoglobin düzeyi işlevsiz kalabilir ve oksijen dokulara taşınamayabilir.

 Durgun hipoksi 
Diğer isimleri dolaşım hipoksisi ve stagnant hipoksidir.
Oksijen basıncı ve hemoglobin yoğunluğu kabul edilebilir bir seviyedeyken belirli bir bölgeye yeterince kan gidememesinden veya kalp debisinin düşük olmasından dolayı kan akımının yetersiz kalması sonucu tüm vücuda yeteri kan gidememesi durumlarında oluşur.

 Histotoksik hipoksi 
Dokuya yeterli oksijen iletimi gerçekleştiği halde dokuların oksijeni kullanamaması sonucu meydana gelir. Bu durum, siyanür zehirlenmeleri, karbonmonoksit zehirlenmeleri, hidrojen sülfür zehirlenmeleri ve sepsise bağlı mitokondriyal fonksiyon bozukluğunda görülür.

 Metabolik hipoksi 
Hücresel oksijen tüketiminde bir artış olduğunda meydana gelir. Kandaki oksijen basıncı ve taşınımı yeterli olduğu ve de dokuların oksijen alımı ve oksijen kullanımı gerçekleşmesine rağmen sepsiste olduğu gibi dolaşım için gerekli olan oksijen ihtiyacı karşılanamaması durumudur. Genellikle metabolik hızın yükselmesi durumlarında gözlemlenir.

 Ayrıca bakınız 
 hipoksemi
 Anoksi
 İrtifâ hastalığı
 Hipoksifili

 Kaynakça 

Kategori:İnsan hastalıkları
Kategori:Oksijen
Kategori:Havacılık tıbbı
Kategori:Dolaşım fizyolojisi
Kategori:Dağcılık ve sağlık