Türkiye'deki Dünya Mirasları listesi

1972 yılında imzalanan UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi ile Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), kültürel veya doğal miras açısından önem taşıyan yerler olan Dünya Mirasları kavramını tanımladı. Doğal özellikler (fiziksel ve biyolojik oluşumlardan oluşur), jeolojik ve fizyografik oluşumlar (tehdit altındaki hayvan ve bitki türlerinin yaşam alanları dahil) ve bilim, koruma veya doğal güzellik açısından önemli olan doğal alanlar doğal miras olarak tanımlanır. Türkiye'nin, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına İlişkin Sözleşme'yi 16 Mart 1983'te onaylamasıyla ülkedeki alanlar listeye dahil edilmiştir.

Türkiye'deki 22 alan Dünya Mirası listesinde, 79 alan ise ise geçici listede bulunur. Listeye eklenen ilk yerler 1985'te Dünya Miras Komitesinin 9. oturumunda kayıt altına alınan İstanbul'un Tarihî Alanları, Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'ydı. En son olarak 2025'te Sardes ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri listeye dâhil edildi. Bu alanlarda 20'si kültürel, ikisi karma alandır.

 Dünya Mirasları listesi 
UNESCO, alanları on kritere göre listelemektedir; Her alan kriterlerden en az birini karşılaması gerekir. i'den vi'ye kadar olan kriterler kültüreldir ve vii'den x'e kadar olan kriterler doğaldır.

 Ad Fotoğraf İl(ler) Tescil edildiği yıl  Açıklamalar Kaynak Afrodisias 150x150pik Aydın 2017 1519; ii, iii, iv, vi(kültürel) 2009'da geçici listeye girmişti.İki ögesi vardır: 1) Afrodisias Antik Kenti, 2) Eski Mermer Ocakları  Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri 150px Afyonkarahisar, Ankara, Eskişehir, Kastamonu, Konya 2023 1694; ii, iv(kültürel) 2018'de geçici listeye girmişti.Beş ögesi vardır: 1) Afyonkarahisar Ulu Camii, 2) Arslanhane Camii, 3) Eşrefoğlu Camii, 4) Mahmut Bey Camii, 5) Sivrihisar Ulu Camii  Ani Arkeolojik Alanı 150x150pik Kars 2016 1518; ii, iii, iv(kültürel) 2012'de geçici listeye girmişti.  Arslantepe Höyüğü 150px Malatya 2021 1622; iii(kültürel) 2014'te geçici listeye girmişti.  Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu 150px Bursa 2014 1452; i, ii, iv, vi(kültürel) 2000'de geçici listeye girmişti.Sekiz ögesi vardır: 1) Hanlar Bölgesi ve Orhan Gazi Külliyesi 2) Orhan Gazi ve Osman Gazi türbeleri, 3) Hüdavendigar Külliyesi, 4) Eski Kaplıca Hamamı (Hüdevandigar Külliyesi'nin hamamı), 5) Yıldırım Külliyesi, 6) Yeşil Külliye, 7) Muradiye Külliyesi, 8) Cumalıkızık  Çatalhöyük Neolitik Alanı 150x150pik Konya 2012 1405; iii, iv(kültürel) 2009'da geçici listeye girmişti.  Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası 150px Sivas 1985 358; i, iv(kültürel)   Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı 150px Diyarbakır 2015 1488; iv(kültürel) 2000'de geçici listeye girmişti.  Efes 150px İzmir 2015 1018; iii, iv, vi(kültürel) 1994'te geçici listeye girmişti. 2001'deki başvurusu ertelenmişti.Dört ögesi vardır: 1) Çukuriçi Höyüğü, 2) Efes Antik Kenti, 3) Ayasuluk Tepesi, Artemis Tapınağı ve Orta Çağ Yerleşimi, 4) Meryem Ana Evi  Gordion 150px Ankara 2023 1669; iii(kültürel) 2012'de geçici listeye girmişti.  Göbeklitepe 150px Şanlıurfa 2018 1572; i, ii, iv(kültürel) 2011'de geçici listeye girmişti.  Göreme Millî Parkı ve Kapadokya 150px Nevşehir 1985 357; i, iii, v, vii(karma) Yedi ögesi vardır: 1) Göreme Millî Parkı, 2) Karain alanı, 3) Karlık alanı, 4) Yeşilöz alanı, 5) Soğanlı alanı, 6) Kaymaklı Yer Altı Şehri, 7) Derinkuyu Yer Altı Şehri  Hattuşa: Hitit Başkenti 150px Çorum 1986 377; i, ii, iii, iv(kültürel) Dört ögesi vardır: 1) Hattuşa [ve İbikçam Ormanı], 2) Yazılıkaya (kaya tapınağı), 3) Kayalıboğaz (ileri karakol), 4) Osmankayası (kaya mezarlığı)2006'da miras alanının adı değiştirildi.  Hierapolis-Pamukkale 150x150pik Denizli 1988 485; iii, iv, vii(karma)   İstanbul'un Tarihî Alanları 150px İstanbul 1985 356; i, ii, iii, iv(kültürel) Dört ögesi vardır: 1) Zeyrek Camii ve çevresi, 2) Süleymaniye Camii ve çevresi, 3) Sultanahmet ve çevresi (Ayasofya, Küçük Ayasofya, Sultanahmet Camii, Sultanahmet Meydanı, Topkapı Sarayı ve Haseki Hamamı), 4) İstanbul Kara Surları  Ksanthos-Litoon 150x150pik Antalya, Muğla 1988 484; ii, iii(kültürel)   Nemrut Dağı 150x150pik Adıyaman 1987 448; i, iii, iv(kültürel)   Pergamon Çok Katmanlı Kültürel Peyzajı 150x150pik İzmir 2014 1457; i, ii, iii, iv, vi(kültürel) 2011'de geçici listeye girmişti.Dokuz ögesi vardır: 1) Akropol, 2) Kybele Kutsal Alanı, 3-9) çevresindeki yedi adet tümülüs  Safranbolu Şehri 150px Karabük 1994 614; ii, iv, v(kültürel) 1992'deki başvurusu ertelenmişti.Üç ögesi vardır: 1) Çukur, 2) Kıranköy, 3) Bağlar  Sardes ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri 150px Manisa 2025 1731; iii(kültürel) 2013'te geçici listeye girmişti.İki ögesi vardır: 1) Sardes, 2) Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri  Selimiye Camii ve Külliyesi 190x190pik Edirne 2011 1366; i, iv(kültürel) 2000'de geçici listeye girmişti.  Troya Arkeolojik Alanı 150px Çanakkale 1998 849; ii, iii, vi(kültürel)  

 Geçici liste 
Dünya Mirası listesinde yer alan alanlara ek olarak, üye devletler aday göstermeyi düşünebilecekleri geçici alanların bir listesini de tutabilirler. Dünya Mirası listesine aday göstermeler, yalnızca alanın daha önce geçici listede yer alması durumunda kabul edilir. Türkiye'nin Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yetmiş dokuz tane varlığı bulunmaktadır. Bunlardan yetmiş ikisi kültürel, üçü doğal, dördü karma alandır. Liste en son 11 Nisan 2025'te güncellendi.

 Ad Fotoğraf İl(ler) Listelendiği yıl UNESCO kriterleri Açıklamalar Kaynak Ahi Evran Türbesi 150px Kırşehir 2014 iii, vi(kültürel)  Ahlat Selçuklu Mezarlığı 150px Bitlis 2000 i, iii(kültürel)   Aizanoi 150px Kütahya 2012 ii, iv(kültürel)   Akdamar Kilisesi 150px Van 2015 i, ii, iii, iv, vi(kültürel)  Alahan Manastırı 150px Mersin 2000 i, iii, iv(kültürel)   Alanya 150px Antalya 2000 iii, iv(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2011'de ve 2013'te hazırlanan adaylık dosyaları, Türkiye'nin isteğiyle geri çekildi.  Anadolu Selçuklu Medreseleri 150px Erzurum, Kayseri, Kırşehir, Konya, Sivas 2014 ii, iv(kültürel) Buruciye Medresesi, Cacabey Medresesi, Çifte Medrese, Çifte Minareli Medrese (Erzurum), Çifte Minareli Medrese (Sivas), Gök Medrese, İnce Minareli Medrese, Karatay Medresesi, Sahabiye Medresesi, Yakutiye Medresesi  Anadolu Türk Mirasının Erken Dönemi: Niksar, Danişmendliler Beyliği'nin Başkenti 150px Tokat 2018 ii, iv, vi(kültürel)   Anavarza Antik Kenti 150px Adana 2014 iii, iv, vi(kültürel)   Ankara: Modern Bir Cumhuriyetin Planlaması ve İnşası 150px Ankara 2025 ii, iv, vi(kültürel)   Ashâb-ı Kehf Külliyesi 150px Kahramanmaraş 2015 iii, vi(kültürel)   Aspendos Antik Kenti Tiyatrosu ve Su Kemerleri 150px Antalya 2015 i, ii, iv(kültürel)   Assos Antik Kenti 150px Çanakkale 2017 iii, iv, vi(kültürel)   Ayvalık Endüstriyel Peyzajı 150px Balıkesir 2017 iii, v(kültürel)   Aziz Petrus Kilisesi 150px Hatay 2011 iii, vi(kültürel)  Ballıca Mağarası Tabiat Parkı 150px Tokat 2019 vii, viii(doğal)   Basilica Therma 150px Yozgat 2018 iv(kültürel)  Beçin Orta Çağ Kenti 150px Muğla 2012 ii(kültürel)  Beypazarı Tarihî Kenti 150px Ankara 2020 iii(kültürel)   Birgi Tarihî Kenti 150px İzmir 2012 ii, iv(kültürel)   Bodrum Kalesi 150px Muğla 2016 ii, iii, iv(kültürel)   Ceneviz Ticaret Yolu'nda Akdeniz'den Karadeniz'e Kadar Kale ve Surlu Yerleşimleri 150px Aydın, Bartın, Düzce, İstanbul, İzmir, Sinop 2020 ii, iv(kültürel) İlk olarak 2013'te Akçakoca Kalesi, Amasra Kalesi, Çandarlı Kalesi, Foça Kalesi, Galata Kulesi, Sinop Kalesi, Yoros Kalesi ile miras alanı oluşturuldu. Daha sonra 2020'de Çeşme Kalesi, Güvercinada Kalesi ve Kuşadası Surları geçici miras alanına eklendi.  Çanakkale ve Gelibolu I. Dünya Savaşı Alanları 150px Çanakkale 2014 vi(kültürel)   Dağlık Frigya 150px Afyonkarahisar, Eskişehir, Kütahya 2015 ii, iii, iv(kültürel)   Denizli-Doğubayazıt Güzergâhındaki Selçuklu Kervansarayları 150px Ağrı-Denizli 2000 ii, iii, iv(kültürel) Ağzıkara Han, Akbaş Hanı, Akhan Kervansarayı (Aksaray), Akhan Kervansarayı (Denizli), Altunapa Hanı, Cibci Han, Eğirdir Han, Elikesik Han, Ertokuş Hanı, Gedik Han, Hacı Bekir Han, Han Camisi Hanı, Kantarmış Hanı, Kargı Han, Kavak Hanı, Kireli Hanı, Köprüköyü Hanı, Kuruçeşme Han, Lala Han, Latif Hanı, Mamahatun Kervansarayı, Mugar Hanı, Obruk Hanı, Okla Han, Öresin Han, Pervane Hanı, Pınarbaşı Hanı, Sadettin Hanı, Sikre Han, Sultan Han (Aksaray), Sultan Han (Kayseri), Sünnetli Han, Şahruh Köprüsü Hanı, Zincirli Han   Eflatunpınar: Hitit Su Anıtı 150px Konya 2014 iii, iv, vi(kültürel)   Gaziantep'teki Yer Altı Su Yapıları: Livaslar ve Kasteller 150px Gaziantep 2018 iii, iv(kültürel) Altı ögesi vardır.  Güllük Dağı Millî Parkı ve Termessos 150px Antalya 2000 ii, iii, v, viii, ix, x(karma)   Hacı Bayram Camii ve Çevresi 150px Ankara 2016 iv, vi(kültürel)   Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi 150px Nevşehir 2012 iii, vi(kültürel)   Harput Tarihî Kenti 150px Elazığ 2018 iii, iv, vi(kültürel)   Harran ve Şanlıurfa 150px Şanlıurfa 2000 i, ii, iii, iv(kültürel)    Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları 150px Amasya 2015 iii, vi, vii(karma)   Hekatomnos Anıt Mezarı ve Kutsal Alanı 150px Muğla 2012 i, iii, iv(kültürel)   II. Bayezid Külliyesi 150px Edirne 2016 ii, iv, vi(kültürel)   İshak Paşa Sarayı 150px Ağrı 2000 i, iii, iv(kültürel)   İsmail Fakirullah Türbesi 150px Siirt 2015 iv, vi(kültürel)  İvriz Kültürel Peyzajı 150px Konya 2017 ii, iii, iv(kültürel)   İzmir Tarihî Liman Kenti 150px İzmir 2020 ii, iii, iv(kültürel)   İznik 150px Bursa 2014 ii, iii, v(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2024'te hazırlanan adaylık dosyası, Türkiye'nin isteğiyle geri çekildi.  Justinianus Köprüsü 150px Sakarya 2018 iii, iv(kültürel)   Karain Mağarası 150px Antalya 1994 iii, vi(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2001'de yapılan başvuru, Dünya Miras Komitesi tarafından ertelendi.   Karatepe-Aslantaş Antik Kenti 150px Osmaniye 2020 ii, iii, iv(kültürel)   Kaunos Antik Kenti 150px Muğla 2014 i, ii, iii, iv(kültürel)   Kekova 150px Antalya 2000 ii, iii, vii, ix(karma)   Kemaliye Tarihî Kenti 150px Erzincan 2021 v, viii(karma) Kemaliye kent merkezi ve Karanlık Kanyon'dan oluşmaktadır.  Kızılırmak Deltası ve Kuş Cenneti 150px Samsun 2016 vii, x(doğal) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2018'de hazırlanan adaylık dosyası, Türkiye'nin isteğiyle geri çekildi.  Kibira Antik Kenti 150px Burdur 2016 iii, iv(kültürel)  Konya: Selçuklu Başkenti 150px Konya 2000 i, ii, iv(kültürel)    Koramaz Vadisi  Kayseri 2020 v(kültürel)  Korikos Antik Kenti 150px Mersin 2014 ii, iii, iv(kültürel)  Kültepe-Kaniş Arkeolojik Alanı 150px Kayseri 2014 ii, iii(kültürel)   Laodikya Antik Kenti 150px Denizli 2013 ii, iii, iv(kültürel)  Likya Uygarlığı Antik Kentleri 150px Antalya, Muğla 2009 iii, iv(kültürel)   Malabadi Köprüsü 150px Diyarbakır 2016 iii, iv, vi(kültürel)   Mamure Kalesi 150px Mersin 2012 iv, v(kültürel)  Mardin Kültürel Peyzajı 150px Mardin 2000 ii, iii, iv(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2003'te yapılan başvuru, Türkiye'nin isteğiyle incelenmedi.  Midyat ve Çevresindeki (Tur Abdin) Geç Antik ve Orta Çağ Kilise ve Manastırları 150px Mardin 2021 iii, iv, vi(kültürel) Mor Sobo Kilisesi, Meryem Ana Kilisesi, Deyrüzzaferân Manastırı, Mor Gabriel Manastırı, Mor Abai Manastırı, Mor Loozor Manastırı, Mor Yakup Manastırı, Mor Kuryakos Kilisesi, Mor İzozoel Kilisesi  Mudurnu Tarihî Ahi Kenti 150px Bolu 2015 ii, iv(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 2018'de hazırlanan adaylık dosyası, Türkiye'nin isteğiyle geri çekildi.  Niğde'nin Tarihî Anıtları 150px Niğde 2012 ii(kültürel)   Noel Baba Kilisesi 150px Antalya 2000 iii, iv(kültürel)    Nuruosmaniye Camii 150px İstanbul 2016 ii, iii, iv(kültürel)   Odunpazarı Tarihî Kent Merkezi 150px Eskişehir 2012 iii, vi(kültürel)   Perge Antik Kenti 150px Antalya 2009 ii(kültürel)   Priene Antik Kenti 150px Aydın 2018 ii, iii, iv, vi(kültürel)   Sagalassos Antik Kenti 150px Burdur 2009 ii, iii(kültürel)   St. Paul Kilisesi, St. Paul Kuyusu ve Çevresi 150px Mersin 2000 ii, iii, iv(kültürel)   Stratonikeia Antik Kenti 150px Muğla 2015 ii, iv(kültürel)   Sümela Manastırı 150px Trabzon 2000 i, iii(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için 1989'da yapılan başvuru, Dünya Miras Komitesi tarafından ertelendi.   Titus Tüneli 150px Hatay 2014 i, iv(kültürel)   Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Alanı  150px Aksaray, Ankara, Konya 2013 vii, viii, x(doğal)   Uzun Köprü 150px Edirne 2015 iii, iv(kültürel)   Van Kalesi, Höyüğü ve Tarihî Van Şehri 150px Van 2016 ii, iii, iv, vi(kültürel)   Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi 150px Gaziantep 2012 ii, iii(kültürel)   Yıldız Sarayı Kompleksi 150px İstanbul 2015 ii, iii, iv(kültürel)   Yivli Minare 150px Antalya 2016 ii, iv(kültürel)   Zerzevan Kalesi ve Mithraeum 150px Diyarbakır 2020 iii, iv, vi(kültürel) Dünya Mirası olarak tescil edilmesi için yapılan başvuru, 2026'da incelenecek.  Zeugma Arkeolojik Siti 150px Gaziantep 2012 ii, iii, iv(kültürel)   Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup Kilisesi 150px Mardin 2014 iii, iv(kültürel)  

 Konumlar 

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye'nin Somut Olmayan Kültürel Mirasları listesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 UNESCO - Türkiye 
 UNESCO Türkiye Millî Komisyonu - Dünya Miras Listelerinde Türkiye 
 Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü - Dünya Miras Geçici Listesi 


Dünya Mirası
Kategori:Dünya Mirası listeleri