Behzat Butak

Behzat Hâki Butak (16 Ekim 1889, Bursa -  26 Ekim 1963, İstanbul), Türk tiyatro oyuncusuydu.

Cumhuriyet döneminde Türk tiyatrosunun en önemli isimlerinden birisi olan sanatçı, tiyatro çevrelerinde “Büyük Behzad” veya “Baba Behzad” olarak tanındı. Darülbedayi Osmani’nin (Şehir Tiyatroları) ilk katılımcılarından biri idi. Bu kurumda oyuncu, yönetmen, yönetici, dekoratör, turne düzenleyicisi, mâlî koordinatör olarak hizmet verdi. Tansu Bele, Tiyatromuzun Behzad Baba’sını Saygıyla Anıyoruz, Sanathayati.tv 06.10.2014  Kayseri Gülleri başlıklı oyundaki Bodos Ağa rolü ile ünlendi. Tiyatroculuğunun yanı sıra 36 filmde çeşitli roller alarak sinema oyunculuğu yaptı.

Eski para koleksiyonu yapan sanatçı, Türk nümismatik tarihi açısından önemli isimler arasında yer alır.

 Hayatı 
1889 yılında Bursa'da doğdu. Babası Bursa Islahhanesi Başkâtibi  Halil Hâki Bey idi. 
Tiyatroyla ilk karşılaşması Mihaliç'e gelen "Gavril Tiyatro ve Cambaz Kumpanyası"nı seyretmesiyle oldu.

1906'da babasının ölümü üzerine İstanbul'a giderek Mercan İdadisi'ne girdi. Namık Kemal'in yapıtlarını getirdiği için okuldan uzaklaştırılınca ve Ticaret Okulu'na  geçti. Resim ve tiyatroya ilgi duyuyordu. Hem ressam, hem de orta oyuncusu olan Ressam Muazzez'den resim Vahram Papazyan'dan oyunculuk dersleri aldı.

1908 Temmuz’unda amatör bir orta oyunu temsiline çıkarak tiyatro yaşamına ayak bastı. Hayatının ilk rolü: “Kavuklu arkası” idi.  Ardından Muazzez'in kurduğu "Sahne-i heves" adlı toplulukla profesyonel oldu. Aynı yıl Sanayi-i Nefise Mektebi'ne girerek orada bir tiyatro meydana getirdi. Şehzadebaşı'nda Letafet Apartmanı karşısında "Osmanağa" tiyatrosunda Victor Hugo'dan çevrilen "Ancelo Mari Piyer" piyesini oynadılar. Seyirci bulamayan grup dağılmak zorunda kaldı.
küçükresim|upright=1.18|21 Mart 1933 tarihli Cumhuriyet gazetesinde Behzat Haki Bey.
1909 yılında Hariciye Nezareti Behzat'ın da içinde bulunduğu dört kişilik bir öğrenci grubunu, elektrik mühendisliği eğitimi için İtalya'ya gönderdi. Ancak gittikleri fabrika grevde olduğundan eğitim göremediler. Behzat, iki aylık süre içinde Roma ve Napoli’deki tiyatroları inceledi.

İstanbul’a dönüşünde "Darüttemsili Osmani” grubunda yer aldı. Fazıl Reşit ve Aktör Hüseyin Kâni Bey'in yazdıkları "Ramses" piyesinde "Kahin" rolünü oynadı. Abdürrezzak Abdi Efendi'den Tulûat tekniklerini öğrendi. Ardından Şark Dram Kumpanyası’na girdi. 1910'da Otello Kâmil ve Komik Ali Rıza Efendi'nin de bulunduğu bir toplulukla Karadeniz turnesine çıktı, ancak Giresun'da saldırıya uğradı ve canını kurtarabilmek için gizlice bir gemiye binip İstanbul'a kaçtı.

1912’de çıkan Balkan Harbi’ne gönüllü katıldı. Döndüğünde çeşitli tiyatro topluluklarında kısa süreli çalıştı. Bir oyunu oynamaya giderken Mahmud Şevket Paşa'nın suikast anını gördü.

Sigmund Weinberg'ün talebi üzerine 1914'te başlanan Himmet Ağa'nın İzdivacı filminde rol aldı. Aynı yıl Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk konservatuvarı olan Darülbedâyi'nin kurulması üzerine sınavlara girip kazandı. Ancak I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine savaşa gönüllü katıldı. Çanakkale cephesi’nde savaştı ve kolundan yaralandı.

Mütarekeden sonra yeniden Darülbedâyi çalışmalarına katıldı. “Kayseri Gülleri” oyunundaki “Bodos Ağa” rolü ile büyük ün kazandı.  1920 de Raşit Rıza Samako ve İbnürrefik Ahmet Sekizinci'in kurdukları "Yeni Sahne''ye geçti. Raşit Rıza'nın kurduğu ''Türk Tiyatrosu''nda çalıştı. 1923 yılında tekrar Darülbedayi'ye döndü. Bu süreç içerisinde Ahmet Fehim, Galip Arcan, M. Kemal Küçük, Vasfi Rıza Zobu ve Bedia Muvahhit gibi isimlerle aynı sahneyi paylaştı. Ardından uzunca bir süre Muhsin Ertuğrul'la beraber çalıştı. Ertuğrul, anılarında kendisi için “Ne yaparsa yapsın, yapılması gerekenin en iyisini yapmıştır ve yapacaktır, sahne dışındaki yaşamında da her yaptığı işi kılı kırk yararcasına inceleyerek başarırdı'' demiştir.

1928 de Darülbedayi'e dönen sanatçı hayatının sonuna kadar bu kurumda çalışıp, değişik karakterleri canlandırdı. "Pinti" piyesindeki "Yahudi Azarya", "Venedikli Tâcir"deki "Şaylok" ve nihayet "Mum Söndü"deki "Şetaret Bacı" sanat hayatının en unutulmaz rolleri oldu.

Savaştan sonra Himmet Ağa'nın İzdivacı filmi ile yeniden kamera önüne geçen sanatçı; Leblebici Horhor filmi ile ününe ün kattı.

Sedef kakmacılığından, cilt tezhibine, mozaikçilikten çiniciliğe kadar pek çok sanat dalına ilgi ve yeteneği vardı. Bir süre Beyoğlu'ndaki Butak Pastanesi'''ni işletti. Para koleksiyonerliği yapan sanatçı, Türk nümismatik tarihi açısından önemli isimler arasında yer alır. Zahir Güvemli'nin aracılığıyla “Resimli Türk Paraları" (1947) isminde Nümizmatik bir kitap yayımlamıştır.

Son olarak 1960 yılında Tepebaşı Dram Tiyatrosu’nda Aydın Gün’ün kurduğu İstanbul Operası’nda sözlü rol aldı. 1962’de Yıldız Kenter ile birlikte İlhan İskender Tiyatro Ödülü’nü kazandı. 1963 yılında hayatını kaybetti. Suat Taşer ölümünden sonra Cumhuriyet gazetesindeki köşe yazısında “Aktörün ölümü yıldız kaymasına ne kadar benziyor! Kayma sırasında hızla uzanan ışıktan bir yol, sonra hemen ardından, hiçbir şey olmamış gibi kopkoyu, zifiri bir karanlık... ”'' diye yazıyordu.

 Filmografisi 
+  Yıl İsim Rol Notlar 1917 Bican Efendi Vekilharç   1918 Himmet Ağa'nın İzdivacı   1919 Mürebbiye Tosun Ağa  1921 Bican Efendi'nin Rüyası   1921 Bican Efendi Mektep Hocası   1922 Boğaziçi Esrarı / Nur Baba   1922 İstanbul'da Bir Facia-i Aşk   1923 Leblebici Horhor Leblebici Horhor  1923 Ateşten Gömlek   1924 Sözde Kızlar   1928 Ankara Postası   1931 İstanbul Sokaklarında   1932 Kaçakçılar   1932 Bir Millet Uyanıyor   1933 Leblebici Horhor Ağa   1933 Karım Beni Aldatırsa   1934 Aysel Bataklı Damın Kızı   1938 Aynaroz Kadısı   1939 Allahın Cenneti   1941 Kahveci Güzeli   1942 Kıskanç   1945 Yayla Kartalı   1946 Kızılırmak-Karakoyun   1946 Domaniç Yolcusu / Unutulan Sır   1946 Sonsuz Acı   1948 Harmankaya   1950 Zülfikârın Gölgesinde   1951 İstanbul Kan Ağlarken   1952 Yavuz Sultan Selim Ağlıyor   1954 Paydos   1954  Bozkurt Obası   1955 Son Beste Mustafa   1959  Ölmeyen Aşk   1962 Billur Köşk   1963 Bahçevan Tahir Baba  

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:1889 doğumlular
Kategori:Bursa doğumlu oyuncular
Kategori:1963'te ölenler
Kategori:Türk erkek tiyatro oyuncuları
Kategori:Türk erkek sinema oyuncuları
Kategori:İstanbul Şehir Tiyatroları sanatçıları
Kategori:I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı askerleri
Kategori:Türk müzeciler ve koleksiyoncular
Kategori:Osmanlı erkek tiyatro oyuncuları
Kategori:Yeşilçam oyuncuları