Camiye çevrilen kiliseler listesi

Aşağıda camiye dönüştürülmüş kiliselerin bir bölümü bulunmaktadır. Eğik olarak yazılan isimler günümüzde artık cami olarak kullanılmamaktadır.

Arnavutluk
 Fatih Sultan Mehmed Camii, İşkodra - San Stefan kilisesi Osmanlı zamanında camiye dönüştürülmüştür

Birleşik Krallık
 New Peckham Mosque, Londra

 Bosna-Hersek 
küçükresim|upright=0.68|Fetih Camii, eski Katolik kilisesidir
 Fetih Camii - Bihać şehrinde bulunan bir cami ve eski Katolik kilisesidir.

 Hollanda 
upright=0.68|sağ|küçükresim|Amsterdam'daki Fatih Camii
 Fatih Camii, Amsterdam - eski ismi ile Sint-Ignatiuskerk
 Sultanahmet Moskee, Utrecht - eski ismi ile Noorderkerk
 Stichting Turkse Moskee, Weert - eski ismi ile Klooster van de Paters van de Heilige Geest

İrlanda
upright=0.68|sağ|küçükresim|Dublin Camii
 Dublin Camii, Dublin - eski ismi ile Donore Presbiteryen Kilisesi

 Karadağ 
 Crkva-Džamija, Ülgün - Eski ismi ile St. Maria Kilisesi. Venedikliler tarafından yapılan kilise osmanlı zamanında camiye çevrilmiş, günümüzde ise içinde bir müze barındırır

 Kıbrıs Cumhuriyeti 
upright=0.68|sağ|küçükresim|Lala Mustafa Paşa Cami, aslen Katolik katedrali
upright=0.68|sağ|küçükresim|Azize Katerina Kilisesi (günümüzde Haydarpaşa Camii) Kıbrıs'ta Fransızlardan kalma gotik mimariye önemli bir örnektir
 Tuzla Camii, Larnaka
 Haydarpaşa Camii - Lefkoşa'da 14. yüzyılda katolik katedrali olarak inşa edilen yapı 1571'de Osmanlıların Kıbrıs'ı fethinden sonra camiye çevrilmiştir.
 Selimiye Camii, Lefkoşa - 13. yüzyılda yapılan kilise Kıbrıs'ın fethinin ardından fethin ardından camiye çevrilmiştir.
Yeni Cami - Lefkoşa'da kiliseden çevrilen camiler arasında yer almaktadır. Yeni Cami, geniş ana mekanı, cemaat yeri revakları ile dikkati çekmektedir. Minare, ana yapıdan ayrı olup, etrafında bir takım yapı izleri taşımaktadır. Muhtemelen, minare etrafındaki esas cami yapısı bir sebeple yıkılmış ve yakında bulunan şimdiki binadan faydalanılmıştır. Yapıya bağlı türbe binaları ve mezarlar dikkati çekmektedir.
 Lala Mustafa Paşa Cami - Mağusa'daki yapı 1571'den sonra camiye çevrilmiştir.
 Sinanpaşa Camii, Mağusa - diğer adı ile San Peter ve Paul Kilisesi

 Türkiye 
 Adana 
 Yağ Camii - Adana'daki dinî yapı 1501 yılında camiye çevrilmiştir.

 Alaçatı 
upright=0.68|sağ|küçükresim| Alaçatı Pazaryeri Camii
 Alaçatı Pazaryeri Camii eski ismi ile Ayios Konstantinos Rum Kilisesi.

 Aliağa 
 Balaban Paşa Camii

 Amasra 

 Fatih Camii
 Küçük Kilise - günümüzde kültür evi

 Antalya 
 Kesik Minare Camii - Veya diğer ismi ile Şehzade Korkut Camii

 Arnavutköy 
 Osmanlı Camii
 Arnavutköy Boğazköy Camii

 Ayvalık 

upright=0.68|sağ|küçükresim|Ayvalık‘taki Saatli Camii ve Çınarlı Camii

 Çınarlı Camii
 Hayrettin Paşa Camii
 Saatli Camii - eski adı ile Ayos İanni (῞Αγιος ᾿Ιωάννης) Kilisesi

upright=0.68|sağ|küçükresim|İznik’teki Ayasofya

 Bursa 
 Ayasofya - 7'nci yüzyılda inşa edilen kilise, 787 yılında Hristiyanlıkla ilgili önemli kararların alındığı 7. konsile ev sahipliği yapmıştır. 1331'te Orhan Gazi, İznik'i fethetmesinden sonra camiye dönüştürdü. 1935'te restorasyon sonrası müze olarak kullanılan yapı, 6 Kasım 2011 tarihinde yeniden camiye dönüştürüldü.

 Didim 
 Hisar Camii - Yapı 1830'lu yıllarda Rumlar tarafından bir Ortodoks kilisesi olarak inşa edilmiştir ve 1924 mübadelesiyle bölgeyi terk etmelerinin ardından camiye çevrilmiştir.

 Diyarbakır 
 Ulu Cami - 639 yılında Diyarbakır'a egemen olan Müslüman Araplar tarafından şehrin merkezindeki en büyük mabedin (Martoma Kilisesi) camiye çevrilmesiyle oluşturulmuştur.
upright=1|küçükresim|right|Diyarbakır Ulu Cami

upright=1|küçükresim|right|Tipik kilise mimarilerinde bulunan doğu giriş kapısı. Diyarbakır Ulu Cami

 Kocaköy Ulu Cami - Anadolunun en eski mescitlerinden biri olduğu 1355 tarihli bir onarım kitabesinden anlaşılmaktadır. İlçenin sakinlerine göre önceleri kilise veya pagan tapınağı olduğu, sonra camiye tahvil edildiği düşünülmektedir.

 Enez 

 Fatih Camii - Ayasofya Camii adı altında da geçiyor

 Erzurum 

 Fetih Camii - eski adı ile Demirciler Kilisesi

 Gaziantep 
 Kurtuluş Camii

Gemlik

 Balık Pazarı Camii - Eski ismi ile Paragia-Pazariotissa kilisesi

 Gümüşhacıköy (Amasya) 
 Gümüş Maden Cami

 İstanbul 

 Alemdağ Vakıf Camii
 Arap Camii - Eski adıyla Aziz Dominik katedrali ve Aziz Pavlus şapeli Galata'dadır. Fetihten sonra camiye çevrilmiştir
 Atik Mustafa Paşa Camii - Camiye çevrilmeden önceki adı bilinmemektedir. Ayvansaray semtindeki yapı II. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiştir.
 Ayasofya - Bugünkü haliyle I. Justinianus tarafından 6. yüzyılda yaptırılan kilise Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesinden hemen sonra camiye çevrilmiştir. Minarelerden ilkini yaptırdı. İkinci minareyi II. Beyazıt, birincinin yerine yenisini II. Selim, diğer iki minareyi III. Murad yaptırmıştır. Minber, mihrab, mahfiller, levhalar eklenmiştir. Güneydoğusunda padişah ve yakınlarının türbeleri vardır. I. Mahmut döneminde külliye olmuştur. Abdülmecid döneminde Kazasker Mustafa Efendi hattıyla Allah, Muhammed, Ali, Ömer, Osman, Ebubekir, Hasan, Hüseyin levhaları asılmış, dış duvarlar sarı kırmızıya boyanmıştır. 1 Şubat 1935'te müze olmuştur. Ardından 10 Temmuz 2020 tarihinde yeniden camiye çevrildi.
 Bahçeköy Merkez Camii - Camii, 1977'de alanda mevcut bulunan kilise duvarları arasına inşa edilmiştir.
 Başıbüyük Merkez Camii - Cami 1426 yılında kilise olarak yapılmış, 1900'lü yılların başında Süreyya İlmen tarafından cami olarak yeniden inşa edilmiştir.
 Balaban Ağa Camii - 5. ya da 6. yüzyılda bir anıt mezar olarak inşa edilen yapı, 14. yüzyılda geçirdiği onarım sonrasında şapel olarak kullanılmaya başlandı. 1483'te, Sekbanbaşı Balaban Ağa adına kurulan bir vakfa bağlı olarak camiye çevrildi.
 Bodrum Camii - Eski adıyla Mireleon Laleli'dedir. 15. yüzyılda camiye çevrilmiştir.
 Eski İmaret Camii - Eski adıyla Pantepoptes Manastırı Zeyrek yakınlarındadır. 15. yüzyılda camiye çevrilmiştir.
 Etyemez Tekkesi Mescidi - Eski ismi Dios Manastırı olan yapı Cerrahpaşa'da bulunmaktadır. 18. yüzyılın ikinci yarısından sonra Hacı Ali Hulusi Efendi tarafından bir Sa'dî tekkesinin semahanesi olarak kullanılmıştır. Yapı Samatya Sosyal Sigortalar Hastanesi'nin yapımı sırasında yıkılmıştır.
 Fatih Camii (Silivri) - Yapının eski ismi, yapıyı inşa veya büyük ölçüde tamir ettiren Alexios Apokaukos'tan hareketle Alexios Apokaukos Kilisesi olarak ifade edilmektedir. Fatih Sultan Mehmet'in Selymbria'yı 1453'teki fethinina ardından Fatih Camii veya Fethiye Camii ismiyle camiye çevrilmiştir. Evliya Çelebi bu yapıdan Hünkar Camii diye bahsetmektedir. Fatih Camii 1920'den sonra tamamen yıkılmış, minaresi de taşları kullanılmak üzere yıktırılmıştır. Bugün yapının bulunduğu alanın altında büyük bir Bizans dönemi sarnıcı ile daha önce kilise içinde olduğu bilinen bir antik lahit parçası, iki sütun gövdesi ve bir sütun başlığı bulunduğu Semavi Eyice tarafında bildirilmiştir.
 Fenari İsa Camii - Lips Manastırı Fatih'dedir. 15. yüzyılda II. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiştir. Molla Fenari İsa Camii olarak da bilinir.
 Fethiye Camii - Eski adıyla Pammakaristos Çarşamba semtindedir. III. Murad 1590 yılı civarlarında camiye çevrimiştir. 1930'da müze haline getirilen yapı, 1960'ta yeniden cami yapılmıştır.
 Florya Eski Camii
 Gümüşdere Camii - 1924'ten sonra terk edilen kilise yapısı 1970'e kadar cami olarak kullanılmıştır. Günümüzde metruktur.
 Gül Camii - Eski adıyla Ayia Teodosia Ayakapı'dadır. 1499'da kiliseden camiye dönüştürülmüştür.
 Hırami Ahmet Paşa Mescidi - Eski adıyla Ayios İoannis Çarşamba semtindedir. 1586'da camiye çevrilmiştir.
 İmrahor Camii - Aya İoannes Prodomos Yedikule semtindedir. II. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiştir.
 İsakapı Mescidi - Eski adı bilinmiyor. Cerrahpaşa'daki yapı 1560'larda camiye çevrilmiştir.
 Kalenderhane Camii - Eski adıyla Teotokos Kiriotissa Vezneciler'dedir. Fetihten sonra dinî ve sosyal amaçlara tahsis edilmiş, 18. yüzyılda camiye çevrilmiştir.
 Kariye Camii - Eski adıyla Khora Hristos Sofiras Edirnekapı'dadır. II. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiş, 1948'de müze haline getirilmiştir. 2020'de yeniden cami yapılmıştır.
 Kefevi Mescidi - Eski adı bilimiyor. 1626 yılında mescide çevrilmiştir. Karagümrük'tedir.
 Koca Mustafa Paşa Camii - Camiye çevrilmeden önceki adıyla Aya Andrea Enti Krisi Kocamustafapaşa semtindedir. 1486'da camiye çevrilmiştir.
 Küçük Ayasofya Camii - Eski adıyla Aya Sergios ve Bakhos kilisesi Çatladıkapı'dadır. II. Beyazıt döneminde camiye çevrilmiştir.
 Lala Hayrettin Mescidi - Sinagog olarak inşa edilen yapı daha sonra sırasıyla kilise, sinagog, kilise ve Fatih Sultan Mehmed döneminden sonra cami olarak kullanılmıştır. Eski ismi Chalkoprateia Meryem Kilisesi olan ve 1937 yılında harabe halinde olan yapı 2019-2022 yılları arasında yapılan restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının ardından ibadete açılmıştır.
 Manastır Mescidi - Eski adı bilinmiyor. Topkapı yakınlarındadır.
 Odalar Mescidi
 Ortaköy Camii (Silivri)
 Osmanlı Camii
 Sancaktar Mescidi - Eski adının Gastria olduğu sanılıyor. Cerrahpaşa'dadır.
 Sekbanbaşı Hüsrev Ağa Camii
 Selimpaşa Tarihi Eski Camii
 Sinan Paşa Mescidi - Yavuz Sultan Selim mahallesi sınırları içerisindedir. Günümüzde mevcut değildir.
 Sümbül Efendi Camii
 Şeyh Süleyman Mescidi
 Turhan Sultan Camii  - Eski adı St. John Baptist Kilisesi sonra Camiye çevrilmiştir
 Vefa Kilise Camii - Eski adıyla Ayios Teodoros Vefa semtindedir. Fatih Sultan Mehmed döneminde camiye çevrilmiştir.
 Zeyrek Camii - Eski adı Pantokrator'dur. İsmini camiden alan Zeyrek semtindedir. 15. yüzyılda camiye çevrilmiştir.

upright=0.68|sağ|küçükresim|Ayasofya'dan bir görünüm
upright=0.68|sağ|küçükresim|Kalenderhane Camii
 Kalkan 

upright=0.68|sağ|küçükresim|Kalkan Koca Mustafa Camii
 Koca Mustafa Camii - eskiden Meryem Ana Kilisesi

 Karadeniz Ereğli 
 Orhangazi Camii / Ayasofya Kilisesi

 Kars 

upright=0.68|sağ|küçükresim|Kars’taki Fethiye Camii‘nin rus stilindeki iki kulesi, bina camiye çevrilirken, yıktırılmıştır.

 Kümbet Camii - Kars'ta Ermeni kilisesi olarak 10. yüzyılda yapılmış, ilk olarak 1064 yılında camiye çevrilmiştir. 1964'te müze haline getirilen bina 1993'te yeniden cami oldu.
 Fethiye Camii - Eski ismi ile Aleksandr Nevski Kilisesi, Ruslar tarafından hristiyan kilisesi olarak yapılmış, 1970'lere kadar spor salonu haline getirilen bina 1985'te camiye çevrilmiştir.

 Kaş 
 Yeni Camii (Kilise Camii)

 Kırklareli 

 Gazi Süleyman Paşa Camii veya Küçük Ayasofya

 Malatya 
 Hacı İlyas Camii - 1890'da inşa edilmiştir ve duvarları kerpiçtir.

 Mardin 
 Ulu cami Deyrulzfaran Manastırı olarak adlandırılmıştır. Kurulduğu dönemden kalma mozaikler bugün de durmaktadır. Canlı bir tarih görünümünde olan manastırın en büyük özelliklerinden biri de içinde 52 Süryani patriğinin mezarlarının bulunmasıdır. Cami olmuştur. 

 Niğde 

 Aktaş Kilise Camii
 Fertek Kilise Camii

 Safranbolu 

 Ulu Camii

 Sürmene 

 Dirlik Köyü Camii

 Tirilye 

upright=0.68|sağ|küçükresim|Tirilye‘de bulunan Fatih Camii

 Fatih Camii - Eski ismi Aya Todori‘dir

 Trabzon 
upright=0.68|sağ|küçükresim|Trabzon kiliseden çevrilme Ortahisar Fatih Camii 
 Ayasofya - 1260 yılında açılan kilise, 1584 yılında camiye çevrildi. 1964 yılında müze hâline getirildi. 28 Haziran 2013 Cuma günü yeniden cami oldu.
 Ortahisar Fatih Camii - Yapı altınbaşlı Meryem Kilisesi Chrysokephalos olarak adlandırılmıştır. Kuruluşu 914 yılına kadar inmektedir. Bu yapının manastır içerisinde bazilikalı planlı olarak yapıldığı sanılmaktadır. Bugünkü planın esası 12. yüzyılda gerçekleştirilmiş olmalıdır. Araştırmacılar yapının 6 esas onarım devri geçirdiğini belirtmişlerdir. Ana plan Yunan haçı şeklindedir. Üç nefli olan yapının apsisi içten yuvarlak dıştan çokgendir. Bir iç ve bir dış narteksi vardır. Kuzey girişi 14. Yüzyılda inşa edilmiştir. Merkezi kubbe pandantiflere oturur ve 12 köşeli yüksek bir kasnağa sahiptir. Zamanında şehrin baş kilisesi, katedrali olduğu için yapının süslemesine önem verilmiştir. Freskler bugün sıvanmıştır. Bema duvarlarında ve zeminde opus sectile tarzında mozaik süsleme yer almaktadır. Fetihten sonra camiye çevrilmiş ve belki de Fatih, ilk Cuma namazını burada kılmıştır. Fatih Medresesi de yapıya bitişik olarak kurulmuştur.
 Kudrettin Camii - St.Philip Kilisesi olarak da bilinir ve 14. yüzyılda yapılmıştır.

 Yozgat 

 Fatih Camii

 Suriye 

upright=0.68|sağ|küçükresim|Şam'daki kilise kökenli Emevî Camii

 Humus 
 Büyük El Nuri Camii - Humus, Suriye'de, El Şüheyda Meydanı'nda, şehrin tarihi çatılı geleneksel pazarlarına (souk) yakın konumda bulunan bir camidir. Roma Dönemi'nde tapınak iken, Bizans Dönemi'nde kilise yapılmış, Suriye'nin müslümanlarca fethiyle de camiye çevrilmiştir.

 Şam 
 Emevî Camii - MÖ 64 yılında Roma döneminde Jüpiter'e adanmış bir pagan tapınağı olarak inşa edilmiş olan yapı, 391 yılında Roma İmparatoru I. Theodosius tarafından Vaftizci Yahya'ya adanmış bir Hristiyan bazilikasına dönüştürüldü. 634 yılında, Şam'ın müslümanlar tarafından alınmasından sonra, Ebu Ubeyde bin Cerrah'ın  gözetimi altında 635 yılında yapıya eklemelerle camiye çevrilmiştir.

Ukrayna
upright=0.68|sağ|küçükresim| Aziz Peter ve Aziz Paul Katedrali
 Aziz Peter ve Aziz Paul Katedrali, Kamyanets-Podilski - Polonya bölgeyi 27 yıl sonra Osmanlılardan geri fethedince, kiliseye eklenen minarenin tepesine Meryem heykeli yerleştirmişlerdir. Böylece minare bir Meryem Sütununa çevrilmiştir.

 Yunanistan 

 Hanya 

upright=0.68|sağ|küçükresim|1320 yılında Venedikliler tarafından yaptırılan San Nicolò Kilisesi

 San Nicolo Kilisesi - Osmanlı zamanında çan kulesi yıkılıp yerine minare yapılmıştır. Bina günümüzde tekrar Kiliseye dönüştürülmüştür ve yeni bir çan kulesi eklenmiştir

 Rodos 
Bu kiliseler osmanlı zamanında cami olarak kullanılmıştır ve birer minare eklenmiştir.

 Archaggelos Michail Kilisesi
 Aya Kiriaki Kilisesi
 Aya Triada Kilisesi
 Hurmalı Mescidi - San Marco Kilisesi
 San Nikolaos Kilisesi

 Selanik 
upright=0.68|sağ|küçükresim|Günümüzde yine kilise olarak kullanılan Selanik‘teki Ayasofya
 Aya Apostoli - Camiye dönüştürüldüğü zaman aralığında Soğuk Su Camii ismi verilmiş
 Aya Dimitri Kilisesi
 Aya Ekaterini Kilisesi  - Αγία Αικατερίνη
 Ayasofya
 İlyas Kilisesi - Binanın Cami olduğu süreçte Saraylı Camii adını taşımıştır. Günümüzde yine kilisedir.
 Latomos Kilisesi
 Panagia Acheiropoietos - Camiye dönüştürüldüğü zaman aralığında Eski Cuma Camii ismi verilmiş
 Rotunda - Bina günümüzde Müze durumundadır. Eski ismi Sultan Hortaç Camii veya Aya Georgios Kilisesidir.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Sennur Sezer-Adnan Özyalçıner, Üç Dinin Buluştuğu Kent İstanbul, İnkılap Y., İst. 2003.


Kategori:Kilise listeleri
Kilise