1957 Türkiye genel seçimleri

1957 Türkiye genel seçimleri, 27 Ekim 1957 tarihinde TBMM 11. dönem milletvekillerini belirlemek için yapılan erken genel seçimlerdir. Ayrıca Türkiye'de yapılan ilk erken seçimdir.

 Seçim öncesi 
1954 Türkiye genel seçimlerinde yüzde 58,4 oranında oy alan Demokrat Parti (DP) 541 milletvekilliğinin 503'ünü kazanmıştı. DP'nin ikinci iktidar döneminde (1954-57), iktidar ile muhalefet arasındaki ilişkiler gerginleşti; DP iktidarı, gerek gösterdiği otoriterleşme eğilimi, gerek ekonomik durumun ağırlaşması nedeniyle kendisine karşı giderek artan muhalefeti, meclis çoğunluğuna dayanarak aldığı kanuni tedbirlerle susturmayı hedefledi. Başta basın ve muhalif partiler olmak üzere yargı, üniversite, sendika gibi kurumlara karşı alınan kısıtlayıcı tedbirler, muhalif partilerin iktidara karşı iş birliği çalışmaları yapmasına neden oldu.

DP'nin bu dönemdeki politikaları yalnızca muhalefetle ilişkilerinin gerilmesinden ibaret olmadı. Parti içinde baş gösteren anlaşmazlıklar partinin bölünmesi ve 20 Aralık 1955'te Hürriyet Partisinin (HP) kurulmasıyla sonuçlandı. Meclis içinde önemli bir muhalefet partisi görünümü çizen Hürriyet Partisi, kendisine daha sonra katılan DP milletvekilleriyle birlikte, meclisteki üye sayısının Cumhuriyet Halk Partisinin (CHP) üye sayısını geçmesi üzerine ana muhalefet partisi konumuna yükseldi. Başta DP'nin muhalefete karşı tutumu olmak üzere birçok konuda CHP'yle birlikte iktidara karşı tavır aldı.

Aralarındaki siyasi görüş farklılıklarına rağmen, 1957 yazında muhalefetteki üç partinin (CHP, Cumhuriyetçi Millet Partisi (CMP) ve HP) liderlerinin ortak bir seçim stratejisi belirleme çabalarının sonucu olarak 4 Eylül tarihinde yayınladıkları bildirgede kendilerine verdikleri isimle "Muhalefet Cephesi" Türkiye tarihinin ilk resmi seçim iş birliği platformuydu. Karşısında geniş bir cephenin oluştuğunu gören DP hükûmeti, meclisten seçim ittifakını yasaklayan bir yasa geçirdi. (11 Eylül 1957 tarih ve 7053 Sayılı Kanun) Böylece, siyasi partiler her ilde ayrı listeler çıkarmaya mecbur bırakıldı. Siyasi parti listelerinden müstakil adaylık yasaklandı. Yine, bir partiye mensup bir kişinin başka partiden aday olması da yasaklandı.

Mayıs 1958'de yapılması gereken seçimler, 4 Eylül 1957 günü DP tarafından erken seçim kararı alınmasıyla 27 Ekim 1957'de düzenledi. TBMM'nin 11 Eylül'de aldığı seçimleri yenileme kararı, 17 Eylül'de Resmi Gazetede yayınlandı.

9 Eylül'de seçim kanununa konulan ek maddeye göre, seçimde 1955 nüfus sayımı esas alındı, ancak 1957 seçimlerinde seçilecek milletvekili sayısı, 1954 seçimlerinde her seçim çevresi için belirlenmiş olan milletvekili sayısından aşağı olamayacaktı. Bu hesaba göre, 1957 seçimlerinde 67 ilde toplam 610 milletvekili seçilecekti.

DP ve CHP 67 ilin tümünde, CMP Hakkâri ve Tunceli hariç 65 ilde, HP 56 ilde seçime katıldı. 1954'te kurulan ve genel başkanlığını Hikmet Kıvılcımlı’nın yaptığı Vatan Partisi sadece İstanbul ve İzmir’de aday gösterdi. Türkiye Köylü Partisi seçimlere katılmadı.

1954 seçimlerinin hemen ardından ilçeye dönüştürülen Kırşehir ili; 9637 sayılı, 19 Haziran 1957 ilan tarihli ve 12 Haziran 1957 kabul tarihli Resmî Gazete'de "Nevşehir Vilayetine Bağlı Kırşehir Kazasında Kırşehir Adı ile Yeniden Bir Vilayet Kurulmasına Dair Kanun" ile tekrar il yapıldı.NEVŞEHİR VİLAYETİ'NE BAĞLI KIRŞEHİR KAZASI'NDA (KIRŞEHİR) ADIYLA YENİDEN BİR VİLAYET KURULMASI HAKKINDA KANUN 12 HAZİRAN 1957 [Resmi Gazete ile neşir ve ilanı: 19 Haziran 1957- Sayı: 9637] 3. T.
Düstur, C.38, s.1408 Kanun No: 7001. 1954 seçimlerinin ardından kurulan Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya illeriyle il sayısı 67 oldu.

Seçim günü radyonun seçim sonuçlarını 14.30'dan itibaren yayınlaması, muhalefetin tepkisine neden olmuş ve bu konuyu CHP çeşitli vesilelerle birkaç kez Meclis gündemine taşımıştır.

 Sonuçlar 
1954 seçimlerine göre oyları gerileyen DP, buna rağmen oyların 48,6'sını alarak kazandığı 424 milletvekilliğiyle iktidarını korudu. Bu seçimde muhalefet partilerinin toplam oyları ilk kez DP'nin üzerine çıktı.

Tek dereceli liste usulü çoğunluk sisteminin uygulandığı seçimler sonucunda, DP 44 ilde tam liste halinde, 3 ilde karma listeler içinde, CHP 18 ilde tam liste halinde, 3 ilde karma listeler içinde, CMP ve HP de birer ilde tam liste halinde milletvekilliklerini kazandı.

1957 genel seçimlerinin sonuçları:1950 - 1977 Yılları Arası Seçim Çevresine Göre Milletvekili Genel Seçimi Sonuçları , ysk.gov.tr

 Toplam Sandık  Toplam Seçmen  12.078.623 Toplam Kullanılan Oy   9.250.949 Toplam Geçerli Oy   Katılım Oranı (%)   76,58 Milletvekili Sayısı  610

 Parti Genel Başkan Oy % +/– Sandalye +/–  Demokrat Parti  Adnan Menderes  4.497.811  48,6   9,8  424*   79  Cumhuriyet Halk Partisi  İsmet İnönü  3.825.267  41,4   6,3  178*    147  Cumhuriyetçi Millet Partisi  Osman Bölükbaşı  604.087  6,5   1,2  4   1  Hürriyet Partisi  Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu  321.471  3,5    4    Bağımsızlar  1.850  0   0,6 0   3  Vatan Partisi  Hikmet Kıvılcımlı  463  0    0   Toplam  9.250.949  100,00   610*   75(*) İki farklı seçim bölgesinden seçilen adaylar nedeniyle DP'nin milletvekili sayısı 421, CHP'nin 173 ve TBMM 11. dönemi milletvekili sayısı 602 olmuştur.

 İllere göre oy dağılımı 
27 Ekim 1957 genel seçimlerinde illere göre oy dağılımı27 Ekim 1957 Milletvekili Genel Seçimi Sonuçları, ysk.gov.tr
 İl   %   %   %   %  Diğer %  ToplamAdana  16  96.197  42,4  0  125.040   55,1  16  4.897  2,2  0  695  0,3  0   -   -  -   226.829 Adıyaman  5  37.868  49,8  5   28.684   37,7  0  253  0,3  0  9.236  12,2  0  -  -   -  76.041 Afyonkarahisar  10  72.811  48,1  10   45.271   29,9  0  33.195  21,9  0  -  -  -  -  -  -    151.277 Ağrı  5  29.079  50,2  5  24.028  41,5  0  4.851  8,4  0  -  -  -  22  0,04   0   57.980 Amasya  6  42.922  46,3  6  41.877  45,2  0  6.853  7,4  0  1.095  1,2  0  -  -   -  92.747 Ankara  27  145.836  37,4  0  178.844  45,8  27  52.250  13,4  0  13.412  3,4  0  23  0,01  0   390.365 Antalya  9  65.698  51,2  9  52.358  40,7  0  1.419  1,1  0  9.065  7,1  0  -  -   -  128.540 Artvin  5  31.180  49,7  5  25.063  40,0  0  379  0,6  0  6.104  9,7  0  -  -   -  62.726 Aydın  11  109.947  60,8  11   62.981  34,8  0  3.960  2,2  0  4.073  2,3  0  -   -  -  180.961 Balıkesir  15  143.724  54,7  15    92.053  35,1  0  4.266  1,6  0  22.561  8,6  0  -   -  -  262.604 Bilecik  4  31.751  48,8  4  26.686  41,0  0  2.090  3,2  0  4.545  7,0  0  -  -   -  65.072 Bingöl  3  13.219  38,5  2   11.635  33,9  1  2.209  6,4  0  1.200  3,5  0  3.665  17,8  0  31.928 Bitlis  3  19.750  60,9  3   12.136   37,4  0  402  1,2  0  137  0,4  0  -  -   -  32.425 Bolu 8  70.223  54,1  8  49.932  38,5  0  9.598  7,4  0  -  -  -  14  0,01   0  129.767 Burdur  4  20.460  33,4  0   19.218  30,6  0  208  0,3  0  22.438  35,7  4  -  -   -   62.324 Bursa  15  156.590  58,1  15   78.061  29,0  0  14.345  5,3  0  20.296  7,5  0  194  0   0   269.486 Çanakkale  8  75.687  55,8  8  48.298  35,6  0  5.835  4,3  0  5.847  4,3  0  -   -  -  135.667 Çankırı  6  28.533  35,5  0  30.177  37,5  6  19.786  24,6  0  1.986  2,5  0  -  -   -  80.482 Çorum  10  71.068  45,5  10  53.407  34,2  0  27.786  17,8  0  3.956  2,5  0  -  -   -  156.217 Denizli  9  78.589  51,1  9   68.352  44,4  0  2.095  1,4  0  4.785  3,1  0  -  -   -   153.821 Diyarbakır  9  56.309  49,2  9  33.820  30,1  0  900  0,8  0  22.466  20,0  0  -   -  -  113.495 Edirne  6  55.269  53,2  6  38.686  37,3  0  6.873  6,6  0  2.992  2,9  0  -   -  -  103.820 Elazığ  6  34.433  41,8  0  36.630  44,4  6  3.065  3,7  0  8.293  10,1  0  -  -   -  82.421 Erzincan  6  19.611  41,8  0  34.305  48,4  6  6.593  9,3  0  401  0,6  0  -  -   -  60.910 Erzurum  13  80.990  50,2  13   52.090  32,3  0  22.061  13,7  0  6.124  3,8  0  -  -   -   161.265 Eskişehir  8  68.676  52,1  8   48.972  37,1  0  6.419  4,9  0  7.875  6,0  0  -  -   -   131.942 Gaziantep  10  70.848  48,0  10  69.762  47,3  0  2.294  1,6  0  4.613  3,1  0  -  -   -  147.517 Giresun  8  55.645  43,9  8   53.854  42,5  0  12.548  9,9  0  4.594  3,6  0  -  -   -  126.641 Gümüşhane  6  38.074  47,8  0   39.416  49,5  6  980  1,2  0  1.151  1,5  0  -  -   -  79.621 Hakkâri  1  13.068  67,8  1   5.907  30,7  0  -  -  -  294  1,5  0  -   -  -  19.269 Hatay  9  60.617  45,5  0   62.562  46,9  9  2.653  2,0  0  7.503  5,6  0  -   -  -  133.335 Isparta  5  36.179  44,1  5  26.050  31,7  0  575  0,7  0  19.265  23,5  0  -   -  -  82.069 İçel  9  67.205  47,0  9  63.075  44,1  0  2.032  1,4  0  10.754  7,5  0  -   -  -  143.066 İstanbul  39  315.967  52,7  39  249.097  40,5  0  25.779  4,3  0  15.325  2,5  0  190  0,03   0  606.358 İzmir  22  217.677  55,8  22   166.661  40,8  0  4.814  1,2  0  8.768  2,3  0  78  0,02   0  397.998 Kars  12  56.742  36,8  0  90.368  58,6  12  1.161  0,8  0  6.068  3,9  0  6  0  0   154.345 Kastamonu  10  69.027  44,7  10   62.343  40,4  0  18.326  11,9  0  4.824 3,1  0  -   -  -  154.520 Kayseri  11  77.790  48,9  11   68.674  43,2  0  9.298  5,9  0  3.581  2,1  0  -   -  -  159.343 Kırklareli  6  49.417  53,2  6   36.013  38,8  0  3.319  3,6  0  4.204  4,5  0  2  0   0  92.955 Kırşehir  4  15.460  25,4  0  6.973  11,3  0  38.422  63,1  4  -  -  -  -   -  -  60.855 Kocaeli  6  49.517  50,7  6   38.300  39,2  0  5.727  5,9  0  4.047  4,2  0  -   -  -  97.591 Konya  21  137.709  44,3  21  127.132  40,9  0  32.501  10,4  0  13.727  4,4  0  -   -  -  311.069 Kütahya  8  73.429  51,7  8  43.881  30,9  0  16.484  12,0  0  7.761  5,5  0  -   -  -  141.555 Malatya  9  39.229  32,8  0  78.175  65,3  9  847  0,7  0  1.483  1,2  0  -   -  -  119.734 Manisa  14  139.896  56,9  14  81.714  33,2  0  6.055  2,5  0  18.422  7,5  0  -   -  -  246.087 Maraş  9  45.890  42,1  0  49.252  45,2  9  13.922  12,8  0  -  -  -   -  -  -  109.064 Mardin  8  48.379  46,3  0  55.571  53,1  8  651  0,6  0  -  -  -   -  -  -  104.601 Muğla  7  60.321  58,6  7  47.305  39,4  0  1.201  1,2  0  912  0,9  0  -   -  -  109.739 Muş  4  19.360  44,4  3  13.500  30,9  1  3.588  8,2  0  6.316 14,5  0   1.726  2,0  0  44.490Nevşehir  4  28.878  42,4  4   19.593  28,7  0  19.706  28,9  0   -   -  -   -  -  -  68.177 Niğde  7  40.373  40,3  1  40.817  40,7  6  18.606  18,6  0  483  0,5   0  -   -  -  100.279 Ordu  10  61.075  43,1  0   72.837  51,4  10  6.145  4,3  0  1.739  1,2   0  -   -  -  141.796 Rize  6  41.070  50,6  6  24.991  30,8  0  14.954  18,4  0  148  0,2   0  -   -  -  81.163 Sakarya  8  70.248  58,9  8  34.110  28,6  0  6.144  5,2  0  8.665  7,3  0  -   -  -  119.167 Samsun  14  102.213  48,3  14  94.774  44,7  0  10.452  4,9  0  4.431  2,1  0  -   -  -  211.870 Siirt  5  27.954  49,5  5  24.510  43,4  0  423  0,8  0  3.620  6,4  0  -   -  -  56.507 Sinop  6  31.716  37,9  6  31.070  37,1  0  20.857  24,9  0  -  -  -  -   -  -  83.643 Sivas  15  87.126  39,6  0  116.703  53,0  15  16.300  7,4  0  -  -  -  -   -  -  220.129 Tekirdağ  6  52.440  51,6  6   42.058  41,4  0  7.147  7,0  0  -  - -  16  0   0   101.661 Tokat  10  67.282  44,9  0   73.054  48,8  10  6.524  4,3  0  2.963  2,0  0  -   -  -  149.823 Trabzon  12  63.237  47,6  12  58.833  44,3  0  8.550  6,4  0  2.204  1,7  0  58  0   0  132.882 Tunceli  3  13.178  34,8  0  20.266  53,5  3  -  -  -  4.419  11,7  0   -   -  -  37.863 Urfa  9  57.017  45,4  0  65.096  51,9  9  3.136  2,5  0  225  0,2  0  -   -  -  125.474 Uşak  4  22.613  32,8  0 28.846   41,9 4 17.138   24,9 0 314  0,5 0  - -  -68.911 Van 522.266  42,1  0 29.950  56,7  5   632  1,2 0  -  -  - -  - - 52.848 Yozgat  9  59.933  43,8  9  44.756  32,7  0  31.922  23,3  0  172  0,1  0  -   -  -  136.783 Zonguldak 12110.136  53,2 12  76.683 37 0  17.202   8,3  0  3.124  1,5 0   - -  -207.145TOPLAM6104.497.81148,64243.825.26741,4178604.0876,54321.4713,5042.3130,030 9.250.949Kaynaklar:  1954 TBMM Gen.Seçimleri 13 Mart 2012'de erişilmiştir.

 Ayrıca bakınız 
 Güç Birliği Cephesi
 Vatan Cephesi

 Kaynakça 


Türkiye, 1957
Kategori:Türkiye'de genel seçimler