Cahide Sonku

Cahide Sonku ya da doğumdaki adıyla Cahide Serap  (27 Aralık 1919, Yemen - 18 Mart 1981, İstanbul), Türk sinema ve tiyatro oyuncusu. Türk sinemasının ilk kadın film yönetmeni ve sinema oyuncusu.

 Yaşamı 

Çocukluk
O dönem Osmanlı Devleti toprağı olan San'a'da doğdu. Babası bir Osmanlı subayı Yüzbaşı Necati Bey, dedesi Çorapsız İbrahim Paşa ise Osmanlı Ordusunda 7. Ordu Komutanı'ydı. Aynı yıllarda babası dedesinin emrindeydi. I. Dünya Savaşı'nın başlaması ve Yemen'in Osmanlı Devleti'nin elinden çıkmasının ardından aile San'adan ayrılarak İstanbul'a geldi. Babası Necati Bey bir süre sonra ailesini terk etti ve annesi Necati Bey'den boşandı. Aile paşa dedelerinin Fatih'teki konağına yerleşti. Çocukluğu zorluklarla geçen Cahide'nin, dedesi İbrahim Paşa'nın vefatının ardından çıkan bir yangında evleri yandı. Durumdan haberdar olan Necati Bey Cahide ve ablasını yanına almak istedi. Abla kabul etti ama Cahide annesinin yanında kalmayı tercih etti. İlk ve ortaokulu Fatih'te tamamladı. Sultan Selim'deki Cumhuriyet Kız Ortaokulundan mezun oldu.

 Kariyer 
Ortaokul sıralarında sanatla tanıştı. Henüz 16 yaşındayken Darülbedayi'ye girdi, zamanla İstanbul Şehir Tiyatroları'nın gözde oyuncuları arasında yerini aldı. Önce Halkevleri Tiyatrosu akabinde ise İstanbul Belediye Konservatuvarı, ardından da Muhsin Ertuğrul'un keşfiyle Darülbedayi'de (1932-Şehir Tiyatroları) "Yedi Köyün Zeynebi" ile oyunculuğa başladı. Muhsin Ertuğrul, döneminin önemli isimlerindendir. 1933'te Söz Bir Allah Bir filmiyle sinemaya adım attı. Daha sonra, 1950 yılında kendi adına Sonku Film şirketini kurdu. Fedâkar Ana filmiyle ilk kez yönetmenliği denedi. Oyuncu Talat Artemel ile evlenip ayrıldı. Daha sonra, 1943 yılında «Tütün Kralı» lakabıyla bilinen iş insanı İhsan Doruk ile evlendi ve bir süre sonra bu eşinden de ayrıldı. Daha sonra İhsan Doruk ile yeniden evlenen Cahide'nin bu evlilikten Ender adında bir kız çocuğu oldu. Sonra yeniden boşandı. Bataklı Damın Kızı Aysel adlı filmle ünlenen sanatçı, filmlerinde genel olarak erkeklerin kalbini kırıp kaçan güzel kadın rolüyle izleyicinin karşısına çıktı. Yıldız dergisinin 1951 yılında açtığı yarışmada Vatan ve Namık Kemal "En İyi Film", başrol oyuncularından Cahide Sonku da "En İyi Kadın Oyuncu" seçildi.küçükresim|Cahide Sonku CenazesiKariyerinin tescillediği o yıllarda Parseh Gevrekyan adında gayrimüslim genç bir iş insanı ile tanıştı ve aşk yaşamaya başladılar. Gevrekyan, sinema ile özdeşleşen Cahide Sonku'nun hayranlarından biriydi. Ancak Müslüman bir kadının gayrimüslim biriyle beraberliği hoş karşılanmadığından aşklarını gizli yaşadılar. Artan dedikodulara aldırmadan birlikte yaşama kararı alan çiftin bu kararının ardından Cahide'nin Şehir Tiyatroları'ndan atılmasına karar verildi. Ancak buna Muhsin Ertuğrul'un karşı çıkması sonrası Cahide kariyerine devam etti. Fakat Beyoğlu Emniyet Müdürlüğü Cahide'yi aralıklarla ifade vermeye çağırıyordu. Akabinde başlayan II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye'de "Varlık Vergisi" Kanunu çıktı. Hükûmet vergilerin yüzde 87'sini gayrimüslimlerden tahsil etmeye karar verdi. Parseh Gevrekyan'ın taşınmaz mallarına el konuldu ve Aşkale'deki çalışma kampına gönderildi. Cahide, çevresi ve adli kurumlardaki kişilerin baskısı sonucu Gevrekyan'dan ayrılmak zorunda kaldı.

 Son yılları 
küçükresim|upright=1.14|Cahide Sonku'nun Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki kabri1963 yılında bir yangın sonucu kurmuş olduğu Sonku Film şirketinin binasının yanması üzerine iflas etmiş, yaşamının geri kalan kısmında Muhsin Ertuğrul sayesinde kısa bir süre Şehir Tiyatrosu'nda çalışmış, daha sonra buradan ayrılmış ve ömrünün son yıllarında alkol bağımlılığı ile mücadele etmiştir.

1979 yılında Sinema Yazarları Derneği hizmet ödülünü aldı. 18 Mart 1981 yılında Alkazar Sineması'nda fenalaşarak 61 yaşında öldü. Cenazesi Muhsin Ertuğrul Şehir Tiyatrosu'nun sahnesinde yapılan törenin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Her yıl anısına verilen Altın Portakal Cahide Sonku Ödülü vardır.

 Hakkındaki eserler 

 Osman Balcıgil, Kızıl Çengi - Bir Cahide Sonku Romanı, 2023
 Gökhan Erarslan - Bir Düş Gibi (Cahide Sonku), 2020
 Eyüphan Erkul, Cahide: Melekler Yeryüzünde Yasayamaz, 2020
 Agâh Özgüç, Cahide Sonku Peçete Kağıdındaki Anılar, 2007

 Filmografisi 
YılFilmGöreviNotlarKaynakOyuncuYönetmenSenaristYapımcı Rolü 1933 Söz Bir Allah Bir  Leyla 1935 Aysel Bataklı Damın Kızı  Aysel 1940 Şehvet Kurbanı  1940 Akasya Palas Pakize 1942 Kıskanç Nuriye 1945 Yayla Kartalı  Nermin 1946 Senede Bir Gün  Nazlı 1947 Yuvamı Yıkamazsın  1949 Fedakâr Ana Cavidan 1951 Vatan ve Namık Kemal ZekiyeTalat Artemel ve Sami Ayanoğlu ile birlikte yönetti. 1952 Günahını Ödeyen Adam  1953 Beklenen Şarkı   Seniha Hanım 1955 İlk ve Son  1956 Büyük Sır  1962 Ayşecik Yavru Melek Büyükanne 1965 Yahya Peygamber  1965 Korkusuzlar  1965 Düşman Kardeşler Cahide Anne 1965 Beyaz Atlı Adam  1965 Sevgim ve Gururum Esma Hanım 1966 Sevda Çiçeğim  1966 Kovboy Ali Cahide 1966 El Kızı Saime 1966 Çalıkuşu  1966 At Avrat Silah  1966 Sokak Kızı  1967Serseriler Kralı Boncuk'un Babaannesi 1967 Bizansı Titreten Yiğit  1971 Mıstık Anne

 Ayrıca bakınız 
Altın Portakal Cahide Sonku Ödülü

 Kaynakça 

 Dipnotlar 


 Dış bağlantılar 

 IMDb'de Cahide Sonku 
 Cahide Sonku, biyografisi

Kategori:1919 doğumlular
Kategori:San'a doğumlular
Kategori:Türk kadın sinema oyuncuları
Kategori:Türk kadın tiyatro oyuncuları
Kategori:İstanbul Şehir Tiyatroları sanatçıları
Kategori:Türk kadın film yönetmenleri
Kategori:İstanbul ilinde ölenler
Kategori:1981'de ölenler
Kategori:Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Yeşilçam oyuncuları
Kategori:20. yüzyılda Türk kadın oyuncular