Ankaray

Ankaray, Türkiye'nin başkenti Ankara'da hizmet veren hafif raylı sistemdir. Hizmete girdiği 30 Ağustos 1996 itibarıyla, Ankara'nın ilk, Türkiye'nin -İstanbul'daki M1 hattı'ndan sonra- ikinci hafif raylı sistemidir. Ankaray kelimesi, tramvay sözcüğünün Ankaralılaştırılması sonucunda "Ankaray" adını almıştır.

 Tarihçe 
Ankara'nın 1990 yılına ait yatırım planında orta kapasiteli bir toplu taşıma hattı inşaatı yer aldı. Planlanan hat Hazine Müsteşarlığı, Devlet Planlama Teşkilatı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve EGO'nun katıldığı ortak toplantıda incelendi ve 1991 yılının sonunda kabul edildi.

Hat Söğütözü'nden başlayıp Kızılay'dan geçerek doğuda Dikimevi'ne varacak şekilde planlandı. Kızılay'da o sırada inşaat hâlinde olan Batıkent'e giden M1 hattına aktarma yapmak mümkün olacaktı. Ankara'nın artan ulaşım talebini karşılamak amacıyla yapımına 7 Nisan 1992 tarihinde inşaata başlanıldı. Ankaray, 30 Ağustos 1996 tarihinde tamamlanarak dönemin başbakanı Necmettin Erbakan tarafından AŞTİ - Dikimevi güzergâhında hizmete açıldı. Ankaray, İstanbul'daki M1 hattından sonra açılan ilk, Ankara'daki M1 hattı ve İzmir'deki M1 hattından önce açılarak ülkedeki ikinci metro hattı olmuştur. 2022 yılı itibarıyla Mamak yönünde Natoyolu bölgesine uzatma işinin projesi tamamlanmış ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na onay için gönderilmiştir 13 Haziran 2025 tarihinde temel atma törenini düzenlendi ve Kasım 2025'te Natoyolu İstasyonu'nda hattın yapımına başlandı.

 Altyapı 
 Demiryolu 
küçükresim|upright=0.75|Ankara Raylı Sistemler Ağ Haritası
2026 itibarıyla Ankaray, 11 istasyon ile hizmet vermektedir. Sistem, tamamen Ankara ilinin Çankaya ilçe sınırlarında yer almaktadır.

Ankaray, işletmedeki A1 (AŞTİ – Dikimevi) ve inşa hâlinde olan A2 (Dikimevi – Natoyolu) hatlarından oluşmaktadır. Emek istasyonu hariç hattın tamamı yer altındadır.

 Hatlar 
 İşletmedeki hat(lar) 
 Kod Güzergah Açılış Son genişletme İstasyonsayısı Uzunluk (km)  AŞTİ ↔ Dikimevi 30 Ağustos 1996 – 11 

 İnşa hâlindeki hat(lar) 
KodGüzergahAçılışSon genişletmeİstasyonsayısıUzunluk (km)  Dikimevi ↔ Natoyolu Ocak 2029 – 8 

 İnşa sonrası atıl haldeki hat(lar) 
 Kod Güzergah Açılış Son genişletme İstasyonsayısı Uzunluk (km)  AŞTİ ↔ Söğütözü 2028 – 1 

 Plan aşamasındaki hat(lar) 
 Kod Güzergah Açılış Son genişletme İstasyonsayısı Uzunluk (km)  Söğütözü ↔ ODTÜ – – 2 ~

 İstasyonlar 

 Trenler 
Ankaray'da Ansaldo Breda marka araçlar kullanılmaktadır.

 Tren stok kodları 
Ankara Metrosu ve Ankaray birbirinden farklı sistemler olduğundan dolayı iki sistemin kendine özel numaralandırmaları bulunmaktadır.

Numaralandırma bir harf ve onu takip eden iki numaradan oluşan bir sistemle ile yapılır. İlk harf A veya B olabilirken iki haneli sayı, bulunduğu harf grubundaki araç numarasını gösterir. Ankara Metrosu'nun aksine araçlar üçerli grup ile numaralandırılmamaktadır. Her aracın kendisine ait bir numarası bulunur ve farklı kombinasyonlarla üçerli gruplar oluşur. Örnek olarak A12 numaralı araçta, ilk harf trenin özelliğini, son iki hane olan 12 ise özellik grubundaki trenin numarasını belirtir. İlk harf sadece A ve B olabilmektedir. A harfli araçlar motoru bulunan ve kontrol paneli içeren ön veya arka araç olup B harfli araç ise ara vagon olup motor ve kontrol kabini içermeyen vagondur.

 Stok kodunu bulma 
Bir aracın numarası:
 Dışarıdan:
 Tüm araçlarda ilk ve son kapının köşesinde ve araçların ön ve arka taraflarında, sol alt köşesinde bulunur.
 İçeriden:
 Tüm araçlarda birleşim noktalarında bulunan camların üst tarafında kalan acil durum kolunun üzerinde ve kapıların yanlarında Başkent iletişim çıkartmasında bulunur.
 Kontrol Panelinde: Trenlerde dışarı bakan göstergede iki haneli ve panelin içerisinde orta üstte harf ve iki haneli formatta bulunmaktadır.

 Ansaldo Breda 

 Depolar 
Ankaray sistemi için şu anda Söğütözü'nde konumlanan bir tane depo sahası bulunmaktadır.

 Sinyalizasyon sistemi 
Ankaray'da sinyalizasyon sistemi olarak 'ni kullanmaktadır. Sistemde yeşil, sarı ve kırmızı lamba kullanmaktadır. Yeşil lamba bir sonraki sinyale kadar hattın temiz olduğunu gösterirken kırmızı sinyal ise bir sonraki sinyal lambasına kadar hattın dolu olduğunu gösterir. Sarı lamba, ileride ray değişimi yapıldığı zaman yanmaktadır. Yeşil sinyaller normal şekilde çalışmaktadır. Şu anda GoA1 seviyesi olan Ankaray, Dikimevi-Natoyolu uzatmasının yapımıyla beraber hem yeni, hem de eski hattın sinyalizasyonu GoA2 seviyesine yükselecek ve tıpkı diğer metro hatlarındaki gibi yarı otomatik işletmeye geçecektir.
 Sinyal Anlamı 20x60px 20x60px Tren ileri devam edebilir. 20x60px Tren ray değiştirebilir. 20x60px 20x60px Tren ileri devam edemez.

 Sinyal fotoğrafları 

 Genişletme projeleri 
 İnşa hâlindeki genişletmeler 
 A1 hattı uzatması 

Mevcut durumda AŞTİ'de son bulan A1 hattının yaklaşık 800 metre boyunca Söğütözü'ne uzatılması ve böylece M2 hattı ile kolayca aktarma yapılabilmesi hedeflenmektedir. Bu uzatmanın tünel kazma, ray serim, elektrifikasyon ve istasyon işleri 2022 itibarıyla halihazırda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından tamamlanmıştır. Hattın hâlâ hizmete girmemesinin nedeni ise Ankaray'ın oldukça eski olan sinyalizasyon sistemidir ve hattın bu bölümüne kurulacak aynı sinyalizasyon sistemi için parça veya destek bulunmamaktadır. Hattın Natoyolu uzatmasının inşası esnasında tüm sinyalizasyonun baştan sona GoA2 seviyesinde modernize edilerek hem servis sıklığı, seyir hızı, kapasite ve yolculuk güvenliği üst düzeye yükseltilecek, hem de hattın Söğütözü bölümü hizmete girecektir.
 A2 hattı 

15 Mayıs 2020'de Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ankaray hattını Dikimevi'nden Mamak ilçesindeki Natoyolu'na uzatacak hattın proje ihalesine çıktı. Mevcut Dikimevi istasyonundan başlayarak Natoyolu Caddesi ile Doğukent Caddesi'nin kesişiminde bitmesi öngörülen 7,4 kilometrelik ve 8 istasyonluk bir uzatma yapılması planlanmaktadır. A2 hattı olarak kodlansa da mevcut A1 hattının doğu yönüne doğru uzatılması işidir. Hattın inşası tamamlandığında Natoyolu'ndan Söğütözü'ne kadar aktarmasız seyahat imkânı sağlanacaktır.

4 Haziran 2020'de firmalardan ön yeterlilik tekliflerini alan Ankara Büyükşehir Belediyesi, 11 Ağustos 2020'de "Ankaray (A1) Dikimevi-Natoyolu Raylı Sistem Uzatma Hattı Uygulama Projesi" olarak ihaleye çıktı. 13 Ekim 2020'de ihaleyi kazanan İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki Metro İstanbul A.Ş. ile 6.565.900 TL'lik sözleşme imzalandı ve 20 Ekim 2020'de yer teslimi yapıldı. 18 Ocak 2021'de proje kapsamında zemin etüt sondaj çalışmalarına başlandı ve yapılan çalışmaların ardından 8 istasyon belli oldu. 10 Şubat 2022'de hattın projesi Metro İstanbul tarafından tamamlanarak EGO'ya teslim edildi ve onay için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na gönderildi. Projenin ÇED raporunda hattın inşasına 2022'de başlanması ve 3,5 yıllık bir inşa sürecinin ardından 2025'te hizmete açılması öngörüldü. Proje Kasım 2022'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndan onay aldı ve 2023 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda yerini aldı. Yatırım programında projenin başlangıç tarihi olarak 2022, bitiş yılı olarak 2026 yılı yer almaktadır. Bu projenin finansmanı için 25 Haziran 2023'te Ankara Büyükşehir Belediyesi, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) ile 4 yıl geri ödemesiz olmak üzere 12 yıl vadeli 250 milyon euro tutarında dış kredi sözleşmesi imzalanmıştır. 15 Ağustos 2023'te 1. etap ön yeterlilik gerçekleştirilmiştir. 2. etap, 8 Ocak 2024'te yapılmıştır. Fakat firmalardan gelen tekliflerin yaklaşık maliyeti aşması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. Yeniden ihale sürecine girilmiştir. Yeniden ihale 26 Haziran 2024 tarihinde yapılması planlanmış fakat iptal edilmiştir, ihale ileri bir tarihe alınmıştır. Danışmanlık ihalesinin tarihi 24 Temmuz, inşaat ihalesinin tarihi 17 Eylül 2024 olarak açıklanmıştır. İhalelerin Mayıs 2025 itibarıyla tamamlanmasıyla birlikte 13 Haziran 2025'te yapılan bir törenle hattın inşaatına başlanmıştır. Hattın günlük olarak 300.000 kişinin kullanılması beklenmekte ve uzatmanın 2050 yılına kadar hattın yıllık yolcu sayısını yaklaşık %67 artırması beklenmektedir. Proje kapsamında alınacak vagon sayısı 66 adettir.

 Plan aşamasındaki genişletmeler 
 ODTÜ uzatması 

Henüz plan aşamasında olup, Söğütözü'nden Orta Doğu Teknik Üniversitesi'ne kadar yaklaşık 5 km uzatılacak olan hat; Yüzüncüyıl ve ODTÜ olmak üzere iki istasyondan oluşacaktır.

 Yolculuk 
 Biletlendirme 
Ankara'daki bütün toplu taşıma hatları şehir içi akıllı kart sistemi olan Başkent Kart ile entegredir. Bütün hat aynı tarife bölgesi içerisindedir. BaşkentKart kullanarak tek biniş tam kart tarifesi ücreti 26,50₺, indirimli tarife için 13,00 ₺'dir. BaşkentKart olmayan tek kullanımlık biletler içinse ücret 31 ₺'dir. Öğrencilere yönelik aylık 300 biniş karşılığında yapılan abonman ücreti 260 ₺'dir. Ankaray'a başka metro hatlarından ya da otobüs hatlarından aktarma yapmanın ücreti ise tam kart tarifesi için 12,50 ₺, indirimli tarife için 4,25 ₺'dir. Ankaray'dan metroya ve metrodan Ankaray'a aktarmalar istasyon içinden yapılır, bu aktarmalardan ek ücret alınmaz (A1 Maltepe - M4 Gar aktarması hariç).

 Ağ haritası 
orta|950x950px

 Ayrıca bakınız 
 Ankara Metrosu
 Ankara ilinde toplu ulaşım

 Kaynakça 

 Notlar 

 Dış bağlantılar 

 Ankaray resmî sitesi 


Ankaray