Türkan Şoray

Türkan Şoray (d. 28 Haziran 1945, İstanbul), Türk oyuncu, devlet sanatçısı, senarist, yönetmen ve yazardır. Türk sinemasında "Sultan" lakabıyla anılan Şoray, oynadığı 222 film ile, "dünyanın en çok film çeviren kadın oyuncusu" ünvanına sahiptir. Fatma Girik, Hülya Koçyiğit ve Filiz Akın ile birlikte Yeşilçam'ın dört yapraklı yoncası olarak tasvir edilir.

1960'larda sinema ile tanışmış, ilk sinema ödülü 1964 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde Acı Hayat filmiyle en başarılı kadın oyuncu ödülünü almıştır. Bunun yanı sıra Hülya Koçyiğit'in ardından Altın Portakal Film Festivali'nde "en iyi kadın oyuncu" ödülüne dört kez layık görüldü. 1991 yılında devlet sanatçısı seçildi. Şoray, 12 Mart 2010 tarihinde UNICEF Türkiye iyi niyet elçisi seçilmiş, "Sevgiyle yapılamayacak bir şey yoktur diye düşünüyorum. Gücü sevgiyle birleştirirsek birçok sorunun üstesinden gelebiliriz." demiştir. Ayrıca Şoray'ın kendi adını taşıyan bir ilkokulu da vardır.

Sinema oyuncuları Hülya Koçyiğit, Filiz Akın ve Fatma Girik'le birlikte, Türk sinemasının bir dönemine damgasını vurmuş dört önemli kadın oyuncudan biri kabul edilir. Bu dörtlü içerisinde, yönetmenlik yapan tek sinema oyuncusu olan Şoray, başrolünde kendisine eşlik eden Kadir İnanır ile oynadığı 1972 yapımlı Dönüş, 1973 yapımlı Azap, 1976 yapımlı Bodrum Hâkimi, 2015 yapımı Uzaklarda Aramanın tek başına; 1981 yapımlı Yılanı Öldürseler filminin ise Şerif Gören ile birlikte yönetmenliğini yapmıştır. Türkan Şoray, Haziran 2018'de verdiği bir röportajda "önüne iyi senaryolar gelmediği" gerekçesiyle oyunculuğu bıraktığını açıkladı.

 Hayatı 
İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde doğan Türkan Şoray memur bir ailenin ilk çocuğudur. Baba tarafı Kabardey Çerkeslerindendir, anne tarafı Selanik göçmenidir. Nazan ve Figen adında iki kız kardeşi daha olan Şoray'ın babası vefat etmişti. Fatih Kız Lisesi orta bölümü mezunu olup annesi Meliha Sav'ın (1927-1984) desteğiyle sinemaya adım atan Şoray, 1962 yılında Galatasaray eski asbaşkanı Rüçhan Adlı (1923-1995) ile 20 yıl bir birliktelik yaşadı. Bu süre içinde birkaç defa ayrılıp barışan çift, Rüçhan Adlı'nın eşinden bir türlü boşanmaması yüzünden yollarını ayırdı. Türkan Şoray, 1995 Ağustos'unda hastaneye kaldırılan Adlı'yı son anlarına kadar yalnız bırakmadı. Tiyatro oyuncusu Cihan Ünal ile 1983'te evlenmiş 1987'de ayrılmış ve bu evlilikten Yağmur adlı bir kızları olmuştur.

 Kariyeri 

Yeşilçam yılları
Henüz Fatih Kız Lisesinin ortaokul bölümünde okurken Karagümrük'teki ev sahiplerinin kızı olan, Türk sinemasında sonraları "Panter Emel" olarak tanınacak sinema oyuncusu Emel Yıldız ile bir film setine giden Türkan Şoray, Türker İnanoğlu'nun teşviki ile Yeşilçam'a adım atar. Emel Yıldız'ın yerine Şoray'ın da kariyerinin başlangıcı anlamına gelen 1960 yılı yapımlı Köyde Bir Kız Sevdim filminde Baki Tamer ile başrolde oynamıştır. Türkan Şoray sinemaya başlamasıyla ilgili anısını şöyle anlatır:

Şoray'a ilk Altın Portakal ödülü getiren 1964 yapımlı, yönetmenliğini Metin Erksan'ın yaptığı, başrollerinde Şoray ve Ekrem Bora'nın yer aldığı Acı Hayat filmi "Manikürcü Nermin"i canlandıran oyuncu için kariyerinde önemli basamak olmuştur. 1968 yılında, Şoray'a kariyerinde ikinci Altın Portakal ödülünü, senaryosu Sait Faik Abasıyanık'ın "Menekşeli Vadi" adlı öyküsünden esinlenerek Safa Önal tarafından yazılan Vesikalı Yarim filmi kazandırmış, yıllar sonra filmin yenilenmiş kopyasının yeniden yayımlandığı İstanbul Film Festivali'nde konuşan Türkan Şoray film için şöyle demiştir:

Yeşilçam sonrası 

Başrolde bir eşe sahip oyuncuların başarılı olduğu filmlerde Şoray'a onlarca erkek sinema aktörü eşlik etmiştir. Klasikleşmiş birkaç Şoray filminde de eleştirmen Agah Özgüç'ün deyimiyle 'Seyirciyi aldatmak, daha fazla para kazanmak için' yayınlanmamış ancak seyirciye yayınlanmış gibi afişi basılmıştır. Şoray'ın Ediz Hun'la oynadığı 1980 yapımı Tabancamın Sapını Gülle Donatacağım adlı filmin afişinde Türkan Şoray ve Kemal Sunal olmasına karşın Ediz Hun ve Türkan Şoray'ın oynadığı Güllü Geliyor Güllü filmi vardır. Kemal Sunal, sadece figüran oyuncudur. Sonrasında Kemal Sunal'ın popüler oluşuyla aynı film başka adla, başka afişle tekrar yayınlanmıştır. İlginç olaylardan biri de Keşanlı Ali filmi olup görüntü yönetmeninin adı olan Ali, film afişinde Keşanlı'nın altına büyük harflerle yazıldığından "Keşanlı Ali" olarak adlandırılıyor.

Şoray'ın ilginç sinema deneyimlerinden biri kendisi ile Filiz Akın'ı Günahkâr Kadın filminde bir araya getiren Ülkü Erakalın'dan henüz 17 yaşındayken bir film çekimi sırasında yediği tokat olmuştur.

1990'lı yıllarla birlikte, televizyon dizileri çalışmalarına da ağırlık vermeye başlamış, yaptığı bu çalışmalardan en çok ses getiren ve uzun ömürlü olanları, başrollerini Şener Şen'le paylaştığı İkinci Bahar ve Haluk Bilginer ile paylaştığı Tatlı Hayat olmuştur.

 Filmografi 

Bugüne kadar 222 filmde rol almıştır. Türkan Şoray ilk televizyon programı olan ve NTV'de yayımlanan, konuklarıyla birlikte kendi sinema kariyerinin konuşulduğu televizyon programı Sinema Benim Aşkım'ı (2010-2011) sunmuştur. Şoray programında sinema oyuncuları ile sinema kariyerini anlatmaktadır.

 Ödülleri 
YılÖdül töreni KategoriÇalışmaSonuçKaynak19641. Altın Portakal Film Festivali En İyi Kadın Oyuncu Acı Hayat19685. Altın Portakal Film Festivali Vesikalı Yarim19735. Altın Koza Film Festivali En İyi Kadın OyuncuMahpus 19721. Altın Kelebek Ödülleri En İyi Kadın Oyuncu1973Moskova Film Festivali (Rusya) Özel Ödül DönüşAnkara Gazeteciler Cemiyeti Onur Ödülü1975 Onur Ödülü 1978Taşkent Film Festivali Uluslararası Aytmatov Kulübü Geleneksel Ödülü Selvi Boylum Al Yazmalım198724. Altın Portakal Film Festivali En İyi Kadın Oyuncu Hayallerim, Aşkım ve Sen19902. İzmir Film Festivali Altın Artemis Onur Ödülü1991Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanı19928. Bastia Akdeniz Sinemaları Festivali En İyi Kadın OyuncuSoğuktu ve Yağmur Çiseliyordu19946. Ankara Uluslararası Film Festivali Emek Ödülü31. Altın Portakal Film Festivali En İyi Kadın Oyuncu Bir Aşk Uğruna199615. Uluslararası İstanbul Film Festivali Sinema Onur Ödülü33. Altın Portakal Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü1999Roma Film Festivali Büyük Ödül2. Uçan Süpürge Kadın Filmleri FestivaliKadın Yönetmen Ödülü2000Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Zirvedekiler 2000 Ödülü2001Akademi İstanbul Yılın En Başarılı Sanatçısı Ödülü2003SİYAD (Sinema Yazarları Derneği) Ödülü200835. Altın Kelebek Ödül Töreni Altın Kelebek 35. Yıl Özel Ödülü200914. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri Sinema Onur Ödülü2013Engelsiz Yaşam Vakfı Türk Sineması Üstün Başarı Ödülü11. Türk Film Festivali Onur Ödülü202330. Uluslararası Altın Koza Film Festivali Sinemanın Yüzü Ödülü Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Onur Nişanı

 Eseri 
 Yıl Yapıt  Yayın  Kaynak ISBN 2012Sinemam ve Ben (otobiyografi), Türkan ŞorayNTV Yayınları, İstanbulISBN 978-6055443689

 Müzik albümleri 
YılAlbüm Kaynak2015Türkan Şoray Söylüyor

 Ayrıca bakınız 
 Yeşilçam oyuncuları

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 









 Dış bağlantılar 






 TSA´de Türkan Şoray 









Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:1945 doğumlular
Kategori:Eyüpsultan doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu kadın oyuncular
Kategori:Türk kadın sinema oyuncuları
Kategori:Türk kadın dizi oyuncuları
Kategori:Devlet sanatçıları
Kategori:Kabardey asıllı Türkler
Kategori:UNICEF iyi niyet elçileri
Kategori:Yeşilçam oyuncuları
Kategori:20. yüzyılda Türk kadın oyuncular
Kategori:Türk kadın film yönetmenleri
Kategori:En İyi Kadın Oyuncu Altın Koza Ödülü sahipleri
Kategori:21. yüzyılda Türk kadın oyuncular