Kur'an mealleri

Meal Arapça kökenli bir kelimedir, "meydana gelen netice", "mana", "anlam", "sonuç" anlamlarına gelir. Kur'an mealleri Kur'an'ı oluşturan sure ve ayetlerin tümünün Arapça dışında bir dile yazarın anladığı mana üzerinden aktarımıdır ve bu açıdan tercüme'den farklıdır. Türkçe meallere ana metinde yer almayan eklemeler (sıklıkla parantez içerisinde) yapılır ve bu eklemelerin esas metinde bulunmadığını okuyucunun anlaması beklenir. Ancak bunun genel kural olmadığı da bilinmelidir.

Meal, yazarın kastettiği düşünülen anlam üzerinden yapılan bir çeviri işlemidir ve anlam çeviri yapanın bilgi birikimi veya tercihleri ile de ilgilidir. Mealen sözü dini kullanımda "yani demek istiyor ki..." gibi bir anlama gelir ve asli metne mutlak sadakati dışlayan bir çalışmadır. Dini literatürde, hadis ve Kur'an tercümelerinde sıklıkla başvurulan bir yöntemdir.

Kur'an dilinin yer yer eskimiş bir dil olması, coğrafya ve bölgenin dönemsel antropolojik verileri bilinmeden ve bitki-hayvan yayılımı hakkında ön bilgiye sahip olunmadan yapılan keyfi tercümeler, mütercimleri Vakıa 28-29 da cennette inananlara vadedilenlerde geçen sdr'i kiraz, tlh' harflerini muz olarak çevirmeye kadar götürmüştür. Tercümelerde verilen anlamlar yabancı dillerde de tamamen tutarsız ve birbirleri ile uyumsuzdur. Oysaki doğal kaynak olarak bir uzakdoğu Asya meyvesi olan muz İslami metinlerde 9. yy.dan itibaren görülmeye başlanıyor. (pp. 368-370 (Article XLVIII)

küçükresim|alt=Wild Ziziphus Tree, Behbahan|upright=1.36|Ortadoğu ve Levant bölgesinde Sidr olarak bilinen bir ağaç türü, Arabistan kirazı (Z. spina-christi), İran

Orijinal metne sadık kalmadan yapılan meal çalışmalarının bir diğer sebebi orijinal metinde geçen ifadelerin meal yazarı tarafından kabul edilemez bulunmasıdır. Bunun örneğine "O gün يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ ; bacak açılır ve secdeye çağrılırlar ama güç yetiremezler" (Kalem 42.) ayetinin tercümesinde rastlanabilir. Mealcilerin “paçaların tutuştuğu” şeklinde çevirdiği ifade, bir hadisle birlikte eski tanrı heykelleri gözden geçirildiğinde daha anlamlı hale gelmektedir. Çünkü bu yapılarda, sağ ayağı önde ve bir baldırı açık olan heykel, bu heykelin bir tanrı heykeli olduğunun kanıtı olarak yorumlanmaktadır. Yazar bacak açılır ifadesini paçaların tutuşması olarak çevirmeyi tercih etmiştir. (Ayrıca bkn; İbrahimî dinlerde Tanrı)

Meal çalışmalarını günümüzde Namaz, oruç tesettür gibi Müslüman davranışları açısından önemli hale getiren bir konu, ayetlerin yazıldığı dönemde ifade ettikleri anlamların, daha sonra geliştirilen fıkıh mezhepleri çerçevesinde yeniden şekillendirilmiş olmasıdır. Kendilerine Kur'an Müslümanları adını veren dini gruplar kur'anın bu şekilde yapılmış olan tercümelerini şiddetle reddederler. Bu gruplara göre örtünme ve ibadetlerle ilgili tavsiyeler, mealler ve hadislerle ağırlaştırılan dini yükümlülüklere dönüşmüşlerdir.

 Tarihçe 
Kur'an yazılırken, yakın ulus/kâvimlere tebliğ amaçlı olarak çeviriler hazırlanıyor ve elçiler gönderiliyordu. Aynı zamanda değişik dillere sahip uluslar Müslüman olduklarında Kur'anı kendi dillerine çeviriyordu. Örneğin İranlı Selman Kur'an'ı Farsçaya çevirmişti. İlk tercümeler Farsça ve Türkçe dillerindeydi. Batı'da Latince olarak tercümenin tarihi 1143'tür. Bu tercüme 1543'te basılmıştır.

Günümüze ulaşan en eski elyazması Türkçe meâl Şirazlı Hacı Devletşah oğlu Muhammed'in istinsah ettiği (1333) meâlidir ve Türk-İslam Eserleri Müzesi'ndedir. Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki bir nüsha Harezm Türkçesinde yapılmıştır.

Günümüzde meal çalışmaları bilimsel veya toplumsal anlayışın gelişme ve değişmesi paralelinde de değişikliklere uğramaktadır. Örneğin suresi meallerinde Alak kelimesi ile ilgili olarak verilen mealler. Eski meallerde kan pıhtısı olarak verilen bu kelime insanın gelişim aşamalarından birisinin kan pıhtısı olmadığı bilgisi ile birlikte değişime uğramış ve kelimeye tefsir ve meallerde embriyonun rahim duvarına tutunması ile bağlantılı mucizevi atıflar da yapılmak suretiyle embriyo veya "asılıp tutulan şey" anlamları verilmiştir.

Yine suresine ismini veren Tarık kelimesi geleneksel anlamına göre halk arasında Zühre, çoban yıldızı, sabah veya akşam yıldızı olarak da bilinen venüstür. Bazıları ise bu kelimeye mucizevi bir anlam yüklemiş ve onun radyoteleskopların icadı ile 1960'larda keşfedilen nötron yıldızlarını (pulsar) anlattığını ileri sürmüşler ve o şekilde tercüme etmişlerdir.

 Mütercim 
küçükresim|Yasin Suresi 33-34'üncü âyetlerinin Çince tercümesi.küçükresim|upright=1.15|108'inci Kevser Suresi'nin eski bir meâli. (Mazenderanca tefsir ve tercümesi.)

Kur'an meâli yazarlarına mütercim adı verilir.

Kur'an'daki âyetlerin bir kısmı anlamı açık, hüküm ihtivâ eden âyetler olmakla beraber, bazı âyetler ise yoruma açık âyetlerdir. Bu Âl-i İmrân Sûresi'nin yedinci âyetinde belirtilmektedir.

Kur'ân meâl veya tercümelerini hazırlayanların belirli dini kaygılardan uzak şekilde, sadece sosyal bilimlerin ve din bilimlerinin ışığında, filoloji, antropoloji, dinler tarihi, mitoloji gibi donanımlara sahip olarak tercüme yapmaları Kur'an'ın anlaşılması konusuna objektif katkılar sunması açısından değerli bilgiler sunabilir.

 Tercüme, tefsir ve meal 

Tercüme bir metnin hiçbir yorum katmadan diğer dile aktarılmasıdır. Kur'an'ın tercüme edilebilir olup olmadığı uzun tartışmaların konusu olmuştur. Uygulamada ise meal denilen yarı tercüme anlatımlar tercih edilmiştir. Meâl Kur'an ayetlerinin yorumlu tercümesi, tefsir ise ayrıntılı açıklamasıdır. Meal yazarları, birebir tercümedeki metne cümlelerdeki anlatım bozukluklarının giderilmesi, kapalı anlatımlar, cümle düşüklükleri, kelimelerin tam karşılığının meal yapılan dilde bulunmaması, birebir tercümenin sakıncalı bulunması veya kendi anlayışını (mezhep, tarikat, cemaat) dikte etmek, cemaat liderini Mesih veya Mehdi ilan etmek gibi amaçlarla etimolojik anlam kaydırma, ekleme veya öne çıkartma gibi uygulamalar yapar ve yalın tercümeden kaçınırlar. Bu çalışmalarda çok sayıda bir diğerinin anlayışını suçlayan yaklaşımlar görmek olasıdır. Bu çerçevede anlayış ve uygulamalardaki farklılaşmaların dini metinlere, ayrıca şeriat uygulamalarına; abdest, namaz, tesettür, mut'a, hac vb. ibadetlere yansıdığı görülmektedir. Günümüzde ise Kur'andan bilim ve bilimsel mucizeler türetmek amacıyla benzer uygulamaların yapıldığı sıklıkla ileri sürülmektedir.

Türkiye’de basılan meâllerin birçoğunda sayfa orta alanı Arapça metin, sayfa kenarları ise sırası ile Arapça metnin okunuşu ve hemen altında anlamı şeklindedir.

Tefsirlerde ise ayetlerin tek veya grup olarak  meallerinin sonuna eklenen açıklama bölümleri bulunur.

Kur'an meallerinde günümüzde orijinal metnin yanında Türkçe metin verilir. Bazıları kelime kelime çeviri yapmakta, bazıları nüzul sebepleri ve tarihsel bilgileri sunmaktadır. Bir kısmı güncel fıkhi ve siyasi meseleleri dipnotlarla vermekte, bir kısmı şiir söyleyişiyle sunmaktadır. Meallerin dili 1900'lerden beri değişen Türkçeye paralel olarak değişmiştir.

 Türkçe meâller 
Matbû meallerin bazıları sadece meâl, bazıları ise meâl ve tefsirdir.
{|
|- style="background-color: #ccddff;"
 Mütercim Meâl Adı Yayınevi Yayın YılıA. Adnan Sütmen Kur'ân-ı Kerîm'in Meâlen Manzum Açıklaması   1984Abdülbaki Gölpınarlı  Kur'ân-ı Kerîm'in Anlamı   1955Abdullah Âtıf Tüzüner Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe Meâli   1970Abdullah Aydın  Kur'ân-ı Kerîm ve Meâl-i Celîlesi   1979Abdurrahman Abdullahoğlu Âyetlerin iniş sırasına göre meâl  Ozan Yayıncılk  Adem Uğur Kur'ân Meâli   Ahmed Davudoğlu  Kur'ân Meâli   Ahmet Ağırakca – Beşir Eryarsoy  Kur'ân Meâli  Buruç Yayınları  1995-1999Ahmet Ağırakca – Beşir Eryarsoy  Nüzul Sebepli Kur'ân Meâli  Fikir Yayınları  Ahmet Okutan Kur'ân-ı Kerîm'in konularına göre ayrılmış Türkçe anlamı   1967Ahmet Tekin  Kur'ân'ı Anlamaya Doğru -Tefsîrî Meâl-  Kelam Yayınları  Ali Bulaç  Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe anlamı  Çıra Yayınları  1983Ali Fikri Yavuz Kur'ân-ı Kerîm ve Meâli Âlîsi   1967Ali Özek-Hayreddin Karaman vd.  Kur'ân-ı Kerîm Meâli   1982Ali Rızâ Sağman Lafzen ve Meâlen Kur'ân-ı Kerîm'in Tercemesi   1980Ali Ünal Kur'ân-ı Kerîm ve Meâli  Define Yayınları Bekir Sadak Ahmet Hulusi Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Çaprı Yayınları  1998Besim Atalay  Kur'ân-ı Kerîm Meâli   1962Cemil Kılıç İslamı Anlamak İçin Türkçe Kur'an  Güz Yayınları  2013Cemil Said Kur'ân-ı Kerîm Tercemesi   1924Diyanet İşleri Başkanlığı  Diyanet İşleri Meâli  Diyanet İşleri Başkanlığı  1990Diyanet Vakfı  Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Diyanet Vakfı  1993Edip Yüksel  Mesaj: Kur'ân Çevirisi  Ozan Yayıncılk  2000Erhan Aktaş Kerim Kur'an   2015https://youtube.com/QsJaWY9HmXk Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır  Hak Dini Kur'an Dili   1935Enver Baytan Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe Meâl-i Âlîsi   1987Prof. Dr. Gazi Özdemir Son Davet Kur'ân  Şira Yayınları Hacı Murad Sertoğlu İslâm'ın mukaddes kitabı Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe tercüme ve tefsîri   1955Hakkı Yılmaz Nüzul Sırasına Göre Necm, Necm Kur'ân'ın Türkçe Meâli  İşaret Yayınları  Halil Uysal Kelime Meâli  Kitap Kent  Hamdi Döndüren Kur'ân-ı Kerîm Evrensel Çağrı / Yüce Meâl ve Tefsiri  Çelik Yayınevi  Hasan Basri Çantay  Kur'ân-ı Kerîm ve Meâl-i Kerîm   1952Hasan Tahsin Feyizli  Feyzü'l Furkan Kur'ân  Server İletişim Yayınları  Hikmet Taşkın Kur'ân bize ne diyor?  Madve Yayınları  1989Hüseyin Atay-Yaşar Kutluay  Kur'ân-ı Kerîm ve Türkçe anlamı  Diyanet İşleri Başkanlığı  1961İmam İskender Ali Mihr   Kelime Kelime Kur'ân Meâli  Mihr Yayınları  2000İsmâil Hakkı Baltacıoğlu Kur'ân Meâli   1957İsmâil Kazdal Kur'ân-ı Kerîm'in Türkçe Meâli  Erguvan Yayınevi  Mahmud Ustaosmanoglu Kur'ân-i Mecid ve Meâl Tefsir Alisi  Ahiska Yayinevi  Mahmut Kısa   Kısa Açıklamalı Kur'ân-ı Kerîm Meali  Armağan Kitaplar  2009Mahmut Toptaş Kur'ân-ı Kerîm ve Meâli  Cantaş Yayıncılık  Mehmet Ali EroğluAbout the Author

Dr. Eroğlu, yabancılara Türkçe öğretimi konusunda çok sayıda akademik ve bilimsel konferans ve seminere aktif olarak katılmıştır. Dil eğitimi alanını ilerletmeye olan bağlılığı, öğretmenlik sorumluluklarının yanı sıra araştırma ve yayıncılığa katılımında açıkça görülmektedir. "Türk Lehçelerindeki Fiillerin Zamana Göre Karşılaştırılması", "Rus Öğrenciler için Türkçe Ders Kitabı" ve "Türkçe Öğretmenleri İçin Yazılı Anlatım, Sözlü Anlatım Mesleki Alan Kitapları" akademik çalışmalarının yanı sıra tanınmış bir yazardır. "Aşk-ı Kur'an - Siirsel Meal" (Kur'an Aşkı - Şiirsel Tercüme), "Mutluluk Madeni" (Mutluluk Madeni), "99 Maşuki Nida" (Aşığın 99 Bağırışı) gibi birçok kitap yazmıştır.Kur'ân-ı Kerîm'in Şiirsel  Türkçe Meâli  Zinde Yayıncılık2018Prof. Dr. Mehmet Okuyan Kur'ân Meâli  Haliç Üniversietesi Yayınları Prof.Dr. Mehmet Zeki Duman Beyanu'l Hak - Kur'ân-ı Kerîm'in Nüzul Sırasına Göre Tefsiri  Fecr Yayınevi  2006Mevdûdî  Mevdûdî Meâli  İnkılâp Yayınları Muhammed Esed  Muhammed Esed Meâli  İşaret Yayınları Muhammed Fuad Abdulbâkî El-Mu'cem El-Mufehres li Elfaz El-Kur'an El-Kerîm   1938Muhammed Hamidullah  Kitâb-ul Azîz  Beyan Yayınları Murtaza Turabi Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Kevser Yayınları Mustafa İslamoğlu  Hayat Kitâbı Kur'ân, Gerekçeli Meâl-Tefsir  Düşün Yayınları  2011Prof. Dr. Mustafa Öztürk Kur'ân-ı Kerîm Meâli & Anlam ve Yorum Merkezli Çeviri  Düşün Yayınları  2012Mustafa Varlı Kur'ân-ı Kerîm'in Açıklamalı Türkçe Anlatımı  Esma Yayınları Mustafa Yıldız  Son Mesaj Kur'ân-ı Kerîm ve Gerekçeli Türkçe Meâli  Çıra Yayınları Osman Nebioğlu  Türkçe Kur'ân-ı Kerîm   1957Ömer Feyzi Mardin Kur'ân-ı Kerîm tefsirli ve fihristli   1950Ömer Rızâ Doğrul Tanrı Buyruğu   1934, 1980Prof. Dr. Ömer Özsoy – Prof. Dr. İlhâmi Güler Konularına Göre Kur'ân Meâli  Fecr Yayınları  Recep İhsan Eliaçık  Yaşayan Kur'an Türkçe Meâl  İnşa Yayınları  2006Sadık Türkmen İniş Sırasına Göre Kur'ân; Akıl ve Bilim Işığında Türkçe Çeviri.  Sadık Türkmen Yayınları  2006, 2009, 2010Sadi Irmak  Kutsal Kur'ân Türkçe Meâli   1962Suat Yıldırım  Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Define Yayınları  1998Süleyman Ateş  Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Yeni Ufuk Yay.  1975Şaban Piriş  Kur'ân-ı Kerîm Türkçe Anlamı  Arz Yayınları  Talat Koçyiğit Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Hüner Yayınevi  2004Yaşar Nuri Öztürk  Türkçe Kur'an çevirisi  Sesli  Ziyâ Kazıcı-Necip Taylan  Kur'ân-ı Kerîm Meâli  Çağrı Yayınları  1977

 Diğer dillerdeki meâller 

 Kaynakça 

 Diyanet İşleri Başkanlığı
 Kur’ân Mealleri Araştırmaları - 27 farklı meâl 
 Mekteb-i Suffa 

Meal