Zeydilik

Zeydîlik (Arapça: الزيديّة az-Zaydiyya, Osmanlıca: Zeyd’îyye), Batı'da Beşçiler olarak da bilinir. Zeyd b. Ali'nin tâkipçisi olan Şiâ mezhebidir. Zeyd'îyye fıkıhını tâkip eden kişiler Zeydî olarak adlandırılırlar ancak Zeydî Vâsıtî denilen Ca'feriyye bir grup da bulunmaktadır.

 Zeydî İmamları 
Zeydî fıkhının tâkipçileri diğer Şîa mezheplerinde olduğu gibi ilk dört imamı kabul ederler ancak beşinci imam olarak Muhammed el-Bâkır yerine kardeşi Zeyd b. Ali'yi kabul ederler. İmamı ve kurucusu olan Zeyd b. Ali önce babası Zeynelâbidîn sonra da kardeşi Muhammed el-Bâkır'dan okuyarak yetişti.

 Muhammed  Peygamber  Ali 1. İmam   Hasan  2. İmam  Hüseyin 3. İmam  Zeynelâbidîn 4. İmam  Zeyd b. Ali  5. İmam 

 Dini Hukuk (Fıkıh) 

Zeydîler fıkıh açısından Ehl-i Sünnet mezhepleri olan Hanefîlik ve Şâfiîlik ile Şiîliğin Ca'feriyye fıkhına çok yakındırlar.

 Teoloji (İtîkâd) 

Teoloji veya kelâm açısından Zeydîler diğer Şîa mezheplerinde olduğu gibi Mutezile'ye yakındırlar.

 Zeydî tarikât ve topluluklar 
İlk Zeydî devleti M.S. 864 yılında Alavîler tarafından Taberistan'da (Hazar Denizi'nin güney kıyı şeridinde) kurulmuş ve liderlerinin 928'de Sâmânîler tarafından öldürülmesine kadar da varlığını sürdürmüştür. Kırk yıl sonra devlet Gîlân'da (Kuzeybatı İran) yeniden kurulmuş ve 12. yüzyıla kadar da ayakta kalmıştır.

Zeydîlikten doğan tarikât ve mezhepler
Zeydiyye (Beşçiler)
 Dukeynîlik 
İslâm peygamberi Muhammed bin Abdullah’ın hâleflerinin Ali bin Ebû Tâlib'in tarafını tutmamalarından dolayı imanlarını kaybettiğine inananların mezhebi;
 Halefîlik 
İmâm Zeyd b. Ali’nin hâleflerinin "Abd el-Samed" adlı bir şahıs ve onun neslinden devam ettiğine inananların mezhebi;
 Heşebîlik / Sûrhabîlik

Hüseyin’in intikamını almak için isyan eden Muhtâr es-Sekafî’nin ordusundaki bir grup mevâlîye verilen ad.
 Carûdîlik 
Adını "Ebû’l Carûd Ziyad bin Ebû Ziyad"’dan alan, Ebû Bekir, Ömer ve Osman’ın her üçünün de Ali bin Ebû Tâlib’i halife seçmemekle bir kebîre işlemiş olmamakla beraber hatalı bir  davranışta bulunduklarına ve bu nedenle de artık onların Ashab-ı Kiramlıklarının geçerli olmayacağını beyân etmekle beraber âlenen de suçlamaktan kaçınan, diğer taraftan ise Âişe, Talha b. Ubeydullah ile Zübeyr b. Avvâm'ı Ali bin Ebû Tâlib'e başkaldırmış olmalarından ötürü şiddetle kınayanların mezhebi.
Bu mezhebi kabûl eden devletler:
 Alavîler 
 Banu Ukheydhirîler (Merkezî Arabistan'da Jew El-Yememeh’de 867’de kurulan ve 11. yüzyılın ortasına kadar süren devlet.)  
 Büveyhîler
 Deylem
 El-Mezîdiler
 Hasanveyhiler
 İdrîsîler
 Hammûdîler
 Kâkûyîler
 Yemen
 Süleymanîlik 
Cerîriyye diye de anılan ve Zeydiyye’den Süleyman b. Cerîr’in (ö. 187/803’ten sonra [?]) görüşlerini benimseyenlere verilen ad.
Süleymanîliğe bağlı olan alt kollar:
 Butrîlik / Tâbîrilik
Zeydiyye’den Kesîrünnevâ el-Ebter’in (ö. 169/785-86) görüşlerini benimseyen ve Hasan b. Sâlih’e (ö. 168/784-85) nisbetle Sâlihiyye diye de anılan fırka.
 Salihîlik 
Zeydiyye’den Hasan b. Sâlih’in (ö. 168/784-85) görüşlerini benimseyen ve Kesîrünnevâ el-Ebter’e (ö. 169/785-86) nisbetle Bütriyye veya Ebteriyye diye de anılan fırka.
 Vâsîtîlik 
Beşçi olmakla beraber On İki İmamın tamamını da tanıyan Zeydîler’in oluşturduğu mezhep.

 Günümüzde Zeydîler 
Zeydîler Yemen'de hakim dini grup olup Zeydî liderler yönettikleri topluluklar tarafından "Halife" unvanıyla anılırlar. Yemen'in yöneticisi Al-Hadi Yahya bin al-Hussain bin al-Qasim ar-Rassi, Muhammed'in torunu olan bir halife olarak bilinirdi. Sistem, 20. yüzyılın ortalarına 1962'deki devrime kadar böyle sürmüştür.

Günümüzde Zeydiyye Mezhebi başta Yemen, Umman, Suudi Arabistan olmak üzere birçok ülkede taraftarı olan bir mezheptir. Yemen nüfusunun (23.833.000) yaklaşık % 30'unu oluşturan 7.150.000 kişi Zeydiyye Mezhebine mensuptur. Suudi Arabistan'ın % 5.5 (1.200.000) ve Umman'ın % 2.2 (60.000) Zeydi'dir.

 Zeydîliğin Şiîlik mezhepleri arasındaki konumu 


 Dış bağlantılar 
 Zayiddiyah

 Kaynakça 

Kategori:Zeydilik
Kategori:Şii mezhepler
Kategori:İslam dini fıkıh mezhepleri
Kategori:Yemen'de din