1969 Türkiye genel seçimleri

1969 Türkiye genel seçimleri, 12 Ekim 1969 tarihinde TBMM 14. dönem milletvekillerini belirlemek için yapılan genel seçimlerdir.

Gelişmeler
1969 genel seçimleri, 1961 Anayasası'nın kabulünden sonra düzenlenen üçüncü genel seçimdir. Seçimin en belirgin özelliklerinden biri, çoğu kez olduğu gibi seçimlerde uygulanan seçim sisteminin tekrar değiştirilmesi oldu. İktidardaki Adalet Partisinin (AP) önerisiyle, seçimlerle ilgili kanunların bazı maddelerinin yürürlükten kaldırılması ve 306 sayılı Milletvekili Seçim Kanunu'na bazı maddelerin eklenmesi hakkındaki 20 Mart 1969 tarihli ve 1036 sayılı Kanun kabul edildi. Bu kanun seçim sistemini değiştirmekte, uygulanmakta olan millî bakiye sistemi yerine barajlı D'Hondt sistemini getirmekte idi. Anayasa Mahkemesi bu kanunun 32/4. ve 5. fıkralarını Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. 1969 seçimleri, iptal kararı neticesi, milli bakiyesiz ve barajsız D'Hondt sistemine göre yapıldı.

Seçimlere toplam 8 parti katıldı: Adalet Partisi (AP), Birlik Partisi (BP), Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Güven Partisi (GP), Millet Partisi (MP), Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve Yeni Türkiye Partisi (YTP). 189 bağımsız aday da seçimlerde yarıştı. AP, CHP, GP ve TİP 67 ilin tümünde, MP 64 ilde, MHP 60 ilde, YTP 49 ilde ve BP 29 ilde seçime katılırken, 56 ilde bağımsız adaylar da yarıştı.1969 ve 1973 Genel Seçimlerinin Karşılaştırılması, ek yazı.

1969 genel seçimleri, %64,3 katılım oranı ile 1950'den itibaren düzenlenen genel seçimler arasında katılım oranı en düşük seçim olmuştur. 8 partinin Meclise girdiği bu seçimler aynı zamanda TBMM'ye en çok partinin girdiği seçimdir. Hem iktidardaki AP, hem de ana muhalefetteki CHP'nin oylarının gerilediği seçimlerde bağımsız adayların başarısı dikkat çekti.

AP, oyları gerilemesine rağmen 256 milletvekili ile TBMM'deki çoğunluğunu korumayı başarırken, CHP 143 milletvekili elde etti. 1967'de, CHP'deki ortanın solu hareketine tepki olarak partiden ayrılan Turhan Feyzioğlu'nun kurduğu Güven Partisi 15 milletvekilliği kazandı. 1965 seçimlerinde uygulanan milli bakiye sisteminin kaldırılması yüzünden Türkiye İşçi Partisi yalnız 2 milletvekili ile parlamentoda temsil edildi. 1966'da, bir grup Alevi siyaset adamınca kurulan Birlik Partisi 8 milletvekili ile parlamentoya girdi. 27 Mayıs Darbesi'nin liderlerinden Alparslan Türkeş, Adana kongresinde adını değiştirdiği Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisinin yeni adı olan Milliyetçi Hareket Partisi ile parlamentoya milletvekili olarak ilk kez ayak bastı. Konya'dan bağımsız olarak seçilen Necmettin Erbakan daha sonra Millî Nizam Partisini kurdu.

 Sonuçlar 
1969 genel seçimlerinin sonuçları:

 Toplam Sandık   Toplam Seçmen  14.788.552 Toplam Kullanılan Oy  9.516.035 Toplam Geçerli Oy   9.086.296 Katılım Oranı (%)  64,34 Milletvekili Sayısı  450

 Parti Genel Başkan Oy % +/– Sandalye +/–  Adalet Partisi  Süleyman Demirel  4.229.712  46,53  6,34  256   16  Cumhuriyet Halk Partisi  İsmet İnönü   2.487.006   27,36  1,39  143   9  Güven Partisi  Turhan Feyzioğlu  597.818  6,58    15    Bağımsızlar  511.023  5,62   2,43  13   12  Millet Partisi  Osman Bölükbaşı  292.961   3,22  3,04 6   25  Milliyetçi Hareket Partisi  Alparslan Türkeş  275.091  3,03    1    Birlik Partisi  Hüseyin Balan  254.695  2,80    8    Türkiye İşçi Partisi  Mehmet Ali Aybar  243.631  2,68   0,29  2   12  Yeni Türkiye Partisi  Yusuf Azizoğlu  197.929  2,18   1,54  6   13 Toplam  9.086.296  100    450 

 İllere göre seçim sonuçları 
İllere göre 12 Ekim 1969 genel seçim sonuçları aşağıdaki tabloda bulunmaktadır:12 Ekim 1969 Milletvekili Genel Seçimi Sonuçları , ysk.gov.tr
 İl Mv Sayısı AP  %  CHP %  GP %  BAĞ %  Diğer %  ToplamAdana  13  106.443   42,52  6  84.335   33,69   5  16.570   6,62  1   4.270  1,71  0  38.705  15,46  1   250.323Adıyaman  4   24.009   28,08  1    26.668   31,19  2  1.761  2,06  0  18.473   21,61  1  14.579  17,05  0    85.490Afyon  7  75.677  58,77  5  23.417  18,18  1  13.290   10,32  1   50  0,04  0  16.340  12,69  0  128.774Ağrı  3  28.252   36,16  1  20.339  26,03  1  24.316  31,12  1   3  0,00  0  5.218  6,68  0   78.128Amasya  4  38.628   43,65  2    17.808   20,12  1   4.702  5,31  0  -   -  -  27.364  30,92  1   88.502Ankara  24   205.831  42,69  11  165.506  34,33  9  18.525  3,84  1   5.512   1,14  0  91.110  18,90  3  482.111Antalya  7   87.351  60,78  5  35.734  24,86  2  8.386  5,83  0  7  0  0  12.245  8,52  0   143.723Artvin  3  30.104   49,92  2   15.714   26,06  1  6.318  10,48  0   6.044   10,02  0  2.128  3,53  0   60.308Aydın  7  100.751  62,33  5  42.036  26,00  2  6.186  3,83  0   1.007   0,62  0  11.572  7,16  0  161.652Balıkesir  10  124.138   56,30  7   62.144   28,18  3  12.141 5,51  0   4.238   1,92  0  17.850  8,09  0  220.511Bilecik  2   24.264  55,35  1   14.066   32,08  1 2.064 4,71  0   144   0,33  0  3.302  7,53  0   43.840Bingöl  2   7.014   14,25  0  6.024   12,24  0   3.464  7,04  0    20.741  42,13  1  11.987  24,35  1  49.230Bitlis  2  18.607  41,95  1   14.295  32,23  1  750  1,69  0   -  -  -  10.703  24,13  0    44.355Bolu  5   71.796   58,10  4   30.060  24,32  1 6.421 5,20  0  3.020    2,44  0  12.280  9,94  0  123.577Burdur  3  26.586  50,03  2   15.161   28,53  1  7.091 13,34  0   979  1,84  0  3.323  6,25  0   53.140Bursa  11  163.706    64,32  8   63.515    24,95  3   8.986  3,53  0  852   0,33  0  17.465  6,86  0   254.524Çanakkale  5  70.625  58,16  4   32.745   26,96  1  3.740   3,08  0  5.771   4,75  0  8.560  7,05  0  121.441Çankırı  4  37.903  52,73  3    10.974   15,27  1  3.582   4,98  0   6.775   9,42  0  12.652  17,60  0   71.886Çorum  7   64.550   46,59  5  24.540    17,71  1  8.482   6,12  0   969  0,70  0  40.009  28,88  1   138.550Denizli  7  72.377   55,05  5   38.607   29,36  2  9.337  7,10  0   507   0,39  0  10.652  8,10  0   131.480Diyarbakır  7   42.934  35,48  4   8.825   7,29   0   3.654  3,02  0  19.801   16,36  1  45.789  37,84  2   121.003Edirne  4  43.544   50,78  3   28.140  32,81  1   4.850 5,66  0  -   -  -  9.249  10,79  0   85.757Elazığ  5  28.346  35,12   2  21.661   26,84  2   6.443  7,98  0   12.812   15,87  1  11.454  14,19  0  80.716Erzincan  4   29.084  42,20  2  20.907     30,33  2   2.116 3,07  0   2.503  3,63  0  14.317  20,77  0   68.927Erzurum  9  97.622  55,70  7   38.529   21,98  2  12.177   6,95  0   -  -  -  26.949  15,38  0  175.277Eskişehir  6  73.798   57,78  4  33.558   26,28  2   6.223 4,87  0  536    0,42  0  13.603  10,65  0  127.718Gaziantep  7  51.216  35,03  3   49.123    33,59  3    16.823 11,50  1   15.698    10,74  0  13.364  9,14  0  146.224 Giresun  6  47.480  40,03  4  27.581    23,25  2  6.516   5,50  0  21.169    17,85  0  15.503  13,07  0  118.609Gümüşhane  4   29.095    37,26  2  23.897    30,60  2   7.571 9,69  0    13.618  17,44  0  3.915  5,01  0   78.096Hakkâri  1   7.750   27,71  0   9.467     33,85  0   10.339  36,96  1   -  -  -  287  1,03  0  27.971Hatay  7  54.411   39,46  3  41.450     30,06  3  6.028   4,37  0  23.116  16,77  1  12.875  9,34  0  137.880Isparta  4   64.465   81,27   4  11.233    14,16  0    1.954 2,46  0   -  -  -  1.570  1,98  0  79.322İçel  7     69.183   48,11  4  44.155    30,71   3  8.661  6,02  0   409   0,28  0  21.390  14,88  0  143.798İstanbul  33   286.841  47,78  17   203.309    33,87  12  13.882  2,31  0  7.756    1,29  0  88.546  14,75  4   600.334İzmir  18  206.198   53,24  11   136.071   35,14  7  15.050   3,89  0  1.641   0,42  0  28.312  7,31  0  387.272Kars  9   67.614  42,94  5   52.368     33,26  4  6.248   3,97  0   2.678   1,70  0  28.536  18,12  0   157.444Kastamonu  6   65.805  50,54  4   29.520    22,67  1  16.685  12,81  1  971   0,75  0  17.227  13,23  0  130.208Kayseri  8   74.107   48,25  4  30.020    19,55  2   37.825  24,63  2  -   -  -  11.625  7,57  0  153.577Kırklareli  4   33.554   47,34  3    21.704   30,62   1   3.339 4,71  0  6.058   8,55  0  6.229  8,79  0  70.882Kırşehir  3   14.493   28,05  1    11.934   23,10  1   1.725 3,34  0   380   0,74  0  23.140  44,78  1  51.672Kocaeli  4  52.671  52,35  3   33.194   32,99  1  3.543   3,52  0  212    0,21  0  10.990  10,92  0  100.610Konya   16   144.151   49,58  9    63.170  21,73  4   31.139 10,71  2   22.926   7,88  1  29.381  10,10  0   290.767Kütahya  6   72.406  61,02  5  25.440    21,44  1   5.787  4,88  0   1.208   1,02  0  13.764  11,60  0   118.655Malatya   6  19.171   14,46  1  54.874    41,38  3  3.074   2,32   0  26.647   20,09  1  28.858  21,76  1  132.624Manisa  11   130.828    57,79  8   63.356     27,99  3  9.059   4,00  0   538  0,24  0  22.589  9,98  0  226.370Maraş  6   38.419  32,02  3   21.126   17,61  2  4.734   3,95  0   38.319  31,93  1  17.412  14,51  0   119.992Mardin  6  38.296   27,82  2   16.558     12,03  1  11.057   8,03  0  53.642   38,97  2  18.107  13,15  1  137.660Muğla  5   61.482   56,44  3    32.340  29,69  2  8.983  8,25  0  1   0  0  6.126  5,62  0   108.932Muş  3  6.368  10,30  0    10.419   16,85   1  3.227  5,22  0  30.440   49,23  1  11.372  18,39  1   61.826Nevşehir  3   30.639  53,45  2   11.422    19,93  1   2.390  4,17  0   -  -  -  12.873  22,46  0  57.324Niğde  5  45.520   45,95  3    24.853   25,09  2   8.959  9,04  0  -   -  -  19.585  19,77  0  99.072Ordu  8    43.262   30,06  4  47.521    33,02  4  10.510  7,30  0  24.306   16,89  0  18.363  12,76  0  143.922Rize  4   45.396    52,87  3  24.979    29,09  1  3.680   4,29  0   179   0,21  0  11.631  13,55  0   85.864Sakarya  6  64.263   53,50  4  34.240    28,50  2  5.561  4,63  0   5.391  4,49  0  10.669  8,88  0  120.124Samsun  11  114.073  49,71  6   84.191   36,69  5  7.852  3,42  0  4.677    2,04  0  18.661  8,13  0  229.454Siirt  4   19.225   25,33  1   14.069     18,54  1  11.839  15,60  1   11.082   14,60  0  19.681  25,93  1   75.896Sinop  4  24.817   37,19  2  17.972    26,93  1   3.908 5,86  0  -   -  -  20.030  30,02  1   66.727Sivas  10  53.326   29,29  4  56.091    30,81  4  5.519   3,03  0  9.116   5,01  0  57.990  31,86  2   182.042Tekirdağ  4   40.970  48,54  2  20.897    24,76  1   17.030  20,18  1   -  -  -  5.501  6,52  0  84.398Tokat  7  55.206   34,85  3   27.909    17,62  1   14.406 9,09  1  22.181   14,00  1  38.710  24,44  1  158.412Trabzon   9 78.390  48,60  5  55.668     34,52  4   12.772 7,92  0   2.666    1,65  0  11.793  7,31  0   161.286Tunceli  2   9.972   23,31  1    8.080    18,88  1  461   1,08  0  7.514   17,56  0  16.760  39,17  0  42.787Urfa  6   55.992  43,51  4   28.904   22,46  2  10.516   8,17  0  16.915    13,14  0  16.367  12,72  0  128.694Uşak  3   22.537  43,49  2  19.005    36,68  1  6.587  12,71  0   56   0,11  0  3.633  7,01  0   51.818Van  4   22.232  27,24  2  8.477     10,39  0  19.276   23,62  1  13.086   16,04  1  18.537  22,71  0 81.608Yozgat  6  51.890   41,33  3  27.691   22,06   2  6.508  5,18  0   10.859   8,65   0  28.604  22,78  1   125.552Zonguldak  9  122.058  55,57  6  67.420   30,69  3  15.220  6,93  0  554  0,25  0  14.396   6,55  0    219.648Türkiye 450 4.229.712 46,53 2562.487.006 27,36 143 597.8186,58 15 511.0235,62 13 1.264.43513,91 23  9.086.296

 Kaynakça 


Kategori:Türkiye'de genel seçimler