Selüloz

küçükresim|sağ|upright=1.09|Üç boyutlu selüloz görüntüsü.

Selüloz, formülü  olan ve birkaç yüz ila binlerce β(1→4) bağlantılı D-glikoz biriminden ve doğrusal zincirden oluşan polisakkarit ve organik bir bileşiktir. Selüloz, yeşil bitkilerin, birçok alg türünün ve oomisitlerin birincil hücre duvarının önemli yapısal bir bileşenidir.

Bazı bakteri türleri selülozu salgılayarak biyofilm oluşturur. Selüloz, Dünya'da en bol bulunan organik polimerdir. Pamuk lifinin selüloz içeriği %90, odununki %40-50 ve kurutulmuş kenevirinki yaklaşık %57'dir.Cellulose. (2008). In Encyclopædia Britannica. Retrieved January 11, 2008, from Encyclopædia Britannica Online.Chemical Composition of Wood. . ipst.gatech.edu.Piotrowski, Stephan and Carus, Michael (May 2011) Multi-criteria evaluation of lignocellulosic niche crops for use in biorefinery processes . nova-Institut GmbH, Hürth, Germany.

Selüloz esasen mukavva ve kağıt üretmek için kullanılır. Daha az miktarları selofan ve suni ipek gibi çok çeşitli türev ürünlere dönüştürülür.

Enerji mahsullerinden selülozun selülozik etanol gibi biyoyakıtlara dönüştürülmesi yenilenebilir yakıt kaynağı olarak geliştirilmektedir.

Endüstriyel kullanım için selüloz esasen odun hamurundan ve pamuktan elde edilir. Selüloz ayrıca çeşitli organik sıvılarla doğrudan etkileşimden büyük ölçüde etkilenir.

Bazı hayvanlar, özellikle gevişgetirenler ve termitler, bağırsaklarında yaşayan Trichonympha gibi simbiyotik mikroorganizmaların yardımıyla selülozu sindirebilirler. İnsan beslenmesinde selüloz, çözünmeyen diyet lifinin sindirilemeyen bir bileşenidir ve dışkı için hidrofilik hacim artırıcı madde işlevi yapar ve potansiyel olarak dışkılamaya yardım eder.

Selüloz (C6H10O5)n, bitkilerde hücre yapısının büyük bir bölümünü oluşturan karbonhidrat.

Selüloz patlayıcı maddelerin yapımında da kullanılır.

Selüloz bitkinin sert ve kuvvetli olmasını sağlar. Otobur hayvanlar selülozu, bağırsaklarında yaşayan simbiyoz bakterileri, protozoa türleri ve odun yiyen bazı böcek türlerinin salgıladıkları selülaz enzimi ile sindirebilir.

Selüloz sanayide cmc adıyla seramik yapımında, boya üretiminde üstün film yapıcılığı sayesinde ekonomik oluşuyla da tercihen kullanılmaktadır.

Glikoz moleküllerinin ters bağlanması sonucunda oluşmuşlardır.

Hayvanlar selülozu enerji verici olarak kullanamazlar.

Selüloz suda çözünmez ve iyotla reaksiyon vermez.

 Tarihçe 
Selüloz, 1838'de bitki materyalinden izole eden ve kimyasal formülünü belirleyen Fransız kimyager Anselme Payen tarafından keşfedildi.Payen, A. (1838) "Mémoire sur la composition du tissu propre des plantes et du ligneux" (Memoir on the composition of the tissue of plants and of woody [material]), Comptes rendus, vol. 7, pp. 1052–1056. Payen added appendices to this paper on December 24, 1838 (see: Comptes rendus, vol. 8, p. 169 (1839)) and on February 4, 1839 (see: Comptes rendus, vol. 9, p. 149 (1839)). A committee of the French Academy of Sciences reviewed Payen's findings in : Jean-Baptiste Dumas (1839) "Rapport sur un mémoire de M. Payen, reltes rendus, vol. 8, pp. 51–53. Bu raporda "selüloz" kelimesi ortaya atılmış ve yazar selülozun deneysel formülü ile "dekstrin" (nişasta) formülü arasındaki benzerliğe dikkat çekmiştir. The above articles are reprinted in: Brongniart and Guillemin, eds., Annales des sciences naturelles'' ..., 2nd series, vol. 11 (Paris, France: Crochard et Cie., 1839), [ 
pp. 21–31]. Selüloz, 1870 yılında Hyatt Manufacturing Company tarafından ilk başarılı termoplastik polimer olan selüloit üretmek için kullanıldı. Selülozdan bitkisel ipek ("yapay ipek") üretimi 1890'larda başladı ve selofan 1912'de icat edildi. Hermann Staudinger 1920 yılında selülozun polimer yapısını belirledi. Bileşik ilk olarak 1992 yılında Kobayashi ve Shoda tarafından kimyasal olarak sentezlendi (biyolojik olarak türetilen enzimler kullanılmadan).

küçükresim|upright=1.3|Bir bitki hücre duvarındaki selüloz ve diğer polisakkaritlerin düzenlenmesi

Kaynakça

*
Kategori:İlaçlara kıvam veren maddeler