Tosun Paşa (film, 1976)

Tosun Paşa, yönetmenliğini Kartal Tibet'in yaptığı, senaryosunu Yavuz Turgul'un kaleme aldığı ve yapımcılığını Nahit Ataman'ın üstlendiği 1976 yapımı komedi türündeki Türk sinema filmidir. Başrollerinde Kemal Sunal, Şener Şen, Müjde Ar, Adile Naşit ve Ayşen Gruda yer almaktadır.Film ayrıca Kartal Tibet'in yönetmenlik yaptığı ilk filmdir. 

1939 Yapımı filmden uyarlama olduğu iddiası
Nâzım Hikmet'in 1939 yılında yazdığı senaryodan Muhsin Ertuğrul'un filme aldığı aynı adlı Tosun Paşa (1939) filminin isminden esinlenilmiştir.Tosun Paşa (1939) - Sinematürk (konuya dair özet bilgi de bulunmaktadır.) Fakat kimi kaynaklarda bir uyarlama olduğu öne sürülmektedir. Ancak hikaye ve konu açısından arada neredeyse hiçbir benzerlik yoktur.Muhsin Ertuğrul'un Sineması, Yazan: Alim Şerif Onaran, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1981 (Filmin konusuna dair ayrıntılı bilgi verilmektedir. 1976 yapımı filmle aralarında neredeyse hiçbir benzerlik olmadığı buradan anlaşılmaktadır.)1976 yapımı Tosun Paşa filminin senaryosunun, Nazım Hikmet tarafından yazılarak 1939 yılında Muhsin Ertuğrul tarafından filme alınan senaryodan  uyarlama olduğu iddiası tamamen eksik bilgiye dayalıdır. Çünkü Yavuz Turgul tarafından yazılan bu yeni senaryo, hem Nazım Hikmet'in senaryosundan (ve dolayısıyla 1939 yapımı ilk filmden) hem de ona kaynak teşkil eden 1936 yapımı Bichon adlı Fransızca filmin (Jean de Létraz tarafından yazılan oyundan uyarlanmış olan)  senaryosundan çok farklıdır. 1979 yılında çekilen Tosun Paşa filminin konusunun bunlardan oldukça (neredeyse tamamen) farklı olduğu bile öne sürülebilir. Dolayısıyla bir uyarlamanın değil çok zayıf bir esinlenmenin var olduğunu söylemek daha doğrudur. Bu ilk senaryo, 1976 yapımı Tosun Paşa filmi ile sadece isim olarak bir bağ içermekte olup daha çok Barış Manço'nun başrolde oynadığı Baba Bizi Eversene filmiyle benzerlikler göstermektedir. 

Filmde Kemal Sunal'ın canlandırdığı "Tosun Paşa" karakteri, dönemin Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğlu Ahmed Tosun Paşa'dan esinlenilerek oluşturulmuştur. 1939 yılında çekilen filmde ise Tosun bir bebeğin adıdır.

 Konusu 
Filmin olay örgüsü, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Mısır Eyaleti'nde geçmektedir. Tellioğulları ve Seferoğulları adlı iki meşhur aile, İskenderiye'nin en değerli yeri olan Yeşil Vadi için birbirleriyle kıyasıya bir mücadeleye girer. Vadinin kime ait olduğuna devlet görevlileri de karar veremezler. Tellioğlu ve Seferoğlu aileleri de bunun üzerine, Yeşil Vadi'yi ele geçirmek için İskenderiye'nin en büyük devlet memuru olan Daver Bey'in kızı Leyla'yı (Müjde Ar) almak için kıyasıya bir mücadeleye girerler. Daver Bey (Mete Sezer), Leyla'yı Seferoğulları'na vermeye karar verir. Bu durumda Tellioğlu ailesi, daha büyük bir torpil için evin uşağı olan Şaban'ı (Kemal Sunal) Kahire'nin en hatırı sayılır ve en heybetli paşası olan Tosun Paşa olarak tanıtırlar.

Tosun Paşa kılığındaki Şaban, Tellioğlu ailesinin en büyük oğlu Lütfü'nün (Şener Şen) yakın arkadaşı gibi davranıp Yeşil Vadi ve Leyla'yı Tellioğulları'na kazandıracağına, Leyla'ya kendisi âşık olur ve her şeyi eline yüzüne bulaştırır. Sonuçta işler Arap saçına döner ve en sonunda hakiki Tosun Paşa, Kahire Sarayı'ndan çıkar gelir.

Gerçek Tosun Paşa (Oktar Durukan), Yeşil Vadi'ye el koyar ve Daver Bey'in kızı Leyla'yı kendine eş olarak alır. Neticede bu olaydan ötürü kellelerini bile zor kurtaran Tellioğulları, hayatta kaldıklarına şükreder bir hâle gelirler. Herkesin gözünde suçlu Şaban olmuştur. Halbuki Lütfü kendi kazdığı kuyuya düşmüş, esas Tosun Paşa'nın varlığını bir an için unutmuştur.

 Çekim mekânları 
küçükresim|Tellioğulları ailesinin filmde ikamet ettiği Simenoğlu Köşkü. (Yeşilköy, İstanbul)|250x250pik
Filmde Tellioğulları ailesinin ikâmet ettiği konut olarak Yeşilköy semtindeki Simenoğlu Köşkü kullanıldı. Filmin çöl sahneleri İstanbul'un Arnavutköy ilçesinin Ağaçlı köyünde çekilirken, İskenderiye beyi Daver Bey'in köşk sahnelerinde dış mekân olarak Emirgân'daki Sarı Köşk, iç mekân sahneleri için ise Sarıyer'de bulunan Said Halim Paşa Yalısı seçildi. Tellioğulları ve Seferoğulları ailelerinin sahip olma mücadelesi verdiği Yeşil Vadi ise, İstanbul'un Kemerburgaz ilçesindedir.

 Çekim kazası 
Filmde Tellioğulları'nın reisi olan Akil karakterini canlandıran Akil Öztuna, filmin çekimlerinin devam ettiği Kemerburgaz'da deveden düşerek iç kanama geçirdi ve hastaneye kaldırıldı. Filmin başlarında görünen Akil Öztuna, sonraki devam çekimlerine katılamadı ve sonraki sahnelerde gözükmedi. 18 Kasım 1976'da, film gösterime girmeden 71 yaşında hastanede hayatını kaybetti. Zihni Göktay ile 2014 yılında yapılan bir röportajda bahsi geçen olayı anlatması üzerine ölüm nedeninin deveden düşmesi olduğu sanılmıştır. Ancak, anlatılan olayın yanlış anlaşıldığı daha sonradan torunu tarafından açıklanmıştır; deveden düştüğünün doğru olduğunu fakat ölümünün bu olayla ilgisi olmadığını belirtmiştir.Oyuncu Akil Öztuna’nın Tosun Paşa Adlı Filmin Kemerburgaz’daki Çekimleri Esnasında Deveden Düşmesi Nedeniyle Vefat Ettiği İddiası - Malumatfuruş, Tarih: 18.10.2020Tosun Paşa Filminin Çekimleri Sırasında Deveden Düşerek Ölen Oyuncu Kim? - Onedio, Tarih: 23.07.2024 (Haberin sonunda Akil Öztuna’nın torununun sosyal medya paylaşımında dedesinin "ölüm nedeninin deveden düşmesi olmadığını" dile getirdiği belirtilmektedir. "Zeytinci'nin söylediğine göre Öztuna çekimler sırasında zaten rahatsızmış," ifadesi de yer almaktadır.)"Deveden düşme kısmı doğru ama vefat sebebi bu değil. Akil dedem zaten rahatsızmış çekimler sırasında. Bu konu birkaç yerde daha gündeme gelmişti, aile olarak bilgi vermiştik. Z. Göktay Bey’e saygımız sonsuz, belki detayları farklı hatırlıyor olabilir," açıklaması ile sorulan bir soruya verilen "...kalp değil, mide rahatsızlığından vefat etti," şeklindeki yanıt torunu Gaye Zeytinci'nin sosyal medya hesabında yer almaktadır. 

 Oyuncular 

 Tellioğulları 

 Kemal Sunal — Şaban (Sahte Tosun Paşa)
 Şener Şen — Lütfü
 Akil Öztuna — Akil
 Adile Naşit — Adile
 Ayşen Gruda — Zekiye
 Tuncay Gürel — Bekir (Küçük Enişte)
 Ergin Orbey — Vehbi
 Oya Aydonat — Emine
 Zihni Göktay — Ruhi
 Filiz Toprak — Fatma
 İhsan Bilsev — Mülayim
 Günfer Feray — Hatice

 Seferoğulları 

 Sıtkı Akçatepe — Sıtkı
 Cevdet Arıkan — Suphi
 Hikmet Gül — Rukiye
 Ata Saka — Kasım
 Ayten Erman — Mor elbiseli
 Akif Kilman — Akil'e sopayla vuran
 Nevin Güler — Sarı elbiseli
 Tevfik Şen — Mavi ceketli
 Suna Yıldızoğlu — Sarışın kız
 Sıdıka Duruer

 Diğer karakterler 

 Müjde Ar — Leyla
 Mete Sezer — Daver Bey
 Oktar Durukan — Hakiki Tosun Paşa
 Bilge Zobu — Merasim kumandanı
 Yasemin Esmergül — Dadı
 Hayri Esen — Defterdar Bey
 Celal Yonat — Çığırtkan
 Ali Demir — Tellioğulları'nın yanlışlıkla kaçırdığı kişi

 Ayrıca bakınız 

 Süt Kardeşler
 Çöpçüler Kralı
 Kemal Sunal filmografisi
 Şener Şen filmografisi
 Tosun Paşa (1939) - filmin konusuna dair özet bilgi mevcuttur.

 Kaynakça 

Notlar

Dış bağlantılar
 Bichon (IMDb)
 Tosun Paşa (IMDb)

Kategori:1976 çıkışlı Türk filmleri
Kategori:Türk tarihî komedi filmleri
Kategori:Kartal Tibet'in yönettiği filmler
Kategori:Kriton İlyadis'in görüntülediği filmler
Kategori:1970'lerde tarihî komedi filmleri
Kategori:Konusu Osmanlı İmparatorluğu'nda geçen filmler
Kategori:Yavuz Turgul'un senaryosunu yazdığı filmler
Kategori:Arzu Film filmleri
Kategori:Konusu Mısır'da geçen filmler
Kategori:İlk yönetmenlik denemesi filmler
Kategori:1970'lerde Türkçe filmler
Kategori:İtem-numarası içeren filmler
Kategori:İstanbul'da çekilmiş filmler
Kategori:Ertem Eğilmez'in yapımcısı olduğu filmler
Kategori:1976 çıkışlı komedi filmleri