Alanya

Alanya, Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'ndeki Antalya iline bağlı bir turizm ilçesidir. İl merkezine uzaklığı 154 kilometredir. Türkiye'nin güney sahillerinde bulunan Alanya'nın yüzölçümü 1.577 km²dir. Alanya ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 18 metredir. TÜİK nüfus verilerine göre 2022'de ilçesin nüfusu 364.180 kişidir. Alanya ilçesi idari olarak Antalya iline bağlıdır, Alanya Belediyesi ve ilçesi de Antalya Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanına girmiştir. Alanya'ya 45 kilometre mesafede bulunan Alanya Gazipaşa Havalimanı 2012 yılında faaliyete geçmiştir.

Stratejik konumu bakımından Akdeniz'in kıyı kesimlerinde küçük bir yarımada şeklindedir. Kuzeyinde Toros Dağları uzanır. Alanya tarih boyunca; Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi imparatorluklar için Akdeniz'de önemli bir kale vazifesi görmüştür. Selçuklu zamanında, I. Alaeddin Keykubad yönetimi altındaki bölge, jeopolitik bir önem kazanmıştır. Şehrin bugünkü sembollerinden Kızıl Kule, tersane ve Alanya Kalesi bu dönemde yapılmıştır.Kültür Bakanlığı web sitesi, Alanya hakkında bilgi, Kızıl Kale ve Alanya Kalesi tarihçeleri. Erișim:4 Temmuz 2011

Bölgede Akdeniz ikliminin özellikleri görülmektedir. Kışın ılık ve yazın sıcak geçer. Turizm açısından Türkiye'de yüzde dokuzluk bir paya sahipken Yabancıların Türkiye'de mülk alımında ise yüzde otuzluk bir paya sahiptir. Turizm, özellikle 1958'lerden sonra gelişmeye başlayarak, ilçedeki en etkin iş kolu haline gelmiş ve bu durum bölgede nüfus artışını meydana getirmiştir. Sıcak iklimi sayesinde birçok sportif faaliyet ve kültürel etkinliğe elverişlidir.

 Etimoloji 
Şehir, tarih boyunca birçok defa farklı isimlerle adlandırılmıştır. Alanya ismi, Latince (Coracesium) veya Yunancaya (Korakesion) Luvi dilinde uç/çıkıntılı şehir anlamına gelen Korakassa kelimesinden geçmiştir. Bizans egemenliği altındayken, Yunanca güzel/hoş dağ anlamındaki Kalonoros veya Kalon Oros adı kullanılmıştır. Selçuklu Hanedanı ise şehrin adını, I. Alaeddin Keykubad'ın isminin farklı bir türevi "Alaaddin'in şehri" anlamına gelen Alâiye'ye (علاعية) çevirmişlerdir. 13 ve 14. yüzyıla gelindiğinde ise İtalyan tüccarlar Candelore veya Cardelloro ismini kullanmışlardır. 1935 yılında Mustafa Kemal Atatürk buraya yaptığı ziyaret ile şehir isminin son halini almıştır. Söylentilere göre, bir hata sonucu telgraftaki Alâiye kelimesi Alanya şeklinde yazılmıştır. 1933 yılında ise Resmi Gazetede Alanya adının kullanılmasıyla bu isim resmilik kazanmıştır.

 Tarihçe 
küçükresim|upright=0.91|Alanya Kalesi'nden Batı Alanya ve Kleopatra Plajına bakış
küçükresim|upright=0.91|sol|Alanya Kızıl Kule ve İskele
Alanya, Antik çağlarda korsanlara, Bizans döneminde derebeylerine ev sahipliği yapmış ve nihayet Anadolu Selçukluları döneminde de başkentliğe yükselmiş ender güzellikteki tarihi bir şehirdir.

Alanya antik çağda Pamfilya ile Kilikya arasında yer almıştır. Herodot'a göre bu bölgenin insanları Truva savaşı sonrası Anadolu'ya dağılan insanların soyundan gelir.

Yapılan araştırmalarda (Kadıini Mağarası-1957) ilk yerleşimin günümüzden 20 bin yıl öncesine üst Paleotik Döneme kadar uzandığı anlaşılmıştır.

Tarihte bilinen ilk adı Coracesium'dur. MÖ 4. yüzyılda Persler'in istilası altındadır. Daha sonra korsanların barınağı olmuştur. MÖ 139 yılında Seleukos İmparatorluğu kenti istila etmiştir. Ama bundan sonra bile kent korsanların barınağı olmaktan kurtulamamıştır. MÖ 65 yılında Romalı general Gnaeus Pompeius Magnus tarafından Roma İmparatorluğu topraklarına katılan şehir, Roma'nın çöküşü ile Bizans döneminde adı da “güzel dağ” anlamında Kalonoros olur.

1204 yılında Haçlı orduları'nın İstanbul'da Latin İmparatorluğu'nu kurması üzerine Anadolu'da bir otorite boşluğu doğmuştur. Bir derebeyi olan Kyr Vart, Kilikya Ermeni Krallığı adına Kalonoros'ta hakimiyeti sağlamıştır.

Kent, 1221 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat tarafından ele geçirilmiştir. Sultan Alaaddin Keykubat derebeyi Kyr Vart'ın kızıyla evlenerek kenti yeniletmiş ve kışlık başkent yapmıştır. Kentin adını da Sultan Alaaddin'in şehri anlamına gelen Alâiye olarak koymuştur. Alaaddin Keykubat döneminde şehir en parlak günlerini yaşar. Bugünkü kale, tersane ve hala ayakta duran yapıların birçoğu o dönemdendir.

1300 yılında Anadolu Selçukluları'nın dağılması sonucu şehir Karamanoğlu Beyliği'nin egemenliğine girer. Konya merkezli Karamanoğulları, 1427 yılında şehri 5 bin altın karşılığı Mısır Memluk Sultanlığı'na satar.

Nihayet Anadolu'da birliğin sağlanması ve Osmanlı Beyliği'nin öne çıkması ile Alâiye, 1471 yılında Fatih Sultan Mehmet'in komutanlarından Gedik Ahmet Paşa tarafından Osmanlı Devleti topraklarına dahil edilir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Alâiye, önce Kıbrıs Eyaletine bağlanır (1571), ardından Konya Vilayetinin sancağı yapılır (1864), sonra Antalya sancağına (1868) ve nihayet 1871 yılında da Antalya'nın ilçesi yapılır.

1931 yılında Mustafa Kemal Atatürk programında olmamasına rağmen Alaiye'yi ziyaret etmiş ve bu jeste karşılık da dönemin belediye başkanı Hüseyin Hacıkadiroğlu, Alaiye halkı adına ziyaret sonrası Atatürk'ün seyahat etmekte olduğu gemiye Alaiyelilerin sevgi, saygı ve bağlılıklarını ileten bir telgraf çekmiştir. Ancak o zamanlarda karadan gemiye çekilen telgrafların tamamı Çanakkale üzerinden iletildiğinden, Atatürk'ün eline ulaşan telgrafta Alaiye'nin adı yanlışlıkla Alanya olarak yazılmıştır. Bunu fark eden Atatürk, Sultan Alaaddin'in şehrinin adının Alanya olarak değiştirilmesi talimatını vermiştir. Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Atatürk'ün emri ile bundan sonra kent Alanya adını almıştır.

 Siyaset ve yönetim 
Alanya 1872 yılında bir belediye olarak kurulmuş ve 1901'de ilk belediye başkanını seçmiştir. Bugün Alanya, Alanya Belediyesi tarafından, otuz yedi üyeden oluşan bir belediye meclisi ve bir belediye başkanı tarafından yönetilmektedir. Belediye meclisinde yirmi dört üye Cumhuriyet Halk Partisi'nden, dokuz üye Milliyetçi Hareket Partisi'nden ve dört üye İyi Parti'dendir. Cumhuriyet Halk Partisi'nden Osman Tarık Özçelik, 2024 yılında, 2014'ten beri belediye başkanlığı yapan Adem Murat Yücel'den sonra belediye başkanı seçilmiştir. Seçimler her beş yılda bir yapılır ve bir sonraki seçim Mart 2029'da gerçekleştirilecektir.

Alanya İlçesi, şehir merkezi dahil olmak üzere 17 belediyeye ve 92 köye bölünmüştür. 2014'te değişen büyükşehir yasası ile beraber 17 belediye mahalleye çevrilmiştir, şu anda 102 mahallesi bulunmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'ndan beri Antalya İli'nin bir parçası olan Alanya, birçok yerel politikacı tarafından ayrı bir Alanya İli olma talebiyle desteklenmiş ve bu pozisyon yabancı sakinler dernekleri tarafından da desteklenmiştir.

Alanya Belediyesi'nin yanı sıra, Alanya Kent Konseyi de şehir politikalarına yönelik önerilerde bulunarak Alanya belediyesini desteklemede önemli bir rol oynamaktadır. Yerel topluluk ile yönetim organları arasında bir köprü görevi gören konsey, dört meclis ve 24 çalışma grubundan oluşmaktadır. Başkan Nurhan Özcan liderliğindeki konsey, Alanya'nın yönetimi ve gelişimini artırarak etkili iletişim ve iş birliğini kolaylaştırmaktadır.

 Belediye başkanları listesi 
Bu maddede Alanya belediye başkanları listesi yer almaktadır.

 Belediye başkanları listesi 
 Osmanlı dönemi 
 №  Belediye başkanı  Görev Başlangıcı  Görev Bitişi 1  Ahmet Asim Bey  1901  1904 2  Hacı Hafız Kadri  1904  1905 3  Ahmet Talat Görgün  1905  1922

 Cumhuriyet dönemi 
 №  Belediye Başkanı  Görev Başlangıcı  Görev Bitişi  Parti 1  Ahmet Talat Görgün  1922  1927   Cumhuriyet Halk Partisi 2  Hüsnü Şifa  1927  1930 3  Hüseyin Hacikadiroğlu  1930  1936 4  Hüseyin Okan  1936  1942 5  Şükrü Ulusoy  1942  1950 6  Mithat Görgün  1950  1959   Demokrat Parti 7  Yahya Barcin  1959  1960 8  İzzet Azakoğlu  1963  1973   Adalet Partisi 9  Eşref Kahvecioğlu  1973  1980 10  Şevket Tokuş  1980  1982   Askerî 11  Sıtkı Ulu  1982  1984   Halkçı Parti 12  Müstakbel Dim  1984  1989   Anavatan Partisi 13  Cengiz Aydoğan  1989  1999 14  Mustafa Bekar  1999  1999   Cumhuriyet Halk Partisi 15  Hasan Sipahioğlu  1999  2014   Anavatan Partisi 16  Adem Murat Yücel  2014  2024   Milliyetçi Hareket Partisi 17  Osman Tarık Özçelik  2024  Görevde   Cumhuriyet Halk Partisi

 Mahalleler 

 Akçatı
 Akdam
 Alacami
 Alara
 Aliefendi
 Asmaca
 Avsallar
 Bademağacı
 Basırlı
 Başköy
 Bayırköy
 Bayırkozağacı
 Bektaş
 Beldibi
 Beyreli
 Bıçakçı
 Bucakköy
 Burçaklar
 Büyükhasbahçe
 Büyükpınar
 Cikcilli
 Cumhuriyet
 Çakallar
 Çamlıca
 Çarşı
 Çıplaklı
 Değirmendere
 Demirtaş
 Dereköy
 Dinek
 Elikesik
 Emişbeleni
 Fakırcalı
 Fığla
 Gözübüyük
 Gözüküçüklü
 Güllerpınarı
 Gümüşgöze
 Gümüşkavak
 Güneyköy
 Güzelbağ
 Hacet
 Hacıkerimler
 Hacımehmetli
 Hisariçi
 Hocalar
 İmamlı
 İncekum
 İspatlı
 İshaklı
 Kadıpaşa
 Karakocalı
 Karamanlar
 Karapınar
 Kargıcak
 Kayabaşı
 Kestel
 Keşefli
 Kızılcaşehir
 Kızlarpınarı
 Kocaoğlanlı
 Konaklı
 Kuzyaka
 Küçükhasbahçe
 Mahmutlar
 Mahmutseydi
 Oba
 Obaalacami
 Okurcalar
 Orhanköy
 Öteköy
 Özvadi
 Paşaköy
 Payallar
 Saburlar
 Sapadere
 Saray
 Seki
 Soğukpınar
 Sugözü
 Süleymanlar
 Şekerhane
 Şeyhler
 Taşbaşı
 Tepe
 Tırılar
 Tophane
 Toslak
 Tosmur
 Türkler
 Türktaş
 Uğrak
 Uğurlu
 Uzunöz
 Üzümlü
 Yalçı
 Yasırali
 Yaylakonak
 Yaylalı
 Yenice
 Yeniköy
 Yeşilöz

 Coğrafya 

küçükresim|upright=1|İlçedeki Sapadere Kanyonu'ndan bir görünüm (Temmuz 2011)Antalya Körfezi'nde, Anadolu'nun güney sahili boyunca Pamfilya ovasına yerleşmiş, kuzeyinde Toros Dağları ve güneyinde Akdeniz bulunan, Türk Rivierası sınırları dahilinde, kıyı şeridi boyunca 70 kilometrelik alana sahip bir ilçedir. Batıdan doğuya sahil şeridi boyunca Manavgat ilçesi, kuzeybatı kısımlarında dağlık bir araziye sahip Gündoğmuş ilçesi, kuzeyinde Hadim, doğusunda Taşkent ve Sarıveliler, güneydoğusunda ise Gazipaşa ilçeleriyle çevrilidir. Manavagat, Side ve Selge gibi eski şehirlere ev sahipliği yapmaktadır.

Pamfilya ovası, denizin ve dağların arasında izole edilmiş, tipik Doğu Akdeniz kozalaklı-sklerofil-geniş yapraklı ormanlara sahiptir. Bu ormanlarda Lübnan sediri, yıl boyunca yapraklarını dökmeyen makiler, incir ağaçları ve karaçam yetişmektedir. Antalya'nın doğusu ve Alanya'da dağlar genellikle başkalaşım kayaçlarından meydana gelmektedir. Bu oluşumla birlikte kayaların yüksekten alçağa hareket etmesi sonucu ilçe bölünmüştür. Böylece Mahmutlar, Sugözü ve Yumrudağ bölgeleri oluşmuştur. Benzer bir litojik hareketin şehrin altında da oluştuğu gözlemlenmiştir. Boksit, alüminyum cevheri, ilçenin kuzeyinde sıkça görülür ve mayınlı olabilme ihtimali vardır.

Bölgenin belirgin özelliklerinden birisi de kayalık özelliğe sahip yarımadanın doğu ve batı olarak bölünmüş olmasıdır. Limanı, ilçe merkezi ve Keykubat sahili isimlerini, I. Alaeddin Keykubad'ın buraya yerleşmesi sonucu almışlardır. Damlataş sahili adını, meşhur Damlataş Mağarası'ndan almıştır. Kleopatra sahili ise ilçenin batısındadır. Kleopatra Plajı adı muhtemelen bir efsaneye dayanmaktadır. Efsaneye göre, İmparator Marcus Antonius ve Kleopatra burada balayılarını geçirdikten sonra, İmparator şehri düğün hediyesi olarak Kleopatra'ya vermiştir. Atatürk bulvarı şehrin ana caddesidir ve denize paralel uzanır. Caddenin güneyinde birçok turistik bölge bulunur. Kuzeyde ise dağlık alanlar uzanır. Çevre Yolu Caddesi ve diğer büyük caddeler, kuzeyden ilçe merkezini çevrelemektedir.

 İklim 
Alanya tipik bir Akdeniz iklimine sahiptir. Akdeniz havzası kışın çok fazla yağış getirir, yazları ise kışa oranla daha uzun, sıcak ve yağışsız geçer. Bu durum, turizmde "güneş gülümsüyor" sloganına ilham kaynağı olmuştur. Pek sık olmasa da kıyıya yakın bölgelerde sağanak yağış yıl içinde görülür. Toros Dağları'nın denize yakın olması sise neden olur ve çoğu sabah gökkuşağı oluşur. Sıcak günlerde sıklıkla olmasa da dağların yüksek kesimlerine kar yağmaktadır. Alanya'da deniz suyunun yıllık ortalama sıcaklığı 21,4 °C (71 °F), Ağustos ayında ise 27,9 °C (82 °F)'dir.

 Ekonomi 
Şehrin ekonomisi tamamen tarım ve turizme dayalıdır. Hizmet sektörü iyi gelişmiştir. Üretilen hizmet ve malların tamamına yakının tüketimi, çevrede bulunan turistik otellerde gerçekleşmektedir.

 Turizm 
küçükresim|upright=1.36|Alanya'da turistler için tur yapan bir tekne
Alanya, ülke turizminde önemli paya sahiptir. 1980'li yıllarda başlayan turizm atılımı sayesinde şehir, bugünkü halini almıştır. İlk başlarda apart otellerin yoğun olduğu ilçede, günümüzde 1.000 kişi kapasiteli tesislerden 3.500 kişi kapasiteli devasa tesislere kadar pek çok çeşit ve türde turistik tesis mevcuttur.

 Tarım 
küçükresim|upright=0.91|Yerli Alanya Muzu
Seracılık ve narenciye üretimi bölgenin sıcak ikliminden dolayı son derece gelişmiş tekniklerle yapılmaktadır. Üretilen ürünlerin bir kısmı sadece Alanya'ya hastır. Bunların başında avokado ve muz gelir. Alanya muzunun boyutları yaklaşık ithal muzuyla aynıdır ve ithal muzdan daha tatlıdır.
Alanya Ticaret ve Sanayi Odası'nın 2015 verilerine göre üretilen bazı ürünlerin verileri:
 Yıllık muz üretimi: 28.975 ton
 Yıllık avokado üretimi: 956 ton
 Yıllık portakal üretimi: 14.727 ton
 Yıllık yenidünya üretimi: 4.502 ton
 Yıllık turunçgillerin toplam üretimi: 35.040 ton
 Yıllık domates üretimi: 115.657 ton
 Yıllık hıyar üretimi: 134.400 ton

 Demografi 
Alanya nüfusu her geçen gün artmaktadır. 1980'li yıllarda 30.000 insanın yaşadığı ilçede yoğun yurt içi ve yurt dışı göçler sonucu artmıştır. İlçenin nüfusu 2022 adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 364.180'dir. Avrupa vatandaşlarının gözdesi olan şehirde büyük çoğu yaşlı ve emekli 23.045 Avrupalı Alanya'da mülk edinerek yaşamaktadır.

Yaklaşık 20 yıl öncesine kadar az nüfuslu küçük bir kasabayken son yıllarda turizm açısından önemli bir konuma gelen Alanya bugün Nüfusun yaz aylarında yaklaşık dört kat artarak Türkiye'deki birçok il merkezinden daha kalabalık hale gelmesi Alanya'yı kışın bir ilçe, yazın ise büyük bir şehir görüntüsüne sokmaktadır.

 Eğitim 
Alanya ilçesinde bir devlet ve bir vakıf olmak üzere iki üniversite bulunmaktadır.
 Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi 2015 yılında kurulmuş devlet üniversitesidir. Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı iken adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Eğitim Fakültesi, İşletme Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı iken bağlantısı değiştirilerek oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Akseki Meslek Yüksekokulu, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası Meslek Yüksekokulu ile Gazipaşa Mustafa Rahmi Büyükballı Meslek Yüksekokulundan, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü ile Fen Bilimleri Enstitüsünden oluşmaktadır.Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi kuruluş
 Alanya Üniversitesi 2011 yılında Alanya'da kurulmuş bir vakıf üniversitesidir. Alanya'da Cikcilli Belediyesi'nin tahsis ettiği 16 dönümlük arazide temeli atılan Hamdullah Emin Paşa Üniversitesi, Nimet-Abdurrahman Alaettinoğlu tarafından yaptırılmıştır. Yaptıkları bağışlarla Alanyalıların eğitimine büyük katkılar sağlayan Alaettinoğlu ailesi, bu üniversitenin yanı sıra ilçeye 4 lise ve 3 ilköğretim okulu daha bağışlamıştır.

 Slogan 
 "Türk Rivierasının İncisi"
 "Tatil Metropolü Alanya"
 "Güneşin Gülümsediği Yer"
 "Dünya turizm cenneti Alanya"
 "Bir Alanyamız var"
 "Alaaddin'in Şehri"

 Kültür 

 Spor 
Alanya ilçesini profesyonel liglerde, Süper Lig'de yer alan Alanyaspor futbol takımı, 3. Lig'de yer alan Alanya Kestelspor futbol takımı ve Kadınlar 3. Ligi'nde yer alan Alanya Demirspor kadın futbol takımlarının yanı sıra Türkiye Erkekler Voleybol Birinci Ligi'nde yer alan Alanya Belediyespor erkek voleybol takımı ile Türkiye Erkekler Hentbol 2. Ligi'nde yer alan ALKÜ SK erkek hentbol takımı temsil etmektedir.

İlçenin en büyük spor tesisleri: 15.000 kişilik Alanya Oba Stadyumu ve 1.600 kişilik Alanya Atatürk Spor Salonu'dur.

 Kardeş şehirler 
Alanya Belediyesi'nin 24 tane şehirle kardeş şehir anlaşması vardır:
  Gladbeck, Almanya
  Špindlerův Mlýn, Çekya
  Fushun, Çin
  Rovaniemi, Finlandiya
  Boras, İsveç
  Talsi, Letonya
  Trakai, Litvanya
  Keszthely, Macaristan
  Wodzisław Śląski, Polonya
  Zelenogorsk, Rusya
  Nea Ionia, Yunanistan
  Goa, Hindistan
  Keszthely, Macaristan
  Mahdia, Tunus
  Murmansk, Rusya
  Çatalca, Türkiye
  Geoagiu, Romanya
  Nowy Sacz, Polonya
  Oer-Erkenschwıck, Almanya
  Turek, Polanya
  Dergachi, Rusya
  Wronki, Polanya
  Silute, Litvanya
  South-Eastern-Okrug, Rusya

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Alanya badem kahvesi

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 




 Antalya İl Sağlık Müdürlüğü 
 Alanya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü 
 Alanya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 
 Alanya İlçe Emniyet Müdürlüğü 
 İlçe Jandarma Komutanlık ve Karakol Komutanlıkları 
 Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi 
 https://web.archive.org/web/20080907221213/http://www.alanya.bel.tr/belediye/tarihi.asp


Kategori:Sahil beldeleri
Kategori:Türkiye için Dünya Mirası Geçici Listesi