1987 Türkiye genel seçimleri

1987 Türkiye genel seçimleri ile TBMM 18. dönem milletvekilleri seçildi. Seçimler 29 Kasım 1987 tarihinde, 67 ildeki 104 seçim çevresinde düzenlendi.

450 milletvekilliğinin belirlendiği seçimlere 7 siyasi parti ve toplam 3.214 aday katıldı. Seçime katılan 7 parti de 450'şer aday gösterdi, ayrıca 41 seçim çevresinde 64 kişi de seçime bağımsız aday olarak katıldı.

29 Kasım 1987 genel seçimleri, 1946'dan sonra birden fazla partinin katıldığı 10. genel seçim ve aynı zamanda Türkiye'de yapılan üçüncü erken seçimdir. Bu seçimlere, Millî Güvenlik Konseyi’nin (MGK) bir önceki seçimde veto ettiği partiler de katılırken, 12 Eylül Darbesi'nden sonra siyaset yasağı konan eski liderlerin partilerinin başında girdiği ilk seçimler oldu. 1987 seçimleri Türk siyasi hayatında %93,3’lük oranla katılımın en yüksek olduğu seçimlerdir.

Seçimlerden galip çıkan Anavatan Partisi, yürürlüğe giren yeni seçim sistemi sayesinde, 1983 seçimlerine göre oy oranı yaklaşık 9 puan gerilemesine rağmen milletvekili sayısını 292’ye çıkartarak tek başına iktidarını sürdürdü. Anavatan Partisi dışında seçim barajını aşan diğer iki partiden Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) 99 ve Doğru Yol Partisi (DYP) 59 milletvekilliği kazandı. Demokratik Sol Parti (DSP), Millî Selamet Partisi'nin devamı olan Refah Partisi (RP), MHP’nin devamı olan Milliyetçi Çalışma Partisi (MÇP) ile Islahatçı Demokrasi Partisi (IDP) seçim barajın altında kalarak TBMM’ye giremedi.

 Seçim Sistemi 
17 Mayıs 1987’de Anayasa’da yapılan değişiklikle seçmen yaşı 20’ye indirilip, milletvekili sayısı 400'den 450’ye çıkarıldı ve 12 Eylül 1980 öncesindeki bazı siyasetçilere yasak getiren geçici 4. madde halkoyuna sunularak
kaldırıldı (1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumu). 2839 Sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nda bu yönde değişiklik yapılmıştır.TÜRKİYE'DE MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİ , byegm.gov.tr Seçimlerden önce yapılan bir diğer düzenlemeyle seçmen kütüğüne kayıtlı olmayan ve en az 6 aydır yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının gümrük kapılarında kurulacak sandıklarda genel seçimlerde ve halkoylamalarında oy kullanması mümkün hale getirildi.

Seçimlerden önce yürürlüğe giren yeni sisteme göre, milletvekilliklerinin dağılımı "çift barajlı" ve "kontenjanlı" bir sistemle belirlendi. Bu sistem, kontenjan adaylarının seçimi yönünden "çoğunluk", liste adaylarının seçimi yönünden ise "Barajlı D'Hont" sistemlerinin karmasından oluştu ve Türkiye'de ilk kez uygulandı.

Sisteme göre, önce yüzde 10 oranındaki Türkiye barajı belirlendi. Bunun için 104 seçim çevresindeki geçerli oylar, gümrük kapılarında kullanılan geçerli oylarla toplandı. Böylece, "Türkiye toplam geçerli oyu" bulundu. Bu rakama göre, yüzde 10 baraj belirlendi. Bu barajı geçemeyen parti milletvekili çıkaramadı.

Gümrük kapılarında kullanılan geçerli oylar, seçim çevrelerinin toplam geçerli oylarına göre dağıtıldı. Seçim çevresi barajının hesaplanması ve milletvekilliği dağılımı ise şöyle yapıldı; Bir seçim çevresinde geçerli oyların toplamı (gümrüklerdeki oylardan yansıyanlar dahil), o çevreden çıkan milletvekili sayısına bölündü. 6 milletvekili çıkaracak seçim çevresinde bu bölme işlemi bir eksiği ile yani 5 milletvekili çıkaracakmış gibi yapıldı. Biri kontenjan 5 veya 4 milletvekili çıkaran seçim çevresinde ise bölme işlemi, toplam milletvekili sayısına göre yapıldı.

Bölme işlemi sonucu elde edilen rakam, o bölgenin "seçim çevresi barajı"nı oluşturdu. Bir partinin milletvekili çıkarabilmesi için en az bu rakam kadar oy alması gerekti. Bağımsız adaylar için de aynı baraj rakamı geçerli oldu. Hiçbir partinin "seçim çevresi barajı"nı aşamaması hâlinde baraj dikkate alınmadı ve partiler barajı aşmış gibi hesap yapıldı. 104 seçim çevresinde gerçekleşen 1987 seçimlerinde, %20 (267 MV), %25 (72 MV) ve %33,3 (105 MV) düzeyinde oluşan seçim çevresi barajları seçim sistemine hakim oldu.

Kontenjan milletvekili çıkarmayan seçim çevrelerinde, milletvekili dağılımı için, o partinin aldığı geçerli oy sayısı önce 1'e, sonra 2'ye, o seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısına kadar bölündü. Daha sonra çıkan rakamlar sıralamaya konuldu. Bu sıralama, o seçim çevresindeki milletvekili sayısı tamamlanıncaya kadar devam etti.

Kontenjanlı seçim çevrelerinde en fazla oyu alan partinin kontenjan adayı milletvekili seçildi. Bu gibi seçim çevrelerinde milletvekili dağılımı şu şekilde yapıldı; partilerin aldıkları geçerli oylar, kontenjan dışında çıkacak milletvekili sayısına bölündü. Yani, bölme işlemi kontenjan ile birlikte çıkacak milletvekili sayısının bir eksiği yapıldı. Kontenjan adayı dahil 5 ve 4 milletvekili çıkaracak seçim çevrelerinde de bölme işlemi bir eksiği ile yapıldı.

 Sonuçlar 
1987 genel seçimlerinin sonuçları:
 Toplam Sandık  99.163 Kayıtlı seçmen sayısı  26.376.926 Oy kullanan seçmen sayısı    24.603.541 Katılım Oranı (%)  93,3 Geçerli oy sayısı   23.923.687  Gümrük kapıları geçerli oy sayısı  47.942 Toplam geçerli oy sayısı  23.971.629 Milletvekili Sayısı  450

 Parti Genel Başkan Oy % +/– Sandalye +/–  Anavatan Partisi  Turgut Özal  8.704.335  36,31   8,83  292   81  Sosyaldemokrat Halkçı Parti  Erdal İnönü  5.931.000  24,74   99    Doğru Yol Partisi  Süleyman Demirel  4.587.062  19,14    59   %10 seçim barajı  Demokratik Sol Parti  Bülent Ecevit  2.044.576  8,53    0    Refah Partisi  Necmettin Erbakan  1.717.425  7,16    0    Milliyetçi Çalışma Partisi  Alparslan Türkeş  701.538  2,93    0    Islahatçı Demokrasi Partisi  Aykut Edibali  196.272  0,82    0    Bağımsızlar  89.421  0,37   0,76  0    Toplam  23.971.629  100   450 

 İllere Göre Seçim Sonuçları 
İllere göre 29 Kasım 1987 genel seçim sonuçları;
 İl  ANAP %  SHP %  DYP %  DSP %  RP %  Diğer %  Toplam Adana  14  264.776  33,9  7  210.436  26,9  4  149.868  19,2  3  78.049  10,0  0  43.055  5,5  0  35.037  4,5  0  781.221 Adıyaman  4  51.771  32,9  4  38.317  24,3  0  36.362  23,1  0  7.202  4,6  0  17.965  11,4  0  5.806  3,7  0  157.423 Afyon  6  114.818  37,4  4  49.414  16,1  0  77.516  25,3  2  23.768  7,8  0  20.000  6,5  0  21.148  6,9  0  306.664 Ağrı  4  46.803  36,7  4  19.486  15,3  0  21.968  17,2  0  17.369  13,6  0  17.955  14,1  0  4.087  3,2  0  127.668 Amasya  4  58.507  33,2  2  50.045  28,4  2  37.129  21,1  0  12.252  6,9  0  9.282  5,3  0  9.000  5,1  0  176.215 Ankara  26  651.916  39,6  16  486.432  29,6  10  237.886  14,5  0  100.371  6,1  0  69.578  4,2  0  98.362  6,0  0  1.644.545 Antalya  8  151.273  32,5  3  115.928  24,9  1  151.180  32,5  4  19.295  4,2  0  14.518  3,1  0  13.288  2,9  0  465.482 Artvin  3  32.249  28,9  1  34.396  30,8  1   31.517  28,3  1  6.763  6,1  0  4.171  3,7  0  2.412  2,2  0  111.508  Aydın  7   167.246  41,1  6   102.602   25,3  1  87.012  21,4  0  27.674  6,8  0  12.508  3,1  0  9.427  2,3  0   406.469 Balıkesir  8  206.937  37,7  6  130.903  23,9  1   125.953  22,9  1  44.799  8,2  0   26.301  4,8  0  13.659  2,5  0  548.552 Bilecik  2  37.294   40,6  1  24.733  26,9  1  18.678   20,3  0  5.792   6,3  0  3.218  3,5  0  2.162  2,4  0   91.877 Bingöl  3  21.835  28,4  1  11.625  15,1  1  22.753  29,6  1  1.751  2,3  0  17.020  22,2  0  1.794  2,3  0  76.778 Bitlis  3  35.822  43,8  3  10.795  13,2  0  12.811   15,7  0   3.145  3,8  0  17.285   21,1  0  1.964  2,4  0  81.822 Bolu  5  127.895  47,2  4  39.133  14,5  0  54.450  20,1  1  22.426  8,3  0  20.423  7,5  0  6.645  2,4  0  270.972 Burdur  3  56.083  41,3  3  25.230  18,6  0  34.373  25,3  0  9.970  7,3  0  4.823  3,6  0  5.239  3,9  0   135.718 Bursa  11  282.998  36,8  7  148.504  19,3  1  200.149  26,1  3   68.223  8,9  0  48.396  6,3  0  20.219  2,6  0  768.489 Çanakkale  4  101.454  40,5  4   62.043  24,8  0  56.348  22,5  0   19.207  7,7  0  6.715  2,7  0  4.598  1,8  0  250.365 Çankırı  3  51.052  44,0  3  11.855  10,2  0  26.943  23,2  0  9.395  8,1  0  7.917  6,8  0  8.855  7,6  0  116.017 Çorum  6  110.838  39,0  4  68.538  24,1  2  42.773  15,1  0  20.813  7,3  0  18.284  6,4  0  22.918  8,1  0   284.164 Denizli  6   125.017  35,2  3   95.114  26,7  2   85.715   24,1  1   29.497  8,3  0  10.192  2,9  0  10.100  2,8  0  355.635 Diyarbakır  8  68.333  22,9  3  76.074  25,5  4   39.597  13,3  1   27.898  9,4  0  72.925  24,5  0  13.169  4,4  0  297.996 Edirne  4  57.053  26,1  2  63.429  29,0  2   43.857  20,1  0  46.660  21,3  0  4.662  2,1   0  2.979  1,4  0  218.640 Elazığ  5  47.434  23,6  2  38.026  18,9  0  62.670  31,2  3  7.264  3,6  0  35.427  17,6  0  10.367  5,2  0  201.188 Erzincan  3   45.817  39,6  2  38.882  33,6  1  11.127  9,6  0   4.734  4,1  0   4.664  4,0  0  10.497  9,1  0  115.721 Erzurum  7  135.219  40,9  6  31.384  9,5  0   86.132  26,1  1  15.581  4,7  0  32.367  9,8  0  29.681  9,0  0  330.364 Eskişehir  5  141.597  41,4  3  94.419  27,6  2  66.588  19,5  0   20.195  5,9  0   9.821  2,9  0  9.102  2,7  0  341.722  Gaziantep  8  147.244  36,4  6  125.853  31,1  2   67.553  16,7  0  21.442  5,3  0  26.023  6,5  0  16.209  4,0  0  404.324 Giresun  5  89.843  42,2  3  47.169  22,1  2   35.679  16,8  0  15.958  7,5  0  14.317  6,7  0  10.065  4,7  0  213.031 Gümüşhane  3  50.830  48,7  3  9.949  9,5  0  20.067  19,2  0  4.876  4,7  0  13.773  13,2  0  4.962  4,8  0  104.457 Hakkâri  2  20.755  36,0  1  18.161  31,5  1   6.369  11,0 0   10.352  17,9  0  1.620  2,8  0  471  0,8  0  57.728 Hatay  9  131.832  30,8  3  140.073  32,7  5  86.113  20,1  1   28.748  6,7  0  26.002  6,1  0  15.813  3,7  0  428.581 Isparta  4   35.573  19,3  0   19.572  10,6  0  110.946  60,2  4  5.486  3,0  0  6.345  3,5  0  6.257  3,4  0  184.179 İçel  9  179.786  36,0  5  169.473  33,9  4  88.042  17,6  0  21.912  4,4  0   19.899  4,0  0  20.906  4,2  0  500.018 İstanbul  45  1.235.123  39,7  31  928.459  29,8  14  368.678  11,9  0   313.242  10,1  0  213.544  6,9  0  52.086  1,7  0  3.111.132 İzmir  19  472.308  35,8  8  469.367  35,6  10  206.556  15,6  1  121.559  9,2  0  30.186  2,3  0  19.436  1,5  0  1.319.412 Kahramanmaraş  7  91.362  29,5  4   62.491  20,2  1  70.072  22,6  2   10.028  3,2  0  42.829  13,8  0  33.329  10,7 0   310.111 Kars  6  92.294  36,9  4  85.706  34,2  2  19.840  7,9  0  30.327  12,1  0  10.284  4,1  0  11.905  4,8  0  250.356 Kastamonu  4  85.060  37,0  4  37.319  16,2  0  56.828  24,7  0  28.804  12,5  0  8.500  3,7  0  13.619  5,9  0  230.130 Kayseri  8  177.110  44,7  8   67.421  17,0  0  58.206  14,7  0  26.172  6,6  0   36.781  9,3  0  30.829  7,8  0   396.519 Kırklareli  3   56.175  33,4  1  59.999  35,7  2  30.746  18,3  0  15.540  9,2  0  3.359  2,0  0  2.320  1,4  0  168.139 Kırşehir  3  46.589  41,4  3  32.854  29,2  0  10.033  8,9  0   7.902  7,0  0  6.855  6,1  0  8.290  7,4  0  112.523 Kocaeli  7  109.007  27,1  2  110.892  27,6  4  80.582  20,1  1   38.373  9,5  0  53.159  13,2  0  10.045  2,5  0  402.058 Konya  14   307.075  38,4  12   135.643  17,0  0  136.721  17,1  2  53.094  6,6  0  120.259  15,0  0  46.820  5,9  0  799.612 Kütahya  5  104.541  36,2  3  45.636  15,8  0  78.033  27,0  2  19.948  6,9  0  26.412  9,1  0  14.600  5,0  0  289.170 Malatya  6  159.540  58,6  5  67.700  24,9  1  12.636  4,7  0  8.797  3,2  0  16.315  6,0  0  7.112  2,6  0  272.100 Manisa  9  193.557  33,4  4  136.590  23,6  2  162.365  28,0  3  49.679  8,6  0  24.757  4,3  0  12.620  2,2  0  579.568 Mardin  6  59.043  27,8  3  58.750  27,7  2  45.120  21,3  1   11.125  5,2  0  35.972  17,0  0  2.047  1,0  0  212.057 Muğla  5  93.948  33,7  2   82.273  29,5  2  71.937  25,8  1  20.294  7,3  0  5.242  1,9  0  5.385  1,9  0  279.079 Muş  4  35.905  34,1  4  20.309  19,3  0  19.270  18,4  0   4.790  4,6  0   14.309  13,6  0  10.577  10,1  0   105.160 Nevşehir  3  43.118  33,2  1  27.001  20,8  1   29.655  22,8  1  7.035  5,4  0  13.892  10,7  0  9.345  7,2  0   130.046 Niğde  5  86.124  36,8  3  45.035  19,2  0  51.039  21,8  2  20.753  8,8  0  18.914  8,1  0  12.303  5,3  0  234.168 Ordu  7   127.175  39,8  7   69.318  21,7  0  53.018  16,6  0  38.813  12,1  0   20.366  6,4  0  10.905  3,4  0   319.595 Rize  4  51.616  31,0  4   30.479  18,3  0  39.996  24,0  0  15.638  9,4  0   23.773  14,2  0  5.181  3,1  0   166.683 Sakarya  6   111.400  34,6  4  46.059  14,3  0   86.136  26,7  2  32.732  10,1  0   34.127  10,6  0  11.733  3,7  0   322.187 Samsun  9  162.823   30,7  4  94.825  17,9  0  163.137  30,8  5  58.346  11,0  0  31.959  6,0  0   18.995  3,6  0   530.085 Siirt  5   45.132  27,9  3  28.055  17,3  0  37.017  22,9  2  7.768  4,8  0  38.966  24,1  0  4.839  3,0  0  161.777 Sinop  3  39.187  30,1  1  28.924  22,2  1  29.479  22,6  1   22.107  17,0  0  6.487  5,0  0  4.174  3,2  0  130.358 Sivas  7  124.236  39,5  6  82.174  26,1  1  23.243  7,4  0  18.416  5,9  0  40.076  12,7  0  26.538  8,4  0  314.683 Şanlıurfa   7  97.597  36,0  7   40.509  15,0  0  50.104  18,5  0  18.421  6,8  0  32.237  11,9  0  31.977  11,8  0  270.845 Tekirdağ  4   76.716  33,6  2  71.001  31,1  2  43.282  19,0  0  29.490  12,9  0  4.826  2,1  0  3.016  1,3  0  228.331 Tokat  6  104.652  34,1  4  74.933  24,4  2  54.785  17,9  0  23.113  7,5  0  26.672  8,7  0  22.851  7,4  0  307.006 Trabzon  7  123.985  36,8  6  57.130  17,0  0   63.271  18,8  1  37.479  11,1  0  37.631  11,2  0  17.187  5,1  0  336.683 Tunceli  2  10.973  19,1  0   31.531  54,8  2  2.346  4,1  0   10.921  19,0  0  832  1,4  0  900  1,6  0   57.503 Uşak  3  58.027  39,8  3  42.771  29,3  0  20.995  14,4  0   13.923  9,5  0  5.679  3,9  0  4.477  3,1  0  145.872 Van  5  43.927  25,4  5  24.331  14,0  0  24.388  14,1  0   16.872  9,7  0  30.064  17,4  0  33.616  19,4  0  173.198 Yozgat  5  103.001  45,1  5  41.191  18,1  0   21.721  9,5  0  13.660  6,0  0  18.547  8,1  0  30.040  13,2  0  228.160 Zonguldak  9  128.109  24,6  4  86.331  16,5  0  129.703  24,9  5  140.548  26,9  0  26.163  5,0  0  10.936  2,1  0  521.790 Türkiye Toplamı  450  8.704.335  36,3  292  5.931.000  24,8  99  4.587.062  19,1  59  2.044.576  8,5  0  1.717.425  7,2  0  987.231  4,1  0  23.971.629

 Kaynakça 


Türkiye, 1987
Kategori:Türkiye'de genel seçimler