Orta Taş Çağı

Orta Taş Çağı, Orta Taş Devri veya Mezolitik dönem, M.Ö. 22.000-10.000.Encyclopedia of Prehistory: Volume 8: South and Southwest Asia, s.122
Paleolitik ve Neolitik arası bir geçiş dönemidir. Taştan aletler daha çeşitlidir. Köpek ilk evcil hayvan olarak görülür. Gıda birikimine de başlanır. Mağara resimleriyle ilk resim sanatı ortaya çıkmıştır. Önemli bazı merkezler Samsun Tekkeköy, Karain ve Beldibi'dir.

Mezolitik dönem, Avrupa ve Batı Asya'daki avcı-toplayıcı kültürlerin Son Buzul Maksimumunun sonu ile Neolitik Devrim arasındaki son aşamasını ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Büyük hayvanların grup halinde avlanmasının azalması ve daha küçük, daha sofistike alet ve silahların geliştirilmesi ile karakterize edilir. Bölgeye bağlı olarak, Mezolitik yerleşimlerde bir miktar çanak çömlek ve tekstil kullanımı bulunabilir, ancak tarımın varlığı tipik olarak Neolitik döneme geçişin işareti olarak görülür. Mezolitik dönem Avrupa'da yaklaşık MÖ 15.000 ila 5.000 yılları arasını, Güneybatı Asya'da (Epipaleolitik Yakın Doğu) ise yaklaşık MÖ 20.000 ila 10.000 yılları arasını kapsamaktadır. Bu terim Kuzey Avrupa dışındaki diğer bölgelerde daha az kullanılmakta, Avrasya ve Kuzey Afrika dışında ise hiç kullanılmamaktadır. Mezolitik toplumların çok karmaşık olmadığı düşünülmektedir ve Neolitik dönemin karakteristik özelliği olan görkemli mezar höyüklerinin aksine gömüler tipik olarak basittir. Bu dönemde kalıcı yerleşimler deniz ya da iç sular gibi besin kaynaklarına yakın olma eğilimindedir.

Neolitik yaşam tarzı (çiftçilik, çobanlık, cilalı taş baltalar, ahşap uzun evler ve çömlekçiliği içeren) Avrupa'ya yayıldıkça, Mezolitik yaşam biçiminin yavaş yavaş yerini aldı ve sonunda yok oldu. Mezolitik döneme ait sanat eserleri, önceki Üst Paleolitik ve sonraki Neolitik döneme kıyasla nispeten daha az iyi korunmuştur."final Upper Paleolithic industries occurring at the end of the final glaciation which appear to merge technologically into the Mesolithic" 

 Terminoloji 
"Paleolitik" ve "Neolitik" terimleri ilk kez John Lubbock tarafından 1865 yılında Pre-historic Times adlı kitabında ortaya atılmıştır. Ancak bu iki çağ arasında bir geçiş dönemi olup olmadığı konusunda tartışmalar vardı. Hodder Westropp 1866'da bir ara dönem olarak ek "Mezolitik" kategorisini önermiş, ancak bu öneri tartışmalarla karşılanmıştır. John Evans gibi bazı akademisyenler çağların sorunsuz bir şekilde birbirine karıştığına inanırken, Gabriel de Mortillet gibi diğerleri aralarında açık bir boşluk olduğuna inanıyordu.
küçükresim|Mezolitik tarihi eserler
Edouard Piette ve Knut Stjerna da tartışmaya katılmış, Piette geçiş dönemi olarak Azilian Kültürü'nü, Stjerna ise Paleolitik Çağ'ın son aşaması olarak "Epipaleolitik" dönemi önermiştir.

Vere Gordon Childe'ın 1947'de Avrupa'nın Şafağı adlı kitabı yayımlandığında, Paleolitik ve Neolitik arasında bir geçiş dönemi kavramını destekleyecek yeterli veri toplanmıştı. Bununla birlikte, "Mezolitik" ve "Epipaleolitik" terimlerinin kullanımı ve anlamları konusunda hala tartışmalar sürmekte olup, bu terimlerin kullanımı bölgelere ve disiplinlere göre değişiklik göstermektedir. Kuzey Avrupa'da "Mezolitik" terimi yaygın olarak kullanılırken diğer bölgelerde "Epipaleolitik" tercih edilebilmektedir. Yeni Dünya'da ise her iki terim de kullanılmamaktadır. Buna ek olarak, bazı yazarlar tarımla geçişi olmayan avcı-toplayıcı kültürler için "Epipaleolitik", Neolitik Devrimle geçişi açık olan kültürler için ise "Mezolitik" terimini kullanmaktadır.

 Kültürler 
Coğrafi aralıkPeriyodizasyonKültürZamansal aralıkÖnemli sitelerGüneydoğu Avrupa (Yunanistan, Ege)Balkan MezolitiğiFranchthi, TheopetraGüneydoğu Avrupa (Romanya/Sırbistan)Balkan MezolitiğiDemir Kapılar kültürüLepenski VirBatı AvrupaErken MezolitikAzilianKuzey Avrupa (Norveç)Fosna-Hensbacka kültürüKuzey Avrupa (Norveç)Erken MezolitikKomsa kültürüOrta Asya (Orta Urallar)12,000-5,000 BPShigir Idol, Vtoraya BeregovayaKuzeydoğu Avrupa (Estonya, Letonya ve kuzeybatı Rusya)Orta MezolitikKunda kültürüLammasmägi, Pulli yerleşimiKuzey AvrupaMaglemosian kültürüBatı ve Orta AvrupaSauveterrian kültürüBatı Avrupa (Büyük Britanya)Britanya Mezolitik DönemiStar Carr, Howick house, Gough's Cave, Cramond, Aveline's HoleBatı Avrupa (İrlanda)İrlanda Mezolitik DönemiSandel DağıBatı Avrupa (Belçika ve Fransa)Tardenoisian kültürüOrta ve Doğu Avrupa (Belarus, Litvanya ve Polonya)Geç MezolitikNeman kültürüKuzey Avrupa (İskandinavya)Nøstvet ve Lihult kültürleriKuzey Avrupa (İskandinavya)Kongemose kültürüKuzey Avrupa (İskandinavya)Geç MezolitikErtebølleBatı Avrupa (Hollanda)Geç MezolitikSwifterbantBatı Avrupa (Portekiz)Geç Mezolitik

 Batı Avrasya dışında "Mezolitik" 
küçükresim|Mezolitik taş havan ve havaneli, Kebaran kültürü, Epipaleolitik Yakın Doğu. MÖ 22.000-18.000
Coğrafi aralıkPeriyodizasyonKültürZamansal aralıkÖnemli sitelerKuzey Afrika (Fas)Geç Üst Paleolitik - Erken MezolitikIberomaurusian kültürüKuzey AfrikaCapsian kültürüDoğu AfrikaKenya MezolitikMÖ 8.200-7.400Gamble'ın mağarasıOrta Asya (Orta Urallar)MÖ 12,000-5,000Shigir Idol, Vtoraya BeregovayaOrta Asya Neolitik döneme girmez, ancak MÖ dördüncü binyılda Mezolitik dönemden Kalkolitik döneme geçiş yapar (metmuseum.org ). Orta Asya'da Mezolitik dönemin erken başlangıcı ve daha sonraki Avrupa mezolitik kültürleri için önemi ancak 2015 yılında Shigor idolünün 11.500 yıllık radyokarbon tarihlemesiyle anlaşılmıştır. N.E. Zaretskaya ve diğerleri, "Shigir ve Gorbunovo arkeolojik bataklık alanlarının radyokarbon kronolojisi, Orta Urallar, Rusya", Proceedings of the 6th International Radiocarbon and Archaeology Symposium, (E Boaretto ve N R Rebollo Franco eds.), RADIOCARBON   Cilt 54, No. 3-4, 2012, 783-794.Doğu Asya (Japonya)Jōmon kültürleriDoğu Asya (Kore)Jeulmun çömlekçilik dönemiGüney Asya (Hindistan)Güney Asya Taş Devri"Mezolitik" terimi Güney Asya Taş Devri'nin dönemlendirilmesi için kullanışlı bir terim değildir, çünkü Hint alt kıtasının iç kesimlerindeki bazı tribes kabileleri mezolitik kültürü modern döneme kadar korumuştur ve bu terimin tutarlı bir kullanımı yoktur. BP 12.000-4.000 aralığı Agrawal ve diğerleri (1978) ve Sen (1999) tarafından verilen aralıkların birleşimine dayanmaktadır ve Mehrgarh'daki erken Neolitik ile örtüşmektedir. D.P. Agrawal ve diğerleri, "Chronology of Indian prehistory from the Mesolithic period to the Iron Age", Journal of Human Evolution, Cilt 7, Sayı 1, Ocak 1978, 37-44: "M.Ö. 6.000-2.000 civarındaki toplam zaman aralığı, Langhnaj, Bagor, Bhimbetka, Adamgarh, Lekhahia gibi tarihlenen Mezolitik yerleşimleri kapsayacaktır." (p. 38). S.N. Sen, Ancient Indian History and Civilization, 1999: "Mezolitik dönem kabaca M.Ö. 10.000 ila 6.000 yılları arasında değişmektedir."  (s. 23).Bhimbetka kaya sığınakları, Lekhahia
küçükresim|upright=0.8|Ain Sakhri aşıklar heykelciği

 Defin Thèviec of - Toulouse Müzesi 

 Kaynakça