Rusya'nın federal bölümleri

Rusya'nın federal bölümleri (), Rusya Anayasası'na göre Rusya'nın en üst düzey idari bölümleri olan kurucu varlıklardır. Rusya, 85 adet federal bölüme ayrılmakta olup bu bölümler cumhuriyetler, kraylar, oblastlar, federal şehirler, özerk oblastlar ve özerk okruglar olmak üzere altı düzeyde toplanmaktadır.

Her federal bölümün kendi anayasası, yöneticisi, parlamentosu ve anayasa mahkemesi bulunmaktadır. Bu federal bölümlerin hepsi eşit bir biçimde iki delege ile Federal Meclis'in üst meclisi olan Federasyon Meclisi'nde temsil edilirler. Bununla birlikte sahip oldukları özerklik bakımından farklılık gösterirler. Çukotka Özerk Okrugu istisna olmak kaydıyla özerk okruglar kendi federal haklarıyla birlikte kendilerinden daha büyük bir federal bölüme bağlıdır.

1993 yılında Rusya Federasyonu 89 federal bölümden oluşmaktaydı. 2008 yılına kadar federal bölümlerin sayısı birkaç bölümün birleşmesi nedeniyle 83'e düştü. Son olarak 2014 yılında Kırım'ın ilhakının ardından Sivastopol ve Kırım Cumhuriyeti Rusya'nın 84. ve 85. federal bölümleri haline geldiler. Bu bölümler uluslararası alanda Ukrayna'nın parçası olarak kabul edilmektedirler.Kremlin.ru.                   Договор между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов  

Tüm federal bölümler daha büyük sekiz federal bölge altında toplanmıştır. Bu bölgeler idari bölümler olmayıp federal hükûmetin farklı federal bölümlerdeki faaliyetlerini organize etmekten sorumludurlar.

 Hiyerarşik düzen 
küçükresim|300px|
Her federal bölüm aşağıdaki kategorilerden birine dahildir:
 Cumhuriyetler (республика respublika), özerktirler, her birinin kendi anayasaları, cumhurbaşkanları ve meclisleri vardır, uluslararası ilişkilerde federal hükûmetçe temsil edilirler ve her biri belirli bir etnik kökenin ana vatanı kabul edilirler. Toplam 22 adet bulunmaktadır.
 Oblastlar (область oblast), bir valisi ve yerel olarak seçilmiş bir meclisi bulunan en yaygın federal bölümlerdir. Genel olarak oblast merkezinin ismini alırlar. Toplam 46 adet bulunmaktadır.
 Kraylar (край kray), esas itibarı ile oblastlar ile aynı olup zamanında öncü bölge sayıldıklarından bu isimle adlandırılmışlardır. Toplam dokuz adet bulunmaktadır.
 Özerk oblastlar (автономная область avtonomnaya oblast), oblastlardan daha özerk oblastlardır. Rusya'nın tek özerk oblastı Yahudi Özerk Oblastı'dır.
 Özerk okruglar (автономный округ avtonomni okrug), oblastlardan daha özerk ama cumhuriyetlerden daha bağımlı federal bölümlerdir. Genellikle önemli veya baskın etnik azınlığa sahiptirler ve Çukotka Özerk Okrugu istisna olmak kaydıyla kendilerinden daha büyük bir federal bölüme bağlıdır. Toplam dört adet bulunmaktadır.
 Federal şehirler (федеральный город federalni gorod), federal hükûmetin doğrudan yönetimi altında olan ayrı bölgeler gibi hareket eden büyük şehirlerdir.

 Liste 
orta|700px

 Adı  Kod  Merkez/Başkent  Tür  Federal bölge  Yüzölçümü¹  Nüfus²  Yoğunluk³  ISO   01  Maykop  Cumhuriyet  Güney  7.600  447.000  58,8  AD   02  Ufa  Cumhuriyet  Volga  143.600  4.103.000  28,6  BA   03  Ulan Ude  Cumhuriyet  Sibirya  351.300  981.000  2,8  BU   04  Gorno-Altaysk  Cumhuriyet  Sibirya  92.600  203.000  2,2  AL   05  Mahaçkale  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  50.300  2.584.000  51,4  DA   06  Magas  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  4.000  469.000  117,3  IN   07  Nalçik  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  12.500  901.000  72,1  KB   08  Elista  Cumhuriyet  Güney  76.100  292.000  3,8  KL   09  Çerkessk  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  14.100  440.000  31,2  KC   10  Petrozavodsk  Cumhuriyet  Kuzeybatı  172.400  717.000  4,2  KR   11  Sıktıvkar  Cumhuriyet  Kuzeybatı  415.900  1.019.000  2,5  KO   12  Yoşkar-Ola  Cumhuriyet  Volga  23.200  728.000  31,4  ME   13  Saransk  Cumhuriyet  Volga  26.200  889.000  33,9  MO   14  Yakutsk  Cumhuriyet  Uzak Doğu  3.103.000  948.000  0,3  SA   15  Vladikavkaz  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  8.000  710.000  88,8  SE   16  Kazan  Cumhuriyet  Volga  68.000  3.780.000  55,6  TA   17  Kızıl  Cumhuriyet  Sibirya  170.500  306.000  1,8  TY   18  İjevsk  Cumhuriyet  Volga  42.100  1.571.000  37,3  UD   19  Abakan  Cumhuriyet  Sibirya  61.900  546.000  8,8  KK   20  Grozni  Cumhuriyet  Kuzey Kafkasya  15.300  1.100.000  71,9  CE   21  Şupaşkar  Cumhuriyet  Volga  18.300  1.314.000  71,8  CU   22  Barnaul  Kray  Sibirya  169.100  2.607.000  15,4  ALT   23  Çita  Kray  Sibirya  431.500  1.156.000  2,7  ZAB   24  Petropavlovsk-Kamçatski  Kray  Uzak Doğu  472.300  359.000  0,8  KAM   25  Krasnodar  Kray  Güney  76.000  5.124.000  67,4  KDA   26  Krasnoyarsk  Kray  Sibirya  2.339.700  2.966.000  1,3  KYA   27  Perm  Kray  Volga  160.600  2.824.000  17,6  PER   28  Vladivostok  Kray  Uzak Doğu  165.900  2.068.000  12,5  PRI   29  Stavropol  Kray  Kuzey Kafkasya  66.500  2.731.000  41,1  STA   30  Habarovsk  Kray  Uzak Doğu  788.600  1.435.000  1,8  KHA   31  Blagoveşçensk  Oblast  Uzak Doğu  169.100  2.607.000  15,4  AMU   32  Arhangelsk  Oblast  Kuzeybatı  587.400  1.336.000  2,3  ARK   33  Astrahan  Oblast  Güney  44.100  1.007.000  22,8  AST   34  Belgorod  Oblast  Merkez  27.100  1.512.000  55,8  BEL   35  Bryansk  Oblast  Merkez  34.900  1.379.000  39,5  BRY   36  Vladimir  Oblast  Merkez  29.000  1.525.000  52,6  VLA   37  Volgograd  Oblast  Güney  113.900  2.703.000  23,7  VGG   38  Vologda  Oblast  Kuzeybatı  145.700  1.270.000  8,7  VLG   39  Voronej  Oblast  Merkez  52.400  2.379.000  45,4  VOR   40  İvanovo  Oblast  Merkez  21.800  1.149.000  52,7  IVA   41  İrkutsk  Oblast  Sibirya  767.900  2.582.000  3,4  IRK   42  Kaliningrad  Oblast  Kuzeybatı  15.100  943.000  62,5  KGD   43  Kaluga  Oblast  Merkez  29.900  1.041.000  34,8  KLU   44  Kemerovo  Oblast  Sibirya  95.500  2.900.000  30,4  KEM   45  Kirov  Oblast  Volga  120.800  1.504.000  12,5  KIR   46  Kostroma  Oblast  Merkez  60.100  738.000  12,3  KOS   47  Kurgan  Oblast  Ural  71.000  1.020.000  14,4  KGN   48  Kursk  Oblast  Merkez  29.800  1.236.000  41,5  KRS   49  Sankt-Peterburg  Oblast  Kuzeybatı  84.000  1.671.000  19,9  LEN   50  Lipetsk  Oblast  Merkez  24.100  1.213.000  50,3  LIP   51  Magadan  Oblast  Uzak Doğu  461.400  183.000  0,4  MAG   52  Moskova  Oblast  Merkez  46.000  6.627.000  144,1  MOS   53  Murmansk  Oblast  Kuzeybatı  144.900  893.000  6,2  MUR   54  Nijni Novgorod  Oblast  Volga  76.900  3.524.000  45,8  NIZ   55  Veliki Novgorod  Oblast  Kuzeybatı  55.300  695.000  12,6  NGR   56  Novosibirsk  Oblast  Sibirya  178.200  2.692.000  15,1  NVS   57  Omsk  Oblast  Sibirya  139.700  2.079.000  14,9  OMS   58  Orenburg  Oblast  Volga  124.000  2.178.000  17,6  ORE   59  Oryol  Oblast  Merkez  24.700  861.000  34,9  ORL   60  Penza  Oblast  Volga  43.200  1.453.000  33,6  PNZ   61  Pskov  Oblast  Kuzeybatı  55.300  761.000  13,8  PSK   62  Rostov-na-Donu  Oblast  Güney  100.800  4.407.000  43,7  ROS   63  Ryazan  Oblast  Merkez  39.600  1.228.000  31,0  RYA   64  Samara  Oblast  Volga  53.600  3.240.000  60,4  SAM   65  Saratov  Oblast  Volga  100.200  2.669.000  26,6  SAR   66  Yujno-Sahalinsk  Oblast  Uzak Doğu  87.100  547.000  6,3  SAK   67  Yekaterinburg  Oblast  Ural  194.800  4.490.000  23,0  SVE   68  Smolensk  Oblast  Merkez  49.800  1.051.000  21,1  SMO   69  Tambov  Oblast  Merkez  34.300  1.180.000  34,4  TAM   70  Tver  Oblast  Merkez  84.100  1.473.000  17,5  TVE   71  Tomsk  Oblast  Sibirya  316.900  1.046.000  3,3  TOM   72  Tula  Oblast  Merkez  25.700  1.676.000  65,2  TUL   73  Tümen  Oblast  Ural  1.435.200  3.266.000  2,3  TYU   74  Ulyanovsk  Oblast  Volga  37.300  1.382.000  37,1  ULY   75  Çelyabinsk  Oblast  Ural  87.900  3.606.000  41,0  CHE   76  Yaroslavl  Oblast  Merkez  36.400  1.368.000  37,6  YAR   77  —  Federal şehir  Merkez  1.064  10.358.000  9.734,9  MOW   78  —  Federal şehir  Kuzeybatı  1.433  4.669.000  3.258,2  SPE   79  Birobican  Özerk oblast  Uzak Doğu  36.300  190.915  5,3  YEV   80  Simferopol  Cumhuriyet  Güney  26.964  1.966.801  72,9  —   81  Naryan-Mar  Özerk okrug  Kuzeybatı  176.700  41.000  0,2  NEN   82  Hantı-Mansiysk  Özerk okrug  Ural  534.800  1.538.463  2,9  KHM   83  Anadır  Özerk okrug  Uzak Doğu  737.700  54.000  0,1  CHU   84  Salehard  Özerk okrug  Ural  750.300  507.000  0,7  YAN  Sivastopol  85  —  Federal şehir  Güney  864  379.200  438,9  —   86  Donetsk  Cumhuriyet  —  26.517  4.100.280  154,6  —   87  Luhansk  Cumhuriyet  —  26.684  2.121.322  79,5  —  Zaporijya Oblastı  88  Zaporijya  Oblast  —  27.183  1.666.515  61,3  —  Herson Oblastı  89  Herson  Oblast  —  28.461  1.016.707  35,7  —
Notlar: ¹ km²; ² 2002 yılı itibarıyla; ³ /km²
 Sankt-Peterburg, Leningrad Oblastı'nın idari merkezi olmasına rağmen oblasta dahil değildir.
 Moskova, Moskova Oblastı'nın idari merkezi olmasına rağmen oblasta dahil değildir.
 Uluslararası alanda Ukrayna'nın parçası olarak kabul edilmektedir.
 Arhangelsk Oblastı'na bağlıdır.
 Tümen Oblastı'na bağlıdır.

 Birleşmeler 
küçükresim|orta|upright=3.41|Birleştirilen veya birleştirilmesi planlanan federal bölümler
2005 yılından başlayarak bazı bölümler birleştirilerek daha büyük bölümler oluşturuldu. Birleştirmeler 1 Mart 2008 tarihi itibari ile tamamlanmış olup günümüzde henüz yeni bir birleştirme planlanmamaktadır.

 Referendum tarihi  Birleşme tarihi  Birleşenler 7 Aralık 2003  1 Aralık 2005  Perm Oblastı + Komi-Permyak Özerk Okrugu → Perm Krayı 17 Nisan 2005  1 Ocak 2007  Krasnoyarsk Krayı + Evenk Özerk Okrugu + Taymir Özerk Okrugu → Krasnoyarsk Krayı 23 Ekim 2005  1 Temmuz 2007  Kamçatka Oblastı + Koryak Özerk Okrugu → Kamçatka Krayı 16 Nisan 2006  1 Ocak 2008  İrkutsk Oblastı + Ust-Orda Buryat Özerk Okrugu → İrkutsk Oblastı 11 Mart 2007  1 Mart 2008  Çita Oblastı + Agin Buryat Özerk Okrugu → Zabaykalski Krayı

 Ayrıca bakınız 
 Rusya'nın idari bölümleri
 Rusya'nın federal bölgeleri
 Rusya'nın ekonomik bölgeleri
 ISO 3166-2:RU

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Russian Classifier of Municipal Entities Territories (OTKMO) 


Federal bölümleri