Umut (film, 1970)

Umut, senaristliğini, yönetmenliğini, yapımcılığını ve başrol oyunculuğunu Yılmaz Güney'in yaptığı 1970 yapımı filmdir. Filmin oyuncu kadrosunda Yılmaz Güney'in yanı sıra Tuncel Kurtiz, Gülsen Alnıaçık, Osman Alyanak ve Enver Dönmez yer almaktadır. Film, geçimini atına bağlamış olan bir faytoncunun, atının bir araba çarpması sonucu ölmesinin ardından meçhul bir definenin peşinden koşmasını anlatmaktadır. Türk sinemasının ilk gerçekçi filmi olan Umut, ülkede o tarihe kadar çekilen en iyi film olarak kabul edilmiştir. Çekildiği dönemde Türkiye'de sansüre uğrayan film, 1971'de Cannes Film Festivali'nde, ardından restore edilmiş hâliyle 2015'te Venedik Film Festivali'nin "Klasikler" bölümünde gösterilmiştir. Film ayrıca, 1970'te düzenlenen 2. Adana Altın Koza Film Festivali'nde beş farklı dalda ödül kazanmış ve 2015'teki 47. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri'nde "100 Yılın En İyi Türk Filmi" seçilmiştir.

 Konusu 
Siyah–beyaz olarak çekilen filmde, faytonculuk yaparak yaşamını kazanmaya çalışan Cabbar'ın ve ailesinin içine düştüğü çıkmazlardan kurtulmaya çalışması anlatılır. Atı zengin bir adamın arabasının çarpması sonucu ölen Cabbar, ailesini geçindirmek için emeğiyle çalışarak para kazanamayacağını düşünerek kestirme bir yol aramaya başlar. Aldığı Millî Piyango biletine de ikramiye çıkmayınca, bu kez arkadaşı Hasan ve mahalleden Hüseyin Hoca ile birlikte defineci olmaya karar verir. Geride ailesine bir süre yetecek para bırakan Cabbar, amansız bir define yolculuğuna çıkar.

 Oyuncular 

 Yılmaz Güney – Cabbar
 Tuncel Kurtiz – Hasan
 Gülsen Alnıaçık – Fatma
 Osman Alyanak – Hüseyin Hoca
 Enver Dönmez – Yankesici
 Kürşat Alnıaçık – Mehmet Emin
 Lütfü Engin – Bakkal
 Ahmet Koç – Tamirci
 Nizam Ergüden – Nizam
 Sema Engin – Cemile
 Sevgi Tatlı – Hatice
 Hicret Gürson – Hicret
 Nimet Tezel – Cabbar'ın annesi
 Kemal Tatlı – Polis şefi

 Film hakkında 
küçükresim|Filmin 1975 yılında basılan senaryo kitabı.|405x405pik
Film, 19–26 Eylül 1970 tarihleri arasında düzenlenen 2. Adana Altın Koza Film Festivali'ne katıldı ve festivalde beş farklı alanda ödüle değer görüldü. Öncelikle, festivalin en prestijli ödülü olan En İyi Film Ödülü'nü kazandı. Ayrıca Yılmaz Güney, bu filmle En İyi Erkek Oyuncu ve En İyi Senaryo ödüllerini de kazandı. Filmin dram yönünden ağır basan müziklerini yapan Arif Erkin, bu filmdeki başarısından ötürü En İyi Müzik Ödülü'nün sahibi oldu. Filmin yapımında önemli rol oynayan Lale Film şirketi de En İyi Stüdyo Ödülü'nü aldı. Altın Koza Festivali'ndeki başarılarına karşın Sansür Kurulu, filmde yer alan faytoncunun giyimi ve kuşamının fakirliğin bir sembolü olarak ele alınmasını, karakol sahnesinde devlet polisinin zengin otomobil sahibi hakkında takibat yapmayacağı kanaati verilmesini, faytoncunun iş ararken zengin–fakir ayrımı yapılmasını, Cabbar ve Hasan'ın Amerikalı siyahiyi soymasını ve sabah namazının güneş doğduğu sırada kılınmasını sakıncalı bularak filmi yasakladı.

Sansüre uğradıktan sonra film, ertesi yıl Yılmaz Güney'in izniyle yapımcı Abdurrahman Keskiner'in kardeşi Arif Keskiner tarafından Fransa'ya kaçırılıp 1971 Cannes Film Festivali'nde gösterildi. Filmin başrolü, senaristi ve yönetmeni Yılmaz Güney, Çukurova'da çekimlerini yaptığı filmde aslında babasının hikâyesini anlatmıştır. Konuyla ilgili olarak filmin başrollerinden Tuncel Kurtiz, Güney'in babasının define ararken evlerinin temellerine kadar kazdığını dile getirmiştir. Yılmaz Güney ise bu konu hakkında 1983 tarihli bir röportajında şöyle demiştir:

Umut, Sinema Yazarları Derneği tarafından Türk sinemasının 100. yılı nedeniyle 11 Mart 2015 tarihinde düzenlenen 47. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri töreninde "Türk sinemasının en iyi filmi" seçildi. Ayrıca Hürriyet gazetesinin sinema alanında deneyimli 100 kişiyle gerçekleştirdiği 2017 tarihli çalışmada, "Türk Sinemasının En İyi 100 Filmi" sıralamasında da 1. seçildi. 100 jürinin 1'den 10'a kadar puan verdiği çalışmada 361 puanla 1. seçilen Umut filminin neden en iyi film seçildiğiyle ilgili olarak oyuncu Ercan Kesal şunları yazdı:

Amerikalı yönetmen Elia Kazan, 1970'li yıllarda Milliyet gazetesinde Yılmaz Güney'in Umut filmi hakkında bir makale yazdı ve "filmin şiirsel bir film olduğunu, tamamen doğal nitelik taşıdığını, ne Hollywood ne de Avrupalı üstatların bir kopyası olmadığını" belirtti. Türk edebiyat dergisi Notos, 2016'da açıkladığı "Yüzyılın 40 Türk Filmi" listesinde Umut'u 3. seçti. Öte yandan, IMDb'de filmin değerlendirilmesi için 4 binden fazla oy kullanılmış ve 10 üzerinden 8.0 puan almıştır. Oy verenlerin çoğu (%26,3), filme 8 puan vermiştir. %24,6'sı 10 puan, %19,8'i de 9 puan vermiştir.

 Ödüller ve festivaller 
YılÖdül töreniKategoriKazananSonuçKaynak19702. Adana Altın Koza Film FestivaliEn İyi FilmYılmaz GüneyEn İyi Erkek OyuncuYılmaz GüneyEn İyi SenaryoYılmaz GüneyEn İyi MüzikArif ErkinEn İyi StüdyoLale Film201547. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri100 Yılın En İyi Türk FilmiUmut
YılFestivalÜlkeSonuçKaynak1971Cannes Film Festivali FransaGösterildi1981 KanadaGösterildi2004Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali ÇekyaGösterildi2015Venedik Uluslararası Film Festivali İtalyaGösterildi

 Ayrıca bakınız 

 Yılmaz Güney filmografisi
 Bir Çirkin Adam (film, 1969)
 Baba (film, 1971)
 Yol (film, 1981)

 Dış bağlantılar 

 MUBI'da Umut
 Güney Film'in resmî YouTube kanalında filmin tamamı bulunmaktadır.
 SinemaTürk'te Umut
 Rotten Tomatoes'ta Umut
 Sinefil.com'da Umut

 Kaynakça 

Kategori:1970 çıkışlı Türk filmleri
Kategori:Güney Film filmleri
Kategori:Türk siyah-beyaz filmleri
Kategori:Kaya Ererez'in görüntülediği filmler
Kategori:1970'lerde Türkçe filmler
Kategori:Altın Koza Ödülü kazanan filmler
Kategori:Yılmaz Güney'in yönettiği filmler
Kategori:Yılmaz Güney'in senaryosunu yazdığı filmler
Kategori:Yılmaz Güney'in yapımcısı olduğu filmler
Kategori:Abdurrahman Keskiner'in yapımcısı olduğu filmler
Kategori:Konusu Türkiye'de geçen filmler
Kategori:Türk dram filmleri
Kategori:Türk dramatik filmleri