Demokratik sosyalizm

Demokratik sosyalizm, sosyalist piyasa ekonomisi içinde ekonomik demokrasi, işyeri demokrasisi ve işçilerin öz yönetimineEdelstein 1993. veya alternatif bir merkeziyetçi planlı sosyalist ekonomiAnderson & Herr 2007, p. 448. biçimine özel bir vurgu yaparak, siyasi demokrasiyi ve bir tür sosyal sermayeli ekonomiyiSinclair 1918; Busky 2000, p. 7; Abjorensen 2019, p. 115. destekleyen solcu- Euclid Tsakalotis, "European Employment Policies: A New Social Democratic Model for Europe" in The Economics of the Third Way: Experiences from Around the World (eds. Philip Arestis & Malcolm C. Sawyer: Edward Elgar Publishing 2001), p. 26: "most left-wing approaches (social democratic, democratic socialist, and so on) to how the market economy works...").

- "Introduction" in The Nordic Model of Social Democracy (eds. Nik Brandal, Øivind Bratberg & Dag Einar Thorsen: Palgrave Macmillan, 2013): "In Scandinavia, as in the rest of the world, 'social democracy' and 'democratic socialism' have often been used interchangeably to define the part of the left pursuing gradual reform through democratic means." bir siyaset felsefesidir. Demokratik sosyalistler, kapitalizmin doğası gereği özgürlük, eşitlik ve dayanışma değerleriyle bağdaşmadığını ve bu ideallerin ancak sosyalist bir toplumun gerçekleştirilmesiyle elde edilebileceğini savunur.Alt et al. 2010, p. 401. Çoğu demokratik sosyalist, sosyalizmeBusky 2000, p. 10. kademeli bir geçiş arayışında olsa da, demokratik sosyalizm, sosyalizmi kurmanın aracı olarak devrimci veya reformist siyaseti destekleyebilir.Alt et al. 2010, p. 401; Abjorensen 2019, p. 115. Demokratik sosyalizm, 20. yüzyılda Sovyetler Birliği'nde ve diğer ülkelerde tek parti devletine doğru gerilemeye karşı çıkan sosyalistler tarafından popülerleştirildi.Williams 1985, p. 289; Foley 1994, p. 23; Eatwell & Wright 1999, p. 80; Busky 2000, pp. 7–8.

Demokratik sosyalizm, çoğu sosyalistin sosyalizm kavramıyla anladığı şeydir;Sinclair 1918; Busky 2000, pp. 7–8. çok geniş (tek partili Marksist-Leninist devleti reddeden sosyalistler)Busky 2000, pp. 7–8; Prychitko 2002, p. 72. veya daha sınırlı bir kavram (savaş sonrası sosyal demokrasi)Hamilton 1989; Pierson 2005; Page 2007. olabilir. Geniş bir hareket olarak liberteryen sosyalizm,Draper 1966, pp. 57–84; Hain 1995; Hain 2000, p. 118. piyasa sosyalizmi,Hain 1995; Anderson & Herr 2007, p. 448. reformist sosyalizm ve devrimci sosyalizmDraper 1966, "The "Revisionist" Facade", "The 100% American Scene"; Alt et al. 2010, p. 401. biçimlerinin yanı sıra etik sosyalizm,Dearlove & Saunders 2000; Gaus & Kukathas 2004, p. 420; Thompson 2006. liberal sosyalizm,Adams 1999, p. 127; Gaus & Kukathas 2004, p. 420. sosyal demokrasiWilliams 1985, p. 289; Foley 1994, p. 23; Eatwell & Wright 1999, p. 80; Busky 2000, pp. 7–8; Sargent 2008, pp. 117–118. ve hepsi demokrasiye bağlılığı paylaşan bazı devlet sosyalizmiBusky 2000, p. 93. ve ütopik sosyalizmSargent 2008, p. 118. biçimlerini içerir.

Demokratik sosyalizm, muhaliflerin genellikle pratikte otoriter ve antidemokratik olarak algıladıkları Marksizm-Leninizm ile tezatlık oluşturur.Eatwell & Wright 1999, p. 80; Busky 2000, pp. 7–8; Prychitko 2002, p. 72. Demokratik sosyalistler, 20. yüzyılda Sovyetler Birliği ve diğer Marksist–Leninist devletlerde oluşan idari komuta sistemini yönetim biçimi olarak reddederek Stalinist siyasal sisteme ve Sovyet tipi ekonomik planlama sistemine karşı çıkarlar.Prychitko 2002, p. 72. Demokratik sosyalizm, demokratik sosyalistlerin ekonominin kapitalizmden sosyalizme sistemik dönüşümüne kararlı olmaları temelinde Üçüncü Yol sosyal demokrasisindenWhyman 2005, pp. 1–5, 61, 215. de ayrılır.

Sosyalizmi uzun vadeli bir hedef olarak görmekle birlikte,Roemer 1994, pp. 25–27; Berman 1998, p. 57; Bailey 2009, p. 77; Lamb 2015, pp. 415–416 bazı ılımlı demokratik sosyalistler, kapitalizmin aşırılıklarını dizginlemekle daha fazla ilgilenirler ve günümüzde onu insancıllaştırmak için ilerici reformları desteklerken,Eatwell & Wright 1999, p. 80; Alt et al. 2010, p. 401. diğer demokratik sosyalistler ise, toplumsal eşitsizlikleri gidermeye ve kapitalizmin ekonomik çelişkilerini bastırmaya yönelik ekonomik müdahalecilik ve benzeri politika reformlarının çelişkileri daha da şiddetlendirerekClarke 1981; Bardhan & Roemer 1992, pp. 101–116; Weisskopf 1994, pp. 297–318. başka bir yerde farklı bir kisveyle ortaya çıkmalarına neden olacağına inanmaktadır. Bu demokratik sosyalistler, kapitalizmle ilgili temel sorunların sistemin doğasından olduğuna ve ancak özel mülkiyetin yerine üretim araçlarının kolektif mülkiyetinin geçirilmesi yoluyla kapitalist üretim biçiminin sosyalist üretim biçimiyle değiştirilmesiyle çözülebileceğine ve demokrasiyi endüstriyel demokrasi biçiminde ekonomik alana yayılması gerektiğine inanırlar.Eatwell & Wright 1999, p. 80; Anderson & Herr 2007, p. 447; Schweickart 2007, p. 448; Alt et al. 2010, p. 401. Demokratik sosyalizmin temel eleştirisi, demokrasi ve sosyalizmin uyumluluğuna odaklanmıştır.Barrett 1978. Birçok akademisyen ve siyasi yorumcu, otoriter sosyalizm ile demokratik sosyalizmi siyasi bir ideoloji olarak ayırt etme eğilimindedir; birincisi Sovyet Blokunu, ikincisi ise İngiltere, Fransa ve İsveç gibi ülkelerde demokratik olarak seçilen Batı Bloku ülkelerindeki demokratik sosyalist partileri temsil etmektedir.Barrett 1978; Heilbroner 1991; Kendall 2011, pp. 125–127; Li 2015, pp. 60–69. Ne var ki, Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından, neoliberal bir konsensüsün, gelişmiş kapitalist dünyadaki sosyal demokrat konsensüsün yerini almasıyla bu ülkelerin çoğu sosyalizmden uzaklaşmıştır.Steven Best; Richard Kahn; Anthony J. Nocella II; Peter McLaren, eds. (2011). "Introduction: Pathologies of Power and the Rise of the Global Industrial Complex". The Global Industrial Complex: Systems of Domination. Rowman & Littlefield. p. xviii. ISBN 978-0739136980.

 Genel bakış 
Demokratik sosyalizm, liberal demokratik siyasal yönetim sisteminin yanında üretim araçlarının sosyal ve kolektif olarak sahiplenildiği ya da kontrol edildiği sosyalist bir ekonomiye sahip olmak olarak tanımlanır.Sinclair 1918; Busky 2000, p. 7; Anderson & Herr 2007, pp. 445–448; Abjorensen 2019, p. 115.Sinclair 1918; Busky 2000, p. 7; Anderson & Herr 2007, pp. 445–448; Abjorensen 2019, p. 115. Demokratik sosyalistler, kendini tanımlayan sosyalist devletlerin ve Marksizm-Leninizm'in çoğunu reddederler.Eatwell & Wright 1999, p. 80; Busky 2000, pp. 7–8; Prychitko 2002, p. 72; Alt et al. 2010, p. 401. İngiliz İşçi Partisi politikacısı Peter Hain, demokratik sosyalizmi liberteryen sosyalizmle birlikte, otoriter sosyalizm ve devlet sosyalizminin aksine (Amerikalı sosyalist aktivist Hal Draper tarafından popülerleştirilen kavramı kullanarak)Draper 1966, pp. 57–84. aşağıdan gelen bir anti-otoriter sosyalizm biçimi olarak sınıflandırır.Hain 2000. Peter Hain için bu otoriter ve demokratik ayrım, reformistler ve devrimciler arasındakinden daha önemlidir.Hain 1995. Demokratik sosyalizmde, sosyalizmi karakterize eden bir bütün olarak nüfusun ve özellikle de işçilerin ekonominin öz yönetimine aktif katılımıdır, devlet tarafından koordine edilen merkezîleşmiş ekonomik planlamaWilhelm 1985, pp. 118–130; Ellman 2007, p. 22. ve millileştirme ise kendi içinde sosyalizmi temsil etmemektedir.Eatwell & Wright 1999, p. 80; Busky 2000, pp. 7–8; Alistair & Pyper 2000, p. 677; Prychitko 2002, p. 72; Alt et al. 2010, p. 401. Benzer, daha karmaşık bir argüman Nicos Poulantzas tarafından yapılmıştır.Poulantzas 1978. Draper'a göre, devrimci-demokratik sosyalizm aşağıdan bir sosyalizmdir ve The Two Souls of Socialism'de şunları yazar: "İkinci Enternasyonal'de aşağıdan-devrimci-demokratik bir sosyalizmin önde gelen sözcüsü, inancını ve umudunu özgür bir işçi sınıfının kendiliğinden mücadelesine o kadar vurgulu bir şekilde koyan Rosa Luxemburg'du ki, mit yapıcılar onun için bir teori icat ettiler: Kendiliğindenlik."Draper 1966, "The "Revisionist" Facade". Benzer şekilde, Eugene V. Debs hakkında şunları yazdı: "Debsci sosyalizm' halkın kalbinden muazzam bir tepki uyandırdı, ancak Debs'in devrimci-demokratik sosyalizmin bir tribünü olarak ardılı yoktu."Draper 1966, "The 100% American Scene".

Bazı Marksist sosyalistler Karl Marx'ın demokrasiye olan inancını vurgulamaktaMegill 1970, p. 45; Draper 1974, pp. 101–124; Jossa 2010, pp. 335–354; Sarkar 2019. ve kendilerine demokratik sosyalist demektedirler. Büyük Britanya Sosyalist Partisi ve Dünya Sosyalist Hareketi, klasik formülasyonunda sosyalizmi, "toplumun çıkarına ve çıkarına zenginlik üretme ve dağıtma araç ve araçlarının ortak mülkiyetine ve demokratik kontrolüne dayanan bir toplum sistemi" olarak tanımlamaktadır."Barker 2019, "Chapter V. The Aims and Policy of the Socialists". Buna ek olarak, sosyalist bir toplumun özellikleri olarak sınıfsızlığı, devletsizliği ve ücretli emeğin kaldırılmasını, ayni hesaplamaya dayalı devletsiz, mülksüz, para sonrası bir ekonomi olarak nitelendirmeyi, üreticilerin özgür birlikteliğini, işyeri demokrasisini ve değiş tokuş için değil, kullanılmak üzere üretilen mal ve hizmetlere ücretsiz erişimi içerir.Socialist Party of Great Britain (Our Object and Declaration of Principles); Socialist Party of Great Britain (FAQ); Socialist Party of Great Britain (What is Socialism?). Bu özellikler genellikle komünist bir toplumu tanımlamak için ayrılmış olsa da,Marx 1875, "Part I" komünizme ve sosyalizme birbirinin yerine atıfta bulunan Marx, Friedrich Engels ve diğerlerinin kullanımıyla tutarlıdır.Steele 1992, pp. 44–45; Hudis et al. 2008.

 Tanımı 
Demokratik sosyalist bir tanım olarak siyasetbilimci Lyman Tower Sargent şöyle diyor:Demokratik sosyalizm şu şekilde tanımlanabilir:

 Mülkiyetin çoğu, çoğu büyük endüstri, kamu hizmeti ve ulaşım sistemi de dahil olmak üzere, demokratik olarak seçilmiş bir hükümet tarafından tutulur.
 Özel mülk birikimine bir sınır getirilmesi
 Devletin ekonomiyi düzenlemesi
 Kamu tarafından finanse edilen kapsamlı yardım ve emeklilik programları
 Sosyal maliyetler ve hizmetlerin sağlanması, verimlilik ölçütü olarak salt mali hususlara eklenmiştir.

Kamuya açık mülk, üretken mülk ve önemli altyapı ile sınırlıdır; kişisel mülklere, evlere ve küçük işletmelere yayılmaz. Ve pratikte pek çok demokratik sosyalist ülkede, pek çok büyük şirkete yayılmamıştır.Sargent 2008, p. 117.Diğer bir örnek ise demokratik sosyalizmi ademi merkeziyetçi bir sosyal sermayeli ekonomi olarak tanımlayan ve merkezîleşmiş, Sovyet tipi ekonomik planlamayı reddeden örgütle birlikte Amerika Demokratik Sosyalistleri (DSA):Sosyal mülkiyet, işçilere ait kooperatifler veya işçiler ve tüketici temsilcileri tarafından yönetilen kamuya ait işletmeler gibi birçok biçim alabilir. Demokratik sosyalistler mümkün olduğunca ademi merkeziyetçilikten yana. Enerji ve çelik gibi endüstrilerdeki büyük sermaye yoğunlaşmaları, bir tür devlet mülkiyeti gerektirebilirken, birçok tüketim malları endüstrisi, en iyi şekilde kooperatif olarak işletilebilir. Demokratik sosyalistler uzun zamandır bütün ekonominin merkezî olarak planlanması gerektiği inancını reddetmişlerdir. Demokratik planlamanın toplu taşıma, konut ve enerji gibi büyük sosyal yatırımları şekillendirebileceğine inanmakla birlikte, birçok tüketim malına olan talebi belirlemek için piyasa mekanizmalarına ihtiyaç vardır.Democratic Socialists of America (FAQ), "Doesn't socialism mean that the government will own and run everything?".DSA, "sadece bürokratik elitlerinin onları 'sosyalist' olarak adlandırdığı için öyle yapmadığını; rejimlerini de 'demokratik' olarak adlandırdıklarını" öne sürerek, kendi kendini sosyalist olarak tanımlayan devletleri eleştirdi.Democratic Socialists of America (FAQ), "Hasn't socialism been discredited by the collapse of Communism in the USSR and Eastern Europe?". DSA, nihayetinde sosyalizmi tesis etmeye kararlı olmakla birlikte, siyasi faaliyetlerinin büyük bölümünü kapitalizm içindeki reformlara odaklıyor ve şöyle diyor: "Yarın kapitalizme derhal bir son verme ihtimalimiz olmadığı için, DSA bugün şirketlerin gücünü zayıflatacak ve emekçilerin gücünü artıracak reformlar için mücadele ediyor."

Özgürlükçü sosyalizmle özdeşleşen İngiliz İşçi Partisi siyasetçisi Peter HainHain 1995; Hain 2000. şu tanımı veriyor:Demokratik sosyalizm, bireysel özgürlüğü destekleyen ve kim olduklarına ya da gelirlerinin ne olduğuna bakılmaksızın herkesin güçlenmesi için gerekli koşulları sağlayan aktif, demokratik olarak hesap verebilir bir devlet anlamına gelmelidir. Artan demokrasi ve sosyal adalete ulaşmak için ademi merkeziyetçilik ve yetkilendirme ile tamamlanmalıdır. Bugün demokratik sosyalizmin görevi, kontrol, mülkiyet ve karar alma süreçlerinin azami ademi merkeziyetçiliği yoluyla demokrasi ve özgürlük konusundaki yüksek zemini yeniden tesis etmektir. Çünkü sosyalizm ancak yoğun taleple halktan geliyorsa başarılabilir. Sosyalist hükümetin görevi, zorlayıcı değil kolaylaştırıcı olmalıdır. Misyonu, özünde çoğulcu bir demokrasi nosyonu ile gücü toplamak yerine dağıtmaktır.Hain 2015, pp. 133–148.Bir diğer önde gelen solcu İşçi Partisi siyasetçisi Tony Benn,Hall 2011, p. 45; White 2014. demokratik sosyalizmi "açık, özgürlükçü, çoğulcu, insancıl ve demokratik" bir sosyalizm olarak tanımladı; "Muhaliflerimiz ve İngiltere'deki kitle iletişim araçlarını kontrol eden küçük bir grup insan tarafından kasıtlı olarak sunulan sert, merkezîleşmiş, diktatör ve mekanistik imgelerle ortak hiçbir şey yok"Benn & Mullin 1979.

Demokratik sosyalizm, her zaman böyle olmasa da, kapitalizmi aşmayı ve değiştirmeyi amaçlayan bir ideolojinin aksine, bazen kapitalizm içindeki politikaları temsil eder. Birmingham Üniversitesi'nde Demokratik Sosyalizm ve Sosyal Politika alanında bir okuyucu olan Robert M. Page, İşçi Partisi Başbakanı Clement Attlee ve hükûmetinin (mali yeniden dağıtım, bir dereceye kadar kamu mülkiyeti ve güçlü bir refah devleti) siyasetine atıfta bulunmak için dönüştürücü demokratik sosyalizm hakkında yazdı. İşçi Partisi siyasetçisi Anthony Crosland ve İşçi Partisi Başbakanı Harold Wilson tartışıyor:En etkili revizyonist İşçi düşünürü Anthony Crosland, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana daha "hayırsever" bir kapitalizm biçiminin ortaya çıktığını ileri sürdü. Crosland'a göre, artık "temel" ekonomik dönüşüme ihtiyaç duymadan toplumda daha fazla eşitlik sağlamak mümkündü. Crosland için, ekonominin etkin yönetiminden elde edilen büyüme temettüsünün mali yeniden dağıtım yoluyla değil, "yoksul yanlısı" kamu hizmetlerine yatırılması durumunda daha anlamlı bir eşitlik biçimi sağlanabilir.Hemen hemen tüm demokratik sosyalistler, emekçi ve sosyal demokrat partilerin üye olduğu Sosyalist Enternasyonal, demokratik sosyalizmin gelişmesinin hedefini ilan eder. Demokratik sosyalizmin bazı eğilimleri, sosyalizme geçiş için sosyal devrimi savunur ve onu bazı sosyal demokrasi biçimlerinden ayırır.Edelstein 1993; Alt et al. 2010, p. 401; Abjorensen 2019, p. 115. Sovyet siyasetinde demokratik sosyalizm, Sovyetler Birliği modelinin demokratik bir şekilde yeniden şekillendirilmiş halidir. Sovyet lideri Mihail Gorbaçov, Perestroyka'yı "yeni, insancıl ve demokratik bir sosyalizm inşa etmek" olarak nitelendirdi."Christensen 1990, pp. 123–146. Sonuç olarak, bazı eski komünist partiler kendilerini demokratik sosyalist olarak yeniden adlandırdılar.Sargent 2008, p. 118; Lamb 2015, p. 415. Buna Almanya'da Sol gibi partiler de dahildir; bu parti, Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nin yasal halefi olan Demokratik Sosyalizm Partisi'nin yerine geçen bir partidir.

 Demokratik sosyalizm ve sosyal demokrasi 
Sosyal demokrasi ve demokratik sosyalizm kavramları, hem politikacılar hem de halk tarafından sürekli karıştırılan iki terimdir. Sosyal demokrasi, kapitalizmin iyileştirilmesi ve Keynesyen denge adımlarını içerirken; demokratik sosyalizm, sosyalizmin temelini oluşturan üretim araçlarının mülkiyetinin topluma geçişi konusundaki teoride ısrarcıdır ve devrimci yönelimler içerir.

 Demokratik sosyalizm ve Marksizm-Leninizm 
Demokratik sosyalistler, Lenin'in proletarya diktatörlüğüne ve Sovyet rejimine karşıdır ve gücün devlet veya sermaye gibi tek bir yerde toplanmasından çok, olabildiğince topluma ve işçilere dağıtılmasından yanadır.

 Tarihi 
Demokratik sosyalizm tarihi, 1800'lü yıllardaki siyaset filozoflarına ve sosyal hareketlere kadar geriye götürülebilir. Avrupa'da ortaya çıkan sosyal hareketlerin çoğu, amaçları bakımından farklı olmalarına rağmen demokratik karar verme ve üretim araçlarının kamu mülkiyeti talebini paylaşmışlar, bunları savundukları toplumun temel özellikleri olarak görmüşlerdir.

Fransa'daki sosyal hareketler arasında yer alan Owenizm, Fourierizm ve Saint-Simonianizm, ütopik sosyalizmin temellerini atmıştır. Birleşik Krallık'ta ise Çartizm, halktan güçlü bir destek alarak, hükûmetin kabul ettiği bazı kararlar üzerinde etkili olmuştur.

Pierre-Joseph Proudhon, ilerleyen zamanlarda ortaya koyduğu görüşlerle anarşizmi ve mutualist ekonomiyi geliştirmiştir. Piyasaların gerekli olduğunu kabul etmekle birlikte, sermaye birikimi ve özel mülkiyetin toplumu yozlaştırdığını düşünmüştür. Bunun yerine, işçi kooperatiflerinin üretim araçlarını kontrol etmesini ve herkesin kaynakları kullanma konusunda eşit sorumluluğa sahip olmasını desteklemiştir. Emek-değer teorisine önem vermiş, işçi kooperatiflerinin ortak emek üzerinden ilerlemesi gerektiğini savunarak, emek sömürüsünü engellemeyi amaçlamıştır.

1900'lü yılların başlarında demokratik sosyalizm, Fabian Derneği'nden ve Eduard Bernstein'ın Almanya'daki evrimsel sosyalizmi tarafından teşvik edilen kademeli sosyalizm görüşünden deBernstein 1907; Cole 1961; Steger 1997. büyük ölçüde etkilenmiştir.

 Ayrıca bakınız 
 21. yüzyıl sosyalizmi
 Marksizm
 Sosyal Demokrasi

 Kaynakça