Çelyabinsk

Çelyabinsk (Rusça: Челябинск, Çelâbinsk, Tatarca: Çiləbe, Başkurtça: Siləbe, Kazakça: Çelâbi, Çuvaşça: Čelepi) - Rusya'nın büyük bir şehri, Çelyabinsk Oblastı'nın yönetim merkezi olan şehrin 2019 sayımına göre nüfusu 1 200 720'tir. Büyük transport kavşağı (demir yolları ve asfalt yolları; Trans Sibirya Demiryolu). Şehirde Çelyabinsk Balandino ve Çelyabinsk Şagol isimli iki havaalanı bulunmaktadır. Büyük sanayileşmiş merkez Metalurji, Makine mühendisliği, metal işi, cihaz işi, hafif sanayi, gıda kaynaklı sanayi. 1795 yılında 2700 civarı olan nüfusu 1897 yılından beri hızla artmıştır. 2020 itibarıyla nüfusuna göre Rusya'nın en büyük yedinci şehridir.

Etimoloji
Yevgeniy Pospelov tarafından düzenlenen “Dünyanın Coğrafi İsimleri” adlı toponymik sözlüğe göre, köyün adı Çelebi'nin kişisel adı olan “Çelebi'nin (“eğitimli”) yer aldığı Çelebi bölgesinde kuruldu.

Bazı bilginlere göre (U. K. Safiulin, G. F. Satarov, Yu. G. Podkorytov), köy efsanevi Türk kahramanı Selambey tarafından kuruldu.Selambey

G. A. Turbin, "Çelebi" fahri unvanına sahip Başkurt Türklerinden Tarkhan Taymas Shaimov köyü olduğuna inandı.

Moğol İmparatorluğu ve Altın Orda zamanında, Celebi'nin fahri adı ve unvanı dağıtıldı. İslam dünyasındaki ünlü antroponi, güçlü, etkili bir kişi anlamına gelen epitetlere atıfta bulunur. Tarihte, bu antroponinin varlığına dair birçok kanıt bulunabilir. Mesela efsaneye göre, Altın Orda Devleti'nin yanından keşiş Peresvet ile bir önceki savaşta Kulikovo sahasında Celebey kahramanı katıldı.

 Tarihi 
Şehri 1736 yılında Tatar Türklerinden bey Tevkelev kurmuştur.

Şehir nüfusunda azımsanmayacak oranda Tatar, Kazak, Başkort gibi Türk kökenliler vardır.
15 Şubat 2013'te şehrin üzerinde iki dakika kadar gözlendikten sonra patlamalarla dağılan bir meteor, 200'ü çocuk 950 kadar kişinin yaralanmasına sebep oldu. Yaralanmalar, düşen cam parçaları gibi cisimlerden kaynaklanıyor.

 Coğrafya 
Ural Dağları'nın hemen doğusunda, Miass Nehri üzerindeki. Şehir Ural Dağlarına yakın olup, Moskovanın 1919 km doğusunda yer alır.

 Nüfus 
Kilometrekareye 2287,90 insan denk gelmektedir. 
Nüfus dağılımı, yıllara göre17951856188218971905191319161923192619312700↗4300↗7700↗20 000↗35 500↗65 100↗67 300↘54 300↗59 000↗116 8891933193919561959196219671970197319751976↗210 000↗273 116↗612 000↗689 049↗751 000↗836 000↗875 210↗928 000↗989 000→989 0001979198219851986198719891990199119921993↗1 029 522↗1 066 000↗1 105 000→1 105 000↗1 119 000↗1 141 777↘1 113 000↗1 148 000↘1 143 000↘1 135 0001994199519961997199819992000200120022003↘1 125 000↘1 086 000↘1 083 000↗1 084 000→1 084 000↗1 086 300↘1 083 200↘1 081 100↘1 077 174↘1 076 0002004200520062007200820092010201120122013↘1 071 000↗1 095 100↘1 093 000↘1 091 500↗1 092 500↗1 093 699↗1 130 132↗1 131 108↗1 143 458↗1 156 2012014201520162017201820192020↗1 169 432↗1 183 387↗1 191 994↗1 198 858↗1 202 371↘1 200 719↘1 196 680
Etnik yapı (2010): Ruslar - %85,1, Tatar Türkleri - %5,2, Başkurt Türkleri - %2,8, Ukraynalılar - %2,1, Almanlar - %1,0

 Din 
Eskiden tamamı Müslüman olan bir bölge olan Çelyabinsk'te günümüzde dahi çok sayıda cami vardır. 
Camiler:
 129 № Ak Camii (Elkin cd., 16)
 90 № camii (Bransk cd., 17)
 901 № İsmaili camii (Zafer cd., 398а)
 812 № Metallurji bölge camii (Baykal cd., 29а)

 Kardeş şehirler 
 Yerli 

 Ufa, Rusya - 1999. Уфа (Башкортостан) 
 Kazan, Rusya - 2002. Казань (Республика Татарстан) 

 Omsk, Rusya - 2002. Омск (Россия) 

 Yabancı 

 Columbia, ABD - 1995. Коламбия (США, штат Южная Каролина) 
 Nottinghamshire, Birleşik Krallık - 2000. Графство Ноттингемшир (Англия) 
 Ramla, Israil - 2000.   Рамла (Израиль) 

 Urumçi, Çin - 2004. Урумчи (Китай) 

 Dış bağlantılar 


 MultiMap.com'dan Çelyabinsk haritası
 Çelyabinsk'in uydu resimleri. Kuzeydeki (çelik fabrikasının oluşturduğu) ve güneydeki (traktör fabrikasının ve elektrik santralinin sebep olduğu) kirlilik alanlarına dikkat edin.
  Çelyabin yerleşimine düşen meteora dair

 Kaynakça 

 Ayrıca bakınız 
 Çelyabinsk Traktör Fabrikası