Şelale

Şelale, çavlan ya da çağlayan, akarsu yatağının, dike yakın bir biçimde âniden düştüğü, suların yüksekten dökülerek aktığı kısmına şelale denir. Çağlayan terimi daha çok küçük akarsuyun yüksek olmayan yerden dökülmesiyle oluşur, küçük şelale de denilir. Bazı kaynaklar su miktarı ve yüksekliğe bakmadan çağlayanı şelale ile eş anlamlı kullanmaktadır. Su miktarı fazla olması durumunda şelale veya çavlan denilir.

 Şelale  türleri 
Şelaleler yatak biçimleri ve düşme şekillerine göre Plumb'a göre 8 tür oluşturur. The World Waterfalls Database  bunlara dört tür daha eklemiştir.
Dalma (Plunge): Suyun dikey olarak düştüğü, ana kaya ile su kütlesinin temasının kesildiği şelalelerdir. Direkt zemine düştüklerinden genellikle dev kazanı oluştururlar.
At  kuyruğu (Horsetail): Akarsu şelaleden dik veya dike yakın akmasına rağmen kaya yüzeyi ile teması kesilmez.
Yelpaze (Fan): Yüksekten düşen suyun yanlara dağılımın fazla olduğu, at kuyruğu görünümünün ortaya çıktığı şelale türüdür.
Blok (Block): Akarsuyun geniş bir eğim kırıklığından, kırık alanın tamamını kullanarak akması durumudur.
Katmanlı (Tiered): belli bir açıdan bakıldığında fark edilen, suyun en az iki basamaktan aktığı şelalelerdir.
Kokteyl (Punchbowl): Dar vadiden gelip, dev kazanı veya havuza düşen şelale tipidir.
Dilimli (Segmented) şelale: En az iki kanaldan akarak dökülen şelalelerdir. 
Kaskat (Cascade): Genişliği küçük olmasına rağmen yüksekten dökülen şelaledir. Sular dik kayalıktan zemine düşer.
Katarakt (Cataract): Düşüş yüksekliği az, genişliği fazla olan şelaledir. Türkçe karşılığı sudüştü, suindi, suuçtu'dur. Manavgat Şelalesi örnektir.
İkiz (Paralel/Twin): Kırık alanından tek seferde, sürekli iki ayrı koldan, paralel düşen sulardır.
Oluklu (Slot): Anahtar deliği benzeri uzun ve dar yiv-setten gelen, düşme alanı hariç kaya ile temasta olan, düşme yamacı boyunca büklümler yapan şelaledir.
Tül şekilli (Veil): Eğimli dağ yamacı boyunca ince su tabakası oluşturan, yüzey şekillerine uyarak yatağı ile teması kesmeyen, yamaç aşağı gelin duvağı gibi inen şelaledir.

 Dünya'nın en yüksek şelaleleri 
 Şelale adı  Bulunduğu ülke   Yüksekliği  Angel Şelalesi Venezuela  979 m  Tugela Şelâlesi  Güney Afrika Cumhuriyeti  948 m  Mtarazi Şelâlesi  Zimbabve  762 m Yosemite Şelaleleri  ABD  739 m  Sutherland Şelâlesi  Yeni Zelanda  580 m Gavarnie Şelâlesi  Fransa 422 m  Serio Şelâlesi  İtalya  315 m  Reichenbach Şelâlesi  İsviçre  190 m  Niagara Şelaleleri  Kanada-ABD  51 m

küçükresim|orta|upright=3.64|Iguazú Şelalesi (Arjantin)

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye'deki şelaleler listesi
 Yüksekliğine göre şelaleler listesi
 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Dış kuvvetlerin etkisiyle oluşmuş yerşekilleri
Kategori:Nehir şekilleri