Amfetamin

Amfetamin (alfa-metil-fenetilamin) narkolepsi ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu dahil çeşitli bozuklukların tedavisinde, kilo kontrolünde, iştah azaltıcı olarak kullanılan sentetik bir uyarıcıdır (stimülan). Özellikle DEHB tedavisinde ilaç olarak yaygın kullanımları sebebiyle rahatlıkla elde edilebilir. Bu sebeple yasa dışı olarak en sık kullanılan uyarıcı maddelerden biridir. Yan etki olarak şizofreni benzeri psikozlara neden olur. Yaklaşık 20 günlük kullanım sonunda tolerans gelişir. Zayıf olarak MAO enzimini de inhibe ettiğinden MAO inhibitörleri ve SSRI'lar ile beraber kullanılırsa serotonin sendromuna sebep olabilir. Bu durum siproheptadin ile tedavi edilebilir. DEHB tedavisinde kullanılan ticari ilaçlardan Dexedrine, Elvanse ve Adderall amfetamin içeren ilaçlar arasında sayılabilir.

Amfetamin, genellikle uzun yol araç kullananlarca uyku kaçırmak ve konsantrasyon gerektiren sporlarda (atıcılık, okçuluk, vb.) doping amacıyla da kullanılabilmektedir (amfetamin istismarı).

 Etki mekanizmaları 
 Aminlerin re-uptake 1 ile nörona alınmasını inhibe ederler.
 Aminlerin vezikülden sinaptik aralığa salınmasını artırırlar.

 Klinik kullanım 
 Dikkat eksikliğinde ve hiperkinezide.
 Lateral hipotalamustaki merkezi inhibe etmesi nedeniyle obezitede.
 Dopaminerjik aktivite artışı nedeniyle parkinsonda.
 REM dönemini kısalttıkları için narkolepside kullanılırlar.

 Yan etkiler 
Amfetamin/metamfetamin kullananlarda beyin kanamaları sık görülür; beyin kanamaları felçlere (hemorajik stroke) neden olabilir.Çöloğlu AS. Bağımlılık yapan toksik madde ölümlerinde otopsi bulguları: Kokain, amfetaminler, PPA, opium alkaloidleri (morfin ve eroin), Seminer Notları, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Adli Tıp Anabilim Dalı, Cerrahpaşa, İstanbul, 1996Huang MC, Yang SY, Lin SK, et al. Risk of cardiovascular diseases and stroke events in methamphetamine users: A 10-year follow-up study. Journal of Clinical Psychiatry, 77(10):1396-1403, 2016 Süreç yüksek ateşle başlar; bir süre sonra tabloya hipertansiyon ve kalpte ritim bozuklukları (aritmiler) eklenir. Hastaların bir bölümü hızla gelişen beyin sapı kanaması sonrasında felç bulguları gelişemeden ölebilirler (ansızın ölüm).Chiu ZK, Bennett IE, Chan P, Rosenfeld JV. Methamphetamine-related brainstem haemorrhage. Journal of Clinical Neuroscience, 32:137-139, 2016

 Kaynakça 


Kategori:Agonistler
Kategori:Narkolepsi
Kategori:Alman icatları
Kategori:Uyarıcılar
Kategori:İnsan ilacı metabolitleri
Kategori:Dolaşım sistemini etkileyen ilaçlar
Kategori:Fizyolojik bir ilaç olan ilaçlar
Kategori:Sporda ilaçlar
Kategori:Dünya Anti-Doping Ajansı yasaklı maddeler
Kategori:Sinir sistemi üzerinde etkili ilaçlar
Kategori:Afrodizyaklar