Çizgi

Çizgi, uzunluk, kullanım ve yükseklik bakımından birbirine farklılık gösteren bir noktalama işaretidir. Çizginin en yaygın versiyonu kısa çizgiden daha uzun olan en çizgidir ; em çizgi  ise en çizgiden daha uzundur ve ikinci versiyonudur; bir diğeri de, genellikle matematikte kesirli sayıları göstermek için kullanılan yatay bardır . Tarihsel olarak en ve em önekleri, fontlarda yaygın olarak kullanılan büyük  ve  harflerinin tepe genişliklerinden gelmektedir.

Çizginin kullanım tipleri
Kullanım hem Türkçe hem de diğer diller içinde değişiklik gösterebilir:
Cümledeki bir sonu işaretlemek veya çift parantezler içindeki ifadeleri göstermek için em çizgi kullanılır.

İki farklı olguyu ayrıştırırken kullanılan ve, veya, -den -e gibi kelimelerin yerine en çizgi kullanılır.

Alıntı yapılmış sözlerin sahiplerini veya alıntı kaynağını göstermek için ya em çizgi ya da yatay bar (ikisi birbiriyle sıkça karıştırılır) kullanılır.

Ortak çizgiler ve unicode kodları
Çizginin çeşitli formları vardır, bunların en yaygın olanları şunlardır:
 Glif Unicode kodu Unicode adı  HTML/XML    (Windows) macOS tuş kombinasyonu Microsoft Word tuş kombinasyonu figür çizgi ‒ U+2012  &#x2012;&#8210; en çizgi – U+2013  &ndash; &#x2013;&#8211; --    em çizgi — U+2014  &mdash; &#x2014;&#8212; ---    yatay çizgi ― U+2015  &horbar; &#x2015;&#8213; sallanan çizgi ⁓ U+2053  &#x2053;&#8275; $\sim$

Figür çizgi
Figür çizgi , figure dash (İngilizceden), çoğu yazı tipindeki rakamlarla eşit genişliğe sahiptir. Telefon numaraları içinde (örneğin 555‒0199) hizalamayı korumak için kullanılır. Anlamı, kısa çizgi-eksi ile temsil edilen kısa çizgiyle hemen hemen aynıdır. Figür çizgi işareti kullanılamadığı vakit, yerine kısa çizgi-eksi işareti kullanılabilir. Unicode üzerinde figür çizgi U+2012 (ondalık 8210) olarak kodlanır, ama HTML bunun için hiçbir karakter birimi sağlamaz; &#8210; veya &#x2012; sayısal karakter referansıdır.

En çizgi
En çizgi , en dash (İngilizceden), N çizgi, geleneksel olarak em çizginin yarısı genişliğindedir. Modern yazı tiplerinde en çizgi uzunluğu standart değildir ve genellikle em çizginin yarısından fazla bir genişliğe sahiptir. Eskiden küçük n ve m harflerinin genişliği baz alınarak tasarlanmış çizgiler, günümüz standartlarında büyük N ve M harflerinin genişliği baz alınarak tasarlanmıştır.

Kullanım
1884'te tipografiker John Southward'un Practical printing: a handbook of the art of typography adlı kitabında bahsettiğine göre, en çizginin üç ana kullanımı vardır: ifadedeki bağıl ögelerden biri tek bir kelimeden daha karmaşık bir anlam barındırdırdığı vakit; bir dizi simetrik ögenin bağlanması gerektiği vakit; parantez veya virgülle yapılan retorik duraklamaların yerine bir alternatif olarak kullanılamak istendiği vakit.

Değerin aralıkları
Tipografide en çizgi, genellikle kapalı bir değerin aralığını – açıkça tanımlanmış ve sonlu üst ve alt sınırlara sahip bir aralık – kabaca arası kelimesiyle iletilenleri belirtmek için kullanılır. Buna örnek olarak saatler, tarihler veya genel anlamıyla sayılar arasındaki aralıklar verilebilir.

 En çizgi aralıklı stil (, )  Kısa çizgi aralıklı stil (ör., )  Metinsel yazıma uyarlama Haziran–Temmuz 1967  Haziran&hyphen;Temmuz 1967  Haziran ve Temmuz 1967 ö.s. 1:15–2:15  ÖS 1:15&hyphen;2:15  ö.s. 1:15'ten 2:15'e 3–5 yaş arası için  3&hyphen;5 yaş arası için  3 ila 5 yaş arası için ss. 38–55  ss. 38&hyphen;55  sayfa 38 ile 55 arası Başkan Jimmy Carter (1977–81)  Başkan Jimmy Carter (1977&hyphen;81)  Başkan Jimmy Carter, 1977'den 1981'e kadar görevdeki

Buna bağlı olarak, negatif sayıları içeren aralıklarda belirsizlik veya gariplikten kaçınmak için ila kullanılır: "sıcaklıklar –2 °C ila –10 °C arasında değişmekteydi."

İlişkiler ve bağlantılar
En çizgi, iki değeri karşılaştırmak veya aralarındaki ilişkiyi göstermek için de kullanılır. Bu kullanıma örnek olarak şunlar verilebilir:
Avustralya, Amerikan Samoası'nı 26–2 yendi.
Radikal–İttihatçı koalisyon
Karaköy–Eminönü rotası
New York–Londra uçuşu
Anne–kız ilişkisi
Yargıtay, kararı onaylamak için 5–4 oy kullandı. 
Bir ayrım yapılırken genellikle "basit" atıf bileşikleri (kısa çizgi ile yazılmış) ve diğer alt türleri (en çizgi ile yazılmış) kullanılır; en az bir otorite, eşleştirilmiş ögelerin eşit ağırlık taşıdığı isim çiftlerini, 'nda olduğu gibi "basit" olarak değerlendirirken diğerleri,  veya Bose–Einstein istatistiklerinde olduğu gibi paralel ilişkiyi temsil etmek için bu gibi durumlarda en çizgiyi uygun olarak görürler.

Bibliyografi
Notlar

Kaynaklar

Kategori:Tipografi
Kategori:Beyaz boşluk
Kategori:Yazı