Tucana (takımyıldız)

Tukan takımyıldızı (Latince: Tucana), Güney Göksel Yarımküre'de yer alan ve Güney Amerika kuşu tukanın adını taşıyan bir takımyıldızdır. On altıncı yüzyılın sonlarında Petrus Plancius tarafından, Pieter Dirkszoon Keyser ve Frederick de Houtman'ın gözlemlerine dayanarak tasarlanan on iki takımyıldızdan biridir. Tukan, ilk olarak 1598'de Plancius ve Jodocus Hondius tarafından Amsterdam'da yayımlanan 35 santimetre çapındaki (14 inç) bir göksel kürede yer almış ve 1603'te Johann Bayer'in yıldız atlası Uranometriada tasvir edilmiştir. Fransız kaşif ve astronom Nicolas Louis de Lacaille 1756'da Tukan takımyıldızının yıldızlarına Bayer belirtmelerini vermiştir. Tukan; Turna (Grus), Anka (Phoenix) ve Tavus (Pavo) takımyıldızlarıyla birlikte "Güney Kuşları" olarak bilinir.

Tukan takımyıldızı, tüm yıldızları üçüncü kadirden veya daha sönük olduğu için pek belirgin bir takımyıldız değildir. En parlak yıldızı, görünür büyüklüğü 2,87 kadir olan Alfa Tucanae'dir. Beta Tucanae altı yıldızdan oluşan bir yıldız sistemi, Kappa ise dörtlü bir sistemdir. Tukan takımyıldızı, gökyüzündeki en parlak küresel yıldız kümelerinden biri olan 47 Tucanae'yi ve Küçük Macellan Bulutu'nun büyük bir bölümünü barındırır.

 Tarihçe 
küçükresim|sol|Johann Bayer'in Uranometriasında görülen "güney kuşları". Tukan ("Toucan" olarak) ortada yer alır.
Tukan, astronom Petrus Plancius tarafından ilk Hollanda ticaret seferi olarak bilinen Eerste Schipvaart sırasında Doğu Hint Adaları'na yelken açan Hollandalı kaşifler Pieter Dirkszoon Keyser ve Frederick de Houtman'ın güney gökyüzü gözlemlerine dayanarak oluşturulan on iki takımyıldızdan biridir. İlk olarak 1598'de Plancius ve Jodocus Hondius tarafından Amsterdam'da yayımlanan 35 santimetre çapındaki (14 inç) bir göksel kürede yer almıştır. Takımyıldızın bir gök atlasındaki ilk tasviri ise 1603'te Alman haritacı Johann Bayer'in Uranometriasında görülür. Hem Plancius hem de Bayer onu bir tukan olarak tasvir etmiştir. De Houtman, aynı yıl içinde onu güney yıldız kataloğuna Felemenkçe Den Indiaenschen Exster, op Indies Lang ghenaemt olarak dahil etmiştir. Bu ifade, Doğu Hint Adaları'na özgü uzun gagalı boynuzcungiller familyasından bir kuşu kastetmektedir. Willem Blaeu'nun 1603 tarihli gök küresinde bir sorguçla tasvir edilmiştir. Çin haritalarında Niǎohuì ("kuş gagası"), İngiltere'de ise "Brasilian Pye" ("Brezilya Saksağanı") olarak yorumlanmıştır. Johannes Kepler ve Giovanni Battista Riccioli bu takımyıldızı Anser Americanus ("Amerikan Kazı"), Caesius ise Pica Indica ("Hint Saksağanı") olarak adlandırmıştır. Tukan ve yakınındaki Turna (Grus), Anka (Phoenix) ve Tavus (Pavo) takımyıldızları topluca "Güney Kuşları" olarak bilinir.

 Dikkat çekici özellikler 
küçükresim|sol|Çıplak gözle görülebildiği şekliyle Tukan takımyıldızı

 Yıldızlar 
Beta Tucanae aslında, en azından zayıf bir şekilde, bir sisteme bağlanmış altı yıldızdan oluşan bir gruptur. Bunladan en parlak iki tanesi Beta-1 Tucanae ve Beta-2 Tucanae 27 yay-saniye kadar ayrıktır ve parlaklıkları 4 ve 5 kadir arasındadır. Bunlara (muhtemelen) üçüncü bir yıldız, 9 yay-dakika kadar ayrık olan Beta-3 Tucanae eşlik eder.

Kappa Tucanae iki çift yıldızdan oluşan dört yıldızlı bir gruptur.

Lambda Tucanae bir görsel çifttir - bu, bizim bulunduğumuz noktadan bakınca birbirine çok yakın görünen fakat aslında uzayda birbirinden tamamen kopuk ve uzak iki yıldızı tanımlar. Bu iki yıldız Lambda 1 and Lambda 2 olarak bilinir. Lambda 1 tek başına, iki bileşenli bir çift yıldızdır.

 Derin uzay nesneleri 
Tukan takımyıldızının güney ucunda Küçük Macellan Bulutu bulunur. Ayrıca 47 Tucanae (NGC 104) küresel kümesi ve 1990 yılında keşfedilen Tukan Cüce Gökadası da bu takımyıldızın sınırları içindedir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Tucana


Kategori:Efsanevi kuşlar