Rutkay Aziz

Ünal Aziz Rutkay (d. 16 Mayıs 1947) veya bilinen adıyla Rutkay Aziz, Türk oyuncu ve yönetmen. Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfının başkanıdır. Kızı Doğa Rutkay da kendisi gibi oyuncudur.

Rutkay Aziz, Bakırköy Lisesinde okurken Tarık Akan ile tanıştı ve tiyatroya ilgi duymaya başladı. Daha sonra Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC Tiyatro Okulunda eğitim aldı. İlk tiyatro deneyimini Peter Weiss'ın "Marat/Sade" oyunundaki Jean-Paul Marat rolüyle yaşadı. 1971'den itibaren Ankara Sanat Tiyatrosu'nda sahne aldı. 1972'de İsmet Küntay'ın yazdığı "403. Kilometre" oyununda ilk kez yönetmenlik yaptı. 1987'de Zülfü Livaneli'nin yönettiği Yer Demir Gök Bakır filmiyle ilk kez sinemada yer aldı. 1994 yılında Ziya Öztan'ın yönettiği Kurtuluş dizisinde ve devamı niteliğindeki Cumhuriyet (1998) filminde Mustafa Kemal Atatürk'ü canlandırdı. Aziz, Bizimkiler (1997), Hayat Bilgisi (2003), Avrupa Yakası (2006) ve Yalan Dünya (2012) gibi ünlü televizyon dizilerinde rol aldı.

 Hayatı 
1947 yılında İstanbul'da doğmuştur. Babası Fikri Rutkay elektrik mühendisi ve amatör sinemacıydı. Amcası Fuat Rutkay film yapımcısıydı. Asıl adı Aziz Ünal Rutkay'dır. Halaları Mustafa Kemal Atatürk'ün poker arkadaşı, eniştesi özel kalemi ve babası ise Atatürk'ün muhafız alayında teğmendi.https://www.youtube.com/watch?v=1c7ao8Grk7g  (13.20'den sonra) Avusturya Lisesinde soyadları adlardan önce okunduğu için ismi "Rutkay Aziz" olarak söylenegelmiştir. O zamanki adıyla Sankt Georg Avusturya Koleji ortaokulunu bitirdikten sonra Bakırköy Lisesine kaydoldu. Burada okurken Tarık Akan ile tanıştı. Daha sonra lisans öğrenimini Galatasaray Üniversitesi Gazetecilik Fakültesinde tamamladı.

Tiyatroya lisede öğrenim gördüğü yıllarda başladı. Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC Tiyatro Okulunda tiyatro eğitimi aldı. İlk tiyatro deneyimini Peter Weiss'ın "Marat-Sade" oyunundaki "Jean-Paul Marat" rolüyle yaşadı. Tiyatro hayatına 1971 yılından itibaren Ankara Sanat Tiyatrosu'nda devam etti. 1973 yılında yine bu tiyatroda sanat yönetmenliği ve yönetmenlik yapmaya başladı. İlk sinema deneyimini 1987 yılında Yer Demir Gök Bakır filmiyle yaşadı.

Ziya Öztan'ın yönettiği hem sinemada hem de televizyonda dizi hâlinde yayımlanan Kurtuluş ve Cumhuriyet filminde Mustafa Kemal Atatürk rolünü oynadı. İyi derecede Almanca ve Fransızca bilmektedir. Şiir okuma ve yazma, uğraşları arasındadır. Tiyatro faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli televizyon yapımlarında roller aldı.

Altın Koza Film Festivali'nde 'Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne layık görüldü. Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfının başkanıdır.

 Tiyatro oyunları 
 Yönettiği oyunlar 
 1972: 403. Kilometre : (İsmet Küntay) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1972: El Kapısı (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1974: Ana : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1975: Nereye Payidar : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1976: Komün Günleri : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1977: Sakıncalı Piyade : (Uğur Mumcu) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1977: Zengin Mutfağı : (Vasıf Öngören) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1978: Tak-Tik : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1979: Oyun Nasıl Oynanmalı : (Vasıf Öngören) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1980: Sınır : (Muzaffer İzgü) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1980: İyi Bir Vatandaş Aranıyor : Ataol Behramoğlu - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1981: Rumuz Goncagül : (Oktay Arayıcı) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1983: Galilei'nin Yaşamı : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1983: Güneyli Bayan : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1983: Yaz Misafirleri : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1984: Bir Ceza Avukatının Anıları : (Faruk Erem) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1985: Bir Halk Düşmanı : (Henrik İbsen) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1985: Rumuz Goncagül : Oktay Arayıcı - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1986: Zengin Mutfağı : Vasıf Öngören - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1987: Silahşörün Gölgesi : (Sean O'Casey) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1987: Sonuncular : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1988: Kayıplar : (Ariel Dorfman) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1988: Sacco ile Vanzetti : (Howard Fast) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1989: Mefisto : (Klaus Mann) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1991: Yolcu : (Nâzım Hikmet) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1993: Sakıncalı Piyade : (Uğur Mumcu) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1993: Yer Demir Gök Bakır : (Yaşar Kemal) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1994: Ay, Carmela! : (Jose Sanches Sinisterra) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1994: Jan Dark Davası : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1994: Pazar Keyfi : (G. Mitchelle) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1998: Akrep (oyun) : (Eşber Yağmurdereli) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 2001: Memleketimden İnsan Manzaraları : Nâzım Hikmet - İstanbul Şehir Tiyatrosu
 2003: Benim Meskenim Dağlardır : Sabahattin Ali - Ankara Sanat Tiyatrosu
 2012: Adalet Sizsiniz : Ümit Denizer - Perdeci Oyuncular / Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2018: 1984- Büyük Gözaltı: George Orwell- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2020: Güneyli Bayan- Bilgesu Erenus- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2021: Memleketimden İnsan Manzaraları- Nazım Hikmet- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2023: Bir Halk Düşmanı: Henrik İbsen- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu

 Rol aldığı oyunlar 
 1970: Nafile Dünya (Oktay Arayıcı) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1970: Sait Hop Sait : (Aziz Nesin) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1971: Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1972: 403. Kilometre : (İsmet Küntay) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1972: El Kapısı : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1972: Evler Evler : (İsmet Küntay) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1974: Ana : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1974: Dimitrof : Hedda Zinner - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1976: Komün Günleri : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1977: Sakıncalı Piyade : (Uğur Mumcu) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1978: Tak-Tik : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1979: Ferhat ile Şirin : (Nazım Hikmet) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1979: Oyun Nasıl Oynanmalı : (Vasıf Öngören) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1980: Hikâye-i Mahmut Bedrettin : (Mehmet Akan) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1981: Rumuz Goncagül : (Oktay Arayıcı) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1983: Galilei'nin Yaşamı : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1983: Güneyli Bayan : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1985: Bir Halk Düşmanı : (Henrik İbsen) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1985: Rumuz Goncagül : Oktay Arayıcı - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1987: Silahşörün Gölgesi : (Sean O'Casey) - Ankara Sanat Tiyatrosu
 1990: Ayaktakımı Arasında : Maksim Gorki - Ankara Sanat Tiyatrosu
 2012: Adalet Sizsiniz : Ümit Denizer - Perdeci Oyuncular / Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2018: 1984- Büyük Gözaltı: George Orwell- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2020: Güneyli Bayan- Bilgesu Erenus- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2021: Memleketimden İnsan Manzaraları- Nazım Hikmet- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
 2023: Bir Halk Düşmanı: Henrik İbsen- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu

 Filmografisi 
 Yıl Yapım Rol Yönetmen  1987 Yer Demir Gök Bakır  Taşbaş  Zülfü Livaneli  1988 Sis  Ali Fırat  Zülfü Livaneli  1988 Ada  Eser'in Eşi  Süreyya Duru  1989 Ölü Bir Deniz  Ragıp  Atıf Yılmaz  1990 Gizli Yüz  Saatçi  Ömer Kavur  1992 Piano Piano Bacaksız  Kerim  Tunç Başaran  1994 Kurtuluş  Mustafa Kemal Atatürk  Ziya Öztan  1998 Cumhuriyet  Mustafa Kemal Atatürk  Ziya Öztan  1999 Duruşma  Avukat Rafet  Yalçın Yelence  2002 Gülüm  Salim  Zeki Ökten  2004 Halk Düşmanı  Serdar  Erkavim Yıldırım 2007 Hicran Sokağı  Hakkı Bey  Safa Önal  2008 Vesaire Vesaire  Arda  Tunç Başaran  2010 Takiye: Allah'ın Yolunda  Hüseyin  Ben Verbong 2017 Yol Ayrımı  Altan Yavuz Turgul 

 TV yapımları 
 Yıl Dizinin adı  Karakter Yönetmen 1989 Cahide   Ziya Öztan  1989 Geçmiş Bahar Mimozaları   Okan Uysaler  1989 İçimizden Biri: Yunus Emre  Yunus Emre  Arslan Kaçar 1997 Yazlıkçılar  Ferit  Yalçın Yelence  1996 Tutku   Faruk Turgut  1996 Gözlerinde Son Gece   Faruk Turgut  2002 Kara Melek   Mahinur Ergun  1997-2002 Bizimkiler  Cenap  Yalçın Yelence, Erkavim Yıldırım 2000 Savunma   Yücel Uçanoğlu 2002 Her Şey Aşk İçin   Cankat Ergin 2002 Yaz Gülü  Fuat  Temel Gürsu  2003 Hayat Bilgisi  Tekin  Tarkan Karlıdağ  2004 İstanbul Şahidimdir  Cemal  Türkan Derya  2004 Aşkın Mucizeleri  Sunucu  2006-2009 Avrupa Yakası  Bülent Onaran  Jale Atabey Özberk, Hakan Algül 2004 Halk Düşmanı  Serdar  Erkavim Yıldırım 2007 Şölen  Cumhur  Cemal Kavsar 2008 Gurbet Kuşları   2011 Sırat  Galip Sancaktar  Hatice Memiş 2013-2014 Yalan Dünya  Timur Alsancak  Jale Atabey 

 Ödülleri 
 1972: Sanat Sevenler Derneği - Övgüye Değer Görülenler - Gol Kralı Sait ve 3. Reich'in Korku ve Sefaleti
 1972: En İyi Erkek Oyuncu ödülü - Evler Evler (oyun)
 1978: Sanat Sevenler Derneği - En İyi Yönetmen - Sakıncalı Piyade ve Zengin Mutfağı
 1983: Sanat Kurumu - En İyi Yönetmen - Yaz Misafirleri
 1990: 23. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri - En İyi Erkek Oyuncu - Sis
 2011: 48. Altın Portakal Film Festivali - Sanatta Sosyal Sorumluluk Ödülü
 2020: 27. Adana Altın Koza Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
 2023 - ADD Yılın Atatürkçüsü Ödülleri Kültür - Sanat Ödülü

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Beyazperde'de Rutkay Aziz 
 IMDb'de Rutkay Aziz 
 Sinemalar.com'da Rutkay Aziz 
 SinemaTürk'te Rutkay Aziz 
 TSA'de Rutkay Aziz 



Kategori:1947 doğumlular
Kategori:Türk erkek tiyatro oyuncuları
Kategori:Türk erkek sinema oyuncuları
Kategori:Türk erkek dizi oyuncuları
Kategori:Avusturya Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:Çerkes asıllı Türkler
Kategori:İstanbul ili doğumlu erkek oyuncular
Kategori:Galatasaray Üniversitesinde öğrenim görenler
Kategori:Türk tiyatro yönetmenleri
Kategori:Ankara Sanat Tiyatrosu sanatçıları
Kategori:Altın Koza Yaşam Boyu Onur Ödülü sahipleri