Nizamiye medresesi

Nizamiye Medreseleri, Büyük Selçuklular zamanında  kurulan ve vezir Nizamülmülk'ün adıyla anılan medreselerdir.

Merkezi ve en büyüğü, Bağdat'taki Nizamiye Medresesi olup Amul, Basra, Belh, Herat, İsfahan, Musul ve Nişabur'da benzerleri vardı.

Bağdat Nizamiye Medreselerinin kurulmasında Alp Arslan ve Nizamülmülk'ün ilgi ve çabaları etken olmuştur. Bağdat Nizamiye Medreseleri yükseköğretim kurumlarıdır. Öteki medreseler, müderrislerin düzeyine göre orta ya da yükseköğretim sayılmışlardır. Nizamiye medreselerinde esas olarak din, hukuk ve dil öğretimi yapılmıştır. Felsefeye ilgili bilimler çok geçmeden programdan kaldırılmıştır. Felsefeye ilk ciddi tepkinin Bağdat Nizamiye Medresesinde 1091-1095 yılları arasında rektörlük ve müderrislik yapan Gazali'den geldiği ileri sürülmektedir. Medreselerin gelir kaynakları esas olarak vakıflardan sağlanırdı. Nizamiye medreseleri devlet parasıyla yaptırılmıştır. Bağdat Nizamiye medreselerindeki müderrislerin Şafiî mezhebinden olması şarttır.

Fikrî etkileri: Nizamiye medreseleri İslâm dünyasının her tarafından, hatta Endülüs'ten gelen pek çok öğrenciyi Sünnî inançlara göre yetiştirerek Şiî propagandaları ve faaliyetlerin önlenmesinde, Sünni mezhepler arasında dayanışma sağlanmasında, toplumda ortak düşünce ve emellerin güçlenmesinde, Selçuklu devlet görevlisi yetiştirilmesinde önemli katkıları olmuştur.

Kurumsal etkileri: Nizamiye medreseleri İlhanlı ve Osmanlı medreseleri ve diğer birçok İslâm ülkesi medreselerine örnek olmuştur.

 Medreseler 
 Amul Nizamiye Medresesi
 Bağdat Nizamiye Medresesi
 Basra Nizamiye Medresesi
 Belh Nizamiye Medresesi
 Herat Nizamiye Medresesi
 İsfahan Nizamiye Medresesi
 Musul Nizamiye Medresesi
 Nişabur Nizamiye Medresesi

 Meşhur talebeleri 
 İbn-i Şeddad
 Ömer Sühreverdî

Ayrıca bakınız
 Medrese
 Osmanlı'da eğitim

 Kaynakça