Talas Muharebesi

Talas Muharebesi, 751 yılında bugünkü Kırgızistan sınırları içindeki Talas Nehri civarında, Abbâsîler ile Çinliler arasında yapılan ve 5 gün süren muharebe. Çin ordusunun yenilgisi ile sonuçlanan muharebe gerek Çin, gerekse Türk ve İslam tarihi açısından önemlidir. Muharebenin başında Tang Hanedanına bağlı paralı askerler olan Karlukların muharebe esnasında taraf değiştirmeleri belirleyici olmuştur. Muharebenin ardından Tang Hanedanının batıya doğru ilerleyişi durdurulsa da Abbasiler Çang'an'a derhal bir elçi heyeti göndererek diplomatik ilişkilerin barış içinde sürdürülmesine gayret etmiştir. Bölgeye dair Çin ilgisi devam etmiş, Abbasiler de bölgeye hakim olamamıştır. Bu ortam o bölgede Gaznelilerin doğuşuna olanak sağlamıştır.

 Olayların gelişimi 
Parçalanan Türgişlerin “Kara Türgişler” grubu 742'de Çinlilerin desteğiyle Tumoça komutasında bağımsızlıklarını korudu.

Keş'teki (bugünkü Taşkent) Kara Türgişlerin sonraki hükümdarı Bahadır Tudun, Çinli komutan Kao Siyen Çe (ya da Gao Hsien-çı) tarafından 751'de öldürüldü ve bütün mallarına el konuldu. Şehri yağma edildi. Çinli komutan, hükümdar ile antlaşma yaptığı halde ona komplo kurmuştu. Bu olaydan sonra kaçmayı başaran hükümdarın oğlu Araplardan yardım istedi.

Bu gelişmeden bir yıl önce Emevîler yıkılarak (750) yerlerine Abbasiler gelmişti. Ebu Hasan 745 yılında Emevîlerin Horasan valisi Nasr bin Seyyar'ı yenerek Horasan'dan çıkartmıştı. Bu olay Emevîlerden memnun olmayan Müslümanlar için bir kıvılcım oldu.

Taşkent'in yardım istediği sırada Horasan valisi olan Ebu Oğuzhan, Arap liderleri gibi düşünmedi ve komutanı Ziya bin Salih'i gönderdi.

Çin kaynaklarına göre, Çin ordusundaki Karluklar ve Yağmalar muharebe sırasında taraf değiştirerek Arapların tarafına geçti ve Çin ordusuna arkadan saldırdı.

Tarihi kayıtlara göre savaş sırasında Karluklar'ın lideri Bilge Yabgu Tun Apa Yigen Chor'dur. 753 yılında ölümünden sonra yerine oğlu Tun Bilge Yabgu geçmiştir.

 Sonuçları 

Bu muharebe ile birlikte matbaa ilk defa Çin dışına çıkmıştır. Bunun yanı sıra  kâğıt ve pusulayı da Araplar öğrenmişlerdir. Bu önemli buluşlar Avrupa'ya ise Avrupa ülkelerinin İslam dünyasına karşı düzenlediği Haçlı Seferleri ile geçmiştir. Bu bakımdan da Talas Savaşı'nın dünya tarihi için çok önemli bir yeri vardır. Türk tarihi için de önemi büyüktür. Türkler bu savaşta Müslümanlığı yakından tanıma fırsatı bulmuştur ve çoğu tarih kaynaklarında Türklerin Müslümanlığın kabul etmesi konusunda başlangıç noktasını oluşturur. Karluklar'ın da katılımıyla kurulan Karahanlılar'ın hükümdarı  Satuk Buğra Han İslam'ı kabul ederek, Karahanlı Devleti'nin ilk Müslüman hükümdarı olmuştur.

 Notlar 

 Kaynakça 
 Bartold W. (1928) (1992). (Western) Turkestan Down to the Mongol Invasion. New Delhi: Munshiram Monohartal Publishers. ISBN 81-215-0544-3
 Bai, Shouyi et al (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.s). Beijing: Zhonghua Book Company. ISBN 7-101-02890-X
 Xue, Zongzheng (1998). Anxi and Beiting Protectorates: A Research on Frontier Policy in Tang Dynasty's Western Boundry. Harbin: Heilongjiang Education Press. ISBN 7-5316-2857-0

Kategori:Müslümanların Maveraünnehir'i fethi
Kategori:Arap savaşları
Kategori:Abbâsîler'in muharebeleri
Kategori:8. yüzyılda Çin
Kategori:750'lerde çatışmalar