Puslu Kıtalar Atlası

Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar'ın yayımlanmış ilk romanıdır. Mayıs 2014'te 50. baskısı yapılan kitap, ilk kez Ocak 1995 tarihinde İletişim Yayınları tarafından basıldı. Yayımlandığı andan itibaren hem içerik hem biçim olarak ilgi gördü. Birçok yeni baskısı yapıldı ve eleştirmenler tarafından olumlu değerlendirmelere tabi tutuldu.

 Kitap hakkında bilgiler 
Roman, başta Fransızca, Almanca ve Macarca olmak üzere farklı dillere de tercüme edildi. Fantastik kurgu türünde yazılan bu kitap, ayrıca felsefe, tarih, metafizik gibi konuları aynı anda işlemektedir.

1995 yılında çıkan bu eser, eleştirmenlerden tam not almış; Türk edebiyatında denenmemiş birçok şey denenmiştir. Ayrıca yazarı İhsan Oktay Anar'a birçok ödül de kazandırmıştır. Roman Osmanlı İmparatorluğu'na farklı bir bakış açısıyla bakar: Osmanlı tarihinin sadece savaşlardan, fetihlerden ibaret olmadığını, topraklarında birçok milletten, kültürden ve dinden kocaman bir halkın yaşadığını anlatır. Romanın kurgusu, bazı eleştirmenler tarafından Dünya edebiyatında bile görülmemiş olan kurgu olarak nitelendirilir.

Romanın içerisinde konuları birbirinden tamamen farklı olan küçük küçük hikâyecikler bulunur; bu hikâyeler zamanla tek bir noktada birleşir ve büyük resmi ortaya çıkarır. Romanın kara mizah yönü de bulunmaktadır. Dili oldukça akıcı olmakla birlikte, içerisinde eski dönemlerden kalma çok sayıda Türkçe sözcük yer almaktadır.

Ünlü Türk şair ve yazar Hulki Aktunç, İhsan Oktay Anar'ın bu eserinin tarihi bir roman olmadığını, aksine başlı başına bir roman olduğunu belirtir. Çünkü romanda tarih ön planda değildir. Satır aralarında felsefe, din, bilim, tıp ve askerlik gibi birçok farklı alana hitap eder.Hulki Aktunç, İhsan Oktay Anar, Puslu Kıtalar Atlası (önsöz), İletişim Yayınları, 2014.

 Konu 
Kitap, 18. yüzyılın Osmanlı İstanbul'unda (Kostantiniyye) geçmektedir. Uzun İhsan Efendi adlı bir adam, tüm dünyayı dolaşıp bir atlas hazırlamak isteğine sahiptir. Ancak gel gör ki bu adam, sabahtan akşama kadar evinde oturur, günün çoğunluğunu ölü gibi uyuyarak geçirir, nadiren dışarı çıkar. Böylelikle düşlerine sığınır.

 Kitaptaki karakterler 
+KarakterAçıklamaUzun İhsan Efendiİhsan Oktay Anar'ın kendi karakterinin romana yansımasıdır. Yazar, Uzun İhsan Efendi üzerinden Descartes akılcılığını tartışmakta ve geliştirmektedir.BünyaminUzun İhsan Efendi'nin oğludur. İçtiği bir şerbet nedeniyle derin bir uykuya daldığı için öldü sanılarak defnedilmiş ve uyanıp kendine gelince mezardan kendi çabasıyla çıkmıştır. Vardapet adlı birisi tarafından bulunarak lağımcı ocağına yazdırılır.EbreheÖnceleri Osmanlı Devleti yararına kullanılan, ancak sonrasında padişahlar tarafından varlığına inanılmayan gizli bir teşkilatın son lideridir. Hınzıryedi'nin önderliğindeki dilencilerin teşkilata karşı çıkardığı isyan sonucu asılarak öldürülmüştür.ZülfiyarEbrehe'nin sağ kolu ve teşkilat üyesi olan bir casustur.VardapetGalata'da bir kilisenin zangocudur. Çalıştığı kilisenin papazı, kendisine vekalet edecek kişiyi bulmak için bir imtihan yapmak ister ve adayları ayrı hücrelere kapatarak en uzun süre kimin dayanacağını bulmaya karar verir. Vardapet, kapatıldığı hücreden tünel kazıp çıkarak yemek yediği için kiliseden kovulur ve Osmanlı ordusuna lağımcı olarak yazılmaya karar verir. Bünyamin'in mezardan çıkma hikâyesini duyunca da onu yanına çırak olarak alır.KubelikPera'da balyos katipliği yapan bir Venediklidir. İçki müptelası olunca katiplikten kovulmuş ve önce dişçiliğe, sonra da cerrahlığa merak salmıştır. Frenkçe bildiği için Arap İhsan Efendi tarafından, yolculuğu esnasında bulduğu Zagon Üzerine Öttürme kitabını tercüme etmesi istenir.Arap İhsan EfendiUzun İhsan Efendi'nin dayısı, Bünyamin'in ise büyük dayısıdır. Çıktığı uzun bir gemi yolculuğundan döndüğünde Kubelik'i bulur.Alibaz (Efrasiyab)Arap İhsan'ın yolculuğu esnasında bulduğu yedi yaşlarında bir çocuktur. Arap İhsan'ı tüm yolculuk boyunca çileden çıkartmış, başını belaya sokmuştur. Bunu yapmaktan da keyif almaktadır. Uzun İhsan Efendi sürgün edildikten sonra kendine bir çete kurmuştur.HınzıryediBağdatlı bir dilencidir. Sultan IV. Murad tarafından bazı kimselere dilencilik öğretmesi için İstanbul'a getirilmiş ve kendisinden önceki dilenci kethüdası tarafından kıskanılarak duaları kabul edilmesin diye kendisine domuz eti yedirilmiştir. Domuz etinin tadından bir türlü vazgeçemediği için ceza alıp idam edilmek üzereyken Zülfiyar tarafından kurtarılmış ve dilenci kethüdası yapılmıştır.GülletopukArap İhsan Efendi ile romanda bahsedilmeyen bir husumeti vardır.MüşteriBünyamin tarafından bulunan sakallı bir maymundur. Önceki sahibi tarafından hırsızlık yapması için eğitilmeye çalışılmış, ancak başaramayınca ölüme terk edilmiştir.RendekarRené Descartes'ın kitaptaki temsilcisidir. İkisinin de düşünce üzerine görüşleri aynıdır. "Düşünüyorum öyleyse varım." felsefesini yansıtır. Kitabın özü düşünme temelli olduğundan karakter aslında bunların okuyucuya sezdirilmesindeki en belirgin ve güçlü alettir.

 Başarıları 
2017 yılında bazı deneyimli yazarların, akademisyenlerin, edebiyatçıların, yayıncıların ve eleştirmenlerin oluşturduğu 100 kişilik bir ekiple "Türk Edebiyatının En İyi 100 Romanı" belirlendi. Yaşar Kemal'in İnce Memed eseri bu listede 1. sırada bulunmaya layık görüldü. İhsan Oktay Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası romanı ise bu listede 10. sırada yer alarak ilk 10 kitap arasına girmeyi başardı.

 Çizgi romanı 
Kitap, ilk basım tarihinden yaklaşık 20 yıl sonra, ünlü karikatürist İlban Ertem'in beş yıllık emeği sonucunda çizdiği çizimleriyle İletişim Yayınları tarafından çizgi roman olarak da yayımlandı.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Blog.milliyet.com.tr, "Puslu Kıtalar Atlası (İhsan Oktay Anar) inceleme"

Kategori:1995 romanları
Kategori:İhsan Oktay Anar romanları
Kategori:Tarihî romanlar
Kategori:Çağdaş Türk romanları
Kategori:Konusu Osmanlı İmparatorluğu'nda geçen romanlar
Kategori:1990'larda Türkçe romanlar