Japon kılıcı terminolojisi

Bu madde Japon kılıcı için kullanılan terimler ve anlamları hakkındadır. Kılıçlar hakkındaki açıklamalar için katana maddesine göz atın.
500px|right

 Japon kılıcı için kullanılan terimler 
 Aykuçi:  El korunağı (tsuba) olmayan küçük bıçak (tanto). Genellikle elbisenin içerisine gizli olarak kadınlar tarafından taşınırdı.  Aşi  Jiden hamona uzanan yumuşak çelikten küçük kanallar. Genel anlamda “ayaklar”. Hamondaki bu düzensizliklerin, keskin kenarın parçalarının kırılmasını engellemek için olduğu söylenir. Ayasugi  Bir çeşit jihadda. Kılıcın boş kısmı yapılırken masame desenli çelik bloğunun törpülenmesi sırasında oluşan düzenli dalgalı çizgiler.  Bo'hi  Geniş yiv ya da hi  Boşi  Uçtaki sert kenar deseni.  Çoci  Yonca ya da mantar şekilli hamon.  Çokuto  Düz kılıç  Gunome  Yarım daire dalga şeklindeki hamon.  Ha  Keskin kenar  Habuçi  Hamonun kenarını sınırlayan çizgi, sertten yumuşak çeliğe geçiş kısmı  Hada  Dövme izleri  Hamaçi  Bilenmiş kenarın başlangıcındaki çentik izleri.  Hamon  Yumuşak perlit çeliğe geçiş bölgesini de kapsayan martensit çelik deseni. Hi  Bıçağın üst kısmındaki yiv.  Hitasura çoji  Alacalı bıçakta çoji şekilli hamon. Horimono  Bıçak üzerindeki oyma ya da işlemeler. İnazuma  Habuki bölgesinin dikey zik-zak deseni. Tam çevirisi "yıldırım çizgileri" İtame  Katlanmış çelik bloğunun dövülmesiyle oluşan tahtaya benzer damarlı doku. Tahta üzerindeki düzensiz yuvarlak şekillere benzer.   Ci  Hamonun üstündeki yüzey.  Cihadda  Bıçak veya jinin deseni. Cicetsu   Bıçağın yüzey rengi ve deseni Katana Samurayların kullandığı kıvrık kılıç.  Ken  Eski Japonya'da imal edilen düz kılıç. Hiyan döneminde yerini taçi almıştır. Kinsuci  Habuçinin sert kısmındaki yatay çizgiler. Tam çevirisi "altın çizgiler" Kissaki  Kılıcın ucu. Ko nayi  Habuçideki, ni ve nayoi büyüklüğü arasındaki sert çelik parçaları, martensit kristaller.    Ko notari  Hamondaki sığ ve düzensiz dalgalanmalar.  Masame  Katlanmış çelik bloğunun dövülmemiş kısmında oluşan tahtaya benzer damarlı doku. Tahta üzerindeki şekillere benzeyen yakın aralıklı düzenli çizgiler.   Meyi  Kılıç ustasının imzası.  Mekugi ana  Teng üzerindeki pim deliği. Motohaba  Maçideki genişlik. Muni  Arka yüzey. Muni-maçi  Tengin arka işaret kısmının üzerindeki çentik. Nagasa  Bıçak uzunluğu. Naginata  Pala uçlu Japon kılıcı. Nakago  Tengin sonu. Nayi  Habuçi üzerinde bulunan, gözle görülebilecek kadar büyük martensit kristal parçacıklar. Nihonto  Ken, naginata, yari, taçi, katana, vakizaşi ve tantonun içinde bulunduğu Japon kılıçları Ninjatō  Popüler kültürde(sinema vb.) en yaygın kullanılan klasik kılıç türü. Nayoi  Habuçi üzerinde bulunan, gözle görülmesi mümkün olmayan martensit ya da perlit parçacıklar. Puslu, bulanık alanlar olarak ortaya çıkar. Notare  Hamon üzerindeki düzensiz dalgalanmalar. Omote  Ön. Sakihaba  Yokoti genişliği.  Şinogi  Kılıcın kenarını belirleyen sırt çizgisi. Şinogici  Sırt çizgisinin üstündeki bıçak yüzeyi. Sori  Bıçağın eğrilik miktarı. Suguha  Düz hamon. Suriyage  Taçiyi, katana boyutuna indirgemek için kısaltılmış teng. Tanto  Japon bıçak veya kaması. Taçi  Eski samurayların at üstünde kullandığı uzun kılıç. Togi  Katananın cilalı yüzeyi.  Toran  Dalga şekilli hamon. Ura  Arka. Utsuri  Yüzeydeki beyazımsı etki, hamonun dışındaki ji. Tam çevirisi "yansıma". Vakizaşi  Samurayların kullandığı kısa kılıç. Yakiba  Keskin kenar. Yasurami  Nakago üzerindeki törpü izleri. Yokoti  Ucu gövdeden ayıran sınır.

 Kılıç kuşanma ile ilgili terimler 
 Fuçi  Subanın yanındaki kabza halkası. Habaki  Kılıcın kın içerisine temas etmesini engellemek için kullanılan metal halka. Ito  Kabzayı tenge tutturmak için sarılan örgü. Bir arada durmaları için menukinin üzerine sarılır. Kaşira  Kabzanın sonundaki dipçik boşluğu. Koşirayi  Saya, suba, suka, menuki, habaki, kaşira, sagiyo ve diğer aksamın bütünüyle montajı. Kurikata  Sagiyoyu kına bağlamak için atılan düğüm. Medugi  Kabzayı (suka) subaya sabitlemek için kullanılan pim. Menuki  Medugi üzerine yerleştirilen süs. Sagiyo  Kılıç kuşanırken kını kemere bağlamak için kullanılan ip. Sami'   Kabzayı kaplamak için kullanılan deri. Saya  Kın. Şirasaya  Kılıcı muhafaza etmek/depolamak için kullanılan basit, tahta "dinlenme" kını. Suba  El korunağı. Suka  Kabza ya da tutamaç.

 İmalat terimleri 
 Age gitaye  Şita gitaye şeklini oluşturmak için birkaç kere katlanmış çeşitli çelik parçaları  Denkayi tetsu  Eloktrolitik fırında imal edilmiş hurda metalden eritilmiş demir. %99,99 saf demirdir. Demirci, oroşigane işlemini kullanarak yeterli miktarda karbon ekler. Hagane  Hon sanmayi gitaye metodu kullanılarak imal edilen keskin kenar için kullanılan daha sert (yüksek karbon içerikli) çelik.  Hizu-kuri  Sunobe kullanılarak bıçağın şekillendirilmesi. Bıçak ısıtılır ve bir seferde küçük bir kısmı dövülerek şekillendirilir. Bıçak şiyage için hazır hale gelir. Hon sanmayi gitae  Kılıç yapım metodlarından daha az bilinenidir; her bir taraf için 3 farklı daha sert kavagane çelik kullanılır; göbek kısmı için yumuşak şingane parçaları ve keskin uç kısmı için ise daha sert bir çelik olan özel hagane parçaları kullanılır. Kera  Tatarada oluşturulan ham çelik. Çeliğin neredeyse yarısı tamahagane dir ve kılıç yapımı için kullanılmaya hazırdır. Geri kalan çelik, demirci tarafından ocakta karbon oranı ayarlandıktan sonra kullanılabilir.  Kaji-oşi  Demirci tarafından kılıca son şeklinin bıçak, eğe ile verilmesi ve pürüssüz cilalamanın yapılması. Kangan tetsu  Oksijensiz ortamda eritilerek imal edilen süngerimsi demir. Demirci döküm ocağındaki karbon oranını oroşigane işlemini kullanarak ayarlar.  Kavagane  Kılıcın gövde kısmına başlangıç malzemesi olarak kullanılan sert (karbon oranı yüksek) çelik. Karbon oranı %1,0 - %1,5 arasındadır. Kitaye  Metal çubuğun dövülerek ya da katlanarak bıçak yapılmak için hazır hale getirilmesi. Kobuse gitaye  En bilindik bıçak yapma şeklidir, şingane özlü yumuşak bir merkez ve kavagane bir kılıf. Nakago-şitate  Bıçağın sapa yakın kısmının törpülenerek tamamlanması Omura  Suçiyoki esnasında kılıca kaplanacak olan sulu kile katılması için omuna taşının öğütülerek toz haline getirilmesi.  Oroşigane  Dövme işlemi esnasında çeliğin karbon oranını ayarlama işlemidir. Karbon seviyesi, çeliğin odun kömürünün üst kısmında ısıtılmasıyla ve kılıç aşağıya doğru ulaştıkça yeni odun kömürü atılmasıyla artırılır. Kılıcın karbon oranının düşürülmesi ise; demir ocağının etrafına hava menfezi yerleştirilerek ısıtılması ve böylece karbonun oksijenle birleşip karbonmonoksit haline gelmesiyle yapılır. Satestu  Çeliğin yapımı için kullanılan demir oksit kumu. Sen  Kılıca şekil vermek için kullanılan bıçak. Çok sert bir kılıç çeliğinden yapılmıştır ve her darbede metalin ince kısımlarını rende gibi ayırır.  Şiyage  Bir bıçak ve eğe ile kılıca şekil verme. Suçiyokide bıçağın yüzeyi kil uygulanmasına hazırlanır. Bu hizukuriden sonra yapılır. Şingane  Yumuşak çelik. Daha yumuşak (karbon seviyesi %0,5'in altında) çelik, kılıcın orta kısmını yapmada kullanılır. Şitagitaye  Dövme işlemi. Dövme işlemi esnasındaki ilk altı kat. Soriyaoşi  Yaki ireyi takiben kılıçtaki kıvrımın ayarlanması. Sunobe  Kılıç yapılmak üzere dövülmeye hazır boş çelik bar. Tamahagane  Kılıcın gövdesini yapmak için kullanılan işlenmemiş çelik. Tatara  Kalcı. Odun kömürünü, tamagahane oluşturmak için demir oksit kumuyla yakar.  Tanren  Birçok parça çeliğin bir blok haline getirilecek şekilde kaynak yapılması işlemidir. Düz hale getirilecek şekilde çekiçle dövülür ve 12-15 kez çaprazlama katlanır. Bu bitmiş kılıcın jihaddasını oluşturur.  Suçi-oki  Sulu kil, odun kömürü tozu ve öğütülmüş omura taşı ile kılıcın sertleştirme işlemi öncesinde kaplanması. Kilin kalınlığı, yaki ire esnasında kılıç suya soğutmak için daldırıldığında işlemin hızını belirlemeye etki eder. Kılıcın çabuk soğuyan kısmı sert çelik, yavaş soğuyan kısmı ise daha yumuşak bir yapıya dönüşür. Bu bitmiş bir kılıcın modelini belirler.  Sukuri-komi  Şiganenin yumuşak özü, tanren esnasında kılıçta oluşturulan oluğa yerleştirilir. Bu daha sonra sunobenin oluşturulması için kullanılır. Şigane ya da yumuşak çelik daha önceden dövülmüştür. Bıçaktaki bu öz ya da daha yumuşak kısım (çelikteki karbon oranı daha düşüktür), kılıca esneklik verir ve kırılmasını önler. Sumivakaşi  Çelik blokların dövülme işlemi için montajlanması. Küçük kavagane parçaları bir yığın haline getirilir, kağıda sarılır ve sulu kile daldırılır. Daha sonra ısıtılır ve tek bir parça haline gelinceye kadar kaynar halde dövülür ve saf olmayan kısımlar atılır. Yaki-ire  Kılıcın ısıtılıp suya sokulmasıyla sertleştirilmesi. Kılıcın keskin ucu, ince bir kil tabakayla kaplıdır. Çelik 700 °C'den 900 °C'ye kadar ısıtıldığında, çelik kristalleri östenit adı verilen yapıya dönüşür. Hızlıca soğutulduğunda, kilin ince olduğu yüzeyde martensite dönüşür. Çeliğin geri kalan kısmı yavaşça soğur ve orijinal ferrit ya da perlit yapısına geri dönüşür. Ayrıca kılıç kıvrımını, uç ve daha kalın olan arka kısmın farklı oranlarda genişlemesi ile kazanır.  Yaki-modoşi  Kılıcın, yaki ire sonrasında iç gerilimin alınması amacıyla tavlanması. Kılıç 150 °C'ye kadar ısıtılır ve suda soğutulur.

 Demirciler hakkındaki terimler 
 Ningen Kokuho  "Yaşayan Ulusal Hazine" ya da "Önemli Kültürel Değerlerin Sahibi" olarak tayin edilmiş. Masamune Ödülü  Yıllık kılıç yapma yarışmasında, mukansa tarafından seçilen en iyi sunuma verilen devasa ödül. Mukansa  Genel kılıç yapma yarışmasının üzerine terfi ettirilen ve artık sadece diğer mukansalarla kıyaslanan kılıç imalatçısı.

 Kılıcın menşeini tanımlarken kullanılan terimler 
 Ato Meyi  Demircinin kendisi tarafından eklenmemiş olan, sonradan eklenen imzası. Bunların doğru olduğu kabul edilir ve demircinin bilerek bıraktığı imzası ile uyuşmaz. Kılıcın özü, bu uygulamayı desteklemektedir.  Bizen  Beş bölgesel Japon kılıç yapma geleneğinden biri. Dayi Meyi  Usta demirci ve ona yardımcı olan öğrencisi tarafından yapılmış kılıç. Dayi Saku  Usta demircinin talimatıyla, öğrencisi tarafından yapılan ve usta demircinin imzasını taşıyan kılıç. Bu genelde ustanın yaptığı kılıç ile aynı değerde tutulur. Gendayito  1876 ve daha sonralarda yapılan modern ve çağdaş kılıçlar. Go Kaden  Beş kılıç yapma geleneği. Kantayinin ilk aşamasında kılıç bu beş gelenekten birisine göre sınıflandırılır.  Gimeyi  Sahte imza (meyi), aldatmak amacıyla eklenmiştir. Gunto  II.Dünya Savaşı sırasında Japon ordusu için yapılmış olan kılıçlar. Genellikle geleneksel yöntemlerle yapılmamışlardır. Kanteyi  Kılıcın menşeini tanımlama şeklidir. Bu, yapıldığı zamanı, yeri ve demircisini kapsar. Koto  1573'lü yıllardan önce yapılan kılıç. Mumeyi  Demircinin imzası olmayan kılıç. Mino  Beş bölgesel Japon kılıç yapma geleneğinden biri. Oşigata  Kılıcın çizilerek ya da mum vb. sürerek özelliklerini gösteren kopyalarının çıkartılması. Bu bütün kılıç için ya da sadece sapa doğru olan kısım (nakago) için olabilir, kılıcın imzasını (meyi) gösterir. Şinsakuto  Yeni yapılmış kılıç. Şin şinto  1772'den 1925 yılına kadar yapılmış olan yeni kılıçlar. Şinto  Yaklaşık olarak 1573 ve 1760 yılları arasında yapılmış yeni kılıçlar. Şo şin  Gerçek ve özgün kılıç (ya da farklı bir öğe). Soşu  Beş Japon kılıç yapma geleneğinden biri. Yamaşiro  Beş Japon kılıç yapma geleneğinden biri.

#Kılıcı terminolojisi
#Kılıcı terminolojisi
Kategori:Kılıçlar
Kılıç
Kategori:Terminoloji