Karduya

Karduya veya Karduk (Ermenice: Կորճայք, Korčayk; Antik Yunanca:Karl Müller, Klaudiou Ptolemaiou Geographike hyphegesis, 1. cilt, 2. bölüm, Alfredo Firmin Didot, 2012, ISBN 124-999-259-1, s.947 Κορδυηνή, Kordyene; İbranice:Efraim Elimelech Urbach, I. Abrahams, The Sages, 1089 pp., Magnes Press, 1979, ISBN 965-223-319-6, s.552 קרטיגיני), Mezopotamya'nın kuzeyi ile Ermenistan Krallığı'nın güneybatısı; günümüzde ise Türkiye'nin güneydoğusu ile Irak'ın kuzeyi arasında kalan antik bir bölge.

1991'de yayınlanan Encyclopaedia Britannica'ya göre Karduya, Şırnak'ın eski adıdır. Arap ve Süryani kaynaklarında Van Gölünün güneyi Bēt Qardū olarak geçmektedir. Burası Fırat Nehri ile Cudi Dağı arasında uzanan bir bölgedir.Wadie Jwaideh, The Kurdish national movement : its origins and development, Syracuse Univ. Press, 2006, ISBN 081-563-093-X, s.12

Köken
Karduklar ile Gutilerin aynı halk olduğunu iddia eden bazı tarihçiler bulunmaktadır. Anabasis adlı eserinde Ksenophon, Hemrin Dağları'nda yaşayan bu halkın, Med ve Saka soyundan geldiğini söylemiştir.A. Safrastian, Kurds and Kurdistan, The Harvill Press, 1948, s. 29

Anabasis'te Karduklar
Anadolu satrabı Genç Kyros, Ahameniş tahtını ele geçirmek için kardeşi II. Artaserhas'a karşı giriştiği Cunaxa Savaşı'nda hayatını kaybeder.Ksenophon, Anabasis, Sosyal Yayınlar, 2003, ISBN 978-605-127-170-5, s.48 Bunun üzerine ordunun başına geçen Ksenophon geri çekilmeye karar verir.Ksenophon, Anabasis, Sosyal Yayınlar, 2003, ISBN 978-605-127-170-5, s.95 Ksenophon eve dönüş yolunda Karduklarla karşılaştıklarını söylüyor. Bu halkın dağlarda oturduklarını, çok savaşçı olduklarını ve krala bağımlı olmadıklarını öğreniyor.Ksenophon, Anabasis, Sosyal Yayınlar, 2003, ISBN 978-605-127-170-5, s.108

Ksenophon, Kardukları barbar olarak tanımlıyor ve nasıl savaştıklarıyla ilgili şu bilgileri veriyor:Ksenophon, Anabasis, Sosyal Yayınlar, 2003, ISBN 978-605-127-170-5, s.118

Bazı yazarlar Ksenophon'un Anabasis eserinde geçen Kardukların, Kürtlerin ataları olduğu kanaatindedir.Jean de Thévenot, The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt , Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."
küçükresim|upright=1.82|Genç Kiros'un ve On Bin paralı ordunun Cunaxa savaşı öncesi ve sonrası gidişat güzergahları. Kırmızı çizgi Ksenophon'un Karduk bölgesinden geçtiğini göstermektedir.

 Roma kaynakları 
küçükresim|upright=1.02|Finik Kalesi, Cizre'nin kuzeybatısı
Roma tarihçisi Strabon'a göre Gordiya (Γορδυηνῆ) Thospitis Gölü ile Dicle nehri arasında kalan bölgedir ve bu bölgede Sareisa, Satalca, Finik adlı üç şehir vardır. Eski adları Karduchi olan Gordileri Ermenistan Kralı kuşatma silahları yapımında kullanmıştır. Bir söylentiye göre Eretrialılar Persler tarafından Mezopotamya'ya sürüldüğü vakit Gordiler onlara kapılarını açmışlardır. Ayrıca Strabon, Gordilerin Triptolemus'un soyundan geldiğini söylemiştir.

353 yılında Roma ordusu, Pers İmparatorluğu ile girdiği savaşta çok ağır kayıplar verdiği için Julianus askerî güçleri Kardukların yaşadığı bölgenin kuzeyine çekildiler. Yenilen taraf Roma olunca Karduya ve Arzanene Perslerin hakimiyetine girdi.Noel Emmanuel Lenski, Failure of Empire: Valens and the Roman State in the Fourth Century A.D., University of California Press, 2003, ISBN 052-092-853-9, s.175

 Pompey ve Karduya 
II. Tigran'ın şehirlerini yıkıp Tigranakert'e sürdüğü yerli halk yani Karduklular ona düşmanlık besliyordu. M.Ö. 69 yılında Karduya kralı Zarbienus Tigran'a karşı bir isyan başlatmayı düşünüyordu ve bu konuda Roma'dan yardım istedi. İsyan haberini alan Tigran Zarbienus'u öldürdü. Lucullus bölgeyi alıp Zarbienus adına anıt dikti. Tigran'ın ardında bıraktığı ganimetleri Karduk halkına sundu ve onlardan kendileriyle birleşmesini istedi.

Part kralı III. Farhad, Ermenistan ve Pontus Krallığı'nı aldıktan sonra Fırat nehrine doğru gelen Pompey ile bir anlaşma yapmak istedi. Ancak Pompey anlaşmayı reddederek Karduya topraklarını geri istedi. Bunun üstüne Pompey general Afranius'u Karduya üzerine gönderdi ve bölgeyi savaşmadan ele geçirdi. Partlar Erbil ve Adiabene'ye geri çekildi.

Yahudi ve Arap kaynakları
Yahudi ve Arap kaynaklarına göre Nuh'un Gemisi Ermenistan'a değil Karduya dağlarına oturmuştur. Yahudilerin kutsal kitabı Targum'a göre Ağrı Dağı Karduya'nın içindedir.Jacob Neusner, The Jews in Pagan Armenia, Journal of the American Oriental Society, 1964, s.233 Ayrıca Yahudi kaynaklarında, Karduya halkının kökenini, Sultan Süleymanın hizmetkar Cinlerinin 500 güzel kadınla evlenmesiyle türediğini işaret etmektedir.Baron Patrick Balfour Kinross, Within the Taurus: a journey in Asiatic Turkey, 1970, 191 pages, see p. 89George Smith, The Cornhill Magazine, Volume 167, 1954, sp. 228Peter Schäfer, Catherine Hezser, The Talmud Yerushalmi and Graeco-Roman Culture, Volume 3, Mohr Siebeck, 2002 – 486 pages, s p. 80Adolf Büchler, Studies in Jewish history, Oxford University Press, 1956, 279 pages, s p. 84Israel Abrahams, Adolf Büchler, The Foundations of Jewish life: three studies, Arno Press, 1973, 512 pages, s p. 84 Aynı efsane, erken İslami dönemde, Kürtlerin kökenine dair yapılan araştırmalarda söz edilmiştir.

Kur'an'a göre ise Nuh'un Gemisi Cudi'ye oturmuştur. (Hud Suresi:44) Cudi isminin kökeniyle ilgili bazı kaynaklar Kürt Dağı anlamına geldiğini aktarırkenIlya Gershevitch, William Bayne Fisher, The Cambridge History of Iran: The Median and Achamenian Periods, 964 pp., Cambridge University Press, 1985, ISBN 0-521-20091-1, ISBN 978-0-521-20091-2, (see footnote of p.257) ismin Sümer yazıtlarında Gudi ve Babil yazıtlarında Kurti olarak geçtiği; Arâmiler'in Cûdî için Qardu (Gudi isminin Âsur dönemi karşılığı) ismini kullandığı ve bunun 'Kürt' kelimesinin Asur dönemi karşılığı olduğu belirtilmiştir.McAuliffe, Jane Dammen (2001). Encyclopaedia Of The Quran, Volume 1. Brill Academic Pub. pp. 146–147. ISBN 978-90-04-11465-4.

 Karduya bölgesi'nin kronolojisi 
 MÖ 9. yüzyıl - 595 Urartu Krallığı
 MÖ 595-550 Med İmparatorluğu
 MÖ 550-331 Ahameniş İmparatorluğu
 MÖ 331-301 Büyük İskender hükümdarlığı
 MÖ 301-189 Seleukos İmparatorluğu
 MÖ 189-90 yılları arasında bağımsızlık
 MÖ 90-66 Ermenistan Krallığı
 MÖ 66-27 Roma Cumhuriyeti
 MÖ 27-MS 37 Roma İmparatorluğu
 37-47 Part İmparatorluğu
 47-252 Roma İmparatorluğu
 252-287 Sasani İmparatorluğu
 287-384 Roma İmparatorluğu
 384-428 Ermenistan
 428-651 Sasani İmparatorluğu
 Müslüman devletler hakimiyeti
 1507-1508 Safevi Devleti
 1514 Osmanlı İmparatorluğu

 Kaynakça 

Kategori:Asya'daki eski monarşiler
Kategori:Antik Roma eyaletleri
Kategori:Ermenistan tarihi
Kategori:Eski etnik gruplar
Kategori:11. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler‎