İvan Turgenyev

İvan Sergeyeviç Turgenyev (, ) (9 Kasım 1818, Orel - 3 Eylül 1883, Bougival) Rus şair, yazar, oyun yazarı, çevirmen.

 Soykökü ve soyadının etimolojisi 

Rus tarihçisi Nikolay Baskakov "Rus familyasının doğuşu"  kitabı ve «Berhet kitabı» içinde Turgenyev soyadının eski Tatar dilindeki  tez, hemen, çabuk anlamlarına gelen Türgen (Түрген)Tıva Türkçesinde "dürgen", çabuk,hızlı, süratli, tez anlamındadır. ( Tuvaca-Türkçe Sözlük, D. Monguş. Tıva Devlet Üniversitesi / Sosyal Araştırmalar Enstitüsü yayınları. Kızıl-2005. s.81) sözünden geldiğini ve Turgenyev'in de Tatar Türkleri  soyundan geldiğini belirtir.  Sibirya Türk ağızlarında da türgen şeklinde söylenen bu soyadının anlamı yukarıda belirtildiği gibi hızlı, acele eden sözünden gelmektedir. Turgen (~ türgen) adı büyük ihtimalle geçici manaya dayanılarak verilmiştir ve bu adı taşıyan karakteri ile ilgilidir (çabuk öfkelenen, hırslı). Turgenyev, Turgenev soyunun atası Murza (mirza) Lev Turgenyev, vaftiz töreninden sonra İoan adını almıştır. Knyaz Vasili İonoviç'in yayına Altın Orda'dan gelmiştir. Lev Turgenyev'in torunları Rus tahtına hizmet etmiş ve 1550 yılından sonra mülkle ödüllendirilmiştir. Turgenyevlerin atası olan Mirza Lev Turgenyev, Altın Orda asilzadelerinin önde gelen simalarından olmuştur.N. A. Baskakov, Türk kökenli Rus soyadları. çeviren: Prof.Dr. Samir Kazımoğlu. Türk dil kurumu yayınları, Ankara - 1997. s. 126

 Yaşamı 
9 Kasım 1818'de Orel kentinde doğar. Babası soylu bir ailedendi, fakat yoksul düşmüşlerdi. Süvari albayı baba Turgenev, Spasskoye malikanesinin sahibi, yaşlı bir kadın olan, Varvara Petrovna Lutovina ile evlenir. Bu evlilikten İvan doğar. Okumuş, eğitime, kültüre düşkün fakat bir o kadar da sert olan annesi, suç işleyen toprak kölelerini acımasızca cezalandırır, kırbaçlatır. Turgenyev'in fikirleri bu durumlar yüzünden küçük yaşta şekillenmeye başlar. Aile 1827'de Moskova'ya göç ettiğinde Turgenev özel okullarda eğitim görüp, özel öğretmenlerden dersler alır. Henüz bir çocukken; Almanca, İngilizce ve Fransızcayı anadili gibi konuşmaya başlar. Daha sonra Moskova ve Petersburg üniversitelerinde okur. Felsefe fakültesini iyi derecede bitirir.

Daha sonra Almanya'ya gider. Berlin Üniversitesi'ne girer ve Almanya'da 4 yıl süreyle kalır. Tarih, klasik filoloji dallarında çalışmalar yapar, Yunanca ve Latince öğrenir. Yurduna döner ve Petersburg Üniversitesi profesörlük sınavını kazanır. O dönemde Alman felsefesi ülkede benimsenmediği ve kuşku ile bakıldığı için ders verme olanağına kavuşamaz. 1842 yılı Turgenev için dönüm noktasıdır. O sırada Rus eleştirmen Belinski ile tanışır. Belinski'nin diyalogda olduğu insanlar toprak köleliğine karşı duran aydın kesimidir. İlk yazınsal denemeleri dışında ilk ciddi çalışmaları 1842'ye rastlar. Seçtiği yol; Puşkin'in ortaya attığı ve Gogol'ün geliştirdiği gerçekçiliktir. Onu üne kavuşturan ilk yapıtı "Bir avcının notları" adını taşıyan dizidir, 1880 baskısında bu kitap 25 öykü içerir. Öykülerin konuları; toprak ağası ve köylünün yaşayışı, içinde bulunduğu koşullardır.

1852 yılında Gogol'ün ölümü üzerine Turgenev bir yazısını kaleme alır, sansürün yasakladığı bu yazı Moskova dergilerinde çıkınca, tutuklanır ve bir ay hapiste yatar. Bundan sonraki bir yıl boyunca da polis gözetiminde yaşar. 1855 yılından sonra büyük romanlarını yayımlamaya başlar. Bu romanlarda tıpkı annesi gibi; kültürlü çiftlik sahiplerini canlandırır ve tümünde evrimci-liberal bir dünya görüşünü vardır. 1862 yılından sonra yayımladığı her romanında ise eleştirmenlerin saldırılarına maruz kalır. Turgenev iki yıl kadar süren bir hastalıktan sonra, 3 Eylül 1883'te Fransa'da Paris yakınlarındaki Bougival kasabasında ölür. Cenaze töreni aynı yılın 9 Ekim'inde Petersburg'da yapılır.

 Tolstoy ve Turgenyev 
Tolstoy sebebi belli olmayan bir şekilde Turgenyev'i kıskanırdı. Turgenyev ise Tolstoy'a her zaman hayranlık duymuş, yakınlık göstermiş hatta desteklemişti. Turgenyev bir vakit edebiyattan uzaklaşan Tolstoy'a şunları yazmıştı:Yeniden edebiyata dön, azizim. Bu sana öyle bir vergi ki, bütün öteki vergilerin geldiği yerden gelmiş bulunuyor.Tolstoy, Turgenyev'in batılılaşma eğilimi ve Batı hayranı fikirlerini eksik ve hor görürdü. Bu yüzden aralarında ömür boyu sürecek bir soğukluğa neden olan düelloya girişeceklerdi.

1861 yılında bir gün, Tolstoy'un evinde beraber çay içerlerken, Batı hayranlığı üzerine aralarında bir tartışma çıktı. Tolstoy'un eleştirel hali üzerine Turgenyev sesini yükseltti ve aralarında kavga çıktı. Turgenyev ağzından çıkan ağır sözlerden dolayı özür dileyerek ayrıldıysa da Tolstoy gene yatışmadı. Bir saat sonra Turgenyev'e mektup göndererek onu düelloya çağırdı. Mektubunda şöyle diyordu:Bizim düellomuz ziyafetle sona eren o edebiyatçı düellolarından olmayacak. Tüfekle gerçek bir düello yapacağız!Turgenyev iki yazar arasında düello fikrini desteklemediğinden yazdığı bir mektupla düelloyu önledi:Size durduk yere hakaret ettim ve bundan dolayı özür diledim; nedenlerini şu an saymada lüzum bulmuyorum. Yaradılışlarımız o kadar ayrı ki bu gibi zıt yaradılışlı kimselerin birbirleriyle anlaşmalarının olanaksızlığını tarih gösteriyor. Bundan dolayı, size şunu bildirmeyi yararlı, hatta zorunlu buluyorum: Bugünden sonra aramızdaki bütün bağlar artık kesin olarak kopmuştur.Düello böylece önlendi ama iki yazar arkadaş yine birbirlerine dargın kaldılar ancak yıllardan sonra barıştılar. Öyleyken dahi Tolstoy'un Turgenyev'e duyduğu soğukluk ancak Turgenyev öldükten sonra ortadan kalkmıştır.Ivan, Turgenyev - Babalar ve Oğullar - 2007 - Ankara - 9756053712

 Etkisi 
Edebiyat dünyasına damgasını vuran ve Nihilizm'in temel taşı varsayılan romanı Babalar ve Oğullar'ın konusu 1859'da geçer. Epilogu ise toprak köleliğinin kaldırılmasından (1861) sonraki dönemi anlatır. Bu dönemde Rus yaşayışının en önemli sorunu olan; serflik ilişkilerinin insana aykırılığını, feodal-aristokrat Rusya'nın yıkılışını, yeni burjuva-demokratik güçlerin yükselişini gerçekçi biçimde yansıtır. Babalar ve Oğullar'da reformist akımla, radikal akımın çatışmasından oluşan nihilizmi vurgular. Bu roman için Dostoyevski gibi bir aydın edebiyatçının bile; romanın kahramanı nihilist Bazarov için "uydurma bir kişi" demesi bile romanlarının farklılığını kanıtlar.

 Eserleri 
 Bir Avcının Notları (1852-Öykü)
 Rudin (1855-Roman)
 Asilzade Yuvası (1855-Roman)
 Arefe (1858-Roman)
 Babalar ve Oğullar (1862-Roman) (nihilizm konusunda yazılmış ilk roman)
 Tuğbay (1867-Öykü)
 Ham Toprak (1876-Roman)
 Duman (1870-Roman)
 Bozkırda Bir Kral Lear (1870-Öykü)
 İlk Aşk (Roman)
 Turgenyev'in Mektupları
İlkbahar Selleri

 Ayrıca bakınız 
 İlk Aşk (roman)
 Nihilizm
 Dış bağlantılar 

 Biyografi İngilizce
 Turgenyev'in Eserleri  
 Kaynakça 

Turgenev
Turgenev
Kategori:1883 yılında ölenler
Kategori:St Petersburg Bilimler Akademisi'nin muhabir üyeleri
Kategori:Moskova Devlet Üniversitesinde öğrenim görenler