Türk dünyası

Türk dünyası, 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılda tüm Türk halkları için kullanılan coğrafi ve kültürel bir kavramdır.Taha Akyol, ‘Türk dünyası’ ne demek? Milliyet Büyük çoğunluğu Asya kıtasında ve diasporalar olarak Avrupa kıtasında bulunur.

 Türk dünyası kavramı 
Türk dünyası, tüm Türk halklarını kapsayan bir kavramdır. Bazı araştırmacılar sadece Orta Asya için bu kavramı kullanır. Türkistan kavramı ile eş anlamlı kullanıldığı da olur. Ancak Orta Asya ve Türkistan kavramlarından daha geniş bir kavramı ifade eder.

Türk dünyası, Orta Asya'ya ek olarak Türkiye, Avrupa, Kafkasya, Çin ve Rusya içindeki Türk bölgeleri ile Türk diasporasını kapsar. Çünkü kavramın ifade ettiği alan, tüm bağımsız Türk cumhuriyetleri, özerk Türk cumhuriyetleri ve Türk topluluklarıdır.

Türk dünyası ile eş anlamlı olan “Türkeli” kavramı ise, 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başlarında tüm Türk halkları için kullanılmış coğrafi ve kültürel bir kavram olarak eskilerde kalmıştır. Çoğunlukla, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgeler için kullanılmaktadır.

Türk dünyası kavramı Türk halklarının Orta Asya, Anadolu, Kafkasya, Rusya-Sibirya, Orta Doğu, İran ve Balkanlar coğrafyasında genel bir yayılım gösteren Türk halklarını ve Türk devletlerini ifade etmektedir.

 Coğrafya 
 Bağımsız Türk Devletleri 
BayrakÜlke Kuruluş Nüfus Alan Başkent Resmî Dil(ler) Para Birimi Türk nüfus oranı Türk nüfus (milyon)  Azerbaycan1991 "Az?rbaycanda demoqrafik v?ziyy?t". Az?rbaycan Respublikasının Dövl?t Statistika Komit?si. 15 Nisan 2014.  Bakü Azerice Manat <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 92.3Demoqrafik göst?ricil?r: ?halinin milli t?rkibi  Azerbaycan Respublikası Dövlet Statistika Komitesi<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Azerbaycan Türkleri
 Türkiye Türkleri 8,8   Kazakistan 1991Kazakistan nüfus bilgileri  Kazakistan İstatistik BürosuAstana Kazakça, Rusça Tenge <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 73.82009 Nüfus Sayımı Sonuçları  Kazakistan Cumhuriyeti İstatistik Ajansı <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Kazak % 67.8
 Özbek % 3.3
 Uygur % 1.5
 Tatar % 1.2 13,1   Kırgızistan 1991 Department of Economic and Social Affairs Population Division (2009) (PDF). World Population Prospects, Table A.1    Bişkek Kırgızca, Rusça Som <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 80.6??????????????? ?????????, ???????????? ????? ? ????????????? ????????? ? ????????.  <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Kırgız % 64.9
 Özbek % 13.8
 Uygur % 1
 Kazak % 0.9 4,4   KKTC 1983 KKTC'de Nüfus sayımının sonuçları açıklandı  Erişim: 7 Mart 2015.  Lefkoşa Türkçe Türk lirası 
% 99İTO KKTC Ülke Raporu , erişim: 26 Ağustos 2015 0,3   Özbekistan 1991   Taşkent Özbekçe, Karakalpakça Som <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 87 <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Özbek % ? 25,7   Türkiye 1923 Türkiye nüfusu  Türkiye İstatistik Kurumu  Ankara Türkçe Türk lirası 
% 88 67,5   Türkmenistan 1991   Aşkabat Türkmence Manat <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">% 90The World Factbook - Turkmenistan  <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Türkmen % 85
 Özbek % 5 4,9 Alt Toplam 143,9 milyon   %88,0 124,7 milyon
Notlar
 KKTC'nin bağımsızlığı sadece Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınmaktadır.
 Türk nüfusu, verilen toplam nüfus verisine ve yüzdelere göre hesaplanmıştır.

 Diğer Türk toplulukları 
 Ülke Bölge Bayrak Kuruluş Nüfus Alan (km²) Başkent Resmî Dil(ler) Türk Nüfus Oranı Türk nüfus (milyon)38.433.600%133.5    - İran  <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;"> 
% 36,5    <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Azerbaycan Türkü (%28,7)
 Türkmen (% 2,9)
 Kaşgay Türkü (%4,2)29,1    The World Factbook - Afghanistan  <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;"> 
% 11  Afghanistan “Ethnic Groups”  <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Özbek (%9)
 Türkmen (% 2)3,7  Sincan  23px1955   Urumçi  Uygurca ve Mandarin <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 53,2  - Çin   - Çin <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:12,2 Gagavuzya  23px1994   Komrat Gagavuzca, Rumence, Rusça <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 82,14 <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:0,1  Altay Cumhuriyeti border|23px 1922 Национальный состав населения по регионам России: Республика Алтай  Milliyetlere göre Altay Cumhuriyeti nüfusu (2002 sayımı)   Gorno-Altaysk Rusça, Altayca <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 39.6<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
266 Azerbaycan Türkü, 62,192 Altaylı, 1 Balkar, 62 Başkurt, 3 Gagauz, 12,108 Kazak, 1 Karay, 4 Karaçay, 163 Kırgız, 931 Kumandı, 13 Kumuk, 460 Tatar, 1 Astrahan Tatarı, 2 Kırım Tatarı, 2,368 Telengüt, 32 Teleüt, 1,533 Tuba, 22 Tuvalı, 2 Türkiye Türkü, 20 Türkmen, 149 Özbek, 54 Uygur, 39 Hakas, 103 Çuvaş, 27 Yakut 0,1 Astrahan Oblastı border|23px 1943 Национальный состав населения по регионам России: Астраханская Област  Milliyetlere göre Astrahan Oblastı nüfusu (2002 sayımı)   Astrahan Rusça <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 23.4<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Kırgız % 64.9
 Özbek % 13.8
 Uygur % 1
 Kazak % 0.90,2 Başkurdistan border|23px 1919 Национальный состав населения по регионам России: Республика Башкортостан  Milliyetlere göre Başkurdistan nüfusu (2002 sayımı)   Ufa Rusça, Başkurtça <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 57.25<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:3,1 Tataristan border|23px 1990 [url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls  National Composition of Population for Regions of the Russian Federation], 2002, Erişim tarihi:26 Ağustos 2015  Kazan Tatarca, Rusça <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 58<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
Topluluklar:
 Tatarlar% 52,9
 Çuvaşlar %3,35
 Başkurt Türkleri %0,39
 Diğer  %1,352,2 Tuva Cumhuriyeti border|23px 1992   Tıva nüfusu (2016 sayımı)   Kızıl Tuvaca, Rusça <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 90.7<div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:
 Tıvalar % 82
 Hakaslar % 0,3
 Ruslar % 16,30,3
|-Rusya toplam12     Kırım Özerk Cumhuriyeti  23px1992-2014  Kırım Özerk Cumhuriyeti Nüfus Bilgisi  Ukrayna Devlet İstatistik Komitesi (1 Nisan 2010)   Simferopol Rusça, Kırım Tatarcası, Ukraynaca <div class="NavFrame" style="border-style:none; padding:0;">
% 10,2 <div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em; text-align:left">
<div style="background-color: #FFDDDD">Topluluklar:0,2Alt Toplam     57,3 milyon

 Toplam Türk Nüfusu 
2013 itibarıyla, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı'nın altı bağımsız üyesi ve sekiz bağımsız olmayan gözlemcisi bulunmaktadır.

№Açıklama  Nüfus 1 Bağımsız Türk devletleri içindeki 123,3 milyon2 Diğer 57,3 milyonAlt Toplam 180,6 milyon 

 Türk dünyasında kişi adları (Antroponim) 

 Türk dünyası ekonomisi 
Türk dünyası ülkelerinin en sanayileşmiş olanı Türkiye'dir. Türkiye'den sonra Azerbaycan-Kazakistan-Türkmenistan-Özbekistan-Kırgızistan olarak gider.

 Türkeli kavramı 
19. yüzyılın sonlarında ise günümüzde kullanılan Türk dünyası teriminden daha çok "Türkeli" terimi kullanılmıştır. Türkeli ile Türk dünyası sözcükleri eşanlamlı terimlerdir. Türkeli sözcüğü Türk ili anlamına gelmektedir ve Türk halklarının çoğunlukta oldukları coğrafyaya verilen Türkçe isimdir. Türkeli kelimesi özellikle 19'uncu yüzyılın ortalarında meşrutiyet kazanan Türkçülük ile Türkiye'de ve Rusya Türklerince kullanılmaya başlanmıştır.

1930'larda Mustafa Kemal Atatürk Türkeli kavramını şöyle açıklamaktadır: "Türk Milleti Asya'nın garbında ve Avrupa'nın şarkında olmak üzere kara ve deniz sınırlarıyla ayırt edilmiş, dünyaca tanınmış büyük bir yurtta yaşar. Onun adına Türkeli derler. Türk yurdu daha çok büyüktür. Yakın ve uzak zamanlar düşünülürse, Türk'e yurtluk etmemiş kıta yoktur. Bütün dünyada, Asya, Avrupa, Afrika Türk atalarına yurt olmuştur. Bu hakikatler eski ve hususiyle yeni tarih vesikalarıyla malûmdur."

 Resimler 

 Ayrıca bakınız 
 Türk devletleri
 Türk dilleri
 Türk halkları
 Türk birliği
 Turancılık
 Türkçülük
 Türk milliyetçiliği

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Türk Dünyası Aydınlar Topluluğu Haber ve Kültürel Birlik Sitesi 
 Türk Dünyası 
 Gazete Makalesi
 Türk Diasporası