Dört Kapı Kırk Makam

Dört Kapı Kırk Makam, İslam'ın temel öğretisi, genel kurallar bütünü, Allah'a giden yolda geçirilmesi gereken aşamalar bütünüdür. Öğretisi Muhammed döneminde İslam diniyle birlikte doğmuştur, her kapı ve her makam Kur'an ayetlerine dayanmaktadır. Ehl-i beyt ile devam etmiş, son yıllarda yapılan tarih araştırmaları ve analizler sonucunda bu anlayışın Hoca Ahmed Yesevî'nin Ehli Beyt'e ulaşan icazetnâme ve tarikat silsilesiyle İmam Ali Rıza'ya, yani Horasan'a ulaştığı bilinmektedir. Böylece, Anadolu Türkmen Ocaklarının temellerini atarak sistem haline getirilmiştir. Türkmen Ocakların Ehli Beyt'e ulaştığı ve günümüz Bektaşi tarikatının silsile yoluyla Yesevi tarikatına ve dolayısıyla da İmam Ali Rıza'ya ulaştığı bilinmektedir. Tasavvuf tarikatlarının silsilesi Ehli Beyt'e dayanmaktadır; bunun için tasavvufta kendileri gibi tasavvuf ehli bir kimsenin önderlik/pirlik makamında olması zorunludur.Doç. Dr. Rıza Yıldırım, Aleviliğin doğuşu. Cilt 1,cilt 2

Horasan Tasavvûf Okulu

Horasan Tasavvûf Okulunda bu okulun ortaya çıktığı toplumsal ortamda, eski Orta Asya'da, Orta Doğu'da ve Anadolu'da din ve inanışlarına kadar giden izleri bulmak olasıdır. Hacı Bektaş-ı Veli ve Bektaşîlik de zaten bu kaynakların bireşimsel ürünüdür.

Bektaşîlik Dört Kapı Kırk Makam öğretisiyle somutlaşmış, ayakları yere basmıştır. İnsanı ve giderek Bektaşi toplumunu bu olgunlaşma/yetişme evrelerinden geçirerek oluşturmaya çalışır.  Bu yolla inanç çeşitli kapı ve makamlara ayrılarak insanlar kurallara boğulmak istenmemektedir. Tam tersine, insanların karşısına sayısız seçenekler sunularak inançsal, düşünsel ve ahlâksal yaşamı kolaylaştırılmaya çalışılmaktadır.

Her Bektaşînin yaşamı boyunca ezberlediği Dört Kapı Kırk Makam'a genellikle Hacı Bektaş-ı Veli'nin Makalat ve Fevaid adlı kitaplarında ve Buyruk'larda yer verilmiş, işlenmiştir.

Kapı 4 adettir. Bunlar sırasıyla; Şeriat, Tarikât, Marifet ve Hakikât kapılarıdır. Her kapının ise 10'ar makamı vardır. Böylece, toplamda 40 makam olmaktadır.

Tasavvufta Dört Kapı 


Tasavvufta "Mârifetullâh" (İrfân/Gnosis) makamına ulaşmadan evvel geçilmesi gereken Dört Kapı bulunmaktadır.

 Dört Kapı 
Bu Dört Kapı, mertebelerine göre aşağıdaki şekilde sıralanmaktadır. 
Şeriat Kapısı
Tarikat Kapısı
Marifet Kapısı
Hakikat Kapısı

Bu kapılar ile makamlar arasındaki ilişkiler yandaki şemada görüldüğü gibi tasvir edilmişlerdir.

Ayrıca, her kapıya ait On Makam bulunmaktadır:

 Şeriat Kapısının Makamları 
 İman etmek.
 İlim öğrenmek.
 Helal kazanmak.
 İbadet etmek.
 Ailesine faydalı olmak.
 Çevreye zarar vermemek.
 Peygamberin emirlerine uymak.
 Şefkatli olmak.
 Temiz olmak.
 Faydasız ve gereksiz işlerden sakınmak.

 Tarikat Kapısının Makamları 
 Tövbe etmek.
 Mürşidin öğütlerine uymak.
 Temiz giyinmek.
 İyilik yolunda direnmek.
 Hizmet etmeyi sevmek.
 Haksızlıktan korkmak.
 Ümitsizliğe düşmemek.
 İbret almak.
 Nimet dağıtmak.
 Özünü fakir görmek.

 Marifet Kapısının Makamları 
 Edepli olmak.
 Bencillik, kin ve garezden uzak olmak.
 Perhizkarlık (aşırı istekleri sınırlamak).
 Sabır ve kanaat.
 Haya.
 Cömertlik.
 İlim.
 Hoşgörü.
 Özünü bilmek.
 Ariflik.

 Hakikat Kapısının Makamları 
 Alçak gönüllü olmak.
 Kimsenin ayıbını görmemek.
 Yapabileceğin hiçbir iyiliği esirgememek.
 Allah'ın her yarattığını sevmek.
 Tüm insanları bir görmek.
 Birliğe yönelmek ve yöneltmek.
 Gerçeği gizlememek.
 Manayı bilmek.
 İlahi sırrı öğrenmek.
 İlahi varlığa ulaşmak (Vahdet-i Vücud).

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 https://web.archive.org/web/20060322164910/http://www.alevibektasi.org/tbaki.htm

Kategori:Alevilik
Kategori:Tasavvuf felsefesi