Ğ

Ğ, (küçük harfle ğ) Latin alfabesinden türetilen Türk, Azeri ve Kazak alfabelerinde; ayrıca Kırım Tatarcası, Çerkesçe, Lazca ve Tatarcanın yazımında kullanılan Latin kökenli alfabelerde de bulunan bir harftir. Kullanıldığı yazı dizgelerinde ötümlü artdamaksıl sürtünmeli ünsüz olan /ɣ/, ötümlü artdamaksıl sürtünmesiz ünsüz /ɰ/ veya ötümlü küçükdilsil sürtünmeli ünsüz /ʁ/ seslerini temsilen yer almaktadır.

Türkçenin öncülü olan dil değişkelerinde var olan ötümlü artdamaksıl sürtünmeli ünsüz /ɣ/ sesin İstanbul Türkçesinde kaybolması nedeniyle standart kabul edilen bu değişkede başka sesleri veya süreçleri temsil eder hâle dönüşmüştür. Anadil konuşucularından <ğ>'nin sesletilmesi istendiğinde verilen yanıt tipik olarak /ɣ/ olmakta, dikkatli konuşmada da sıklıkla ötümlü artdamaksıl sürtünmesiz ünsüz /ɰ/ olarak üretilmektedir.

Ses değerini büyük ölçüde yitirmiş olduğu ve Türkçede ünlü aralığına izin verilmediği için bu aralıkların giderilmesi için çeşitli sesbilimsel süreçler işletilir ve bu süreçler farklı etkilere neden olur:

 Sözcük sonu konumunda ve arka ünlüleri takip ettiği hece sonu konumda kendisinden önce gelen ünlünün uzamasına neden olur: dağlar ; sığ 
 Ön ünlüleri takip ettiği hece sonu konumda alternatif olarak ötümlü damaksıl sürtünmesiz ünsüz /j/ ile karşılanabilir: değnek ;
 Kendisinden önce gelen ünlüler aynı ve arka ünlüyse, bu ünlü aralığını gidermek için iki strateji kullanılabilir:
 İki ünlü birleşerek tek bir uzun ünlü olarak gerçekleşir: sığınak  
 Aralığı gidermek için /ɰ/ eklenir: sığınak 
 Kendisinden önce gelen ünlüler aynı ve ön ünlüyse, bu ünlü aralığını gidermek için yine iki strateji kullanılabilir:
 İki ünlü birleşerek tek bir uzunlu ünlü olarak gerçekleşir: sevdiğim 
 Aralığı gidermek için /j/ eklenir:  
 Kendisinden önce ve sonra gelen ünlüler farklıysa, ek stratejiler devreye girer:
 Ünlüler arkalık ve yuvarlaklık özelliklerini paylaşıyorlarsa (/e/-/i/ ikilisi istisna olmak kaydıyla);
 İkinci ünlü ilk ünlüyle benzeşerek uzun ünlü oluşturabilir: soğuk  -> ; ağız  -> ; göğüs  -> 
 Aralığı gidermek için /ɰ/ eklenir: soğuk  -> ; ağız  -> ; göğüs  -> 
 /e/-/i/ birleşimlerinde ise aralığı gidermek için /j/ eklenir: değin 
 Ünlüler arkalık ve yuvarlaklık özelliklerini paylaşmıyorlarsa:
 Aralığı gidermek için /ɰ/ eklenir: soluğan ; sağistem ; göğem 

Türkçede bir sözcüğün başına gelmeyen <ğ> harfi, Kırım Tatarcası ve Tatarcada bu konumda kullanılabilir. Örneğin Türkçedeki Abdullah adı Tatarcada Ğabdulla olarak yazılır. Bu dillerde <ğ> değişim geçirmemiş olarak /ɣ/ sesini karşılar. Kiril alfabesi ile geliştirilmiş sistemlerde <ғ> ya da <гъ> ile karşılanır.

 Ayrıca bakınız 
 Ƣ

 Kaynakça 

G
Kategori:Kısaltma imli harfler
Kategori:Fonetik işaretli Latin harfleri