Bin Dokuz Yüz Seksen Dört

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (özgün adı: Nineteen Eighty-Four), İngiliz yazar George Orwell tarafından kaleme alınmış olan alegorik, distopik ve politik bir romandır. Romanın hikâyesi distopik bir dünyada geçer. Distopya romanlarının en ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan Big Brother (Büyük Birader) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda kitapta geçen "düşünce polisi" gibi kavramları da yazar George Orwell günümüze kazandırmıştır.

 Yazılış süreci 
George Orwell bu romanı İskoçya'da, Jura Adası'nda, verem ile boğuşurken, 1947-1948 yılları arasında yazmış, ilk kez 8 Haziran 1949'da basılmıştır. Rus yazar Zamyatin'in Biz adlı eserinden esinlenen bu roman ilk başta "Avrupa'daki Son Adam" (The Last Man in Europe) ismiyle yazılmış, ABD ve Birleşik Krallık'ta aynı anda satışa sunulan kitabın yayımcısı adını pazarlama açısından Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'''e (Nineteen Eighty-Four) çevirmiştir.

Kitap sosyalizm karşıtı olarak suçlanmış fakat George Orwell buna karşı çıkarak 16 Haziran 1949 tarihinde yaptığı açıklamada şöyle demiştir:

Romanın distopik dünyasında totaliter bir merkezî tek partinin yönetiminde gerçekleştirilen korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayat manipüle edilmektedir. Roman daha sonra ünlenecek olan Büyük Birader ve düşünce polisi gibi kavramları içermektedir. Kitaptaki "çiftdüşün tekniği" ile karşıt kavramlar bir arada kullanılarak kişinin bariz gerçeğe aykırı olanı kabul etmesi beklenir. Çünkü, kitaptaki düzende merkezî tek partiye bağlılık gösterilmesi için, insanın gerekirse akla aykırı olanı bile doğru olarak kabul etmesi gerekir.

İngiliz tarih profesörü ve siyaset teorisyeni Gregory Claeys tarafından Bin Dokuz Yüz Seksen Dört romanını iyi anlamak için Orwell'in Şovenizm Üzerine Notlar adlı denemesinin temel öneme sahip bir kaynak olduğu belirtilmiştir.Gregory Claeys, "Orwell's 'Notes on Nationalism' and Nineteen Eighty-Four", Thomas Horan (editör), "Critical Insights: Nineteen Eighty-Four (The Salem Press, 2016), s. 71-82.

İngiliz yazar Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya isimli romanıyla birlikte, Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'' İngilizce edebiyatın ilk ve en ünlü anti-ütopik eserlerindendir. 20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra, satış anlamında da çok başarılı olmuştur.

Roman 1984 yılında sinemaya da uyarlanmıştır.

Birçok farklı dile çevrilen kitap Türkiye'de ilk kez Can Yayınları tarafından Türkçe olarak basılmıştır. 1 Ocak 2021 itibarıyla yazarın ölümünün üzerinden 70 yıl geçtiğinden, diğer eserleri gibi bu kitabın da telif hakları sona ermiştir. Bunun ardından birçok yayınevi tarafından farklı Türkçe çevirileri de basılmaya başlamıştır.

Kitapta yer alan ülkeler
küçükresim|Romanda yer alan kurgusal ülkeler: Okyanusya (siyah), Avrasya (kırmızı) ve Doğuasya (sarı). Gri renkteki yerler, romanda kimin olduğu tartışmalı yerlerdir.|290px
Romanda geçen üç adet ülke bulunmaktadır: Doğuasya, Avrasya ve Okyanusya. Romana göre Amerika Birleşik Devletleri'nin Britanya İmparatorluğu'nu ve kolonilerini ele geçirmesi ile Okyanusya ülkesi doğmuştur. Amerika, Avustralya ve Antartika'nın tamamını, Britanya Adaları'nı ve Sahraaltı Afrika'yı kontrol etmektedir. Avrasya, SSCB'nin Orta Doğu, Avrupa ve Kuzey Afrika'yı ele geçirmesiyle oluşmuştur. Doğuasya ise Uzak Doğu ülkelerinin birleşmesi ile kurulmuştur. Ülkeler birbiriyle devamlı savaş halindedir ve bu savaş devlet yöneticileri tarafından halkların refah ve bilgiye sahip olmasını önlemek, devlet otoritesini korumak içindir. Okyanusya; zaman zaman Avrasya, zaman zaman Doğuasya ile müttefik olup her seferinde sanki müttefik devlet her zaman müttefik, düşman devlet her zaman düşmanmış gibi halkı bilgilendirmektedir ve bilginin kontrolü devlette olduğundan eski olaylar derhal unutulmaktadır.

 Uyarlamalar 
Duncan Macmillan ve Rebert Icke ile birlikte eseri aynı adla oyunlaştımıştır. İlk gösterimi 2013'te Londra'da West End'de yapılan uyarlama, çeşitli ödüllere aday gösterildi.

Ayrıca bakınız
Le Monde'un Yüzyılın 100 Kitabı listesi

Kaynakça


Kategori:George Orwell romanları
Kategori:1949 romanları
Kategori:1940'larda Birleşik Krallık romanları
Kategori:1940'larda bilimkurgu romanları
Kategori:20. yüzyıl İngiliz romanları
Kategori:Birleşik Krallık bilimkurgu romanları
Kategori:Birleşik Krallık politik romanları
Kategori:Sinemaya uyarlanmış Birleşik Krallık romanları
Kategori:Televizyona uyarlanmış Birleşik Krallık romanları
Kategori:Tiyatroya uyarlanmış Birleşik Krallık romanları
Kategori:Operaya uyarlanmış romanlar
Kategori:Radyoya uyarlanmış romanlar
Kategori:Klasik romanlar
Kategori:Distopya romanları
Kategori:Sansürlenmiş kitaplar
Kategori:Yasaklanmış kitaplar
Kategori:Secker & Warburg kitapları
Kategori:Prometheus Ödülü kazanan eserler
Kategori:Konusu Londra'da geçen romanlar
Kategori:Konusu kurgusal ülkede geçen romanlar
Kategori:1984'te geçen eserler
Kategori:Konusu gelecekte geçen romanlar
Kategori:Devrimciler ile ilgili romanlar
Kategori:İfade özgürlüğü ile ilgili kitaplar
Kategori:Nükleer savaş ile ilgili romanlar
Kategori:Propaganda ile ilgili romanlar
Kategori:Sansür ile ilgili eserler
Kategori:Totalitarizm ile ilgili romanlar
Kategori:Kurguda kitlesel gözetim
Kategori:Kurguda tarihsel revizyonizm
Kategori:Kurguda zihin kontrolü
Kategori:Sosyal bilimkurgu
Kategori:Tarihsel inkarcılık