Malta sürgünleri

küçükresim|Seyhun Binzet koleksiyonundan Malta Sürgünlerine ait bir fotoğraf.|upright=1.2
küçükresim|upright=1.2|Seyhun Binzet koleksiyonundan Malta Sürgünlerine ait bir fotoğraf.
Malta sürgünleri, İstanbul'un işgali sonrasında, 1919-1920 yıllarında işgal kuvvetlerince tutuklanarak bir İngiliz sömürgesi olan Malta'ya sürülen (veya gıyabında tutuklama kararı çıkarılarak sürgüne gönderilecekleri bildirilen) 145 Türk devlet adamı, asker, idareci ve aydın için kullanılan terimdir.Malta sürgünleri, Bilâl N. Şimşir, Bilgi Yayınevi, 1985.

Tutuklama ve sürgünler, Mart 1919'da, Irak cephesinden çekilişi yürütmüş Ali İhsan Sabis Paşa ile başlamış ve Ekim 1920'ye kadar sürmüştür. Seçilen isimler, işgale karşı direnişi organize edilebilecek kadronun ve liderlik potansiyeli gösterebilecek olanların devreden çıkarılmak istendiğini akla getirmektedir. Ermeni Kırımı ile ilgili suçlamalar da sürgünlerin gerekçesi sayılmıştır. Ancak ellerinde rehin misali tuttukları sürgünlerin varlığı ve bu kişilerin tutuklu kalmasının yasal dayanağının belirsiz olması; zamanla İngilizlerin siyaseten aleyhine işlemeye başlamış, Mustafa Kemal de konuyu bir koz olarak kullanmaktan geri kalmamıştır. Sürgünlerin sonuncuları 1922 yılı içinde serbest bırakılmışlardır.

 İsim Tutuklandığı tarih Tutukluluk no Osmanlı İmparatorluğu'ndaki görevi Ali İhsan Paşa 29 Mart 1919 26 67 Mirliva, Eski 6. Ordu komutanı Velid Ebüzziya 23 Mart 1920  Gazeteci İbrahim Ahmed 29 Mart 1919 26 68 Ali İhsan Paşa'nın emir onbaşısıTutuklanan komutanından ayrılmayıp gönüllü sürgüne gitmiştir. Abdülgani Bey 28 Mayıs 1919 26 95 Yarbay Ahmet Faik Bey  28 Mayıs 1919 27 24 Eski İstanbul Emniyet Müdürü, Bağdat Vali Muavini Ahmet Cevat Bey 28 Mayıs 1919 27 00 Miralay, İstanbul Merkez Komutanı Ahmet Haydar Bey 28 Mayıs 1919 27 08 Binbaşı Muammer Bey 28 Mayıs 1919 27 19 Eski Sivas ve Konya Valisi, Sivas Mebusu Ahmet Nesimi Bey 28 Mayıs 1919 27 19 Eski Hariciye Nazırı Ahmet Tevfik Bey 28 Mayıs 1919 26 80 Miralay Ali Fethi Bey 28 Mayıs 1919 26 80 Eski Dahiliye Nazırı, Sofya Sefiri, İstanbul Mebusu Atıf Bey 28 Mayıs 1919 27 02 Ankara Mebusu Celal Bey 28 Mayıs 1919 26 76 Miralay Cemal Efendi 28 Mayıs 1919 26 94 Yüzbaşı Faik Bey  28 Mayıs 1919 27 37 Eski Merzifon Kaymakamı Dr. Fazıl Berki Bey  28 Mayıs 1919 26 98 Eski Çankırı Mebusu Ferit Bey  28 Mayıs 1919 27 03 İttihat ve Terakki Kâtibi Gani Bey  28 Mayıs 1919 27 23  Mehmet Habip Bey  28 Mayıs 1919 26 85 Bolu Mebusu Hacı Ahmet Paşa  28 Mayıs 1919 27 39 Enver Paşa'nın babası Doktor Halil Bey 28 Mayıs 1919 26 99 Yüzbaşı Hasan Fehmi Tümerkan 28 Mayıs 1919 26 88 Sinop mebusu Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi 28 Mayıs 1919 27 34 Şeyhülislam Hazım Bey 28 Mayıs 1919 26 78 Binbaşı  Hilmi Bey 28 Mayıs 1919 27 89 Kırklareli Mutasarrıfı Hoca Rıfat Efendi 28 Mayıs 1919 27 06 İttihat ve Terakki temsilcisi Hüseyin Cahit Bey 28 Mayıs 1919 26 75 İstanbul Mebusu, Gazeteci Hüseyin Kadri Bey 28 Mayıs 1919 27 05 Karesi Mebusu İbrahim Bedrettin Bey 28 Mayıs 1919 27 01 Diyarbakır Valisi İbrahim Hakkı Bey 28 Mayıs 1919 27 10 Binbaşı Canbulat İsmail Bey  28 Mayıs 1919 26 92 Eski Dahiliye Nazırı Kemal Bey 28 Mayıs 1919   Macit Bey 28 Mayıs 1919 27 04 Divan-ı Muhasebat Memuru Mazlum Bey 28 Mayıs 1919 27 07 Binbaşı Mehmet Sabit Bey 28 Mayıs 1919 26 86 Eski Sivas Valisi Mehmet Sabri Bey  28 Mayıs 1919 27 29 Saruhan Mebusu, Eski İttihat ve Terakki Umumî Katibi, Fenerbahçe Başkanı Mehmet Tevfik Bey 28 Mayıs 1919 26 79 Yarbay, Kaymakam Memduh Bey 28 Mayıs 1919 27 33 Eski Musul Valisi Mithat Şükrü Bey 28 Mayıs 1919 26 93 Eski Maarif Nazırı, Burdur Mebusu, İttihat ve Terakki Umumî Katibi Mustafa Asım Bey 28 Mayıs 1919 27 11 Eski Of Mutasarrıfı Mümtaz Bey 28 Mayıs 1919 26 97 Emekli Yarbay Nevzat Bey 28 Mayıs 1919 26 96 Yüzbaşı Ömer Bey 28 Mayıs 1919 26 81 Binbaşı Rahmi Bey  28 Mayıs 1919 26 91 Eski İzmir Valisi Rıza Hamit Bey 28 Mayıs 1919 27 40 Bursa Mebusu Pirizade İbrahim Hayrullah Bey 28 Mayıs 1919 27 35 Eski Şura-yı Devlet Reisi Salah Cimcoz  28 Mayıs 1919 27 28 İstanbul Mebusu Sami Bey 28 Mayıs 1919 27 09 Miralay Süleyman Numan Paşa 28 Mayıs 1919 27 32 Ordu Sıhhiye Müfettişi Süleyman Sudi Bey 28 Mayıs 1919 27 30 Tokat ve Lazistan Mebusu  Şerafettin Efendi 28 Mayıs 1919 26 77 Yüzbaşı Şükrü Bey   28 Mayıs 1919 27 38 Mülkiye Müfettişi Tahir Cevdet Bey 28 Mayıs 1919 26 90 Eski Ankara Valisi Tevfik Hadi Bey 28 Mayıs 1919 26 82 Siyasi Polis Müdürü Mehmet Ubeydullah Bey 28 Mayıs 1919 27 31 İzmir Mebusu Veli Necdet Bey 28 Mayıs 1919 26 87 Dahiliye Nazırlığı Müsteşarı Yusuf Ziya Bey 28 Mayıs 1919 26 84 Emekli Binbaşı, İttihat ve Terakki Azası Zekeriya Zihni Bey 28 Mayıs 1919 27 18 Eski Edirne Valisi Cihangirzade İbrahim Bey 2 Haziran 1919 27 17 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Alibeyzade Mehmet Bey  2 Haziran 1919 27 16 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Kars Valisi Cihangirzade Hasan Han 2 Haziran 1919 27 18 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Savunma Bakanı Cihangirzade Aziz Bey 2 Haziran 1919 27 19 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Adalet Bakanı Mehmetoğlu Muhlis Bey  2 Haziran 1919 27 27 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti PTT Genel Müdürü Matvey Radjinski  2 Haziran 1919 27 25 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rus Şura Üyesi Musa Salah Bey 2 Haziran 1919 27 20 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Polis Müdürü Pavlo Camusev 2 Haziran 1919 27 14 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rum Şura Üyesi Tevhidüddin Mamiloğlu 2 Haziran 1919 27 22 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Emniyet Müdürü (Orenburglu Kazak Türkü) Stefani Vafiades 2 Haziran 1919 27 26  Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Rum Şura Üyesi, Sosyal Yardım Bakanı Yusufoğlu Yusuf Bey  2 Haziran 1919 27 21 Güneybatı Kafkasya Cumhuriyeti Şura Üyesi, Gıda Bakanı Abbas Halim Paşa 21 Eylül 1919 27 54 Eski Nafia Nazırı, Bursa Valisi, Sadrazam Said Halim Paşa'nın kardeşi. Ağaoğlu Ahmed Bey 21 Eylül 1919 27 64 Karahisar-ı Sâhib Mebusu, Darülfünûn Hocası, Yazar Ali Münif Bey 21 Eylül 1919 27 62 Eski Nafia Nazırı Hacı Adil Bey 21 Eylül 1919 27 57 Eski Edirne Valisi ve Edirne Mebusu Halil Bey  21 Eylül 1919 27 60 Eski Şura-yı Devlet Reisi ve Hariciye Nazırı Hüseyin Tosun Bey 21 Eylül 1919 27 65 Osmanlı Milli Telgraf Ajansı Sahibi ve Müdürü Kara Kemal  21 Eylül 1919 27 61 Eski İaşe Nazırı Mahmud Kamil Paşa 21 Eylül 1919 27 58 Eski 5. Ordu Komutanı Said Halim Paşa 21 Eylül 1919 27 55 Prens, Eski Sadrazam Ziya Gökalp 21 Eylül 1919 27 59 Ergani Mebusu, Darülfünûn Hocası, Yazar Mehmet Arif Bey 28 Ocak 1920  27 60 Binbaşı Nuri Bitlisi 28 Ocak 1920 27 61 Çavuş Faik Bey  22 Mart 1920 27 80 Eski Edirne Mebusu Ahmed Şevket Bey  22 Mart 1920 27 81 İstanbul Müstahkem Mevki Komutanı Cemal Mersinli 22 Mart 1920 27 72 Mirliva, Eski 2. Ordu Komutanı Çürüksulu Mahmud Paşa  22 Mart 1920 27 71 Mirliva Hasan Tahsin Bey  22 Mart 1920 27 73 Eski Şam ve Erzurum Valisi Rauf Bey  22 Mart 1920 27 76 Eski Bahriye Nazırı, Sivas Mebusu Cevat Paşa 22 Mart 1920 27 74 Ferik, Eski Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisi Mehmed Esad Bey  22 Mart 1920 27 75 Askeri Tabip Mehmet Şerafettin Bey  22 Mart 1920 27 79 Avukat, Gazeteci, Edirne Mebusu. Kara Vasıf Bey 22 Mart 1920 27 78 Karakol Cemiyeti'nin kurucusu Köstenceli Numan Usta 22 Mart 1920 27 81 Zeytinburnu Fabrikasında Ustabaşı Ahmed Emin Bey 27 Mart 1920 27 87 Gazeteci Ali Çetinkaya 27 Mart 1920 27 89 Miralay, Eski Afyon Mebusu Ali Sait Paşa 27 Mart 1920 27 82 Mirliva Ali Seyyit Bey 27 Mart 1920 27 94 Aşiret Reisi Celal Nuri Bey 27 Mart 1920 27 85 Gazeteci Ebüzziyazade Velid Paşa 27 Mart 1920 27 83  Enis Avni Aka Gündüz 27 Mart 1920 27 91 Yazar Hilmi Abdülkadir  27 Mart 1920 27 89  İslam Ali 27 Mart 1920 27 86  Eczacıbaşı Mehmed Bey 27 Mart 1920 27 90 Eczacı Mehmet Muammer İra 27 Mart 1920 27 88 İstanbul Polisi Siyasi Kısım Müdürü Rafet Paşa  27 Mart 1920 27 92  Süleyman Nazif  27 Mart 1920 27 84 Eski Musul ve Bağdat Valisi, Yazar Acenta Mustafa Kırzade 20 Mayıs 1920 27 86 Tacir Doktor Abdüsselami Paşa 20 Mayıs 1920 27 90 Mirliva, Eski Yemen Komutanı Mehmed Kamil Bey 20 Mayıs 1920  Musullu gazeteci Hacı Ahmed Bey 31 Mayıs 1920 27 91 Sivas İttihat ve Terakki Delegesi Mustafa Reşat Bey 31 Mayıs 1920  İstanbul Siyasi Polis Müdürü Agâh Bey 7 Haziran 1920 27 86  Basri Bey 7 Haziran 1920 27 92 Yarbay, Cevat Paşa'nın Damadı Mustafa Abdülhalik Bey  7 Haziran 1920 27 92 Eski Bitlis Valisi Ali Cenani  13 Haziran 1920 27 93 Eski Halep ve Antep Mebusu Andavallı Mehmed Ağa  13 Haziran 1920 27 94  Murat Bey 13 Haziran 1920 27 95  Süleyman Faik Paşa 13 Haziran 1920 27 96  Yakup Şevki Paşa 13 Haziran 1920 27 97 Mirliva, Eski 9. Ordu Komutanı Ali Nazmi Bey 6 Ağustos 1920   İlyas Sami Bey 19 Ağustos 1920  Muş Mebusu Mehmet Atıf Bey 19 Ağustos 1920 27 98  Mehmet Nazım Bey 19 Ağustos 1920 27 99  Süleyman Necmi Bey 19 Ağustos 1920   Sefer Bey 12 Eylül 1920 28 00  Burhanettin Hakkı Bey  20 Eylül 1920 28 01  Mehmed Nuri Bey 20 Eylül 1920 28 02 Eski Elazığ mebusu Mehmet Rıfat Bey 20 Eylül 1920 28 03  Cemal Oğuz Bey  5 Ekim 1920 28 04  Mehmed Ali Bey 5 Ekim 1920 28 05  Ahmet Şükrü Bey  27 63 Eski Maarif Nazırı, Eski Kastamonu Mebusu Eşref Sencer Kuşçubaşı   28 06 Teşkilat-ı Mahsusa Üyesi İsmail Müştak Bey  28 07 Yazar, Mebus Kâzım Bey  28 08 Miralay, Enver Paşa'nın eniştesi Mürsel Bey  28 09 Miralay Galatalı Şevket Bey  28 10 Miralay, Karakol Cemiyeti Reisi  Yunus Nadi Bey   28 11 Gazeteci, Yeni Gün Gazetesi Sahibi, İzmir Mebusu

 Kaynakça