Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri

Amerika Birleşik Devletleri'nin eyaletleri veya Amerika Birleşik Devletleri'nin devletleri, 50 tane olup birbirleriyle politik bir birlik oluştururlar. Her bir eyalet, bir coğrafi bölgede idari yetkiye sahiptir ve egemenliğini federal hükûmetle paylaşır. Egemenliğin her bir eyalet ile federal hükûmet arasında paylaşılmasından dolayı Amerikalılar hem federal cumhuriyetin, hem ikamet ettikleri eyaletin vatandaşıdır. Eyalet vatandaşlığı ve ikamet esnektir ve bir eyaletten diğerine taşınmak için herhangi bir hükûmet iznine gerek yoktur. Şartlı tahliyeyle serbest kalmış hükümlüler ve velayeti paylaşan boşanmış ebeveynlerin çocukları gibi belirli bir mahkeme kararıyla bu hakkı sınırlandırılmış kişiler, anılan kuralın istisnasını oluşturur.

Eyalatlerin nüfusu 600.000'in biraz altından (Wyoming), 39 milyonun üzerine (Kaliforniya) ve yüzölçümü 3.140 km²'den (Rhode Island) 1.717.860 km²'ye (Alaska) değişiklik gösterir. Dört eyalet tam resmî adlarında commonwealth ifadesini kullanır.

Eyaletler countylere ya da countylere eş değer birimlere ayrılmıştır. Bunlara belli ölçüde yerel idari yetki tanınmıştır, ancak egemenlikleri bulunmaz. İller ve illere eş değer birimlerin yapıları eyaletten eyalete farklılık gösterir. Eyalet yönetimleri, yetkilerini (her bir eyaletin) halkından, kendi ayrı anayasaları dolayısıyla alır. Bu anayasaların her birinin temelini cumhuriyetçi ilkeler oluşturur ve her biri üç kuvvetten oluşan bir yönetim öngörür: Yürütme, yasama ve yargı.

Birleşik Devletler Anayasası'na göre eyaletler, aralarında anayasa değişikliklerinin onanmasının da bulunduğu çeşitli yetki ve haklara sahiptir. Tarihsel olarak bakıldığında, yerel kolluk kuvvetleri, devlet okullarında eğitim, sağlık hizmetleri, eyalet içi ticaretin düzenlenmesi ve yerel ulaşım ile altyapı genel olarak öncelikle eyaletlerin sorumluluk alanındadır. Öte yandan, günümüzde bunların tamamı önemli ölçüde federal kaynaklarca karşılanmakta ve federal düzeyde yasal düzenlemelere tabi tutulmaktadır. Zaman içinde ABD Anayasası değişikliklere uğradı ve uygulanışı ile hükümleri değişti. Merkezîleşmeye ve incorporation'a (Mahkelemerin U.S. Bill of Rights'ı eyaletlere uygulaması) doğru genel bir eğilim oluştu ve federal hükûmetin rolü arttı. Eyaletlerin yetki ve egemenliğinin federal hükûmet ile bireylerin hakları karşısında sınırları ve içeriğine ilişkin bir kavram olan eyaletlerin haklarına ilişkin tartışmalar sürmektedir.

Eyaletler ve buralarda ikamet edenler çift meclisli bir yasama organı olup Senato ile Temsilciler Meclisi'nden oluşan federal Kongre'de temsil edilir. Her eyalet Senatoda iki senatörle temsil edilir ve Mecliste en az bir temsilci ile temsil edilme hakkına sahiptir. Temsilciler Meclisi üyeleri tek üyeli bölgelerden seçilir. Temsilciler eyaletler arasında, en son on yıllık anayasal nüfus sayımına göre belirlenecek oranlarla paylaştırılır. Her eyalet ayrıca devlet başkanını seçen Seçiciler Kurulu'na belirli sayıda seçici gönderme hakkına sahiptir. Her eyaletin seçici sayısı, o eyaletin temsilci sayısı ile senatör sayısının toplamına eşittir.

Anayasa Kongre'ye,Article IV, Section 3, Clause 1 of the Constitution Birliğe yeni eyaletleri kabul etme yetkisi tanımıştır. ABD'nin 1776'da kuruluşundan bu yana, eyalet sayısı en baştaki 13'ten 50'ye yükselmiştir. En yeni eyaletler, ikisi de 1959'da eyalet olan Alaska ve Hawaii'dir.

Anayasa, eyaletlerin Birlik'ten ayrılma yetkilerinin olup olmadığı konusunda sessiz kalmıştır. Amerikan İç Savaşı'ndan kısa süre sonra ABD Yüksek Mahkemesi, Texas v. White davasında bir eyaletin tek taraflı olarak bunu yapamayacağını hükme bağlamıştır.Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession , p. 222, Ashgate Publishing, 2007.

+Amerika Birleşik Devletleri'nin 50 EyaletiEyalet adı IPAResmi adKod BayrakKuruluş tarihiYüzölçümNüfus (11.05.2020)GSYH (milyon dolar) 2010BaşkentEn büyük şehirAlabamaState of AlabamaALsınır|54x36px4,903,185$174,400MontgomeryHuntsvilleAlaskaState of AlaskaAKsınır|54x36px731,545$45,600JuneauAnchorageArizonaState of ArizonaAZsınır|54x36px7,278,717$261,300PhoenixPhoenixArkansasState of ArkansasARsınır|54x36px3,017,804$105,800Little RockLittle RockKaliforniyaState of CaliforniaCAsınır|54x36px39,512,223$1,936,400SacramentoLos AngelesColoradoState of ColoradoCOsınır|54x36px5,758,736$259,700DenverDenverConnecticutState of ConnecticutCTsınır|54x36px3,565,287$233,400HartfordBridgeportThe Hartford-West Hartford-Willimantic Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Connecticut.DelawareState of DelawareDEsınır|54x36px973,764$62,700DoverWilmingtonFloridaState of FloridaFLsınır|54x36px21,477,737$754,000TallahasseeJacksonvilleThe Miami-Fort Lauderdale-Miami Beach Metropolitan Statistical Area is the most populous metropolitan area in Florida.GeorgiaState of GeorgiaGAsınır|54x36px10,617,423$404,600AtlantaAtlantaHawaiiState of HawaiiHIsınır|54x36px1,415,872$68,900HonoluluHonoluluIdahoState of IdahoIDsınır|54x36px1,787,065$54,800BoiseBoiseIllinoisState of IllinoisILsınır|54x36px12,671,821$644,200SpringfieldChicagoIndianaState of IndianaINsınır|54x36px6,732,219$267,600IndianapolisIndianapolisIowaState of IowaIAsınır|54x36px3,155,070$147,200Des MoinesDes MoinesKansasState of KansasKSsınır|54x36px2,913,314$128,500TopekaWichitaKentuckyCommonwealth of KentuckyKYsınır|54x36px4,467,673$161,400FrankfortLouisvilleLouisianaState of LouisianaLAsınır|54x36px4,648,794$213,600Baton RougeNew OrleansMaineState of MaineMEsınır|54x36px1,344,212$53,200AugustaPortlandMarylandState of MarylandMDsınır|54x36px6,045,680$300,000AnnapolisBaltimoreBaltimore City and the 12 Maryland counties of the Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Maryland.MassachusettsCommonwealth of MassachusettsMAsınır|54x36px6,892,503$377,700BostonBostonMichiganState of MichiganMIsınır|54x36px9,986,857$372,400LansingDetroitMinnesotaState of MinnesotaMNsınır|54x36px5,639,632$267,100Saint PaulMinneapolisMississippiState of MississippiMSsınır|54x36px2,976,149$98,900JacksonJacksonMissouriState of MissouriMOsınır|54x36px6,137,428$246,700Jefferson CityKansas CityThe City of Saint Louis and the 8 Missouri counties of the St. Louis-St. Charles-Farmington Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Missouri.MontanaState of MontanaMTsınır|54x36px1,068,778$37,200HelenaBillingsNebraskaState of NebraskaNEsınır|54x36px1,934,408$89,600LincolnOmahaNevadaState of NevadaNVsınır|54x36px3,080,156$127,500Carson CityLas VegasNew HampshireState of New HampshireNHsınır|54x36px1,359,711$61,600ConcordManchesterThe 5 southeastern New Hampshire counties of the Boston-Worcester-Manchester Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in New Hampshire.New JerseyState of New JerseyNJsınır|54x36px8,882,190$497,000TrentonNewarkThe 13 northern New Jersey counties of the New York-Newark-Bridgeport Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in New Jersey.New MexicoState of New MexicoNMsınır|54x36px2,096,829$75,000Santa FeAlbuquerqueNew YorkState of New YorkNYsınır|54x36px19,453,561$1,156,500AlbanyNew YorkNew York is the most populous city in the United States.Kuzey KarolinaState of North CarolinaNCsınır|54x36px10,488,084$407,400RaleighCharlotteKuzey DakotaState of North DakotaNDsınır|54x36px762,062$33,400BismarckFargoOhioState of OhioOH54x36px11,689,100$483,400ColumbusColumbusThe Cleveland-Akron-Elyria Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Ohio.OklahomaState of OklahomaOKsınır|54x36px3,956,971$160,500Oklahoma CityOklahoma CityOregonState of OregonORsınır|54x36px4,217,737$168,900SalemPortlandPensilvanyaCommonwealth of PennsylvaniaPAsınır|54x36px12,801,989$575,600HarrisburgPhiladelphiaRhode IslandState of Rhode Island and Providence PlantationsRIsınır|54x36px1,059,361$49,500ProvidenceProvidenceGüney KarolinaState of South CarolinaSCsınır|54x36px5,148,714$164,300ColumbiaCharlestonThe Greenville-Spartanburg-Anderson Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Güney Karolina.Güney DakotaState of South DakotaSDsınır|54x36px884,659$39,900PierreSioux FallsTennesseeState of TennesseeTNsınır|54x36px6,829,174$250,300NashvilleNashvilleThe Nashville-Davidson-Murfreesboro-Columbia Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Tennessee.TeksasState of TexasTXsınır|54x36px28,995,881$1,207,432AustinHoustonThe Dallas-Fort Worth Combined Statistical Area is the most populous metropolitan area in Teksas.UtahState of UtahUTsınır|54x36px3,205,958$116,900Salt Lake CitySalt Lake CityVermontState of VermontVTsınır|54x36px623,989$26,400MontpelierBurlingtonVirginiaCommonwealth of VirginiaVAsınır|54x36px8,535,519$427,700RichmondVirginia BeachThe 10 Virginia counties and 6 Virginia cities of the Washington-Baltimore-Northern Virginia Combined Statistical Area form the most populous metropolitan region in Virginia.WashingtonState of WashingtonWAsınır|54x36px7,614,893$351,100OlympiaSeattleBatı VirginiaState of West VirginiaWVsınır|54x36px1,792,147$66,600CharlestonCharlestonWisconsinState of WisconsinWIsınır|54x36px5,822,434$251,400MadisonMilwaukeeWyomingState of WyomingWYsınır|54x36px578,759$38,200CheyenneCheyenne

 Tıklanabilir harita 

Haritada yer alan eyaletlerin üzerine tıklayarak ilgili maddeye gidebilirsiniz.

Hükümetler

ABD anayasa hukuku uyarınca, 50 ayrı eyalet ve bir bütün olarak Birleşik Devletler egemen yargı yetkilisidir.Radan, 2007, p. 12 Eyaletler, ülkenin idari bölümleri değildir; Amerika Birleşik Devletleri Anayasası Onuncu Değişikliği federal hükûmete devredilmemiş tüm hükûmet yetkilerini eyaletlere veya halka saklı tutar.

Sonuçta 50 eyaletten her biri, halkının uygun göreceği herhangi bir şekilde (ABD Anayasası tarafından belirlenen geniş parametreler ve Kongre tarafından uygulanan Cumhuriyet Garantisinde) kendi bireysel hükûmetini düzenleme ve Anayasa ile federal hükûmete verilmeyen tüm hükûmet yetkilerini kullanma hakkını saklı tutar. Federal hükûmetten farklı olarak bir eyalet, halkının refahı için gerekli tüm yasaları genel olarak yapma hakkı olan polis gücü olarak sayılmamıştır. Sonuç olarak, çeşitli eyaletlerin hükûmetleri pek çok benzer özelliği paylaşırken, genellikle biçim ve içerik açısından büyük farklılıklar gösterirler. İki eyalet hükûmeti hiçbir zaman tamamen aynı değildir.

 Genişleme 
küçükresim|orta|upright=1.82|Eyaletlerin Amerika Birleşik Devletleri'ne katılış tarihleri

 Kaynakça