Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Birleşmiş Milletler'in üye ülkeler arasında güvenlik ve barışı korumakla yükümlü en güçlü organı. Birleşmiş Milletler'in diğer organları sadece tavsiye kararı alabilirken, Uluslararası Adalet Divanı ile birlikte bağlayıcı karar alma yetkisine sahip iki Birleşmiş Milletler organından biridir. Bu bağlayıcılık, üye ülkelerin tamamına yakını tarafından imzalanmış olan Birleşmiş Milletler Antlaşması'nda açık bir şekilde belirtilmiştir.

Güvenlik Konseyi, beşi daimi olmak üzere on beş üyeden oluşmaktadır: Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri. Bu ülkeler, II. Dünya Savaşı'nın galipleri olan büyük devletler ya da onların halefi olan devletlerdir. Daimi üyeler, Birleşmiş Milletler'e yeni üye devletlerin kabulü ya da Genel Sekreter adayları da dahil olmak üzere, Güvenlik Konseyi'nin her türlü önemli kararını veto edebilir. Bu veto hakkı, Genel Kurul ya da Genel Kurul'un acil özel oturumları ya da oylamaları için geçerli değildir. Diğer on üye bölgesel bazda iki yıllık bir dönem için seçilir. Konseyin başkanlığı, üyeleri arasında aylık olarak dönüşümlüdür.

Güvenlik Konseyi kararları genellikle üye devletler tarafından gönüllü olarak sağlanan ve BM ana bütçesinden bağımsız olarak finanse edilen askerî güçlerden oluşan Birleşmiş Milletler Barış Gücü tarafından uygulanmaktadır. Kasım 2021 itibarıyla, 121 ülkeden 87.000'den fazla personelin görev yaptığı ve toplam bütçesi yaklaşık 6,3 milyar dolar olan 12 barışı koruma heyeti bulunmaktadır.

 Üyeler 
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 15 üye ülkeye sahiptir. Bu ülkelerden beş tanesi daimi üye, on tanesi ise seçilmiş üyelerdir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri, aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri olan Rusya ve Çin, SSCB ve Çin Cumhuriyeti'nin halefleri olarak, konsey tarafından tanınmışlardır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde, kararları veto etme hakkı bulunan daimi üyeler Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa, Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya ile on geçici üye ülke bulunur. Dönüşümlü 10 üye ülke her iki yılda bir Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda yapılan seçimlerle belirlenir. Konsey Başkanlığı ise ayda bir üye ülkeler arasında el değiştirir.

Birleşmiş Milletler'in üyeleri, örgütün hızlı ve etkili hareket etmesini sağlamak için, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başlıca sorumluluğu Güvenlik Konseyi'ne bırakırlar ve bu sorumluluk gereğince görevlerini yerine getirirken Güvenlik Konseyi'nin kendi adlarına hareket ettiğini kabul ederler.

Güvenlik Konseyi, bu görevleri yerine getirirken Birleşmiş Milletler'in Amaç ve İlkeleri'ne uygun hareket eder. Bu görevleri yerine getirebilmesi için Güvenlik Konseyi'ne verilmiş belirli yetkiler VI-VIII. ve XII. bölümlerde gösterilmiştir.

 Daimi üyeler 
upright=1.59|küçükresim|Daimi beşlinin 1946-2015 aralığında uyguladıkları veto sayısı
 Ülke Bölgesel Grup Mevcut temsilci devlet Eski temsilci devlet Asya-Pasifik (1971-) Çin Cumhuriyeti (1946-1971)Batı Avrupa ve Diğerleri (1958-) (1946-1958)Doğu Avrupa (1992-) (1946-1991)Batı Avrupa ve Diğerleri (1946-)—Batı Avrupa ve Diğerleri (1946-)—

 Geçici üyeler 
upright=0.82|küçükresim|Birleşmiş Milletler Bölgesel Grupları üyeliğine göre BMGK içinde gruplandırılmış oturma düzeni. 

 Yıl Afrika Grubu Asya-Pasifik Grubu Latin Amerika ve Karayipler Grubu Batı Avrupa ve Diğer Devletler Grubu Doğu Avrupa Grubu  * 1966         *          1967          1968 *        1969          1970     *   1971          1972   *     1973          1974     *   1975          1976   *     1977          1978     *   1979          1980   *     1981          1982     *   1983          1984   *     1985          1986     *   1987          1988 *       1989          1990     *   1991          1992   *     1993          1994     *   1995          1996 *       1997          1998     *   1999          2000   *     2001          2002     *   2003          2004 *       2005          2006     *   2007          2008   *     2009          2010    *    2011          2012 *       2013          2014     *   2015          2016 *       2017          2018     *     2019          2020   *      

 İşleyiş 
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararları, üye ülkeler tarafından verilen bir önergenin, 15 üye ülkeden dokuzu tarafından kabul edilmesi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyesi ülkelerden birinden ret oyu almamış olması şartıyla alınır.

 Dünya barışına katkısı ve karşıt görüşler 
Veto yetkisine sahip beş daimi ülke olan Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık aynı zamanda dünyanın en çok silah üreten ve pazarlayan ülkeleridir. Dünya silah ticaretinin baş aktörlerinden oluşan Güvenlik Konseyi Ülkeleri'nin dünya barışına kalıcı katkıda bulunacak kararlar verebileceğine bazı çevreler şüpheyle bakmaktadır.

Kore Savaşı (1950) ve Körfez Savaşı kararları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmıştır.

 Dipnot 

 Ayrıca bakınız 
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2 sayılı kararı
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 67 sayılı kararı
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2016 sayılı kararı
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2034 sayılı kararı
 Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları listesi (2101-2200)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Resmî site
 1946-2007 Arasında Kullanılmış Tüm Vetolar ve Açıklamaları - İngilizce

Kategori:Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi