Aquarius (takımyıldız)

Kova takımyıldızı (Latince: Aquarius), Oğlak ve Balıklar takımyıldızları arasında yer alan, Zodyak kuşağındaki bir ekvatoral takımyıldızdır. Adı Latince "su taşıyıcısı" veya "kova taşıyıcısı" anlamına gelir ve eski astronomik sembolü 20px (♒︎) suyu temsil eder. Kova, Zodyak (Güneş'in görünen yolu) üzerindeki en eski bilinen takımyıldızlardan biridir. 2. yüzyıl astronomu Batlamyus tarafından listelenen 48 takımyıldızdan biriydi ve günümüzde hala kullanılan 88 modern takımyıldız arasında yer almaktadır. Balina takımyıldızı Cetus, balık takımyıldızı Pisces ve ırmak takımyıldızı Eridanus gibi suyla ilişkilendirilen takımyıldızların bolluğu nedeniyle genellikle "Deniz" olarak adlandırılan bir bölgede bulunur.

Görünür büyüklüğü 2,9 olan Beta Aquarii, takımyıldızın en parlak yıldızdır.

 Tarihçe ve mitoloji 
Kova, Babil yıldız kataloglarında GU.LA "Büyük Olan" olarak tanımlanır ve doğrudan Tanrı Ea'nın kendisini temsil eder. Ea, genellikle dolup taşan bir vazo tutarken tasvir edilmiştir. Babil yıldız figürü, MÖ ikinci binyıldan kalma hakediş taşları ve silindir mühürler üzerinde görülmektedir. Erken Tunç Çağı'nda kış gündönümünü içeriyordu. Eski Babil astronomisinde Ea, Güneş'in yolunun en güneydeki çeyreğinin hükümdarıydı, bu yol "Ea'nın Yolu" olarak adlandırılırdı ve kış gündönümünün her iki tarafında 45 günlük bir süreye karşılık gelirdi. Kova, Babillilerin düzenli olarak yaşadığı yıkıcı sel felaketleriyle de ilişkilendirilirdi ve bu nedenle olumsuz bir anlam taşırdı. Eski Mısır astronomisinde ise Kova, Nil'in yıllık taşkınıyla ilişkilendirilirdi. Nehir kenarlarının, Aquarius'un kavanozunu nehre koymasıyla taşmaya başladığı ve bununla birlikte baharın başladığı söylenirdi.

Yunan geleneğinde ise takımyıldız basitçe, içinden Güney Balığı'na doğru bir derenin aktığı tek bir vazo olarak temsil edilir hale geldi. Hint zodyakındaki adı da benzer şekilde kumbha "su sürahisi"dir.

Yunan mitolojisinde Aquarius bazen, yaklaşan bir selden kurtulmak için karısı Pirra ile bir gemi inşa eden Prometheus'un oğlu Deukalion ile ilişkilendirilir. Parnassos Dağı'nda karaya vurmadan önce dokuz gün boyunca yelken açmışlardır. Aquarius bazen de Yunan mitolojisindeki güzel Ganimedes ile ilişkilendirilir. Ganimedes, Troya kralı Tros'un oğludur ve tanrılara kupa taşıyıcısı olarak hizmet etmek üzere Zeus tarafından Olimpos Dağı'na götürülmüştür. Komşu takımyıldız Kartal (Aquila), Zeus'un emriyle genç çocuğu kaçıran kartalı temsil eder. Efsanenin bazı versiyonları kartalın aslında Zeus'un dönüşmüş hali olduğunu belirtir. Başka bir gelenek, Ganimedes'in Eos tarafından kaçırıldığını belirtir. Su taşıyıcısıyla ilişkilendirilen bir diğer figür ise tanrılara şarap yerine su sunan Atina Kralı I. Kekrops'tur.

 Tasvirler 
küçükresim|sol|upright=1.25|1825 yılında Urania'nın Aynasının bir parçası olarak basılmış Aquarius tasviri (güneyinde artık kullanılmayan bir takımyıldız olan Globus Aerostaticus dahil)
Birinci yüzyılda Batlamyus'un Almagest'i, Kova'nın Batı'daki yaygın tasvirini oluşturmuştur. Kendisi de bir asterizm olan su kabı; Gama, Pi, Eta ve Zeta Aquarii'den oluşur. Şu anda yalnızca Güney Balığı'na tahsis edilen Fomalhaut ile sonlanan ve 20'den fazla yıldızdan oluşan bir dereye su döker. Su taşıyıcısının başı 5. kadirden 25 Aquarii ile temsil edilirken, sol omzu Beta Aquarii'dir; sağ omzu ve ön kolu ise sırasıyla Alfa ve Gama Aquarii ile temsil edilir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar

 The Deep Photographic Guide to the Constellations: Aquarius
 Tıklanabilir harita Aquarius
 Warburg Enstitüsü İkonografik Veritabanı (Kova takımyıldızı'nın ortaçağ ve erken modern görüntüleri)


Kategori:Batlamyus'un 48 takımyıldızı