Gence

Gence (, ), Azerbaycan'ın en kalabalık ikinci şehridir.Official Publication: Statistical Yearbook of Azerbaijan 2018, State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, Bakü Tarihinin büyük bölümünde önemli bir tarihî ve kültürel merkez olarak öne çıkan şehir, 1804 yılına kadar Gence Hanlığı'nın başkentiydi. 1813'te Gülistan Antlaşması'nın ardından Kaçar İranı tarafından Rus İmparatorluğu'na bırakılan Gence, sırasıyla Gürcistan Valiliği, Gürcistan-İmereti Valiliği, Tiflis Valiliği ve Elizavetpol Valiliği'nin idari yapıları içinde yer aldı. Rus İmparatorluğu ile Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti'nin dağılmasından sonra Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin, ardından Azerbaycan SSC'nin bir parçası olan şehir, 1991'den itibaren Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde bulunmaktadır.

 Hakkında 
1139 senesinde Gence'de baş vermiş deprem sonucu Kapaz Dağı yerle bir olmuş ve dört bir tarafı Küçük Kafkas Sıradağları ile çevrili olan büyük dağ gölü Göygöl Gölü oluşmuştur.

1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı sırasında 1578'de Osmanlı'nın eline geçen şehir, 3 Temmuz 1606'da Şah I. Abbas tarafından geri alınmıştır.

Gence 1747-1804 yıllarında Gence Hanlığının merkezi olmuş, 1804 yılında Rus İmparatorluğu tarafından alınmış, 1826-1828 yılları arasında Rusya'nın elinden alındıysa da 1828 yılında kesin olarak Rusya İmparatorluğu topraklarına ilhak edilmiştir.

1918 yılında ise, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin başkenti olmuştur. 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasından sonra bu ülkenin ikinci büyük şehridir.

Gence bölgesi Gence'nin batı yarısını ve Kuşkara, Sevinc ve Yeni Gence kasabaları içine alır.

Şehirdeki Gence Şehir Stadyumunda Kapaz futbol takımı mücadele etmektedir.

 Etimoloji 
Arap kaynaklar 'gence' adının kökeninin arapçaya Farsçadan geçen ve Farsçada 'hazine' anlamına gelen 'kenz' sözcüğünden türediğini ve şehrin Araplar tarafından kurulduğunu öne sürer.

Azerbaycanlı kaynaklar ise şehrin bölgeye yerleşen Türk boyları tarafından kurulduğunu ve Han'ın yaşadığı yer olması dolayısıyla 'gence' sözcüğünün Türkçedeki 'kan, kağan, han' sözcüklerinden 'Kanca, Kançe' olarak türetildiği ve Gence'ye evrildiği öne sürer. Ayrıca Rus işgali öncesinde yerli halkın Gence'nin güney bölgesindeki dağlık alanları 'Han Yurt' olarak adlandırdığı da kaydedilmiştir.

 Tarihi 
Gence, tarih boyu Güney Kafkasya'nın en önemli şehirlerinden olmuştur. Gence şehri tarihte Sasani İmparatorluğu, Şeddâdîler, Büyük Selçuklu Devleti, Gürcistan Krallığı, İldenizliler, Harezmşahlar Devleti, İlhanlılar, Timur İmparatorluğu, Kara Koyunlular, Ak Koyunlular, Safeviler, Osmanlı İmparatorluğu, Afşar Hanedanı, Zend Hanedanı, Kaçar Hanedanı, Rus İmparatorluğu, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği ve son olarak da Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bir parçası olmuştur. Ayrıca bir dönem Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ne başkentlik yapmıştır.

 Selçuklu fethi 
11. yüzyılın ortalarında Albanya, Selçuklular tarafından fethedildi. Tebriz'in ele geçirilmesinden sonra 1054 yılında Tuğrul Bey Gence'ye doğru hareket etti. Gence hükümdarı Şeddad hanedanından Emir Şavur, Tuğrul Bey'in hükümdarlığını kabul etti.

 Büyük Gence Depremi 
30 Eylül 1139'da meydana gelen deprem şehri neredeyse tamamen yıkmış ve şehrin biraz daha güneydeki yeni yerine taşınmasına neden olmuştur. Bu büyük deprem sonucunda; Göygöl, Maralgöl, Zaligöl, Ağgöl, Şamlıgöl, Ördekgöl, Ceyrangöl ve Garagöl gölleri oluşmuştur.

 Coğrafyası 
küçükresim|Azerbaycan'ın Gence şehri ve Javadkhan dağı

 Konumu 
Deniz seviyesinden  yükseklikte bulunan Gence, Azerbaycan'ın batısında, Kür-Araz ovasının Gence-Daşkasan kesiminde yer almakta olup Bakü'ye yaklaşık  uzaklıktadır. Şehir, Genceçay Nehri üzerinde, Küçük Kafkasya Dağları'nın kuzeydoğu eteklerinde konumlanmaktadır. Şehir, güney, batı ve kuzeybatıda Goygol, kuzeydoğuda ise Samukh idari bölgeleriyle sınır komşusudur.

 Nüfus 
182518331840185618971912191519201923192619391959197019791989200420112013202010 80011 100780010 90033 60059 60063 40040 70038 90057 40098 900116 100189 500231 900278 000320 000316 000322 900335 600

 Belediyeler 
 # Belediyelerin adıNüfus1Kepez belediyesi300.0002Nizami belediyesi200.4693Hacıkend belediyesi460

 Kardeş şehirler 

Gence'nin 9 tane kardeş şehri bulunmaktadır.

   Derbent, Rusya
   Kars, Türkiye
   Kutaisi, Gürcistan
   Moskova, Rusya
   Newark, ABD
   Olomouc, Çekya
   Ordu, Türkiye
   Tebriz, İran
 20px Bursa, Türkiye

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Gence Kalesi
 Nizami Gencevi

 Dış bağlantılar 

 Şair Nizamî’nin kenti Gence 

 Kaynakça