Porselen

küçükresim
küçükresim
Porselen, sadece doğal kaynaklı ham maddelerden üretilen bir maddedir. Beyazlığını kullanılan boyalardan değil, kullanılan ham maddelerden alır; 1400 °C civarında pişirilerek pekişir; ışık geçirgenliğine sahiptir ve sağlıklı bir üründür.Valenstein, S. (1998). A handbook of Chinese ceramics, pp. 22, 59-60, 72, Metropolitan Museum of Art, New York. .  Sofra takımı, vazo, biblo, heykel, karo, mutfak ve banyo ekipmanları bilinen porselen ürünleridir.

Porseleni Avrupa'ya tanıtanlar, başta Marco Polo olmak üzere, çeşitli deniz yollarını keşfeden Portekizli tüccarlar olmuştur. Porselen sözcüğü, etimolojik açıdan Orta Çağ İtalyancasındaki porcellana'dan gelir. Kabuğundan sedef elde edilen, parlak beyaz deniz kabuklusuna İtalyanlar, bu midyenin şeklini dişi domuz yavrusunun cinsel organına benzettikleri için Porcella demişlerdir {{Latincede “küçük dişi domuz; kadınlık organı” manasındadır}}. Porselen'e de aynı ismin verilmesinin nedeni, onun olsa olsa sedeften imal edilmiş olabileceğini sanmalarındandır. Kelime bize Fransızca porcelaine sözcüğünden geçmiştir.

Porselen; tümü killi topraktan yapılmış veya daha açık bir deyimle kil ihtiva eden ham maddelerden üretilmiş ürünlerin oluşturduğu büyük seramik grubunun bir elemanıdır. Seramik grubunun ilk ve en ilkel ürünleri balçık tuğla veya kerpiç tuğladır. Bu aşamada söz konusu olan basit, kaba seramiktir. Daha sonra ise üretim aşamaları sıralamasına göre sırasıyla toprak çanak çömlekler, majorka çinisi (elvan çini), fayans, taş eşya, taştan oyma kap, seramik gelmekte ve porselenle bu grup en üstün ve en mükemmel formuna ulaşmış olmaktadır. Çömlek, killi topraktan elde edilen hamurun birkaç yüz derece ısıda fırınlanarak eldesidir. Kronolojik olarak bir sonraki aşama Çin'de VII.yy'dan sonra geliştirilmeye başlanan porselendir. Geleneksel manada porselen, iki tür kilin, Çin kili (kaolin) ve Çin taşının 1300 °C üzerindeki ısıda fırınlanması ile yapılır. Çömleklerin aksine vitrifiye (camsı) ve şeffaftır. En bilinen porselen çeşitlerine örnek olarak dekoratif Çin işleri, diş kuronları ve elektrik izolatörleri verilebilir.Richard Ginori: Gucci firma l'accordo per l'acquisizione | Il Sito di Firenze

Bugün ev ve otel grubu olarak üretilen iki tip porselenden bahsedilebilir. Ev porselenleri, gün ışığına tutulduğunda ışığı geçiren porselenlerdir. Otel grubu ise, dünya standartlarına uygun olarak, daha kalın üretilmektedir. Bir lambaya tutulduklarında, ışığı geçirdikleri görülebilir. Günümüzde restoranlar, içine konulan yemeğin sıcaklığını muhafaza etmesi için tabağı önceden ısıtarak servise almaktadırlar. Eğer tabak kalın olursa, sıcaklığın daha uzun süre muhafaza edecek ve yemeğin lezzetine keyif katacaktır. 

Porselen, içerdiği hammaddelere oranlarına ve sıcaklık derecelerine göre de, sert ve yumuşak porselen olmak üzere ikiye ayrılır. Sert porselenin en önemli özelliği, bünyesinde yer alan yüksek kaolen oranı ve 1400 °C gibi yüksek bir sıcaklıkta oluşan feldispat sırrıdır. Bu da, sırda yüzey sertliği ve dayanıklılığı yaratmaktadır. Yumuşak porselenin kaolen oranı ise az olup, sır oluşum sıcaklığı da daha düşüktür. Bu nedenle, sert porselene oranla daha az mekanik sertliği ve darbe dayanıklılığına sahiptir.

Birleşik bir bütün gibi görünmesine rağmen, iç yapısında bileşik bir gövde oluşturması nedeniyle "porselen" deyiminin kesin bilimsel bir tanımını yapmak zordur. Porselenler fiziksel olarak floresans, tranlusent ve opelasans gösteren seramiklerdir. Diğer bir deyişle seramikler grubu içerisinde ultraviyole altında görülebilen ışık yayan; şeffaf; yansıyan ışık altında mavi renk veren, iletilen ışık altında ise turuncu-sarı renk veren malzemelere porselen adı verilmektedir..Baghdiantz McAbe, Ina (2008). Orientalism in Early Modern France. Oxford: Berg Publishing, p. 220. Finley, Robert (2010). The pilgrim art. Cultures of porcelain in world history. University of California Press, p. 18. Kerr, R. & Wood, N. (2004). Joseph Needham : Science and Civilisation in China, Volume 5 Chemistry and Chemical Technology : Part 12 Ceramic Technology. Cambridge University Press, p. 36-7. . .

 Ham maddeleri 
Porselenler kaolin, kuvars ve feldispat maddelerinden üretilir. 
Kaolin, porselen hamurunun kolay yoğurulmasını, şekil almasını ve rengini sağlayan ham maddedir. Kuvars ise, iskelet yapıcı ham madde olup, camsı faz oluşumunu sağlayan feldispat içinde önemli bir oranda çözünerek, porselen hamurunun sert, camsı, ısıya ve kimyasal etkilere dayanıklı olmasını sağlar.

 Porselenin diş hekimliğinde kullanımı 
Porselen, diş hekimliğinde kaplama, köprü ve protez yapımı gibi amaçlarla kullanılır. Porselenin ağız dokularına mükemmel biyolojik uyumu, ağızda çözünmemesi, renk değiştirmemesi, aşınmaması en önemli avantajlarıdır. Diş için kullanılan porselenin formülü %70-85 feldspat, %12-25 kuvars, %3-5 kaolinit, %15'e kadar cam ve yaklaşık %1 renklendiricidir.'A Clinical Guide To Applied Dental Materials' S. J. Bonsor and G. J. Pearson. Elsevier 2013

 Porselen ve seramik arasındaki farklar 
İki ürün grubunun da, gerek ham maddeleri ve gerekse üretim şekilleri tamamen farklıdır. Bu farklılıklar, ürün özelliklerine yansımaktadır. Seramik ürünlerin pişirim sıcaklıkları porselen ürünlerden daha düşük olduğu için, poroz (su geçirgen) ürünlerdir. Bunun sonucunda, seramik ürünlerde uzun süreli kullanımlarda, su emmesinden kaynaklanan sır çatlakları ortaya çıkar. Ayrıca, pişirim sıcaklığının düşük olmasından dolayı, seramik sırları, sert bir darbe aldığında daha kolay çatlayabilir.
Bir diğer fark ise, seramik ürünler ışığı geçirmezken, porselen ürünler ışık geçirgenliği özelliğine sahiptirler.

Kaynakça

 Ayrıca bakınız 
 Kanton porseleni
Imari porseleni
Porselen diş
Porselen safra kesesi
Plymouth porseleni
Meissen porseleni
Saint-Cloud porseleni
Yıldız Çini ve Porselen Fabrikası
Porselen Müzesi
Kore çömlek ve porseleni
Seramik
Çömlekçilik
Fayans
Cam
Kristal
Çini


Kategori:Seramik malzemeleri
Kategori:Çin'de kültür
Kategori:Çinli icatları
Kategori:Dielektrikler
Kategori:Çömlekçilik
Kategori:Bulaşıklar