Memduh Ün

Arif Memduh Ün (14 Mart 1920, İstanbul – 16 Ekim 2015, Muğla), Türk futbolcu, sinema yönetmeni, oyuncu, kurgucu, senarist, yapımcı, öğretim görevlisi ve onursal profesör.

1947-2005 yılları arasında yapımcı olarak 124, yönetmen olarak 72, oyuncu olarak ise 48 filme imza atmıştır.

 İlk yılları ve eğitimi 
1920'de İstanbul Kasımpaşa'da dünyaya geldi.Kemal Hamamcıoğlu, Memduh Ün Sineması’nda Edebiyat Uyarlamaları, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2010 Babası polis Mustafa Ün, annesi bir deniz yüzbaşısının kızı olan Makbule Ün'dür.

1937'de Vefa Lisesinden mezun oldu. 1938 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki eğitimini üçüncü sınıfta bıraktı.

Ortaokulda futbolla tanışan ve Langa Genç Takımı'nda futbol oynayan Ün, 1940-1942'de BJK Beşiktaş'ta yer aldı. 1941 yazında Ankara Demirspor'da oynadı. Takımı 1942-43 sezonunda Ankara ligi şampiyonu oldu. Askerliğini 1946'da Ankara'da tamamladıktan sonra İstanbulspor takımının antrenmanlarına katıldı, ardından İETT Futbol Takımı'na geçti. Futbol hayatı devam ederken bir yandan da Eskişehir Şeker Fabrikası'nda, TCDD'de ve Elektrik İdaresinde memurluk yaptı.

1947'de amatör oyuncularla çalışmak isteyen yapımcı Hürrem Erman'ın "Damga" filminde oynaması teklifi üzerine Turhan Ün takma adıyla bu filmde oyuncu olarak yer aldı. 1949'da Cahide Şen ile evlendi. Bu evlilikten bir oğlu, bir kızı dünyaya geldi.

 Sahne hayatı 
İETT'de memurluk yapmayı sürdüren Ün, 1949'da Karadeniz Postası filmi ile ikinci kez oyunculuk yapma fırsatı yakaladı. Ardından arkadaşı Arşavir Alyanak ile birlikte senaryosunu yazdıkları Hayat Acıları (1951) adlı filmi çekerek ilk yapımcılık deneyimini gerçekleştirdi. Arşavir ve Ün, ticari başarı sağlayan bu filmin bütün haklarını Ceylan Film'e satarak kendi yapım şirketleri olan Yakut Film'i (1951) kurdular. 1954'e kadar Yakut Film'in ve başka şirketlerin filmlerinde oyunculuk yapmaya devam eden Ün, 1954'te yönetmenliğe geçti. İlk filmi Düşman Aşıklar’ın uğradığı ticari başarısızlık ile hayal kırıklığı yaşadı. Ertesi yıl melodram kalıbına uygun temalar kullanarak yaptığı Yetim Yavrular ile başarıyı yakaladı ve 1959’a kadar koyu melodram filmleri yapmayı sürdürdü. Bu dönemdeki filmlerinin çoğunda Muhterem Nur başrol oyuncusu olarak rol aldı.

Ün, 1958'de Üç Arkadaş filmiyle melodram kalıbının dışına çıkarak sinema dilini değiştirdi. Film, Türkiye sinemasının en iyi filmlerinden biri olarak kabul edildi. Bu filmdeki başarısı sayesinde Film Dostları Derneği’ne davet edilen sanatçı, Türk sinemasının önemli yönetmenleri arasına katıldı. Bu dönemde Fatma Girik’le yaşamaya başladı ve çiftin birlikteliği hayat-boyu devam etti.

1960 yılında çektiği Ayşecik filmi ile Türkiye sinema tarihinin çocuk yıldızlar dönemini başlattı. Ayşecik’le kazandığı başarının ardından Arşavir Alyanak ile Yakut Film’de ortaklığı sona erdi ve Uğur Film'i kurdu. Gişe garantisi olan filmler üretmeye yönelen Memduh Ün, yıldız oyunculara uygun filmler üretti. Ayhan Işık ile polisiye ve komedi filmleri, Fatma Girik ile güçlü erkeksi kadın tipleri üzerinden filmlere çevirdi.

1960'ta Be-ya Film adına çektiği ve Edmond Morris'in Tahta Çanaklar adlı oyunundan uyarladığı Kırık Çanaklar, 2. Türk Film Festivali'nde "En İyi Yönetmen" ve "En İyi Film" ödüllerini aldı. Daha sonra yerli ve yabancı uyarlamalara yönelerek Orhan Kemal, Kerime Nadir, Graham Green, William Irish, Peride Celal gibi edebiyatçıların eserlerini sinemaya uyarladı. Kemal Tahir'in senaryosunu yazdığı Namusum İçin'i yönetti. Film, 3. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü aldı.

1970'li yıllarda yönetmenlikten çok yapımcı kimliği ile filmler üretti. Ağrı Dağı Efsanesi (1975) filmi ile 13. Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Yapımcı ödülü aldı. 1980’li yıllarda Kemal Sunal filmlerinin yapımcılığını üstlendi.

1990 yılında kendisi finanse ederek çektiği ilk film olan Bütün Kapılar Kapalıydı filmini çekerek daha önceki filmlerinde görülmeyen bir konu ve sinematografiye yöneldi. Bunu Gün Ortasında Karanlık ve pek çok ödül alan Zıkkımın Kökü filmleri izledi. Yönetmenliğini üstlendiği son film Sinema Bir Mucizedir (2005) oldu ancak rahatsızlığı nedeniyle filmi tamamlayamayıp Tunç Başaran’a devretti.

Mimar Sinan Üniversitesi Sinema-TV Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Sinema sanatçısı Memduh Ün 16 Ekim 2015 tarihinde tedavi gördüğü Bodrum'da 95 yaşında öldü.

 Filmografisi 
YılYapımDiyaloglarKurguOyuncuSenaristYapımcıYönetmenMüzikNot(lar)YılYapımDiyaloglarKurguOyuncuSenaristYapımcıYönetmenMüzikNot(lar)1948Damga1971Zehir Hafiye1949Karadeniz Postası1971Önce Sev Sonra Vur1951Hayat Acıları/Gülnaz1972Murat İle Nazlı1952Onu Ben Öldürdüm1972Para1953Uç Baba Torik1972Sezercik Aslan Parçası1953Aşk Izdırabtır1972Battal Gazi'nin İntikamı1954Yaban Kız1972Çöl Kartalı1955Öp Babanın Elini1972Leyla ile Mecnun1955Yetim Yavrular1972Namus1955Günahkar Baba1972Acı Yudum1955Düşman Aşıklar1972Evlat1956Piç / Kahpe Dünya1972Feryat1956Zeynep'ın İntikamı1973Gönülden Yaralılar1956Ana Hasreti1973Toprak Ana1957Yetim Ömer1973Kara Orkun1957Bir Serseri1973Battal Gazi Geliyor1957Zeynebin Aşkı/Güllü Fatma1973Yanaşma1958Çoban Kızı1973Ezo Gelin1958Sokak Çocuğu1973Hazreti Ömer'in Adaleti1958Üç Arkadaş1974Battal Gazi'nin Oğlu1958Ayşe'nin Çilesi1974Önce Vatan1958Murada Ereceğiz1974Talihsiz Yavrum1958Ana Hasreti/Dertli Ana1975Ağrı Dağı Efsanesi1960Mahallenin Sevgilisi1975Cellat1960Ateşten Damla1975Kadınım1960Ayşecik1975İnsan Avcısı1960Ölüm Peşimizde1975Çapkın Hırsız1960Kırık Çanaklar1975Kılıç Aslan1960Namus Uğruna1975Kokla Beni Melahat1960Ölüm Perdesi1976Bulunmaz Uşak1961Avare Mustafa1976Hasip ile Nasip1961Güneş Doğmasın1976Korkusuz Cengaver1961Boş Yuva1976İntikam Meleği / Kadın Hamlet1961Yasak Aşk1976Taksi Şoförü1961Seviştiğimiz Günler1976Darbe1962Belalı Torun1976Delicesine1962Akasyalar Açarken1977Bir Tanem1962Kısmetin En Güzeli1977Akrep Yuvası1962Üç Tekerlekli Bisiklet1977Ana Ocağı1962Rıfat Diye Biri1977Hakanlar Çarpışıyor1962Ayşecik Yavru Melek1977Altay'dan Gelen Yiğit1963Bire On Vardı1977Cemil Dönüyor1963Çapkın Kız1977Yıkılmayan Adam1963Yavaş Gel Güzelim1978Cevriyem1963Aşk Hırsızı1978Gelincik1964Halk Çocuğu1978Yaşam Kavgası1964Kanun Karşısında1978Derdim Dünyadan Büyük1964Öp Annemin Elini1979Bekçiler Kralı1964Ağaçlar Ayakta Ölür1979İstanbul 19791964Dağ Başını Duman Almış1979Umudumuz Şaban1964Kırk Küçük Anne1979Kanun Gücü1964Erkek Ali1979Köşe Kapmaca1964Kalbe Vuran Düşman1979Vah Başımıza Gelenler1964Keşanlı Ali Destanı1980Devlet Kuşu1964İstanbul'un Kızları1980Gol Kralı1965Yıldız Tepe1980Zübük1965Namusum İçin1981Kanlı Nigar1965Kırık Hayatlar1982Kaçak1965Namusum İçin1982Gülsüm Ana1965Canım Sana Feda1982Doktor Civanım1965Yasak Sokaklar1982Yürek Yarası1965Canın Cehenneme1982Yaşamak Seninle Güzel1965Veda Busesi1983Kılıbık1966Aslan Pençesi1983Çarıklı Milyoner1966Fakir Çocuklar1984Postacı1966Vahşi Sevda1984Ortadirek Şaban1966Altın Çocuk1984Ömrümün Tek Gecesi1966Erkek Ve Dişi1984Sokaktan Gelen Kadın1966Üç Korkusuz Arkadaş1984Dağınık Yatak1966Karakolda Ayna Var1985Gurbetçi Şaban1966Kanunsuz Yol1985Katma Değer Şaban1967Aslan Yürekli Kabadayı1985Kahreden Gençlik1967Yaprak Dökümü1985Paranın Esiri1967Zilli Nazife1986Garip1967Son Gece1986Oğlum Oğlum1967Son Gece1986Deli Deli Küpeli1967Kız Kolunda Damga Var1986Vazife Uğruna1967Serseri1987Gönül Dostları1968İlk ve Son1987Kiracı1968Vuruldum Bir Kıza1987Yakışıklı1968Köroğlu1987Yeniden Doğmak1969İnsanlar Yaşadıkça1988Bıçkın1969Büyük Yemin1988Bu Devrin Kadını1969Ölmüş Bir Kadının Mektupları1988Öğretmen1969Vatan ve Namık Kemal1988Bir yudum insan-Ayhan Işık1969Boş Beşik1989Zehir Hafiye1970Kara Peçe1989Polis Dosyası1970Dağların Kartalı1990Bütün Kapılar Kapalıydı1970Meçhul Kadın1990Gün Ortasında Karanlık1970Şoför Nebahat1992Zıkkımın Kökü1970Aşk Ve Tabanca1992Düş Gezginleri1970Beyaz Güller1995Yer Çekimli Aşklar1971Üç Arkadaş1995Ona Sevdiğimi Söyle1971Satın Alınan Koca2005Sinema Bir Mucizedir1971Battal Gazi Destanı2007Salih Tozan Belgeseli1971Kerem İle Aslı2008İzzet Günay Belgeseli1971Umutsuzlar

 Ödülleri 
1961: Türk Filmleri Yarışması - En İyi Yönetmen - Kırık Çanaklar1966: 3. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yönetmen - Namusum İçin1969: 6. Altın Portakal Film Festivali - En İyi 3. Film - İnsanlar Yaşadıkça1990: 3. Ankara Film Festivali - En İyi İkinci Film - Bütün Kapılar Kapalıydı1998: 35. Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü2007: Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema - Sinema Onur Ödülü

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye'deki film festivalleri
 Yeşilçam oyuncuları
 Yeşilçam Türk Sineması

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 





 TSA´de Memduh Ün 

Kategori:Bodrum'da defnedilenler
Kategori:1920 doğumlular
Kategori:2015'te ölenler
Kategori:Bodrum'da ölenler
Kategori:Türk film yönetmenleri
Kategori:Türk erkek sinema oyuncuları
Kategori:Türk film yapımcıları
Kategori:Vefa Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:Türk erkek futbolcular
Kategori:Resim aranan futbolcular
Kategori:Beşiktaş JK futbolcuları
Kategori:Altın Portakal En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
Kategori:Ankara Uluslararası Film Festivali Ödülü sahibi kurgucular
Kategori:Türk kurgucular
Kategori:20. yüzyıl Türk senaristleri
Kategori:Torba Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Yeşilçam oyuncuları