Zeki Rıza Sporel

Mehmed Zeki Sporel (28 Şubat 1898, İstanbul - 3 Kasım 1969, İstanbul), Türk millî futbolcu, asker, veteriner hekim, siyasetçi ve 1955-58 yılları arasındaki Fenerbahçe Spor Kulübü'nün 18. başkanı. Zeki Rıza Sporel, Türk milli futbol takımının ilk golünü atmış, Fenerbahçe'de oynadığı 18 yılda 352 maçta 470 gol atarak, maç başına 1.34'lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan oyunculardan birisi olarak Türk futbolunda tarihe geçmiştir. Soyadı kanunu sonrası kendisine bizatihi Atatürk tarafından Sporel soyismi verilmiştir.

 Futbolculuk kariyeri 
28 Şubat 1898 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası, Mızıka-yı Hümayun Kolağası Ali Rıza Bey'di. Eğitimine Selimiye Kışlası'nda bulunan Mülkiye Baytar Mekteb-i Alisi‘nde başladı ancak daha sonrasında ise Bursa Askeri İdadisi'ne nakil oldu ve askeri baytar olarak okulu bitirdi. 
1912-13 sezonunda; ağabeyi, Fenerbahçeli futbolcu Hasan Kâmil Bey'in de etkisinde kalarak Fenerbahçe‘nin genç takımına 14 yaşında katılmıştır. Burada 1916'ya kadar yetişip, A takıma 17 yaşında yükseldi. Birinci takımdaki ilk maçını 17 Kasım 1916'da, Üsküdar Anadolu‘ya karşı oynamış ve Fenerbahçe'nin 7-0 galip geldiği bu maçta henüz çocuk yaştaki Zeki Rıza Sporel, 4 gol atmıştır. Fenerbahçe birinci takımında 18 yıl boyunca forma giymiş, 352 maçta 470 gol atarak, maç başına 1.34'lük gol oranı sağlamış ve Türk futbolunda en fazla gol atan futbolcular arasında tarihe geçmiştir. Türkiye millî futbol takımı formasını 16 kez giydi. 10 kez kaptanlık yaptı. 26 Ekim 1923'te Romanya ile oynanan ve 2-2 berabere sonuçlanan Türkiye millî takımının ilk maçında 2 gol atarak millî takımın ilk golcüsü olarak tarihe geçti. Millî takıma toplam 15 gol kazandırdı. Millî takımın Finlandiya'yı 4-2 yendiği maçta Türkiye'nin 4 golünü de atarak bu konudaki rekoru uzun zaman elinde tuttu. Futbolu 1934'te bıraktı. Soyadı kanunu çıktıktan sonra, soyadı bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiştir. Tenis dalında Türkiye'yi temsil etti. Yöneticilik yaptı. Türkiye Su Sporları Federasyonu ve Fenerbahçe Spor Kulübü başkanlıklarında (1955-1958) bulundu.

Ayrıca Fenerbahçe ile Galatasaray arasındaki ezeli rekabette Galatasaray ağlarına tam 33 gol atarak kırılması çok güç bir rekora imza atmıştır. Kardeşleri ünlü futbolcular Hasan Kâmil Sporel ve Arif Sporel. 1921 yılında Galatasaray'ın yurt dışı turunda Galatasaray forması ile mücadele etmiş, Werder Bremen, FC Köln, FC Saarbrücken ve FC Lausanne Sport maçlarında goller atmıştır.Atabeyoğlu, Cem. 1453-1991 Türk Spor Tarihi Ansiklopedisi. page(80, 81).(1991) An Grafik Basın Sanayi ve Ticaret AŞ

1933'te Türkiye Futbol Şampiyonası'na İstanbul şampiyonu olarak katılan Fenerbahçe'nin finalde karşılaştığı İzmirspor'a karşı 2 gol atıp takımının tarihindeki ilk Türkiye şampiyonluğunda doğrudan katkıda bulunmuştur.

 Kariyer istatistikleri 
 Millî takım golleri 
 #  Tarih  Stadyum  Rakip  Skor  Sonuç  Turnuva 1.  26 Ekim 1923  Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye    2–2  Beraberlik  Hazırlık maçı 2.  26 Ekim 1923  Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye    2–2  Beraberlik  Hazırlık maçı 3.  17 Haziran 1924  Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya    2–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 4.  17 Haziran 1924  Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya    2–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 5.  17 Haziran 1924  Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya    2–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 6.  17 Haziran 1924  Töölön Pallokenttä, Helsinki, Finlandiya    2–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 7.  19 Haziran 1924  Reval Stadyumu (Kalevi aed), Tallinn, Estonya    1–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 8.  19 Haziran 1924  Reval Stadyumu (Kalevi aed), Tallinn, Estonya    1–4  Galibiyet  Hazırlık maçı 9.  22 Haziran 1924  LSB Stadions, Riga, Letonya    1–3  Galibiyet  Hazırlık maçı 10.  22 Haziran 1924  LSB Stadions, Riga, Letonya    1–3  Galibiyet  Hazırlık maçı 11.  22 Haziran 1924  LSB Stadions, Riga, Letonya    1–3  Galibiyet  Hazırlık maçı 12.  1 Mayıs 1925  Stadionul Romcomit, Bükreş, Romanya    1–2  Galibiyet  Hazırlık maçı 13.  2 Ekim 1925  Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye    1–2  Mağlubiyet  Hazırlık maçı 14.  14 Ekim 1927  Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye   3–1  Galibiyet  Hazırlık maçı 15.  14 Ekim 1927  Taksim Stadyumu, İstanbul, Türkiye    3–1  Galibiyet  Hazırlık maçı

 Futbol sonrası 
VIII. Dönem (Milletvekilliği reddedilmiştir: 6 Aralık 1946) ve X. Dönem İstanbul, IX. Dönem Rize Milletvekili seçilmiştir.

 Hakkındaki iddialar 
Sporel'in Millî Mücadele döneminde, muvazzaf baytar olduğu hâlde ve kendisine orduya katılması emri verilmesine karşın Millî Mücadele karşıtı Kuvâ-yi İnzibâtiye hareketine katılması sonucu Harp Divanı tarafından ordudan atıldığı iddia edilmiştir. Zeki Rıza ise yaptığı savunmada o dönem eşi hasta olduğu ve eşine bakacak bir kimse bulunmadığı ve savaşın sonucu beklediği için çağrıya yanıt vermediğini söylemiştir. Bunun üzerine verilen kararda Sporel'in milletvekilliği düşürülmüştür.

Zeki Rıza Sporel, 3 Kasım 1969 tarihinde kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.

 Başarıları 
 General Harington Kupası: 1923
 Türkiye Futbol Şampiyonası (1): 1933
 İstanbul Ligi (4): 1920–21, 1922–23, 1929–30, 1932–33
 Cuma Ligi (2): 1920–21, 1922–23

 Bireysel 
 Türkiye A millî futbol takımı tarihinde bir maçta en çok gol atan futbolcu REKOR (4 gol) 

 Galeri

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Kategori:1898 doğumlular
Kategori:1969'da ölenler
Kategori:Türk erkek futbolcular
Kategori:Fenerbahçe SK futbolcuları
Kategori:İstanbul ili doğumlu futbolcular
Kategori:Türk spor yöneticileri
Kategori:Fenerbahçe SK başkanları
Kategori:Türkiye millî futbol takımı futbolcuları
Kategori:1928 Yaz Olimpiyatları futbolcuları
Kategori:1924 Yaz Olimpiyatları futbolcuları
Kategori:1968'de ölenler
Kategori:TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu
Kategori:TBMM 8. dönem İstanbul milletvekilleri
Kategori:TBMM 9. dönem Rize milletvekilleri
Kategori:TBMM 10. dönem İstanbul milletvekilleri
Kategori:Türk Olimpiyat futbolcuları
Kategori:Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler
Kategori:20. yüzyıl Türk siyasetçileri
Kategori:Erkek forvet futbolcular
Kategori:Türk veteriner hekimler