Atatürk Devrimleri

küçükresim|upright=1|Atatürk Devrimleri'ni betimleyen bir resim. Sağdan sola doğru: Yunan işgaline karşı zafer; fesin terki; tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması; yeni Türk alfabesinin kabulü; Türk Kanunu Medenisi'nin kabulü.

Atatürk Devrimleri ya da Atatürk İnkılâpları (Atatürk Reformları, Kemalist Devrim, Türk Devrimi, Cumhuriyet Devrimi vb. adlarla da anılır), I. Dünya Savaşı'ndan sonra çokuluslu Osmanlı Devleti'nin Türk laik ulus devletine dönüşmesiyle sonuçlanan, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün kişiliği, önerileri, girişimleri ile gerçekleştirilmiş toplumsal, kültürel, yasal ve iktisadi bir dizi düzenlemenin genel adıdır.

Kimi kaynaklara göre devrimler, 1919'da ülkenin İtilaf Devletleri'ne teslim olmasından sonra Anadolu'daki direniş hareketinin Mustafa Kemal tarafından örgütlenmesiyle başlamıştır. Kimileri ise millî bir meclisin toplanıp vergi ve vatana ihanete ilişkin kanunlar yayımlaması, sonrasında ise anayasal nitelikte Teşkîlât-ı Esâsiye'yi yayımlamasını devrimlerin başlangıcı kabul eder.

I. Dünya Savaşı'nın ertesinde ülkenin işgaline karşı direnmekle sınırlı bir kitle hareketi dışında eski rejimin yıkımını tetikleyen herhangi bir başkaldırı ya da kitle hareketi mevcut değildi. 1923'e kadar eski rejimin içerisindeki bir grup, ikinci bir iktidar merkezi yaratıp toplumsal dokuyu yavaş yavaş değiştirerek iktidara yerleşmiştir ve bundan ötürü 1919-1923 arası dönem "pasif devrim" olarak adlandırılır. İktidarın ele geçirilip geleneksel aristokrasinin ortadan kaldırılmasıyla merkezi millî devlet güçlendirilmiş; daha sonra sanayi başlatılmıştır.

Atatürk Devrimleri'nin tarihsel bir süreç olarak, Osmanlı Devleti'nde 1839 yılında başlayıp 1876'da Birinci Meşrutiyet'in ilanı ile son bulan Tanzimat Dönemi'ndeki yenilik ve modernleşme hareketlerinin devamı olduğu görüşü yaygındır. Ancak Mustafa Kemal Atatürk, meşrutiyet aydınlarının hedefleriyle yetinmemiş; modernistlerin önerdiği Latin harflerine geçiş, Batı'dan yurttaşlık yasası alınması, medreselerin ve tekkelerin kapatılması önerilerinin ötesine geçerek cumhuriyetin ilanı, hilafetin kaldırılması, laiklik ve kadınlara siyasal haklar tanınması devrimlerini de hayata geçirmiştir.

Atatürk rehberliğinde gerçekleştirilen birtakım devrimler, Müslüman toplumlardaki muhafazakâr ve İslamcı çevrelerce eleştirildi ve din karşıtı uygulamalar olmakla suçlandı. Pakistan'ın ilk dışişleri bakanı Muhammed Zafirullah Han, 1951'de Pakistan başbakanının talimatı üzerine Türkiye'ye resmî  bir ziyarette bulundu. Kendisi anılarında Atatürk sonrası Türkiye'yi şöyle anlatmaktadır: "Atatürk devriminden sonra, İslam ülkelerinin genel kanısı, Türkiye'de dini değerlere saygısızlık ediliyor şeklindeydi. Ama benim gördüklerim bunun tam tersiydi ve söylentilerin sadece bir itham olduğunu gördüm."Sir Mohammad Zafrullah Han, Tahdis-i Ni’met, Tahir Composing Centre, Gaba Bilding, Railpark, Lahore, 1994. s. 594

 Amacı 
Atatürk 30 Ağustos 1925 tarihli Kastamonu konuşmasında devrimlerin amacını; "Türk milletinin son asırlarda geri kalmasına neden olan bütün kurumları kaldırarak yerine milletin karakterine, şartlara ve çağın gereklerine uygun ve ilerlemeyi sağlayacak yeni kurumlar kurmak ve Türkiye'yi çağdaş medeniyetler seviyesine çıkartmaktır."S. N. Eisenstadt, "The Kemalist Regime and Modernization: Some Comparative and Analytical Remarks," in J. Landau, ed., Atatürk and the Modernization of Turkey, Boulder, Colorado: Westview Press, 1984, 3–16. şeklinde ifade etmiştir.

Atatürk'ün yaptığı devrimlerle bugünkü çağdaş Türk toplum düzeni oluşmuş oldu. Çağdaş devlet düzeninde temel alınan esaslar çağın ilerleyen devletlerindeki ilerlemeyi sağlayan sistemleri bir devrimle uygulayarak çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkmaktır.

 Sosyal politika reformları ve ekonomik ilerleme 
Atatürk, Türk tarımında ve ekolojik kalkınmasında dönüşüm yaratmıştır. Atatürk rejimi dört milyon ağaç dikmiş, Türk tarım mekanizmasını modernize etmiş, sel kontrolleri uygulamış, ziraat bankaları gibi kırsal kurumlarla kırsal alanlarda okullar açmış ve Osmanlı döneminden kalma köylüler üzerindeki ağır vergileri kaldıran toprak reformunu hayata geçirmiştir. Kendisi "Türk Tarımının Babası" olarak tanımlanmıştır.

Atatürk ağır sanayi üretiminin %150 oranında artmasıyla Türk ekonomisini büyük ölçüde canlandırmış ve kişi başına düşen GSYİH 1930'ların sonunda 800 dolardan yaklaşık 2000 dolara yükselerek Japonya ile aynı seviyeye gelmiştir.

Atatürk rejimi ayrıca, Türk işletmelerindeki işçilere önemli ücret artışları sağlayan ve çalışma koşullarını iyileştiren 3008 Sayılı İş Kanunu'nu da kabul etti (1936).

 Tür ve tarihlere göre listesi 
küçükresim|upright=1|Atatürk'ün, tarımın modernize edilmesi sürecinde bir örnek olması için kurulan Ankara "Orman Çiftliği"ni ziyareti. (1929)
küçükresim|upright=1|16 Ocak 1929 tarihli Milliyet gazetesinde Millet Mektepleri.
 Devrim Türü Tarihi(Başlangıç) Saltanatın kaldırılması  siyasi  1922-11-01 Ankara'nın başkent olması  siyasi  1923-10-13 Cumhuriyetin ilanı  siyasi  1923-10-29 Hilâfetin kaldırılması  siyasi  1924-03-03 Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması  siyasi  1930-04-03 Laikliğin Anayasa'ya girmesi  siyasi  1937-02-05 Şapka ve Kıyafet Devrimi (Şapka Kanunu)  toplumsal  1925-11-25 Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması  toplumsal  1925-11-30 Uluslararası takvim ve saatin, yeni rakamların kabulü ve ölçülerde değişiklik  toplumsal  1925-12-26 Soyadı Kanunu  toplumsal  1934-06-21 Lâkap ve unvanların kaldırılması  toplumsal  1934-11-26 Mason localarının kapatılması ("Hükûmet, Masonik ilkelerin milliyetçi politika ile bağdaşmadığı gerekçesiyle Türkiye'deki tüm Mason localarını lağvetmeye karar vermiştir.")Atatürk Döneminde Masonluk ve Masonlarla İlişkilere Dair Bazı Arşiv Belgeleri, Kemal Özcan.   toplumsal  1935-10-14 Millet Mekteplerinin açılması  eğitim  1929-01-01 Öğretimin birleştirilmesi  eğitim  1924-03-03 Medreselerin kapatılması  eğitim  1924 Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun  eğitim  1926 Harf Devrimi'ne ilişkin kanunun kabulü  eğitim  1928-11-01 Güzel sanatlarda yenilikler  eğitim  1928 Türk Tarih Kurumunun kurulması  eğitim  1931-04-12 Dil Devrimi'nin başlaması ve Türk Dil Kurumunun kurulması  eğitim  1932-07-12 Üniversite Reformu  eğitim  1933 İzmir İktisat Kongresi  ekonomi  1923-02-17  Aşar vergisinin kaldırılması  ekonomi  1925-02-17 Çiftçinin özendirilmesi  ekonomi  1925 Örnek çiftliklerin kurulması  ekonomi  1925-05-05 Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması  ekonomi  1925 Kabotaj Kanunu  ekonomi  1926-07-01 Sanayi Teşvik Kanunu  ekonomi  1927-05-28 Toprak Reformu  ekonomi  1929 I. ve II. Kalkınma Planları  ekonomi  1933 Yüksek Ziraat Enstitüsünün kurulması  ekonomi  1933 Ticaret ve Sanayi Odalarının kurulması  ekonomi  1935 Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kapatılması  hukuk  1924-04-08 Yeni Anayasa'nın kabulü  hukuk  1924-04-20 Mecellenin kaldırılması  hukuk  1926 Türk Kanunu Medenisi  hukuk  1926-10-04 Türk Ceza Kanunu  hukuk  1926

 Devrimlere karşı hareketler 
küçükresim|sağ|upright=1.14|Mustafa Kemal Sivas'ta yeni alfabeyi öğretiyor.

Said Nursi, Risale-i Nur'un arş-ı âzamdan indirilerek kendine yazdırılan ve mehdiliği temsil eden Kur'an hakikatleri olduğu, kendinin ahir zamanda iman kurtarma misyonu ile yüklendiği ve kendinin sadece bir elçi olduğu inancıyla hareket etmekteydi. Bu kapsamda mücadele alanı olarak kendine imansızlığın en büyük kaynağı olarak gördüğü ve ahir zamanın büyük deccali olarak adlandırdığı bolşeviklik ve İslam deccali veya süfyani olarak nitelendirdiği Mustafa Kemal ve Cumhuriyet Devrimleri'ni seçti. Cumhuriyete taraf olmakla birlikte, şeriatı yürürlükten kaldıran laikliğe şiddetle karşıdır ve şapka giyilmesini de küfür işareti olarak görür. Said Nursi devrimlere karşı olmakla birlikte cumhuriyet yönetimine silahlı karşı durma eylemlerine taraf olmamıştır.

İskilipli Mehmet Âtıf; Şapka Devrimi'nden önce yazdığı devrim karşıtı kitaptan dolayı İstiklâl mahkemelerinde yargılanıp beraat etti. Ancak Tealî-i İslâm Cemiyeti adına Kuvâ-yi Milliyeciler aleyhine verilen vatana ihanet ve idam fetvası ve Şapka Kanunu yayınlandıktan sonra da yazdığı kitabın gizlice dağıtılmaya devam etmesi nedeniyle idam cezasına çarptırıldı ve infaz edildi. Bildiri isimsiz ve imzasız olarak Yunan uçakları tarafından Anadolu topraklarına atılarak dağıtılmıştır.TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt: 40, sayfa: 207

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

Pertev Boratav, Halk Geleneğinde Atatürk ve Atatürk Devrimleri
Hakan Özçelik, 1938-1960 Yılları Arasında Atatürk Devrimlerine Karşı Faaliyetler
Mehmet Temel, Atatürk Devrimlerinin Çin Aydınlarınca Algılanışı ve XX. Yüzyılın İlk Yarısındaki Türkiye-Çin İlişkilerine Yansıması 

Kategori:20. yüzyıl devrimleri
Kategori:VikiProje Tarih kaynak bekleyen maddeler
Devrim
Kategori:Kemalizm
Kategori:Türkiye Cumhuriyeti tarihi
Kategori:İnkılap hareketleri
Kategori:Türkiye'de reform
Kategori:Türkiye'de cumhuriyetçilik
Kategori:Türk milliyetçiliği
Kategori:Türkiye'de laiklik