Beylerbeyi

Beylerbeyi () ya da Mîr-i mîrân, Osmanlı Devleti döneminde bir eyaletin yönetiminden sorumlu olan kişiydi. Fars kültüründen alınan yöneticilik birimi için ve Vali gibi sözcükler de Osmanlı tarihinin çeşitli dönemlerinde beylerbeyi sözcüğüyle eş anlamda kullanılmıştır.

Osmanlı Devleti'nin ilk döneminde sadece 1 beylerbeyi vardı. Padişah Anadolu'dayken Rumeli bölgesini yöneten kişiye "Rumeli Beylerbeyi" denmişti. Rumeli Beylerbeyliği I. Murat döneminde kurulmuştur. Sonradan Yıldırım Bayezit döneminde ise "Anadolu Beylerbeyliği" kuruldu. Buna ileriki dönemlerde yapılan fetihlerle yeni eyaletler katıldı. Son dönemlerde 40'ı aşkın beylerbeyliği ve bunları yöneten beylerbeyleri bulunmaktaydı.

 Osmanlı Beylerbeylikleri 
EyâletBugünkü yeri Adana Eyaleti  Anadolu'nun Akdeniz kıyısı Anadolu Eyaleti  Anadolu'nun batı kesimi Ankara Eyaleti İç Anadolu Bölgesi  Aydın Eyaleti Ege Bölgesi  Bağdat Eyaleti  Irak'ın orta bölümü Basra Eyaleti  Irak'ın güneyi Bosna Eyaleti  Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan ve Karadağ'ın bölümleri Budin Eyaleti  Macaristan ve Sırbistan, Hırvatistan'ın bazı bölümleri Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti Bugünkü Yunanistan, Gelibolu, Adalar Cezayir Eyaleti Bugünkü Cezayir Çıldır Eyaleti  Bugünkü Gürcistan Diyâr-ı Bekr Eyaleti  Güneydoğu Anadolu ve kuzey Irak'ın bazı bölümleri Edirne Eyaleti  Edirne ve Trakya   Eğri Eyaleti  Macaristan'ın bazı bölümleri Erzurum Eyaleti  Erzurum ve çevresi Girit Eyaleti  Girit Adası  Habeş Eyaleti  Sudan, Suudi Arabistan, Eritre, Somali Halep Eyaleti  Suriye'nin Halep kenti çevresi Hersek Eyaleti  Bosna-Hersek Hüdavendigâr Eyaleti  Bursa ve çevresi İstanbul Eyaleti  İstanbul  Kanije Eyaleti  Macaristan ve Hırvatistan'ın bazı bölümleri Karaman Eyaleti  Konya ve Orta Anadolu civarı Karesi Eyaleti  Çanakkale-Balıkesir yöresi Kars Eyaleti  Kuzeydoğu Anadolu ve Gürcistan'ın bazı kesimleri Kastamonu Eyaleti  Kastamonu ve Orta Karadeniz kıyıları  Kefe Eyaleti Ukrayna ve Rusya'dan bazı bölümler Kıbrıs Eyaleti  Kıbrıs adası Lahsa Eyaleti  Suudi Arabistan'ın doğu kıyıları Manastır Eyaleti  Makedonya  Mısır Eyaleti  Mısır ve İsrail, Ürdün, Suudi Arabistan'ın bazı kesimleri Mora Eyaleti  Mora Yarımadası Musul Eyaleti  Kuzey Irak Niş Eyaleti  Niş Podolya Eyaleti  Ukrayna'nın güneybatı ve orta batısı, Podolya  Rakka Eyaleti Suriye ve Irak'ın kuzey bölümleri ile Güneydoğu Anadolu Rum Eyaleti Sivas ve çevresi Rumeli Eyaleti Rumeli ve Arnavutluk  Sayda Eyaleti Sayda  Selanik Eyaleti Selanik, Orta Makedonya ve Taşoz  Silistre Eyaleti Bulgaristan, Romanya, Moldova ve Ukrayna Şam Eyaleti Şam, Kudüs ve Akabe Körfezi  Şehrizor Eyaleti Irak'ın Kerkük bölgesi Temeşvar Eyaleti  Romanya, Sırbistan, Macaristan Trablusgarp Eyaleti  LibyaTrablusşam Eyaleti Trablusşam, Hama ve Humus arasında kalan bölgeler Trabzon Eyaleti  Lazistan yöresi Tunus Eyaleti  Tunus  Uyvar Eyaleti  Slovakya'nın güneyi ve Uyvar şehri Van Eyaleti  Van çevresi Varat Eyaleti  Romanya'nın günümüzdeki Bihor ili ve çevresi Vidin Eyaleti  Bulgaristan'ın kuzeybatı Tuna kıyıları Yanya Eyaleti  Yunanistan'ın günümüzdeki Epir bölgesi Yemen Eyaleti  Yemen çevresi Zigetvar Eyaleti Macaristan'ın güneyi Baranya bölgesi  Zülkadriye Eyaleti Elazığ ve çevresi

 Hidiv: Mısır valileri beylerbeyi ünvanının yanı sıra hidiv olarak da anılmışlardır.
 Dayı: 1671'den itibaren seçilerek göreve getirilen Cezayir Eyaleti ve Tunus Eyaleti yöneticilerinin ünvanıdır.

 Kaynakça 
 Halil Inalcık. Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300 - 1600), İstanbul 2005

Kategori:Türk ünvanları

Kategori:Askerî rütbeler
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nda siyaset

Kategori:Safevîler
Kategori:İran tarihi

*
Kategori:Osmanlı İmparatorluğu'nun idari birimleri