Cumhuriyet Senatosu (Türkiye)

Cumhuriyet Senatosu  (halk arasında bilinen adıyla Okumuşlar Meclisi), Türkiye'de 1961-1980 yılları arasında çift meclisli sistem yürürlükteyken TBMM'nin üst kanadını oluşturan yasama organı. Alt kanadı ise Millet Meclisi idi.

Tabii üyeler dışında Cumhuriyet Senatosuna aday olabilmek için 40 yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim yapmış olmak gerekiyordu. Hükûmet, Cumhuriyet Senatosuna karşı değil, Millet Meclisine karşı sorumluydu. Güven oylaması sadece Millet Meclisinde yapılıyordu. Cumhuriyet Senatosunun gensorusuyla hükûmeti düşürme yetkisi yoktu.

1980 yılından sonra tekrar tek meclisli sisteme geri dönüldü ve 19 yıllık bir çalışma süresinden sonra yürürlükten kaldırıldı.

Senato salonu, günümüzde iktidar partisinin grup toplantı salonu olarak kullanılmaktadır.

 Senato üye yapısı 
1961 Anayasası'na göre Cumhuriyet Senatosu üç çeşit üyeden oluşuyordu.
 Halk tarafından seçilen 150 üye.
 Cumhurbaşkanınca seçilen 15 üye. Bunlar kontenjan senatörü olarak bilinmektedir.
 "Tabii Senatörler kendi içinde iki gruba ayrılıyordu. Bunlardan birincisi Millî Birlik Komitesi başkan ve üyeleriydi. İkincisi ise eski cumhurbaşkanlarıydı.

Birinci grup üyelerin görev süresi altı yıldı. Ancak seçimler 2 yılda bir yapılıyordu ve her seçimde üyelerinin sadece üçte biri yenileniyordu. 1961 Anayasası'nın geçici 10. maddesine göre 1961 seçimlerinden iki yıl sonra yapılacak seçimlerle yenilenecek üyeler ile dört yıl sonra yapılacak seçimle yenilenecek olan üyeler ad çekilerek belirlenmiştir. Böylece A, B ve C grubu olmak üzere 3 grup oluşmuştur.

İkinci grup üyelerin görev süresi de altı yıldı.

Üçüncü grup üyeleri ise ömür boyu görev yapıyorlardı.

 Senato seçimleri 
 Seçim tarihi  Seçim türühttp://auhf.ankara.edu.tr/dergiler/auhfd-arsiv/AUHF-1981-38-01-04/AUHF-1981-38-01-04-Turk.pdf  Açık Parlamento Üyeliklerinin Ara Seçimler Yoluyla Ya da Yedeklerle Doldurulması Doç. Dr. Hikmet Sami Türk 15 Ekim 1961 Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu genel seçimi 7 Haziran 1964 Cumhuriyet Senatosu C Grubu yenileme seçimi. Cumhuriyet Senatosu ara seçimi 5 Haziran 1966 Cumhuriyet Senatosu B Grubu yenileme seçimi. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi ara seçimi 2 Haziran 1968 Cumhuriyet Senatosu A Grubu yenileme seçimi. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi ara seçimi 14 Ekim 1973 Millet Meclisi genel ve Cumhuriyet Senatosu C Grubu yenileme seçimi, Cumhuriyet Senatosu ara seçimi 12 Ekim 1975 Cumhuriyet Senatosu B Grubu yenileme seçimi. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi ara seçimi 5 Haziran 1977 Millet Meclisi genel ve Cumhuriyet Senatosu A Grubu yenileme seçimi 14 Ekim 1979 Cumhuriyet Senatosu C Grubu yenileme seçimi. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi ara seçimi

 Senato başkanları 
 №  Fotoğraf  Başkan  Göreve Başlama  Görevden Ayrılma  Parti 1  80x80px  Suat Hayri Ürgüplü  28 Ekim 1961  6 Kasım 1963   Adalet Partisi 2  80x80px  Enver Aka  6 Kasım 1963  2 Aralık 1965  3  80x80px  İbrahim Şevki Atasagun  2 Aralık 1965  19 Kasım 1970  4  80x80px Tekin Arıburun  19 Kasım 1970  14 Haziran 1977  5  80x80px  Sırrı Atalay  16 Haziran 1977  6 Kasım 1979   Cumhuriyet Halk Partisi 6  80x80px  İhsan Sabri Çağlayangil  6 Kasım 1979  12 Eylül 1980   Adalet Partisi

 Cumhuriyet Senatosu Başkanvekilleri listesi 
 Dönem  Başkanvekili  Görev başlangıcı  Görev bitişiParti 1. Dönem İbrahim Şevki Atasağun  28 Ekim 1961  25 Ekim 1962  Adalet Partisi Sırrı Atalay  28 Ekim 1961  25 Ekim 1962  Cumhuriyet Halk Partisi İhsan Hamit Tiğrel  28 Ekim 1961  25 Ekim 1962  Yeni Türkiye Partisi 2. Dönem Turhan Kapanlı  2 Kasım 1962  25 Ekim 1963  Adalet Partisi Sırrı Atalay  2 Kasım 1962  25 Ekim 1963  Cumhuriyet Halk Partisi İhsan Hamit Tiğrel  2 Kasım 1962  25 Ekim 1963  Yeni Türkiye Partisi 3. Dönem Mustafa Hazım Dağlı  6 Kasım 1963  10 Eylül 1964  Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Sırrı Atalay  6 Kasım 1963  10 Eylül 1964  Cumhuriyet Halk Partisi İhsan Hamit Tiğrel  6 Kasım 1963  10 Eylül 1964  Yeni Türkiye Partisi 4. Dönem Fikret Turhangil  2 Kasım 1964  27 Ekim 1965  Adalet Partisi Muhittin Kılıç  2 Kasım 1964  27 Ekim 1965  Cumhuriyet Halk Partisi İhsan Hamit Tiğrel  2 Kasım 1964  27 Ekim 1965  Yeni Türkiye Partisi 5. Dönem Fikret Turhangil  2 Aralık 1965  4 Ağustos 1966  Adalet Partisi Sırrı Atalay  7 Aralık 1965  4 Ağustos 1966  Cumhuriyet Halk Partisi Kadri Kaplan  7 Aralık 1965  4 Ağustos 1966  Tabii Üye 6. Dönem Fikret Turhangil  1 Kasım 1966  28 Temmuz 1967  Adalet Partisi Sırrı Atalay  1 Kasım 1966  28 Temmuz 1967  Cumhuriyet Halk Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1966  28 Temmuz 1967  Tabii Üye 7. Dönem Fikret Turhangil  1 Kasım 1967  10 Haziran 1968  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  10 Haziran 1968  23 Ekim 1968  Adalet Partisi Sırrı Atalay  1 Kasım 1967  23 Ekim 1968  Cumhuriyet Halk Partisi Macit Zeren  1 Kasım 1967  23 Ekim 1968  Adalet Partisi 8. Dönem Lütfi Tokoğlu  1 Kasım 1968	 27 Ekim 1969  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1968  27 Ekim 1969  Adalet Partisi Sırrı Atalay  1 Kasım 1968  27 Ekim 1969  Cumhuriyet Halk Partisi 9. Dönem Lütfi Tokoğlu  1 Kasım 1969	 3 Ağustos 1970  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1969  3 Ağustos 1970  Adalet Partisi Sırrı Atalay  1 Kasım 1969  3 Ağustos 1970  Cumhuriyet Halk Partisi 10. Dönem Macit Zeren  19 Kasım 1970  26 Ekim 1971  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  19 Kasım 1970  26 Ekim 1971  Adalet Partisi Hayri Mumcuoğlu  19 Kasım 1970  26 Ekim 1971  Cumhuriyet Halk Partisi 11. Dönem İskender Cenap Ege  1 Kasım 1971  26 Ekim 1972  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1971  26 Ekim 1972  Adalet Partisi Hayri Mumcuoğlu  1 Kasım 1971  26 Ekim 1972  Cumhuriyet Halk Partisi 12. Dönem Macit Zeren  1 Kasım 1972  24 Ekim 1973  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1972  24 Ekim 1973  Adalet Partisi Sırrı Atalay  1 Kasım 1972  8 Mayıs 1973  Cumhuriyet Halk Partisi Necip Mirkelâmoğlu  8 Mayıs 1973  24 Ekim 1973  Cumhuriyet Halk Partisi 13. Dönem İskender Cenap Ege  20 Kasım 1973  21 Şubat 1974  Adalet Partisi Necip Mirkelâmoğlu  21 Şubat 1974  20 Temmuz 1974  Cumhuriyet Halk Partisi Mehmet Ünaldı  20 Kasım 1973  20 Temmuz 1974  Adalet Partisi Zihni Betil  19 Şubat 1974  20 Temmuz 1974  Cumhuriyet Halk Partisi 14. Dönem Necip Mirkelâmoğlu  1 Kasım 1974  17 Temmuz 1975  Cumhuriyet Halk Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1974  17 Temmuz 1975  Adalet Partisi Zihni Betil  1 Kasım 1974	  17 Temmuz 1975  Cumhuriyet Halk Partisi 15. Dönem Kazım Kangal  25 Aralık 1975  14 Ekim 1976  Cumhuriyet Halk Partisi Macit Zeren  25 Aralık 1975  14 Ekim 1976  Adalet Partisi Rahmi Erdem  25 Aralık 1975  14 Ekim 1976  Cumhuriyet Halk Partisi 16. Dönem Ergün Ertem  1 Kasım 1976  12 Temmuz 1977  Cumhuriyet Halk Partisi Osman Salihoğlu  12 Temmuz 1977  27 Ekim 1977  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1976  27 Ekim 1977  Adalet Partisi Rahmi Erdem  1 Kasım 1976  27 Ekim 1977  Cumhuriyet Halk Partisi 17. Dönem Osman Salihoğlu  8 Kasım 1977  30 Ekim 1978  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  8 Kasım 1977  30 Ekim 1978  Adalet Partisi Rahmi Erdem  1 Kasım 1977  9 Mayıs 1978  Cumhuriyet Halk Partisi Fevzi Hakkı Esatoğlu  9 Mayıs 1978  30 Ekim 1978  Cumhuriyet Halk Partisi 18. Dönem Osman Salihoğlu  1 Kasım 1978  23 Ekim 1979  Adalet Partisi Mehmet Ünaldı  1 Kasım 1978  23 Ekim 1979  Adalet Partisi Cengizhan Yorulmaz  2 Kasım 1978  23 Ekim 1979  Cumhuriyet Halk Partisi 19. Dönem Rahmi Erdem  6 Kasım 1979  12 Eylül 1980  Cumhuriyet Halk Partisi Mehmet Ünaldı  6 Kasım 1979  12 Eylül 1980  Adalet Partisi Cengizhan Yorulmaz  6 Kasım 1979  12 Eylül 1980  Cumhuriyet Halk Partisi

 Ayrıca bakınız 
 Demokrat Parti
 27 Mayıs Darbesi
 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1961)
 Senato
 Cumhuriyet Senatörleri listesi

 Kaynakça 

Kategori:Cumhuriyet Senatosu (Türkiye)
Kategori:1961'de Türkiye'de kurulan oluşumlar
Kategori:1980'de Türkiye'de feshedilmiş oluşumlar