Eğil

Eğil (Hititçe: 𒅔𒃲𒀀𒉿 İngalava), Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Diyarbakır il merkezine 52 kilometre (yaklaşık 40 dakika) uzaklıktadır. Dicle Nehrine paralel bir tepe üzerinde inşa edilmiş olan ilçe 4 mahalleden meydana gelmektedir. Bunlar Gündoğuran Mahallesi, Yenişehir Mahallesi, Dere Mahallesi ve Kale Mahallesi'dir. İlçenin diğer birkaç mahallesi yapılan Dicle Barajı ile sular altında kalmıştır. İlçede 20 mezra, 26 köy vardır. İlçeye bağlı toprakların oluşturduğu yüzölçümü 450 kilometrekaredir. İlçenin kuzey komşusu Dicle ilçesi, batı komşusu Ergani ilçesi, doğu komşusu Hani ilçesi, güney komşusu Diyarbakır il merkezidir. 2024 yılı Türkiye Nüfusu İl İlçe bazlı nüfus kayıtlarına göre ilçede 22.346 kişi yaşamaktadır.

İlçenin yüzölçümü 449 km²’dir. Eğil ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 851 metredir.

Eğil, Diyarbakır'a 50 km uzaklıkta, Sophene Ermeni Krallığı döneminden kalma birçok antik kale ve mağaraya sahip antik bir şehirdir. Sophene Krallığı'nın başkenti Karkathiokerta ve antik Ermeni dini merkezi Angeghtun (Angełtun) ile özdeşleşmiştir.

Eğil ilçesinde yapılan çalışmalar ve çevre düzenlemelerinden sonra 2025 yılında Eğil 1 milyon turiste ev sahipliği yaptı.

 Tarihçe 

Dicle'nin batı kıyısına bakan stratejik konumuyla şehir, Asur ve Helenistik dönemlere kadar uzanan kalıntılarla bölgedeki en eski şehirdir. Çoğu bilim insanı Eğil'i antik Karkathiokerta şehriyle özdeşleştirir.

Eğil, Tunç Çağı'nda  Hititler tarafından İngalava olarak biliniyordu. Ermenicede Angł olarak bilinen kent, Greko-Romen kaynaklarında İngilene adıyla anılan Angeghtun'un merkezi olmuştur. Eğil daha sonra büyük bir eyalet olan Sophene'nin bir parçası oldu. Ermeni kaynakları, Angł'ın "Ermenistan'ın eski krallarının mezarlarına" ev sahipliği yaptığını belirtir ve ayrıca Sophene krallarını Ermeni krallar hanedanının bir kolu olarak kabul eder. Bu krallara ait kaya mezarları günümüzde hala ilçede bulunmaktadır.

İlçe ayrıca, Asurlulardan kalma kale ve birçok antik mağara, kral kızı resimlerine ev sahipliği yapar. Oldukça köklü kültürel zenginliklere sahip Eğil, 1860-1866 yılları arasında Palu'ya bağlıydı. 1866 yılında Mamuret-ül Aziz Vilayeti'ne bağlandı. 1936 yılında Diyarbakır'a bağlı bir ilçe statüsüne sahip olmuştur.

"Peygamberler şehri" olarak bilinmektedir. Asurlular, Roma İmparatorluğu, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Abbasiler, Osmanlı İmparatorluğu ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilçe idare bölgesidir.

Eğil ilçesinin tarihsel süreç içinde almış olduğu isimler şöyledir,
 Aşipalis (Asurca),
 Արկաթիակերտ, Arkatiakert  (Ermenice),
 Encil, Enigelene, Angl (Süryanice),
 Καρκαθιόκερτα, Karkathiokerta (Rumca)
 Gêl (Zazaca)
 Eğil (Türkçe)

 Nüfus 
Nüfusun büyük çoğunluğunu Zazalar oluşturmaktadır.

Galeri

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Eğil kaymakamlığı