Afrika Birliği

Afrika Birliği (İngilizce: African Union), Afrika kıtasında yer alan Afrika ülkelerinin tek çatı altında toplandığı ve Afrika Birliği Örgütü'nün ardılı olarak 2002 yılında oluşturulan uluslararası kuruluştur. Afrika Birliği'nin en önemli kararları, üye devletlerin devlet ve hükûmet başkanlarının altı ayda bir yaptığı toplantı olan Afrika Birliği Meclisi tarafından alınır.

Afrika Birliği, Habeşistan İmparatoru Haile Selassie'nin gayretleri ile 22-25 Mayıs 1963'te Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da bir araya gelen otuz iki bağımsız Afrika ülkesinin imzaladığı antlaşma ile Afrika Birliği Örgütü adıyla kuruldu. 9 Temmuz 2002 tarihinden itibaren Afrika Birliği adını alan örgütün temel amacı Afrika ülkeleri arasında dayanışma ve iş birliğini artırmaktır. Merkezi hâlen Addis Ababa'da bulunan bu birliğe Afrika'da bulunan tüm ülkeler üyedir.

Afrika Birliği'ndeki en büyük şehir Nijerya'nın Lagos şehridir; en büyük kentsel yığılma ise Mısır'ın Kahire kentindedir. Afrika Birliği 1,3 milyardan fazla insana ve yaklaşık 30 milyon km²'lik (12 milyon mil kare) bir alana sahiptir ve Sahra ve Nil gibi dünya simge yapılarını içermektedir.. Başlıca çalışma dilleri Arapça, İngilizce, Fransızca, Portekizce, İspanyolca ve Swahili'dir. Afrika Birliği içerisinde Barış ve Güvenlik Konseyi ve Pan-Afrika Parlamentosu gibi resmi organlar bulunmaktadır. Afrika Birliği'nin temel amacı kıta genelinde birlik ve dayanışmayı teşvik etmek, sömürgecilikten kalan yapıları aşmak ve kalkınma temelli iş birliklerini güçlendirmektir.

 Üye devletler 
küçükresim|sol|upright=1.59|Renkler ülkelerin öncel oluşum ABÖ'ye ya da ardılı Afrika Birliği'ne üyelik yılını göstermektedir

 Angola
 Benin
 Botsvana
 Burkina Faso
 Burundi
 Cezayir
 Cibuti
 Çad
 Ekvator Ginesi
 Eritre
 Esvatini
 Etiyopya
 Fas
 Fildişi Sahili
 Gabon
 Gambiya
 Gana
 Gine
 Gine Bissau

 Güney Afrika Cumhuriyeti
 Güney Sudan
 Kamerun
 Kenya
 Komorlar
 Kongo Cumhuriyeti
 Kongo Demokratik Cumhuriyeti
 Lesotho
 Liberya
 Libya
 Madagaskar
 Malavi
 Mali
 Mısır
 Moritanya
 Mauritius
 Mozambik
 Namibya
 Nijer

 Nijerya
 Orta Afrika Cumhuriyeti
 Ruanda
 Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti (tartışmalı)
 São Tomé ve Príncipe
 Senegal
 Seyşeller
 Sierra Leone
 Somali
 Sudan
 Tanzanya
 Togo
 Tunus
 Uganda
 Yeşil Burun Adaları
 Zambiya
 Zimbabve

 Ayrılıp tekrar dahil olan üye 
  Fas: 1984 yılında Batı Sahra'nın ilhakını Afrika Birliği'nin kabul etmemesi yüzünden bu birlikten ayrıldı. Fas, Temmuz 2016'da yaptığı açıklamada yeniden Afrika Birliği içerisinde yer almayı hedeflediğini açıklamıştır. Ülke Aralık 2016'da yaptığı yeni üyelik başvurusu ile birlik içerisinde yeniden yer almak istediğini ifade etmiştir. 30 Ocak 2017 tarihinde gerçekleştirilen 28. Afrika Birliği toplantısında Fas yeniden üyeliğe dahil edilmiştir.

 Üyelik talebi 
  Somaliland: 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmesine rağmen uluslararası alanda Somali'nin bir parçası olarak görülen Somaliland, 2005 yılında Afrika Birliği'ne üye olmak için başvuru yapmıştır. Bu başvuru işleme alınmamıştır.
  Haiti: 2 Şubat 2012 tarihinde Afrika Birliği'nde gözlemci üye statüsünü elde eden Haiti, bu tarihten sonra Afrika Birliği'ne Afrika kıtası ülkesi olmamasına rağmen resmen ortak üye olabilmek için resmi başvuru yapmıştır.

 Gözlemci üyeler 
  Kazakistan: Ülke 2013 yılından bu yana gözlemci üye devlet konumundadır.
  Letonya: Ülke 2012 yılından bu yana gözlemci üye devlet konumundadır.
  Litvanya: Ülke 2013 yılından bu yana gözlemci üye devlet konumundadır.
  Filistin: 2013 yılından bu yana gözlemci üye devlet konumundadır.
  Sırbistan: Gözlemci üye statüsüne sahip olan ülkede, ülke Dışişleri bakanları 2011, 2012 ve 2014 yıllarında gerçekleştirilen Afrika Birliği zirvelerine katılmışlardır.
  Türkiye: 2005 yılında gözlemci üye, 2008 yılında stratejik ortak olmuştur.
  Ukrayna: Ülke 2016 yılından bu yana gözlemci üye devlet konumundadır.
  Haiti: 2 Şubat 2012 tarihinde Afrika Birliği'nde gözlemci üye statüsünü elde etti.

 Afrika Birliği başkanları 

küçükresim|sağ|upright=1.14|Afrika Birliği bölgeleri
+Afrika Birliği başkanları İsim Göreve başlama Görev bitişi ÜlkeThabo Mbeki9 Temmuz 200210 Temmuz 2003Joaquim Chissano10 Temmuz 20036 Temmuz 2004Olusegun Obasanjo6 Temmuz 200424 Ocak 2006Denis Sassou Nguesso24 Ocak 200624 Ocak 2007John Kufuor30 Ocak 200731 Ocak 2008Jakaya Kikwete31 Ocak 20082 Ocak 2009Muammer Kaddafi2 Şubat 200931 Ocak 2010Bingu wa MutharikaGaddafi fails in bid to remain African Union chair, Reuters, 31 January 2010 Malawi president takes over as AU president , AFP, 31 January 201031 Ocak 201031 Ocak 2011Teodoro Obiang Nguema MbasogoAccording to the AU , his official style is Son Excellence Obiang Nguema Mbasogo, Président de la République, Chef de l'État et Président Fondateur du Parti Démocratique de Guinée Equatoriale . Retrieved 4 October 2011.31 Ocak 201129 Ocak 2012Yayi Boni29 Ocak 201227 Ocak 2013Hailemariam Desalegn27 Ocak 201330 Ocak 2014Mohamed Ould Abdel Aziz30 Ocak 201430 Ocak 2015Robert Mugabe30 Ocak 201530 Ocak 2016Idriss Déby30 Ocak 201630 Ocak 2017Alpha Condé30 Ocak 201728 Ocak 2018Paul Kagame28 Ocak 201810 Şubat 2019Abdülfettah es-Sisi10 Şubat 201910 Şubat 2020Cyril Ramaphosa10 Şubat 20206 Şubat 2021Félix Tshisekedi6 Şubat 20215 Şubat 2022Macky Sall5 Şubat 202218 Şubat 2023Azali Assoumani18 Şubat 202317 Şubat 2024Muhammed Veled Gazvani17 Şubat 2024Görevde

 Komisyon başkanları 

 Görev dönemi  Komisyon başkanı  Üye ülke 2002-2003  Amara Essy (Geçici)   Fildişi Sahili 2003-2008  Alpha Oumar Konaré   Mali 2008-2012  Jean Ping   Gabon 2012-2017  Nkosazana Dlamini-Zuma   Güney Afrika Cumhuriyeti 2017-günümüze  Moussa Faki   Çad

 Ayrıca bakınız 
 Afrika Birliği Örgütü
 Afrika Birliği Örgütü Başkanı
 Afrika Birliği Başkanı
 2018 Bulo Marer Afrika Birliği üssüne yapılan saldırı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 AU resmi sitesi Arapça , İngilizce  ve Fransızca 
 Kuruluş bildirisi: Constitutive Act of the African Union (İngilizce)


#
Kategori:Addis Ababa
Kategori:Afrika'da siyaset
Kategori:Kıta birlikleri
Kategori:Afrika uluslararası kuruluşları
Kategori:2001'de Afrika'da kurulan oluşumlar
Kategori:1963'te kurulan kuruluşlar
Kategori:2001'de kurulan kuruluşlar