Pasinler

Pasinler, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin idari merkezidir.

Tarihçe

Pasinler'in eski adı Basiani'dir. Nitekim Gürcü coğrafyacı Vahuşti (1696-1757) Aras Nehri'nin yukarı kesimindeki kentin ve bölgenin eski adının Basiani olduğunu, Osmanlı döneminde buraya Hasan Kala (ასანყალა: Asankala) dendiğini yazar. Eskiden bugünkü Horasan ile Köprüköy ilçelerini de kapsayan Pasinler kazası, 1835 Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hasan Kala (خسن قلعە) olarak geçer.Ümit Kılıç, "XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Pasinler ve Köylerinin Demografik ve İskan Yapısı", A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sayı: 42, 2010, s. 241-257Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 227.

Bugünkü Pasinler, Köprüköy ve Horasan bölgesi, Biani olarak adlandırıldığı sırada Urartuların kontrolü altında bulunuyordu. Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir."ბასიანი: კულტურის ძეგლების კატალოგი" / Basiani: A Catalogue of the Monuments of Material Culture (Basiani: Maddi Kültür Anıtları Kataloğu), Tiflis, 2024, s. 10. ISBN 978-9941-9888-4-4 Pasinler kasabasında bulunan ve Hasan Kale olarak da bilinen Pasinler Kalesi, Demirdöven köyünde megalit yapı kalıntısı eski zamanlardan kalmıştır."ბასიანის ძეგლების 2022 წლის საკვლევი ექსპედიციის ანგარიში (Basiani Eserleri - 2022 Yılı Araştırma Gezisi Sonuçları), Tiflis, 2023, s. 9, 20.

Bugün Pasinler ile Köprüköy ve Horasan ilçelerini kapsayan bölge, 1835 Osmanlı nüfus sayımında Hasan Kala adıyla Erzurum Eyaleti'nin kazalarından biriydi. Hasan Kala (Pasinler) şehir merkezi 8 mahalle ve kaza 127 köyden oluşuyordu. Askere alma ve vergi toplama amacıyla yapılmış olan bu nüfus sayımında sadece erkekler kaydedilmiştir. Hasan Kala kazsındaki köylerde yaşayan toplam erkek nüfusu, %72'sini Müslüman (6.561 kişi) ve %28'ini ise Hristiyan (2.578 kişi) olmak üzere, 9.139 kişiden oluşuyordu.

Hasan Kala kazası, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pasinler kazası olarak da anılmıştır. Bu tarihte kaza, merkez, Aras, Pasin-i Süfla (Aşağı Pasin) ve Kara Yazı nahiyelerinden oluşuyordu.Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 227-230.  1940 genel nüfus sayımında ise, Pasinler kazası merkez, Aras, Aşağı Pasin ve Çobandede nahiyelerini kapsıyordu. Kara Yazı kazaya dönüştürülmüş ve Çobandede nahiyesi kurulmuştu. Pasinler kazası 141 köyü kapsıyordu ve bu köylerin toplam nüfusu 45.331 kişiden oluşuyordu. Pasinler kasabasında ise 6.314 kişi yaşıyordu.

Pasinler ilçesine bağlı Aşağı Pasin ve Aras bucakları birleştirerek  27 Kasım 1953 tarihinde 6191 sayılı kanunla Horasan ilçesi kuruldu. Bunun sonucunda Pasinler ilçesinin yüzölçümü küçüldü ve ilçeye bağlı köy sayısı, 1955 genel nüfus sayımına göre 78'e indi. 1965 genel nüfus sayımında Pasinler ilçesi merkez ve Çobandede bucaklarından oluşuyor ve 80 köyü kapsıyordu. İlçede 41.917 kişiden oluşan nüfus çinde 13.129 kişi okuma yazma biliyordu. Çobandede bucağı, 16 Mayıs 1990 tarihinde Köprüköy ilçesine dönüştürüldü ve Pasinler, 58 köyü kapsayan bir ilçe haline geldi.

Coğrafya

Erzurum il merkezine 37 km uzaklıktadır. Pasinler ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.663 metredir. İlçenin yüzölçümü 1.134 km²’dir. Tarihi İpek Yolu'nun üzerindedir. Kalesi, şifalı kaplıcaları, maden suları ve patatesi ile ünlüdür. İlçe merkezine 4 km uzaklıkta bulunan Serçeboğazı mahallesinin hemen girişinde diüretik maden suyu bulunmaktadır.

 Nüfus 

 Ayrıca bakınız 
 Basiani

 Notlar 

 Kaynakça 

Dış bağlantılar
 Pasinler ilçesinin coğrafi etüdü


Kategori:Basiani