Viranşehir

Viranşehir (Süryanice: ܬܠܐ ܕܡܘܙܠܬ, Kürtçe: Weranşar, Arapça: ويران شهر), Şanlıurfa ilinin bir ilçesidir. Batısında Şanlıurfa (90 km), doğusunda Mardin (95 km), kuzeyinde Diyarbakır (91 km) il merkezleri olan, güneyinde Ceylanpınar adlı ilçe ile Suriye sınırından ayrılan Şanlıurfa'nın nüfus olarak dördüncü büyük ilçesidir.

İlçenin yüzölçümü 2.297 km²’dir.

 Tarihçe 
İlçede yerleşimin tarihi oldukça eskilere uzanmaktadır. Yerleşimin Sümerliler dönemiyle başladığı düşünülmektedir. Daha sonra Hititlerin egemenliğine geçen yerleşim "Tela" ya da "Tila" adını almıştır. Hitit egemenliğinin zayıflamasıyla daha çok Hititler' e bağlı prenslikler olarak idare edildi. Aramilerin yerleştiği bölge, MÖ 2. binyılın ortalarından itibaren Asur saldırılarına maruz kaldı. MÖ 9. yüzyıl dolaylarında kesin olarak Asur egemenliğine geçti. Asur krallığı tarafından harap edilen yerleşim eski önemini yitirdi. Asur krallığının yıkılmasıyla Med egemenliğine geçti. MÖ 6. yüzyılın ortalarında Pers kuvvetlerince ele geçirilen yerleşim bu sırada büyük bir yıkıma maruz kaldı. Büyük İskender'in Pers İmparatorluğunu yıkmasıyla MÖ 330 yılı civarında Makedonya krallığı topraklarına katıldı. İskender'in kurduğu imparatorluğu onun ölümüyle generalleri arasında paylaşılmış ve Viranşehir, Seleukos İmparatorluğu topraklarında katılmıştır. MÖ 1. yüzyılın ortalarında Roma egemenliğine geçen yerleşim "Antinous" adını aldı. MS 2. yüzyıldan itibaren Sasaniler'in akınlarına maruz kalan yerleşim Sasani ve Bizans imparatorlukları arasında sık sık el değiştirmiştir. Bizans döneminde yerleşimden "Konstantina" adıyla bahsedilmiştir. 623'ten sonra Viranşehir, İslam orduları tarafından ele geçirilerek Emevi hakimiyetine alındı. Araplar döneminde yerleşimden "Tellmavzelat" olarak bahsedilmiştir. Viranşehir, 873 yılında Hamdaniler tarafından ele geçirilse de 894 yılında Abbasiler egemenliğine geçti. 1087 yılında Melikşah tarafında Urfa ile birlikte Selçuklu topraklarına katıldı. Sonrasında Eyyûbîler, Artuklular, İlhanlılar egemenliğinde bulunan yerleşim, 1400 yılında Timur tarafından ele geçirilmiş ve şehir yakılıp yıkılmıştır. Akkoyunlu ve Karakoyunlu egemenliğinden sonra yerleşim 1516 yılında Osmanlı egemenliğine geçti.

Yerleşimden 1567 yılı Osmanlı kaynaklarında, Amid sancağının Berriyecik kazasına bağlı bir nahiye olarak bahsedilmektedir. 1904 yılında belediye teşkilatı kuruldu. Milli Aşireti Ayaklanması sırasında Viranşehir aşiret güçlerince ele geçirilmiş, ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bağlı kuvvetler 8 Haziran 1920'de isyancıları yenilgiye uğratarak şehri geri almıştır. Mardin'e bağlı kaza olan Viranşehir, Urfa'nın il olmasıyla 1924 yılında ilçe oldu.

 Kültür 
 Çiğ köftesi, "söğürtme"  adı verilen haşlanmış patlıcan, sarımsak ve tereyağı karışımı yemeği, Etli sarımsaklı Tirit adı verilen haşlaması ve "şelengo" diye tabir edilen bir salatalık türü ünlüdür. Bunun yanında sac kavurmanın çıktığı yer olarak bilinir. Bölgede yaşayan  farklı etnisitelerden oluşan halk farklılıkları zenginlik olarak kabul etmiş birbirleriyle yüzyıllardır beraber yaşamışlardır.
 Halk kendi arasındaki akrabalık bağlarını daha sıkı ve geniş tuttuğu için Aşiret adı verilen akraba toplulukları yaygındır. Osmanlı'nın son dönemi ve cumhuriyetin ilk döneminde bölgede ağırlık sahibi olan Millî aşireti cumhuriyetin ilk yıllarında Suriye ve diğer yerlere sürgün edildi. Günümüzde pek yaygın olmasa da aşiret hâlâ bölgede varlığını korumaktadır.

 Yer şekilleri 
İlçe çevresinde bulunan birkaç tepe dışında baştan sona düz bir ova şeklindedir. Dağlık olmaması ilçeyi bir tarım merkezi haline getirmektedir. İlçe GAP projesi ve neredeyse her çiftçinin tarlasına açtırdığı kuyular sayesinde yılda 2-3 defa ekim yapılmakta ve bunlardan büyük gelir elde edilmektedir. Buğday, pamuk, mısır, arpa, mercimek, karpuz, kavun, salatalık çeşitleri, domates, patlıcan ve biber çiftçilerin temel gelir kaynaklarını oluşturan tarım ürünleridir.

 Yönetim 

 Eski belediye başkanları 
SeçimİsimParti1916-1920Mustafa AkyürekBilinmiyor1920-1929Halil Recep1949-1952Kemal Tepret1957-19591963Suphi ÖztopAdalet Partisi1968Aslan Şıhanlıoğlu1971-1975Hasan TaylanBilinmiyor1973Muharrem ŞıhanlıoğluAdalet Partisi1977Mustafa KeleşabdioğluCumhuriyet Halk Partisi1980-1983Mustafa EmiroğluBilinmiyor1983-1985Ali Bilir1984Muharrem ŞıhanlıoğluDoğru Yol Partisi1989Halil İbrahim KeleşabdioğluAnavatan Partisi19941999Emrullah CinHalkın Demokrasi Partisi2004Sosyaldemokrat Halk Partisi2009Leyla GüvenDemokratik Toplum Partisi2009-2014Mehmet BurunBilinmiyor2014Emrullah CinBarış ve Demokrasi Partisi2017-2018Ömer ÇimşitKayyım2018-2019Ömer Dereci2019Salih EkinciAdalet ve Kalkınma Partisi2024Serhat Dicle İnanHalkların Eşitlik ve Demokrasi PartisiKaynak:

 Görev yapmış kaymakamlar 
SıraİsimGörev yılları1Mehmet Türk1958 - 19602Ramazan Aksoy1983 - 19863Cengiz Akın1986 - 19874Cemil Aksak19875Uğur Boran1987 - 19906S. Saffet Karahisarlı1990 - 19917İsmail Kaya1991 - 19928H. Kenan Yozgatlı19929Ali Ayan10A. Osman İşsen1992 - 199411A. Muhitin Varol1994 - 199512Ahmet Saraç1996 - 200013Dr. Yalçın Yılmaz2003 - 200614Erdoğan Kanyılmaz2009 - 201115Muhammed Lütfi Kotan2011 - 201416Ömer Çimşit2016 - 201817Ömer Dereci2018 - 202118Önder Çengel2021 - 202319Önder Koç2023 - 202420Kemal Ülkü2024 - günümüzKaynak:

 Nüfus 

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Viranşehir Belediyesi 
 Viranşehir Kaymakamlığı 

Kategori:Şanlıurfa ilinin ilçeleri