Suat Hayri Ürgüplü

Suat Hayri Ürgüplü ya da Ali Suat Ürgüplü (d. 13 Ağustos 1903, Şam, Osmanlı İmparatorluğu - ö. 26 Aralık 1981, İstanbul), Türk bürokrat, büyükelçi ve siyasetçi. Türkiye Cumhuriyeti'nin 11'inci başbakanıydı.

 Ailesi 

Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na dahil olması için fetva veren Şeyhülislam Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi'nin oğludur. Lâle Devri'nin meşhur sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın soyundandır.

 Hayatı 
Galatasaray Lisesi'nden sonra 1926 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. 1924 Nüfus Mübadelesi mahkemelerinde çalıştı. Galatasaray Spor Kulübü'nde atletizm yaptı.

1929-1932 yılları arasında İstanbul Ticaret Mahkemesi'nde hakim olarak görev yaptı.

1939 ve 1943 yıllarında Kayseri milletvekili seçildi. İkinci Şükrü Saracoğlu hükûmetinde Gümrük ve Tekel Bakanı oldu. Bakanlığı döneminde kahve ithalatı konusunda yolsuzluklar olduğu yolunda dedikodular çıkınca teftiş komisyonunun bağımsız çalışabilmesi adına görevinden istifa etti ve şu açıklamayı yaptı:

Daha sonra Yüce Divan'da yapılan yargılama sonucunda beraat etti. Bu olay hâlen bazı okullarda idare hukuku dersinde okutulmaktadır.

1950 yılında tekrar Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne döndü. 1952 yılına kadar Demokrat Parti Kayseri milletvekilliği yaptı. Avrupa İstişari Meclisi'nde başkan yardımcılığı görevinde bulundu.

1952 yılında Bonn büyükelçiliğine atandı. 1955 yılında Londra, 1959 yılında Washington, 1960 yılında Madrid büyükelçiliğine atandı.

1961 seçimlerine katılarak Adalet Partisi Kayseri senatörü seçildi. Cumhuriyet Senatosu'nun ilk başkanı oldu. Bu görevi tamamladıktan sonra 1965 yılında İsmet İnönü'nün başbakanlıktan istifa ettiği 5 Şubat tarihinden 10 Ekim 1965 genel seçimleri sonrasına kadar Adalet Partisi'nin öncülüğündeki koalisyon hükûmetinin başkanlığını yaptı. 1966 yılında kontenjan senatörü seçildi. 1972 yılına kadar bu görevde kaldı.

Nihat Erim hükûmetinin 17 Nisan 1972'de istifasından sonra, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay yeni hükûmeti kurma görevini önce Suat Hayri Ürgüplü'ye verdi. Ancak daha sonra - büyük olasılıkla 12 Mart darbesini yapan komutanların, eski DP ve AP geçmişi nedeniyle uygun bulmamaları nedeniyle - Ürgüplü'nün kabinesini onaylamadı ve yeni hükûmeti kurma görevini Ferit Melen'e verdi.

26 Aralık 1981 tarihinde, 13 yıldır muzdarip olduğu kalp hastalığı neticesinde öldü. Mezarı Edirnekapı Şehitliği'ndedir.

 Ailesi 
Suat Hayri Ürgüplü'nün babası Hayri Efendi Osmanlı Devleti'nin son döneminde şeyhülislamlık yapmış bir din adamıydı. Eşi Zeynep Nigar Hanım ile 1933 yılında evlenen Ürgüplü'nün bu evlilikten Hayri adında bir oğlu vardı. Suat Hayri Ürgüplü'nün oğlu Hayri Ürgüplü, 1965 yılında eski Irak Kralı Gazi bin Faysal'ın nişanlısı ve aynı zamanda son Osmanlı Padişahı Vahdettin'in torunu Hanzade Sultan'ın kızı Fazıla İbrahim ile evlenmişti. Bu evlilikten iki torunu bulunmaktaydı.  Sabiha Sultan'ın kızı Hanzade Sultan ile dünür olmuştu. Kardeşi Münip Hayri Ürgüplü de milletvekilliği yaptı.

 Kaynakça 



Kategori:1903 doğumlular
Kategori:1981'de ölenler
Kategori:Galatasaray Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görenler
Kategori:Yüce Divan'da yargılanan siyasetçiler ve bürokratlar
Kategori:Türkiye'nin İspanya büyükelçileri
Kategori:Türkiye'nin Birleşik Krallık büyükelçileri
Kategori:Türkiye'nin Amerika Birleşik Devletleri büyükelçileri
Kategori:TBMM 6. dönem Kayseri milletvekilleri
Kategori:TBMM 7. dönem Kayseri milletvekilleri
Kategori:TBMM 9. dönem Kayseri milletvekilleri
Kategori:TBMM Kayseri Cumhuriyet Senatörleri
Kategori:Cevdet Sunay tarafından seçilen cumhuriyet senatörleri
Kategori:Bürokrat Senatörler
Kategori:Hukukçu Senatörler
Kategori:Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilenler
Kategori:Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Türk Grubu
Kategori:Şam doğumlular
Kategori:TBMM Cumhuriyet Senatosu Başkanvekilleri
Kategori:Türkiye başbakanları
Kategori:Demokrat Parti (1946) mensubu siyasetçiler
Kategori:20. yüzyıl Türk siyasetçileri
Kategori:Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı sahipleri
Kategori:Türkiye gümrük ve tekel bakanları
Kategori:14. Türkiye Hükûmeti
Kategori:Cumhuriyet Senatosu (Türkiye) başkanları