Gökdelen

Gökdelen, çok yüksek yapı anlamına gelmektedir, gemicilikte geminin uzun direğine verilen isimdir.

Bir gökdelen için en düşük yükseklik 305 metre (1000 fit) olarak kabul edilmektedir.

“Gökdelen” kelimesinin karşılığı olan İngilizce kelime skyscraper (gök kazıyan), 19. yüzyılın sonlarında, New York'taki halkın muazzam yapılara karşı olan korkusu sonucu ortaya çıkmıştır.
Amerika Birleşik Devletlerin'de, geleneksel olarak gökdelenlerin en düşük uzunluğu 153 metre (500 fit) olarak kabul edilmektedir.

Çelik, güçlendirilmiş betonlar, su pompaları ve asansörler gökdelenler için en önemli gelişmelere sebep olmuştur. 

Gökdelenlerin ağırlık taşıyan sistemleri diğer yapılara göre büyük farklılıklar göstermektedir. 4 kata kadar yapılar sadece duvarlardan destek alabilirler, ancak gökdelenler çelik iskeletlerden destek almak zorunda olan geniş yapılardır. Duvarlar bu çelik iskeletlere perde gibi asılırlar-hatta mimaride bu çelik iskeletler tarafından desteklenen cam kaplamalı yüksek yapılara "giydirme cepheli" denir. Rüzgâr için ise özel durumlar göz önüne alınmaktadır.

 Adlandırma 
İngilizce ile Fransızcadaki adları «gök-kazıyan» anlamına gelir ve bu iki dilden diğer dillere büyük ölçüde olduğu gibi harfiyen çevrilmiştir.


 Afrikanca: wolkekrabber («bulut-kazıyan»)
 Almanca: Wolkenkratzer («bulut-kazıyan»)
 Beyaz Rusça: небаскроб [nebaskrob] («gök-kazıyan»)
 Boşnakça: neboder («gök-yırtan»)
 Bulgarca: небостъргач [nebostırgaç] («gök-kazıyan»)
 Çince (basitleştirilmiş): 摩天大楼 [mótiān dàlóu] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
 Çince (geleneksel): 摩天大樓 [mótiān dàlóu] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
 Çekçe ve Slovakça: mrakodrap («bulut-kazıyan»)
 Danca: skyskraber («bulut-kazıyan»)
 Endonezce ve Malayca: pencakar langit («gök-kazıyan»)
 Esperanto: nuboskrapulo  («gök-kazıyan»)
 Estonca: pilvelõhkuja («bulut-kıran»)
 Farsça: آسمانخراش [âsmânhrâş] («gök-kazıyan»)
 Felemenkçe: wolkenkrabber («bulut-kazıyan»)
 Fince: pilvenpiirtäjä («bulut-taslaklayan»)
 Fransızca: gratte-ciel («gök-kazıyan»)
 İbranice: גורד שחקים [gored sh'khakim] («gök-kazıyan»)
 İngilizce: skyscraper («gök-kazıyan»)
 İspanyolca: rascacielos («gök-kazıyan»)
 İsveççe: skyskrapa («gök-kazıyan»)

 İtalyanca: grattacielo («gök-kazıyan»)
 İzlandaca: skýjakljúfur («gök-yaran»)
 Japonca: 摩天楼 [matenrou] («gök-kazıyıcı kule»)
 Katalanca: gratacel («gök-kazıyan»)
 Kürtçe: balexane («endamlı bina»)
 Macarca: felhőkarcoló («bulut-kazıyan»)
 Makedonca: облакодер [oblakoder] («bulut-kazıyan»)
 Norveççe: skyskraper («bulut-kazıyan»)
 Lehçe: drapacz chmur («bulut-kazıyan»)
 Letonca: debesskrāpis («gök-kazıyan»)
 Litvanca: dangoraižis («gök-kazıyan»)
 Portekizce: arranha-céu («gök-kazıyan»)
 Rumence: zgârie-nori («gök-kazıyan»)
 Rusça: небоскрёб [neboskryob] («gök-kazıyan»)
 Sırpça: небодер [neboder] («gök-yırtan»)
 Slovence: nebotičnik («gök-ovan»)
 Türkçe: gökdelen («sky-piercer»)
 Ukraynaca: хмарочос [hmaroços] («gök-tırmalayan»)
 Vietnamca: nhà chọc trời («gök-dürtükleyen»)
 Yunanca: ουρανοξύστης [uranoksístis] («gök-kazıyan»)

 Tarih 
İlk gökdelen olarak Chicago'da 1884-1885'te inşa edilen on katlı “Home Insurance” binası kabul edilmektedir. Günümüz koşullarıyla ilk gökdelen ise New York'taki “Woolworth Building” dir.

Gökdelenler 19. yüzyılın sonlarında New York, Şikago ve Londra da, 1930'ların başından itibaren Güney Amerika (Sao Paulo, Buenos Aires) ve Asya (Şanghay, Hong Kong, Singapur)’da inşa edilmeye başlandı.

 Dünya'nın en yüksek gökdelenleri (İlk 50) 

Sıra
Adı
Ülke
Şehir
Yapılış Tarihi
Yükseklik
Kat Sayısı
1
Burç Halife 
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
828m
160
2

Suudi Arabistan
Mekke
2012
601 m
120
3
Taipei 101
Tayvan
Taipei
2004
509 m
101
4
Şangay dünya Finans merkezi
Çin
Şangay
2008
492m
101
5
Uluslararası Ticaret Merkezi
Hong Kong
Hong Kong
2009
483m
118
6=
Petronas İkiz Kuleleri 1
Malezya
Kuala Lumpur
1998
452m
88
6=
Petronas İkiz Kuleleri 2
Malezya
Kuala Lumpur
1998
452m
88
8
Nanjing Greenland Finans Merkezi
Çin
Nanjing
2003
450m
89
9
Willis Kulesi
ABD
Chicago
1973
442m
108
10
Guangzhou Batı Kulesi
Çin
Guangzhou 
2010
440m
108
11
Trump Uluslararası Hotel ve Kulesi
ABD
Chicago
2009
423 m
96

12
Jin Mao Kulesi
Çin
Şangay
1998
421 m
88

13
2 Uluslararası Finans Merkezi
Hong Kong
Dubai
2003
416 m
88
14
CITIC Plaza
Çin
Guangzhou
1997
391 m
80
15
Shun Hing Square
Çin
Shenzhen 
1996
384 m
69
16
Empire State Binası
ABD
New York
1931
381m
102
17
Central Plaza
Hong Kong
Hong Kong
1992
374 m
78
18
Çin Bankası Kulesi
Hong Kong
Hong Kong
1990
367m
72
19
Bank of America Kulesi
ABD
New York
2008
366 m
54
20
Almas Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
363 m
68
21
Emirates Office Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2000
355 m
54
21
Tuntex Sky Kulesi
Tayvan
Kaohsiung
1997
348 m
85
22
Aon Merkezi
ABD
Chicago
1973
346 m
83
23
The Center
Hong Kong
Hong Kong
1998
346 m
73
24
John Hancock Merkezi
ABD
Chicago
1969
344 m
100
25
Tianjin Dünya Finans Merkezi
Çin
Tianjin
2010 
337 m
76
26=
Wenzhou Dünya Ticaret Merkezi
Çin
Wenzhou
2009
333 m
72
26=
Rose Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2007
333 m
72
26=
Shanghai Shimao Uluslararası Plaza
Çin
Şangay
2006
333 m
60
29
Minsheng Bank Binası
Çin
Vuhan
2007
331 m
68
30
Ryugyong Hotel
Kuzey Kore
Pyongyang
2012
330 m
105
30=
Çin Dünya Ticaret Merkezi Kulesi 3
Çin
Pekin
2008
330 m
74
32
The Index
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
328 m
80
33
Q1
Avustralya
Gold Coast
2005
323 m
78
34
Burj Al Arab
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
1999
321 m
60
35=
Chrysler Binası
ABD
New York
1930
319 m
77
35=
Nina Kulesi
Hong Kong
Tsuen Wan
2007
319 m
80
35=
New York Times Binası
ABD
New York
2007
319 m
52
38
HHHR Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
317 m
72
39
Bank of America Plaza
ABD
Atlanta
1992
312 m
55
40
Pearl River Kulesi
Çin
Guangzhou
2010
310 m
71
41=
Sky Tower
Birleşik Arap Emirlikleri
Abu Dabi
2009
310 m
74
41=
U.S. Bank Kulesi
ABD
Los Angeles
1989
310 m
73
43=
Ocean Hights
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2010
310 m
84
43=
Menara Telekom
Malezya
Kuala Lumpur
2001
310 m
55
45
Emirates Kuleleri
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2000
309 m
56
46
One Island East
Hong Kong
Hong Kong
2008
308 m
70
47
AT&T Şirket Merkezi
ABD
Chicago
1989
307 m
60
48
The Address Downtown Dubai
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2008
306 m
63
49
JPMorgan Chase Kulesi
ABD
Houston
1982
305 m
75
50
Kuzeydoğu Asya Ticaret Kulesi
Güney Kore
İnçeon
2010
305 m
70

 Ayrıca bakınız 
 Türkiye'nin Gökdelenleri
 İstanbul'un Gökdelenleri
 En fazla gökdelenin bulunduğu ülkelerin listesi

 Dış bağlantılar 

 https://web.archive.org/web/20180407111714/http://www.die-wolkenkratzer.de/
 http://www.emporis.com/
 http://www.skyscraperpage.com/
 http://www.skyscrapercity.com/
 http://www.skyscraperlife.com/