Mete Tunçay

Mete Tunçay (27 Haziran 1936, İstanbul - 18 Ağustos 2025, İstanbul), Türk siyaset bilimci ve tarih profesörü.

Siyasal düşünceler tarihi disiplininin Türkiye'de gelişmesine katkıda bulunmuş bir akademisyendir. Türkiye’de Sol Akımlar ve Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması başlıklı kitapları önemli eserlerindendir. 1984'te çıkmaya başlayan Tarih ve Toplum dergisi ile 1994 yılından beri yayımlanmakta olan popüler tarih dergisi Toplumsal Tarih'in yayımlanmasına, Tarih Vakfı'nın kurulmasına öncülük etmiştir.

 Hayatı 
27 Haziran 1936'da İstanbul'da doğdu. 1954'te Beyoğlu Atatürk Erkek Lisesi'ni bitirdi. 1958'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun olduktan sonra aynı yıl Âmme Hukuku ve Siyaset Nazariyeleri kürsüsünde asistan oldu. 1961'de özgürlük kavramı üstüne yazdığı tezle doktora derecesini aldı. 1961-63 yıllarında Rockefeller bursuyla London School of Economics and Political Science'ta incelemeler yaptı. 1966'da Türkiye'de Sol Akımlar 1908-1925 başlıklı çalışmasıyla siyasal teoriler doçenti oldu.

1972'de siyasal bilgiler fakültesinden istifa etti. 1974-1975 yılları arasında Kültür Bakanlığı Yayınlar Daire Başkanı oldu. 1975-1977 yılları arasında Millî Kütüphane'de müşavirlik yaptı.

1978'de İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ndeki görevine döndü. Aynı yıl Sovyet Bilimler Akademisi'nin konuğu olarak Moskova, Leningrad ve Bakü'de; 1979-1980'de de Fulbright bursuyla Amerika Birleşik Devletleri'nde Stanford Üniversitesi'nde araştırmalarda bulundu.

1981'de Yurt Yayınları'ndan Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetiminin Kurulması 1923-1931 başlıklı kitabı yayımlandı. 1983 yılında 1402 sayılı yasa uyarınca üniversiteden uzaklaştırıldı. 1987-88'de Freie Universitaet Berlin tarafından Carl von Ossietzsky profesörlüğü ile onurlandırıldı.

1984-1993 yıllarında aylık Tarih ve Toplum, 1994-1996 yıllarında da Toplumsal Tarih dergilerinin editörlüğünü yaptı. 15 Haziran 1990'da Danıştay kararıyla siyasal bilgiler fakültesindeki görevine iade edildi, ancak 18 Eylül'de istifa etti.

Vefatına kadar akademik hayatına İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin tarih bölümünde devam etti.  Helsinki Yurttaşlar Derneği ve Tarih Vakfı yönetim kurullarında görev yaptı. Kendi beyanına göre, Fethullah Gülen öncülüğünde kurulan Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın desteklediği Abant Platformu adlı çalışma grubunun 3-5 yıl eşbaşkanlığını yürüttü.

Türkiye'de siyasî düşünceler tarihi disiplininin gelişmesine önemli katkıda bulundu. İktisadî konularda şerh düşmekle birlikte liberal geleneğe bağlı bir politik duruş sergiledi, sosyalizmi net bir dille savunurken bile liberal-demokrat duruşa saygısını ifade etti. Bu alanda, özellikle hocası olan 20. asrın önemli filozoflarından liberal-demokrat Karl Popper'dan etkilendiği bilinmektedir. Bugün sosyalist çizgiden ziyade sol-liberal bir entelektüel çizgidedir. Murat Belge ile birlikte sol-liberal çizginin Türkiye'deki temsilcilerindendir.

Bir süredir sağlık sorunlarıyla mücadele eden Mete Tunçay, 18 Ağustos 2025'te kaldığı Etiler Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde 89 yaşında hayatını kaybetti. Aynı gün Levent'teki Afet Yolal Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrası Feriköy Mezarlığı'na defnedildi.

 Kitapları 
 Türkiye'de Sol Akımlar I (1908-1925) (1966)
 Türkiye'de Sol Akımlar II (1925-1936) (1992)
 Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması 1923-1931 (1981)
 Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler (1982)
 Bilineceği Bilmek (1983)
 1923 Amele Birliği (1989)
 Arif Oruç'un Yarın'ı (1933), İletişim Yayınları (1991) ISBN 975-470-192-X
 Eleştirel Tarih Yazıları, Liberte Yayınları (2005)
 Batı'da Siyasal Düşünceler Tarihi Seçilmiş Yazılar (2004) İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
 Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Solun Tarihine Düşülen Notlar (2022) İletişim Yayınları

 Çevirileri 
 Bizans Siyasal Düşüncesi, G. L. Seidler (V Yayınları)
 Marksist Düşünce Sözlüğü, İletişim Yayınları
 Bilginin Toplumsal Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2001.
 Siyasî İnsan, Seymour Martin LIPSET, Türk Siyasi İlimler Derneği Yayınları, Ankara 1964.
 Açık Toplum ve Düşmanları, cilt 1, Liberte Yayınları
 Din Üstüne, David Hume (Kültür Bakanlığı Yayınları)
 Tarih ve Toplumsal Kuram, Peter Burke, Tarih Vakfı Yurt Yayınları / Kuram Dizisi
 Kutsal Roma İmparatorluğu,Barbara Stollberg-Rilinger, VakıfBank Kültür Yayınları
 Bizans: Toplumsal Ve Siyasal Düşünüşü'', Ernest Barker, Dost Kitapevi Yayınları, Ankara, 1982

 Kaynakça 
Özel

Genel


Kategori:1936 doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu akademisyenler
Kategori:İstanbul ili doğumlu yazarlar
Kategori:20. yüzyıl Türk tarihçileri
Kategori:21. yüzyıl Türk tarihçileri
Kategori:Türk profesörler
Kategori:Türk tarih akademisyenleri
Kategori:Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde öğrenim görenler
Kategori:Türk siyasal bilgiler akademisyenleri
Kategori:Türk agnostikler
Kategori:1402'lik öğretim üyeleri
Kategori:Tarih ve Toplum kişileri
Kategori:2025'te ölenler
Kategori:Feriköy Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Beşiktaş'ta ölenler