Gömeç

Gömeç, Balıkesir ilinin Ege Denizi kıyısındaki bir ilçesi. Yüzölçümü ile Balıkesir'in en küçük ilçesi konumundadır. Kuzeyinde ve batısında Burhaniye, kuzeybatısında Edremit Körfezi, güneyinde Ayvalık, güneydoğusunda ise İzmir'in Bergama ilçesi ile sınırı bulunmaktadır. 2023 nüfus istatistiklerine göre toplam nüfusu 17.556 olan ilçe; Marmara, Balya ve Savaştepe'nin ardından en az nüfuslu dördüncü ilçesidir.

Mustafa Kemal Atatürk'ün silüetinin yer aldığı "Atatürk Kayaları" ve asırlık çınarları ile meşhur olan ilçenin ana geçim kaynağı zeytin ve zeytinyağı yetiştiriciliğidir. Ayrıca koyun sütünden yapılan ve jöle kıvamındaki yoğurdu ilçeye özgüdür.

 Tarihçe 
İlçenin bilinen en eski adı Passawanda'dır. Daha sonraki adı Kisthene'dir. Genellikle Boşnak milletinin yer aldığı bir toplumdur.

Yerleşim merkezinin kuzeyinde, deniz kıyısında, Erken Tunç Çağı'ndan itibaren kesintisiz yerleşilmiş Kızçiftliği Höyüğü vardır. Burada Prof. Dr. Engin Beksaç önemli incelemeler yapmıştır. Buradan çıkan seramik malzeme, ilçenin MÖ 1200'den daha erken tarihlere giden süreçlerden itibaren Ege Adaları ve Batı Ege Kıyıları ile sıkı ticari ilişkide olduğunu göstermektedir. İlçenin değişik kesimlerinde de arkeolojik buluntulara rastlanmaktadır. Bunların en önemlilerinden birine Gömeç ve Ayvalık ilçeleri sınırı yakınlarında Engin Beksaç tarafından rastlanmıştır. Daha önce de kayıtlarda adı geçen bu yerleşme ve Keremköy çevresinde var olan tüm buluntular ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, yeri bilinmemekle beraber Amasyalı Strabon Pyrrha isimli burun üzerinde Aphrodision (Afrodit'e ait bir tapınak) bulunduğunu söyler.

İlçe merkezi 400-500 yıl önce 1 km batıda, Balıbahçe mevkiinde "Ağaköy" adı ile kurulmuş; daha sonra bugünkü yerine taşınarak, Emrutabat adı zamanla Armutova'ya dönüşmüştür. Merkezde yoğun arıcılık yapıldığından, merkeze bal peteği anlamına gelen "Gömeç" adı verilmiştir. Gömeç adı Bucak Merkezi, Armutova adı ise, tüm Bucak'ın adı olarak kullanılmıştır. Gömeç I. Dünya Savaşı'nda Yunan işgaline uğramış, 6 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtarılmıştır. Karaağaç kasabası, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Ali Çetinkaya'nın komutasında Karaağaç Cephesi Komutanlığı kurulmuştur.

 İdari yapı 
Gömeç'te 1 belediye ile 13 mahalle bulunmaktadır.

 Coğrafi yapı 
küçükresim|Madra Dağı yakınlarında bulunan Atatürk Kayaları ve Atatürk silüeti
İlçenin yüzölçümü 171 km²dir. Gömeç ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 14 metredir. Yıllık ortalama sıcaklık 15-16 derecedir. İlçenin doğusunda Madra Dağı bulunmaktadır. İlçede akarsu olmayıp, arazinin %70'i dağlık, %30'u ovalıktır. İlçenin kıyı şeridi uzunluğu; Merkez 4.400 m, Karaağaç 10.600 m, Keremköy 2.500 m, toplam ise 17.500 m'dir.

 Nüfus 

 Ekonomi 
küçükresim|Kemalpaşa mahallesi'ndeki bir zeytinlik, 2021
Tarımda ana ürün zeytindir. 11.150 hektar zeytinlik arazi, 1.250.000 adet zeytin ağacı mevcuttur. Elde edilen zeytinlerin sofralık olarak işlenen kısımları ilçe içinde ve dışında piyasaya sürülmekte, yağlık olanları da Gömeç'te faal durumda bulunan 13 zeytinyağı fabrikasında işlenerek zeytinyağı olarak piyasaya sunulmaktadır. Zeytin dışında, 2005 yılı üretimi yaklaşık 1.808 dekar arazide 600 ton pamuk üretilmiştir.

Sebze üretiminde domates, bakla, pamuk, buğday, bezelye, patlıcan, pırasa, biber, salatalık, ıspanak, havuç, bamya ve lahana üretimi yapılmaktadır. Bu ürünler çevre ilçelerde pazarlanmaktadır. 
İlçenin yüksek kesimlerinde kızılçam yer yer fıstık çamı mevcut olup denize yakın kısımlarda zeytin ağaçları ile kaplıdır.

 Turizm 
Gömeç ilçesinde deniz turizmi hızla gelişmektedir. Keremköy civarındaki yazlık siteler bulunmaktadır.

 Ulaşım 
 Gömeç-Burhaniye 18 km
 Gömeç-Ayvalık 11 km
 Gömeç-Balıkesir 111 km
 Gömeç-Susurluk 156 km
 Gömeç-Bandırma 201 km
 Gömeç-İzmir 165 km

 Kaynakça