Tayyâr Mehmed Paşa

Tayyâr Mehmed Paşa (d. Lâdik - ö. 24 Aralık 1638, Bağdat), IV. Murad saltanatında 26 Ağustos 1638 - 24 Aralık 1638 tarihleri arasında 3 ay 28 gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Hayatı
Tayyâr Mehmed Paşa, Osmanlı İmparatorluğu Sivas Eyaleti Amasya sancağına bağlı Lâdik kasabasındandı. Babası Nasuh Paşa'nın kethüdâsı, sonradan Bağdat valisi olan ve bu görevde iken 1625'te öldürülen Uçar Mustafa Paşa'dır.Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.386-387 Tayyâr lakabını olasılıkla süratli askerî harekâtlarından almıştır. Bu lakabın babasından gelmiş olduğu da bildirilmektedir.Özgören, Reşat, "Mehmed Paşa (Tayyâr)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, c.2 c.171, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.

Tayyâr Mehmed Paşa iyi bir eğitimle yetiştikten sonra çeşitli sancakbeyliklerinde bulundu. 1620 Lehistan Seferi'nde yararlıklar gösterdi. 1621'de vezirlik rütbesi verildi ve Halep valisi oldu ve ardından sıra ile Sivas valisi, 1630'da 1. kez Diyarbakır valisi, 1631'de Anadolu beylerbeyi; 1632'de 2. kez Diyarbakır valisi görevlerine getirildi. İkinci kez Diyarbakır valiliği ile birlikte Musul mühafızlığı görevi de verilmişti.Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.258 

IV. Murat'ın Bağdat Seferi sırasında sadrazam Bayram Paşa yolda vefat edince ruznameci İbrahim Efendi'nin tavsiyesi üzerine sultan tarafından orduya çağrıldı ve kendisine 27 Ağustos 1638 tarihinde sadrazamlık görevi verildi. Bağdad kuşatması 15-16 Kasım'da başladı ama Aralık sonlarına kadar şehrin düşmesi gecikti. Bundan sinirlenen IV. Murad sadrazama şiddetli bir emir göndererek surlara yapılacak şiddetli genel hücumla kalenin biran evvel ele geçirilmesini istedi. 24 Aralık'ta surlara bir genel hücum başlatıldı ve Sadrazam Tayyâr Mehmed Paşa şahsen serdengeçtilerin başına geçerek kalenin en önemli birkaç burcunu bu birlikle eline geçirdi. Ancak bu arada elinde kılıcı ile öldürüldü. Kuşatmanın 40. gününde ağır kayıplara uğramış bulunan Safevî kale komutanı Bektaşhan, vire ile teslim oldu.

Tayyâr Mehmed Paşa'nın mezarı, aynı şehirde savaşta ölen babası Mustafa Paşa'nın mezarı yanında, İmam-ı Azam Türbesi Mezarlığı'ndadır.

Sultan IV. Murad'ın onun savaşta ölmesine çok üzülmüş olduğunu gizleyememiş ve 
Ah Tayyâr, Bağdad kalesi gibi yüz kaleye değerdin.. 
diye hayıflandığı bildirilmiştir.

Değerlendirme
Sicill-i Osmani'de şöyle değerlendirilmektedir:
Akıllı, olgun ve cesurdu.

 Kaynakça 

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.386-387
 Buz, Ayhan, (2009) Osmanlı Sadrazamları, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5, say.109.
 Danışmend, İsmail Hami, (2011), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 6 Cilt, İstanbul:Doğu Kütüphanesi, ISBN 9789944397681
 Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.258 
 Özgören, Reşat, "Mehmed Paşa (Tayyâr)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.2 s.171, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.

Kategori:Osmanlı sadrazamları
Kategori:Osmanlı paşaları
Kategori:Doğum tarihi bilinmeyenler
Kategori:1638'de ölenler
Kategori:Çatışmada ölen Osmanlılar
Kategori:17. yüzyılda Osmanlılar
Kategori:Osmanlı Sivas valileri
Kategori:Osmanlı Halep valileri
Kategori:Bağdat'ta ölenler
Kategori:Ladik doğumlular
Kategori:Osmanlı Türkleri