Sefarad Yahudileri

Sefarad Yahudileri (; )
veya İbranice -im eki kökenli Sefaradim (, Sefaraddim), Yahudi-Roma savaşlarından sonra zorunlu göç ile, Kuzey Afrika üzerinden İberya yarımadasına yerleşen ve 1492'de, Elhamra Kararnamesi ile İspanya'dan çıkartılan Yahudi toplumuna verilen isimdir. Kararname sonrasında Yahudi halkının çoğu Portekiz'e kaçmıştır. 5 yıl sonra Portekiz Kralı I. Manuel'in de Portekiz'deki Yahudileri Hristiyanlığa geçmeye zorlamasıyla sınır dışı edilen birçok Yahudi farklı ülkelere kaçmıştır. Sonuç olarak, göçe zorlanan Yahudilerin torunları dünyanın her yerindeki ülkelere taşınarak yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu ülkelerden bazıları İngiltere, Hollanda, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleri, Türkiye ve İsrail'dir.

İbrani dilinde "Sefarad", İspanya anlamına gelmektedir. İspanya dışında Portekiz, İtalya, Kuzey Afrika, Türkiye, Ege Adaları ve Balkan Musevilerinin de büyük bölümü bu adla anılır. 16.yüzyılda bütün bu gruplar, Judeo-Español veya "Ladino" denen ve İspanyolcanın Kastilya lehçesine ilave edilmiş; Türkçe, İbranice hatta Rumcadan gelen kelimeler ve deyimler ile bezeli bir dil konuşuyorlardı. Bu dil bugünlerde unutulmaya başlanmıştır.Dilleri, Eğitimleri ve Devletle İlişkileri Açısından Osmanlı Yahudileri Prof.Dr.İlber Ortaylı 1492'de Elhamra Kararnamesinin yayınlanmasıyla İspanya'dan kovulan Yahudiler, İspanya kökenli oldukları için kendilerine "Sefarad" adını koymuşlardır.

Genişletilmiş anlamda ise bugün, Sefarad, Aşkenaz olmayan tüm Yahudilere verilen addır. Bugün Türkiye'de yaşayan 14.000 Yahudi'nin yaklaşık %96'sını oluşturan Sefaradlar'ın sayısı 13.000 civarındadır, %4'ü oluşturan Aşkenaz Museviler'in sayısı 1.000 civarındadır.

 Bugünkü Türkiye Yahudileri 

Bir Sefarad Yahudisi olan Can Bonomo, Türkiye'yi Eurovision 2012'de temsil etmiştir. İsrailli aktör Lior Askhenazi'nin de ailesi 1964 yılında İstanbul'dan Tel Aviv'e göç etmişlerdir.

 Sefaradlar'ın İsrail'deki durumları 
İsrail'de her ne kadar çeşitli etnik grupları kendi bünyesinde asimile etme çabasında olmadığını belirten bir anayasaya sahip olsa da, ülkedeki Aşkenaz baskınlığı, "Sefarad" olarak tanımlanan diğer Yahudileri de etkilemektedir. Gerek yönetimde gerekse de toplumdaki üst sınıflar çoğunlukla Aşkenazlar tarafından oluşturulur. İsrail'deki dinsel Shas Partisi kendisini Sefaradların dinsel özelliklerinin koruyucusu olarak tanımlar.

Aşkenazlar gibi Sefaradların da İsrail'de Başhahamları bulunmaktadır. Sefarad Başhahamı'na (Hahambaşı) Rişonletsion adı verilir.

 Ayrıca bakınız 
 Yahudilerin İspanya'dan sürülmesi 
 Aşkenazi Yahudileri (Yahudiler'in 1. büyük kolu)
 Mizrahi Yahudileri (Yahudiler'in 3. büyük kolu)
 Elhamra Kararnamesi
 Can Bonomo
 Isak Samokovlija

Kaynakça

 Dış bağlantılar 
 Şalom Gazetesi Türkçe Şalom gazetesi
 Türkiye Musevi Cemaati (Resmi Site) (Türkçe ve İngilizce)

*
Kategori:Yahudi etnik gruplar
Kategori:Avrupa'da Yahudiler ve Yahudilik