Spartaküs (film)

Spartaküs (), Stanley Kubrick'in yönettiği 1960 yapımı bir Amerikan epik tarihi drama filmidir. Kirk Douglas'ın başrolde olduğu film, Üçüncü Köle Savaşı sırasında Roma'ya karşı isyan başlatan bir köle ve gladyatör olan Spartaküs'ün hikâyesini anlatır. Dalton Trumbo'nun senaryosunu yazdığı yapım, Howard Fast'in 1951 tarihli aynı adlı romanından uyarlandı. Filmde Laurence Olivier, Roma generali ve politikacı Marcus Licinius Crassus'u, Charles Laughton ise rakip senatör Sempronius Gracchus'u canlandırırken; Peter Ustinov, gladyatör okulunun sahibi Lentulus Batiatus rolündedir. John Gavin, Jül Sezar'ı, Jean Simmons ise Spartaküs'ün kurgusal eşi Varinia'yı oynar. Tony Curtis ise yine kurgu bir karakter olan köle Antoninus'u canlandırır.

Douglas'ın şirketi Bryna Productions, filmin yapımcılığını üstlenirken, çekimlerin üçüncü haftasında ilk yönetmen Anthony Mann'i görevden aldı. Bunun üzerine, Douglas'ın daha önce Zafer Yolları (1957) filminde birlikte çalıştığı Stanley Kubrick yönetmen koltuğuna geçti. Ancak bu, Kubrick'in sanatsal kontrolü tamamen elinde tutamadığı tek film oldu. Senarist Dalton Trumbo, o dönemde Hollywood Onlusu'ndan biri olarak kara listeye alınmıştı. Douglas, Trumbo'nun Spartacus'un senaristi olduğunu kamuoyuna duyurdu ve ABD başkanı John F. Kennedy, Amerikan Lejyonu'nun protesto gösterilerini aşarak filmi izledi. Bu olay, Hollywood'daki kara liste uygulamasının sona ermesine katkı sağladı. Howard Fast'in kitabı da kara listeye alınmış ve yazar ilk baskıyı kendi imkânlarıyla yayımlamak zorunda kalmıştı.

 Konusu 
Köleliğin egemen sınıflara karşı ilk ayaklanışına çağdaş ve modern bir yorum getiren filmde Spartacus (Kirk Douglas) Roma dönemininde yaşayan cesur bir gladyatördür ve davasında ona inanıp destekleyen Varinia ile bağımsızlıkları için verdikleri mücadele anlatılmaktadır.

Spartaküs, bir savaşta Romalılara esir düşmüş, Roma'da köle olarak satılmıştı. Bir süre sonra sahibinden kaçmış ve kiralık asker olmuştu. Kiralık asker olduktan sonra bir gladyatör okulunun sahibine satılmış ve diğer kölelerle birlikte gladyatör olarak yetiştirilmişti. Spartaküs, arkadaşlarına önce kaçmak, sonra da bir ayaklanma başlatmak fikrini kabul ettirmiştir. General Crassus'un meydan okumasıyla Spartacus özgürlük ve Roma İmparatorluğu'nun gücüyle yüzleşmek zorunda kalır.

 Oyuncular 

 Kirk Douglas - Spartacus 
 Laurence Olivier - Marcus Licinius Crassus 
 Tony Curtis - Antoninus 
 Jean Simmons - Varinia 
 Charles Laughton - Sempronius Gracchus 
 Peter Ustinov - Lentulus Batiatus 
 John Gavin - Julius Caesar 
 Nina Foch - Helena Glabrus 
 John Ireland - Crixus 
 Herbert Lom - Tigranes Levantus 
 John Dall - Marcus Publius Glabrus 
 Charles McGraw - Marcellus 
 Joanna Barnes - Claudia Marius 
 Harold J. Stone - David 
 Woody Strode - Draba 
 Peter Brocco - Ramon 
 Robert J. Wilke - Gardiyan
 Nick Dennis - Dionysius (Nicholas Dennis) 
 John Hoyt - Caius 
 Frederick Worlock - Laelius (Frederic Worlock)

 Dönemsel Önemi 
Filmin senaristi olan Dalton Trumbo Amerika'da o yıllarda hakim olan  McCarthyci rüzgâr sırasında 1947 yılında komünist olmakla suçlanmış, kara listeye alınmış ve hapis cezasına çarptırılmıştır. Kendisi gibi kara listedeki yazarlar takma isimler altında çalışmışlardır. Bu filmde Trumbo'nun gerçek ismi ilk kez yayınlanarak McCarthy'ci yasak delinmiştir. Bu yasağın delinmesinde Trumbo'nun isminin jenerikte yayınlanmasında ısrar eden Kirk Douglas'ın da büyük payı vardır.Kirk Douglas, I am Spartacus! Making a film, breaking the blacklist, Open Road Integrated Media, New York 2012 s.5

 Ödülleri 
 En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Oscar Ödülü, 1961 (Peter Ustinov)Ustinov ödül kabul konuşması, 17 Nisan 1961   30 Mart 2023 tarihinde erişilmiştir
 En İyi Görüntü Yönetmeni Oscar Ödülü, 1961 (Russell Metty)
 En İyi Sanat Yönetmeni Oscar Ödülü, 1961
 En İyi Kostüm Tasarımı Oscar Ödülü, 1961
 En İyi Film Altın Küre Ödülü, 1961

Kaynakça

Dış bağlantılar 



Kategori:1960 çıkışlı filmler
Kategori:Stanley Kubrick'in yönettiği filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri romanlarından uyarlanan filmler
Kategori:Alex North'un müziğini yaptığı filmler
Film
Kategori:III. Köle Savaşı
Kategori:Kölelik ile ilgili filmler
Kategori:İsyancılar ile ilgili eserler
Kategori:En İyi Drama Filmi Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:Universal Pictures filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri epik filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri tarihî filmleri
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Film Arşivi filmleri
Kategori:1960'larda LGBT temalı filmler
Kategori:Biseksüel temalı filmler
Kategori:1960'larda tarihî filmler
Kategori:Sansürlenmiş filmler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri dramatik filmleri
Kategori:Satürn Ödülü kazanan filmler
Kategori:Kirk Douglas'ın yapımcısı olduğu filmler