Roman Polanski

Roman Polanski (d. 18 Ağustos 1933), Yahudi asıllı Polonyalı film yönetmeni, yapımcı, senarist ve eski aktördür.

 Yaşamı 
Polanski, 1933'te Polonya'dan göçmüş Yahudi bir baba ve Polonyalı bir annenin oğlu olarak Paris'te dünyaya geldi. Üç yaşında ailesi ile birlikte Kraków'a taşındı. 1940'ta şehrin Almanlar tarafından işgal edilmesinin ardından ailesi bir toplama kampına gönderildi.

Naziler tarafından götürülmesinden hemen önce babasının sayesinde kaçmayı başaran Polanski, iyiliksever Katolik ailelerin yardımı sayesinde hayatta kalmayı başarır. Annesi Auschwitz'de ölür. Kamptan sağ olarak kurtulmayı başaran babası, oğluyla birlikte Krakov'a döner. Babasının tekrar evlenmesi üzerine, artık bir yetişkin olan Polanski evden ayrılır. Babası, Polanski'yi bir teknik okula gönderir. 1950'de bir sinema okuluna devam etmek üzere okulu terk eder. Aynı zamanda, Kraków tiyatrosunda oyuncu olarak işe başlar. İlk sahneye çıkışı, 1954'te Andrezj Wajda'nın “Pokolenie / Bir Kuşak”ı ile olur.

1954'te Lodz'un ünlü Devlet Film Okulu'nda yönetmenlik bölümüne girer, üç yıl sonra öğrencilik döneminin ilk filmi olan “Rozbijemy Zabawe/ Break Up The Party” yi çeker.

İlk tanınan filmi 1962'de çektiği “ Knife in The Water - Suda Bıçak” olur. Bu filmde senaryo üzerinde kendisi çalışmıştır. Sonraki iki filmini çekmek üzere Birleşik Krallık'a giden yönetmenin burada yaptığı ilk film olan “ Repulsion - Tiksinti”, parlak bir başarı elde edemez. Filmin, yönetmenin en çok sevdiği filmi olduğu söylenir. Polanski'nin Hollywood'a ayak basışı, 1968'de çektiği korku filmi “Rosemary's Baby- Rosemary'nin Bebeği ” ile olur. Önceki eserlerinde olduğu gibi bu filmde de yönetmen, uğursuzluklara işaret eden bir dehşet havası yaratır.

Bir sonraki filmi Macbeth, bir Shakespeare uyarlamasıdır. İkinci karısı Sharon Tate'in Manson Ailesi tarafından canicesine öldürülmesinin hemen ardından çekilmesi, yönetmenin hissettiği acı ve şiddetin filme yansımasına sebep olmuştur.

Bu filmin ardından kılık değiştiren yönetmen, İtalya'ya gidip bir seks komedisi çeker. Ardından, en iyi filmlerinden biri sayılan “Chinatown”u çekmek üzere tekrar Hollywood'a döner (1974). Film, Polanski'ye bir Oskar, bir de İngiliz Akademi Ödülü getirir. 1976 yılında çektiği heyecan verici ve gerçeküstü “The Tenant- Kiracı” ile başarıları devam eder. Uğursuz, paranoyak bir delilik, suistimal ve intikam hikâyesini anlatan filmin Polanski'nin Paris'e geldiği ilk yıllarda yaşadığı mahallede çekildiği söylenir. Bu film aynı zamanda "apartman üçlemesinin" Repulsion ve Rosemary'nin Bebeği'nden sonraki üçüncü ve son filmi olma özelliğini taşımaktadır.

 Tutuklama kararı 
Polanski 1977 yılında o zaman 13 yaşında olan Samantha Geimer isimli bir kıza hukuken tecavüzden (ki bu olayın Jack Nicholson'un evinde vuku bulduğu rivayet edilir) suçlu bulunur. Bu olayın ardından ABD'deki tutuklama kararı nedeniyle Paris'e yerleşir ve Fransız vatandaşlığına geçer. Fransız otoriteler yönetmeni iade etmezler. 1979 yılına kadar da film yapmaz. Thomas Hardy'nin bir romanından uyarlanan üç saat uzunluğundaki “Tess” (17 yaşındaki Nastassja Kinski filmde rol alacaktır.), Fransa'da o zamana kadar çekilen en pahalı film olur. Polanski, bunun karşılığını bir Oskar ödülü ve Cesar'da en iyi yönetmen ödülüyle alacaktır.

Bir sonraki filmi olan “Pirates-Korsanlar” (1986) ise tam bir hayal kırıklığı yaratır. 1987'de çektiği ve Harrison Ford'un rol aldığı gerilim filmi “Frantic” de ne eleştirmenlerden, ne de işin ticari kısmıyla ilgilenenlerden olumlu puan alabilmiştir. 1992'de “Bitter Moon - Acı Ay”ı çeker ama beğenilmez. Polanski eleştirmenlerin övgüsünü ancak 1994'te çektiği “Death and the Maiden” ile kazanabildi. Ariel Dorfman'ın oyunundan uyarlanan filmde Ben Kingsley ve Sigourney Weaver başrol oyunculuğu yaptılar. İki yıl sonra deneysel bir çalışma olan “Gli Angeli”ye imza atan yönetmen, 1999'da “The Ninth Gate (Dokuzuncu Kapı)” ile esrarlı gerilim filmlerine dönüş yaptı.

Yönetmen, 2002 yılında, kendi yaşam öyküsünün aynası niteliğindeki Piyanist'''i çekti. II. Dünya Savaşı sırasında, Varşova'nın varoş sokaklarında yaşam savaşı veren bir adamın hikâyesini konu alan film, 55. Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye Ödülü'ne layık görüldü.

2005 yılında ise Charles Dickens'in Oliver Twist romanını filme çekmiştir. Hikâye, 19. yüzyılda, yetim bir çocuğun, Londra sokaklarında yaşamak zorunda kaldığı sefilliği anlatır.

 Filmleri 

 Yönetmen olarak 
 Zaczarowany rower (Magical Bicycle) (1955)
 Morderstwo (A Murderer) (1957)
 Uśmiech zębiczny (A Toothful Smile) (1957)
 Rozbijemy zabawę (Break Up the Dance) (1957])
 Dwaj ludzie z szafą (Two Men and a Wardrobe) (1958)
 Lampa (The Lamp) (1959)
 Gdy spadają anioły (When Angels Fall) (1959)
 Le Gros et le maigre (The Fat and the Lean) (1960)
 Ssaki (Mammals) (1961)
 Noz w wodzie(Knife in the Water) (1962)
 Les plus belles escroqueries du monde (The Beautiful Swindlers, "La rivière de diamants) (1964)
Tiksinti (1965)
 Cul-de-sac (1966)
Korkusuz Vampir Avcıları (1967)
 Rosemary'nin Bebeği (1968)
 Macbeth (1971)
 What? (Diary of Forbidden Dreams) (1973)
 Chinatown (1974)
 Le Locataire (The Tenant) (1976)
 Tess (1979)
 Pirates (1986)
 Frantic (1988)
 Bitter Moon (1992)
 Death and the Maiden (1994)
 Dokuzuncu Kapı (1999)
 The Pianist (2002)
 Oliver Twist (2005)
 To Each His Cinema (2007)
 Pompeii (2008)
 The Ghost Writer (2010)
 Acımasız Tanrı (2011)
 A Therapy (kısa film) (2012)
 La Vénus à la fourrure (Venus in Fur) 2013

 Oyuncu olarak 
 Trzy opowieści (Three Stories) - Genek 'The Little' rolünde (1953)
 Zaczarowany rower (Magical Bicycle) - Adas (1955)
 Rower (Bicycle) - Bisiklet satın almak isteyen genç çocuk (1955)
 Pokolenie (A Generation) - Mundek (1955)
 Nikodem Dyzma - Oteldeki Genç (1956)
 Wraki (The Wrecks) (1957)
 Koniec nocy (End of the Night) - Little One (1957)
 Dwaj ludzie z szafa (Two Men and a Wardrobe) Bad boy (1958)
 Zadzwońcie do mojej żony ? (Call My Wife) Dansçı (1958)
 Gdy spadają anioły (When Angels Fall Down) - Yaşlı Kadın (1959)
 Lotna - Müzisyen (1959)
 Zezowate szczęście (Bad Luck) - Jola's Tutor (1960)
 Do widzenia, do jutra (Good Bye, Till Tomorrow) - Romek (1960)
 Niewinni czarodzieje - (Innocent Sorcerers) -Dudzio (1960)
 Ostrożnie, Yeti! (Beware of Yeti!) (1961)
 Gros et le maigre, Le (The Fat and the Lean) - The Lean (1961)
 Samson (1961)
 Knife in the Water (Nóż w wodzie) - Delikanlı-Seslendirme (1962)
 Repulsion - Kaşıkla Oynayan (1965)
 The Fearless Vampire Killers - Alfred, Abronsius'un Asistanı (1967)
 The Magic Christian - Yalnız başına içki içen adam (1969)
 What? - Mosquito (1972)
 Blood for Dracula (Andy Warhol) - Tavernadaki adam (1976)
 Chinatown Bıçaklı Adam (1974)
 Locataire, Le (The Tenant) - Trelkovsky (1976)
 Chassé-croisé (1982)
 En attendant Godot (TV) - Lucky (1989)
 Back in the U.S.S.R. - Kurilov (1992)
 Pura formalità, Una (A Pure Formality) - Inspector (1994)
 Grosse fatigue (Dead Tired) - Roman Polanski (1994)
 Hommage à Alfred (Tribute to Alfred Lepetit) (2000)
 The Revenge (Zemsta'') - Papkin (2002)
 Rush Hour 3 - Detective Revi (2007)
 Caos calmo (Quiet Chaos) - Steiner (2008)

 Ödüller ve adaylıklar 
 YılÖdülKategoriSonuç1963Sinema Sanatları ve Bilimleri AkademisiEn iyi yabancı dilde film (Knife in the Water)1968Sinema Sanatları ve Bilimleri AkademisiEn iyi ekran uyarlaması (Rosemary's Baby)1974Sinema Sanatları ve Bilimleri AkademisiYönetmen için Akademi Ödülü (Chinatown)1974Altın Küre ÖdülleriEn iyi yönetim (Chinatown)1974İngiliz Sinema ve Televizyon Sanatları AkademisiEn iyi yönetim (Chinatown)1979César ÖdülleriEn iyi görüntü (Tess)1979César ÖdülleriEn iyi yönetme (Tess)1979Sinema Sanatları ve Bilimleri AkademisiEn iyi yönetim (Tess)1979Altın Küre ÖdülleriEn iyi yabancı film (Tess)1979Altın Küre ÖdülleriEn iyi yönetim (Tess)20022002 Cannes Film Festivali Altın Palmiye (Altın Palmiye) ödülüEn iyi fim (Piyanist)2002Sinema Sanatları ve Bilimleri AkademisiEn iyi yönetmen (Piyanist)2002Académie des Arts et Techniques du CinémaEn iyi film (Piyanist)2002Académie des Arts et Techniques du CinémaEn iyi yönetmen (Piyanist)2004Karlovy Vary Uluslararası Film Festivali Dünya sinemasına sanatsal katkılarından dolayı Kristal Küre ödülü 2009Zürih Film Festivali Altın İkon ÖdülüYaşam boyu başarı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Polanski, IMDB
 Roman Polański, culture.pl 

Kategori:1933 doğumlular
Kategori:20. yüzyılda Fransız erkek oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Fransız erkek oyuncular
Kategori:20. yüzyılda Polonyalı erkek oyuncular
Kategori:21. yüzyılda Polonyalı erkek oyuncular
Kategori:21. yüzyıl Fransız yazarları
Kategori:Académie des Beaux-Arts üyeleri
Kategori:Polonyalı film yönetmenleri
Kategori:Yahudi asıllı Polonyalılar
Kategori:En İyi Yönetmen Akademi Ödülü sahipleri
Kategori:Gümüş Ayı Ödülü sahibi film yönetmenleri
Kategori:Yaşayan insanlar
Kategori:En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Yönetmen César Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Yönetmen Lumières Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Yönetmen Los Angeles Sinema Eleştirmenleri Derneği Ödülü sahipleri
Kategori:20. yüzyıl Fransız yazarları
Kategori:David di Donatello Ödülü sahipleri
Kategori:Fransa Yahudileri
Kategori:Fransız film yönetmenleri
Kategori:Fransız film yapımcıları
Kategori:Polonya Yahudisi asıllı Fransızlar
Kategori:Rus asıllı Fransızlar
Kategori:Fransız senaristler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri tarafından aranan kaçaklar
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Polonyalı göçmenler
Kategori:Fransa'daki Polonyalı gurbetçiler
Kategori:Polonyalı senaristler
Kategori:Polonyalı tiyatro yönetmenleri
Kategori:BAFTA En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
Kategori:Fransız tecavüzcüler
Kategori:Paris doğumlu erkek oyuncular
Kategori:Polonyalı antikomünistler
Kategori:Fransa'daki Polonyalı göçmenler
Kategori:Polonyalı film yapımcıları
Kategori:Polonyalı hicivciler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Fransız göçmenler
Kategori:Boston Film Eleştirmenleri Derneği En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
Kategori:20. yüzyıl Polonya Yahudileri
Kategori:20. yüzyıl ateistleri
Kategori:İngilizce film yönetmenleri
Kategori:Paris doğumlu film yönetmenleri
Kategori:Fransız antikomünistler
Kategori:Fransız ateistler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Fransız gurbetçiler
Kategori:Fransız erkek sinema oyuncuları
Kategori:Fransız hicivciler
Kategori:Fransız tiyatro yönetmenleri
Kategori:Kaçaklar
Kategori:Korku filmi yönetmenleri
Kategori:Yahudi ateistler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Polonyalı gurbetçiler
Kategori:Polonyalı erkek sinema oyuncuları
Kategori:Yaşam Boyu Başarı Altın Aslan Ödülü sahipleri
Kategori:Avrupa Film Akademisi Yaşam Boyu Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:Avrupa Film Ödülleri En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Sinema Filmi Altın Küre Ödülü - Drama (Yapımcı) sahipleri
Kategori:Altın Küre ödüllü yapımcılar
Kategori:BAFTA En İyi Film Ödülü kazanan yapımcılar
Kategori:Avrupa Film Akademisi Dünya Sinemasında Başarı Ödülü sahipleri
Kategori:En İyi Yönetmen National Society of Film Critics Ödülü sahipleri
Kategori:Altın Palmiye Ödülü kazanan yönetmenler