MacOS

macOS (eski adları Mac OS X ve OS X), Macintosh işletim sistemi ailesinin son sürümüdür ve Apple tarafından Macintosh bilgisayarları için tasarlanmış bir işletim sistemidir.

macOS aslen BSD ve Mach mikro çekirdeği üzerine kurulu, açık kaynak bir işletim sistemi olan Darwin'e dayanır. Apple bu sistemi kendi amaçlarına göre geliştirdikten sonra macOS kullanıcı arabirimi olarak Aqua'yı geliştirmiştir. Sistemin çekirdeği ve bazı bileşenleri açık kaynak olmasına rağmen, çoğu bileşeni açık kaynak değildir.

macOS Server ise her ne kadar mimari olarak masaüstü macOS ile aynı olsa da, Apple sunucuları için hazırlanmış ayrı bir işletim sistemidir. macOS'ten farklı olarak gelişmiş yönetim araçları içerir.

25 Temmuz 2012 yılında OS X Mountain Lion'un tanıtımında Mac OS X ismi OS X ismine değiştirildi. 13 Haziran 2016 tarihinde yapılan Dünya Geliştiriciler Konferansında (WWDC 2016) yeni macOS Sierra'nın tanıtımı zamanı OS X isminin, macOS olarak değiştirildiği duyuruldu.

 Tarihçe 
Mac işletim sisteminin onuncu sürümü olmasına rağmen, Mac OS X'in gelişimi çoğu alanda klasik Mac OS'ten bağımsızdır. Sistemin altyapısını NextStep'ten alınmış ve daha sonra Darwin adı altında açık kaynak olarak sunulmuş Mach mikro çekirdeği ve BSD oluşturur. Bu sebepten dolayı macOS Unix tabanlı bir işletim sistemidir.

1985 yılında Apple "yeni nesil" bir işletim sistemi yaratmak için kolları sıvamıştı (bakınız: Taligent ve Copland). Başarısızlıkla sonuçlanan girişimden sonra NeXT'in işletim sistemi (o zamanki adıyla OPENSTEP) yeni Mac işletim sisteminin temeli olarak kararlaştırılmıştı. Bu kararı takiben NeXT Apple tarafından alındı ve Steve Jobs Apple'a geri dönmüş oldu.

Jobs geri döndükten kısa bir süre sonra şirket başkanlığını geri aldı ve yeni işletim sistemi üzerindeki çalışmaları yoğunlaştırdı. OPENSTEP'i yavaş yavaş geliştirerek Mac OS X yapmayı amaç edinen bu projeye Rhapsody adı verildi. SH bilgisayarlarındaki donanım zorlukları, nesne tabanlı yeni bir yazılım mimarisi ve bazı ticari konulardaki anlaşmazlıklar yüzünden sancılı bir geçiş dönemi yaşanmış olsa da, Rhapsody Mac OS X adıyla 24 Mart 2001'de piyasaya sürüldü.

 Ürün İsimleri 
Mac OS X olarak başlayan serideki X harfi Mac OS 9'dan sonrasını ifade eder. Mac OS X 10.0 ile başlayan isim serisinde Kedigiller baz alınmıştır, fakat OS X Mavericks ile bu isimlendirme serisi sona ermiş, onun yerine ünlü yerlerin isimleri kullanılmaya başlanmıştır. Sierra'dan itibaren OS X adı yerini macOS'a bırakmıştır.

 Mimari 

macOS'un çekirdeğinde, XNU çekirdeğinin üzerine kurulmuş, komut satırı arayüzünde standart Unix özellikleri bulunan POSIX uyumlu bir işletim sistemi bulunur. Apple bu yazılım ailesini Darwin adlı özgür ve açık kaynaklı bir işletim sistemi olarak piyasaya sürdü. Apple, Darwin'in üstünde, MacOS olan GUI tabanlı işletim sistemini tamamlamak için Aqua arayüzü ve Finder da dahil olmak üzere bir dizi bileşene katman yapmıştır.

macOS olarak orijinal tanıtımı ile sistem, önceki sürümlerinden klasik Mac OS'den daha istikrarlı ve güvenilir bir platform sağlamak için yeni yetenekler getirdi. Örneğin, önleyici çoklu görev ve bellek koruması, sistemin birbirlerini kesmeden veya bozmadan aynı anda birden çok uygulamayı çalıştırma becerisini geliştirdi. MacOS mimarisinin birçok yönü, bir platformdan diğerine geçişi kolaylaştırmak için taşınabilir olacak şekilde tasarlanan OPENSTEP'den türetilmiştir. Örneğin NeXT, Apple'ın satın almasından önce orijinal 68k tabanlı NeXT iş istasyonlarından x86 ve diğer mimarilere taşınmış ve OPENSTEP daha sonra Rhapsody projesinin bir parçası olarak PowerPC mimarisine taşınmıştır.

MacOS High Sierra'dan önce ve katı hal sürücülerden (SSD'ler) başka sürücülerde varsayılan dosya sistemi klasik Mac OS'dan miras kalan HFS + 'dır. İşletim sistemi tasarımcısı Linus Torvalds, tasarımının "kullanıcı verilerini aktif olarak bozduğu" muhtemelen en kötü dosya sistemidir "diyerek HFS + 'yi eleştirdi. Apple, dosya sisteminin Unicode'u destekleyecek şekilde genişletildiğinde kötüleşen bir tasarımın dosya adlarının davaya duyarsızlığını eleştirdi. Başlangıçta, HFS Plus, big-endian 68K ve PowerPC sistemlerinde çalışan klasik Mac OS için tasarlandı. Apple, Macintosh'u little-endian Intel işlemcilere değiştirdiğinde, HFS + dosya sistemlerinde big-endian bayt sırası kullanmaya devam etti. Sonuç olarak, mevcut Mac'lerdeki macOS, dosya sistemi verilerini okurken bayt takas yapmalıdır. Bu endişeler macOS High Sierra'daki SSD'lerde dosya sistemleri için kullanılan yeni Apple Dosya Sistemi ile ele alınmaktadır.

MacOS'daki Darwin alt sistemi, Unix izinleri katmanını içeren dosya sistemi yönetiminden sorumludur. 2003 ve 2005'te iki Macworld editörü izin şemasını eleştirdi; Rob Roy Griffiths, bazı kullanıcıların izinleri her gün sıfırlamak zorunda kalabileceğini, 15 dakikaya kadar sürebilen bir işlemi önermişti: Ted Landau, yanlış yapılandırılmış izinleri "en yaygın hayal kırıklığı" olarak adlandırdı. Daha yakın zamanlarda, başka bir Macworld editörü olan Dan Frakes, izinlerin aşırı onarılması prosedürünü çok fazla kullandı. MacOS'un genellikle kullanıcı müdahalesi olmaksızın izinleri düzgün bir şekilde işlediğini ve sorunların ortaya çıktığı anda izinlerin sıfırlanmasının denenmesi gerektiğini savundu.

MacOS'un mimarisi katmanlı bir tasarıma sahiptir: katmanlı çerçeveler, ortak görevler için mevcut kodu sağlayarak uygulamaların hızlı gelişimine yardımcı olur. Apple kendi yazılım geliştirme araçlarını, en belirgin olarak Xcode adlı entegre bir geliştirme ortamı sağlamaktadır. Xcode, C, C ++, Objective-C ve Swift gibi çeşitli programlama dillerini destekleyen derleyicilere arabirimler sağlar. Apple-Intel geçişi için, geliştiriciler, uygulamalarını hem Intel tabanlı hem de PowerPC tabanlı Macintosh satırları ile uyumluluk sağlayan evrensel bir ikili olarak oluşturabilmeleri için değiştirildi. Birinci ve üçüncü parti uygulamalar, AppleScript çerçevesini kullanarak, klasik Mac OS'den veya programlama bilgisi gerektirmeyen önceden yazılmış görevler sunan yeni Automator uygulamasını kullanarak programlı olarak kontrol edilebilir.

 Sürüm Bilgileri 

küçükresim|upright=2.58|Versiyon zaman tüneli
SürümKod adıTanıtım TarihiÇıkış TarihiRhapsody Developer ReleaseGrail1Z4 / Titan1U31 Ağustos 1997OS X Server 1.0Hera16 Mart 1999OS X Public Beta11 Mayıs 199816 Mart 1999Public BetaKodiak13 Eylül 2000OS X 10.0Cheetah24 Mart 2001OS X 10.1Puma18 Temmuz 200125 Eylül 2001OS X 10.2Jaguar6 Mayıs 200224 Ağustos 2002OS X 10.3Panther23 Haziran 200324 Ocak 2003OS X 10.4Tiger4 Mayıs 200429 Nisan 2005OS X 10.5Leopard26 Haziran 200626 Ocak 2007OS X 10.6Snow Leopard9 Haziran 200828 Ağustos 2009OS X 10.7Lion20 Ocak 201020 Temmuz 2011OS X 10.8Mountain Lion16 Şubat 201225 Temmuz 2012OS X 10.9Mavericks10 Haziran 201322 Ocak 2013OS X 10.10Yosemite2 Haziran 201416 Ekim 2014OS X 10.11El Capitan8 Haziran 201530 Eylül 2015macOS 10.12Sierra13 Haziran 201620 Eylül 2016macOS 10.13High Sierra5 Haziran 201725 Eylül 2017macOS 10.14Mojave4 Haziran 201824 Eylül 2018macOS 10.15Catalina3 Haziran 20197 Ekim 2019macOS 11.0Big Sur22 Haziran 202013 Kasım 2020macOS 12.0Monterey7 Haziran 202125 Ekim 2021macOS 13.0Ventura6 Haziran 202224 Ekim 2022macOS 14.0Sonoma5 Haziran 202326 Eylül 2023macOS 15.0Sequoia10 Haziran 202416 Eylül 2024macOS 26.0Tahoe9 Haziran 202515 Eylül 2025

 Desteklediği Diller 

İngilizce
Japonca
Fransızca
Almanca
İspanyolca
İtalyanca
Portekizce (Portekiz) -- yalnızca Mac OS X 10.5 veya üzeri
Felemenkçe
İsveççe
Norveççe (Bokmål)
Danca
Fince
Rusça-yalnızca Mac OS X 10.5 veya üzeri
Lehçe-yalnızca Mac OS X 10.5 veya üzeri
Çince (Basitleştirilmiş)
Çince (Geleneksel)
Korece
Arapça-yalnızca OS X Tiger 10.4 veya üzeri
Çekçe-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
Macarca-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
Türkçe-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
Tayca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Katalanca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Hırvatça-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Yunanca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
İbranice-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Rumence-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Slovakça-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
Ukraynaca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri

 Ayrıca bakınız 
 .DS Store

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
Apple resmî sayfası (Türkçe)
MacOS resmî sayfası (Türkçe)


Kategori:Apple işletim sistemleri
Kategori:Apple yazılımları
Kategori:Mach (çekirdek)
Kategori:İşletim sistemi aileleri
Kategori:1999 yazılımları