Sadri Alışık

Sadri Alışık, kimlik adıyla Mehmet Sadrettin Alışık (5 Nisan 1925, İstanbul - 18 Mart 1995, İstanbul), Türk tiyatrocu, sinema oyuncusu ve komedyendir.

1964'ten başlayarak canlandırdığı Turist Ömer ve Ofsayt Osman tipleriyle tanındı. Yaşamı boyunca 200'ü aşkın filmde rol aldı.

 Hayatı 
5 Nisan 1925 tarihinde İstanbul'da, Paşabahçe, Beykoz'da doğdu. Annesi Saffet Hanım, babası Kaptan Rafet Bey'dir.40'LAR KULÜBÜ, KOLEKTİF, Sinemanın Kırk Yüzü, s. 65 Çocukluk yıllarında tiyatroya ilgi duydu; okul piyeslerinde rol aldı. Sahneye ilk defa 1939'da Eminönü Halkevi'nde amatör olarak çıktı. Beykoz Ortaokulundan (bugünkü adıyla Ziya Ünsel İlköğretim Okulu) ve ardından İstanbul Erkek Lisesinden mezun oldu.

Lise yıllarında Cağaloğlu Halkevi'nde tiyatro eğitimine başladı. Bu arada Ankara Devlet Konservatuvarı sınavına girip kazanmasına rağmen gözleri miyop olduğu için kayıt yaptıramadı ve İstanbul'a dönüp tiyatroya halkevinde devam etti. Bir süre Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümünde eğitim gördü.

Profesyonel oyunculuğa 1943'te Raşit Rıza Tiyatrosu'nda başladı. Onu halkevindeki bir oyunda izleyen ve beğenen sinema yönetmeni Faruk Kenç'in teklifi üzerine 1944 yılında Günahsızlar adlı filmde rol alarak sinemaya başladı. 19 yaşındayken çevirdiği bu film ile tanındı. Üç yıllık askerlik dönemi nedeniyle bu filmin ardından sinemaya ara verdi. 1950'li yıllarda sinemaya döndüğünde Yeşilçam filmlerinde daha çok yan rollerde görev aldı. Özellikle tarihî filmlerde küçük rollerde oynadı.

1951'de Küçük Sahne Tiyatrosu'nun kadrosuna girdi. Küçük Sahne'nin ardından Karaca, Site, Oda, Kent Oyuncuları ve Oraloğlu tiyatrolarında pek çok oyunda rol aldı. Bu dönemde ayrıca yerli ve yabancı filmlere seslendirme yaptı. 1951'de ilk evliliğini tiyatro sanatçısı Neriman Esen ile yaptı. Bu evlilik 1957'de sona erdi.

1950'lerin sonunda sinema filmlerindeki rolleri büyümeye başladı. Başrolde oynadığı ve bir sokak şarkıcısını canlandırdığı Hicran Yarası filmi o yılın en çok izlenen iki filminden biri oldu. Aynı yıl Kurtuluş Savaşı'nı anlatan Düşman Yolları Kesti ve Kalpaklılar filmlerinde birbirinden zıt karakterler canlandırdı. 1959 yapımı Zümrüt filmindeki "Doktor Fuat" rolü ile Gazeteciler Cemiyeti Türk Film Festivali'nde en iyi erkek oyuncu ödülüne değer görüldü. Aynı yıl Yalnızlar Rıhtımı filminde Çolpan İlhan ile başrolleri paylaştı ve rol arkadaşı Çolpan İlhan ile 20 Ağustos 1959'da evlendi. Bu evlilikten oğulları Kerem Alışık (1960) dünyaya geldi.

1960'ların başında ya paraya, kumara, kadına düşkün kötü adam ya da salon komedilerinde sevimli delikanlı, jönün sempatik arkadaşı rollerinde oynadı. 1961'de çekilen Nejat Saydam'ın yönettiği, başrollerinde Ayhan Işık ve Belgin Doruk'un yer aldığı Küçük Hanımefendi filminde canlandırdığı Bülent Soysal karakteri Alışık'ın film yıldızlığına yükselişinde ilk basamak oldu. Filmin başarısı üzerine serinin diğer filmleri çekildi. Devam filmlerinde Bülent karakterinin hikâyedeki yeri ve önemi giderek arttı.

 "Turist Ömer" serisi 

küçükresim|sağ|upright=1|Sadri Alışık ile özdeşleşmiş olan Turist Ömer karakteri
Sadri Alışık'ın canlandırdığı Turist Ömer karakteri ilk defa 1963 yılında Ayhan Işık'ın başrolde olduğu Helal Olsun Ali Abi adlı polisiye-komedide bir yan karakter olan "Turist Ömer" rolünü canlandırmasıyla başladı. Yönetmen Hulki Saner'in amcası Rasih Bey'denMehmet Akif Ertaş, Ihlamur Dergisi: 40, s. 26 esinlenerek yarattığı bu karaktere Sadri Alışık da bir asker arkadaşından esinlendiği çarpık selamı ve kendi gözlemlerini kattı. Bu filmin başarısının ardından 1964'te Yeşilçam'ın popüler çocuk yıldızı Ayşecik ile Turist Ömer'i bir araya getiren ve Turist Ömer'in yine yan karakter olduğu Ayşecik Cimcime Hanım ve Ayşecik Çıtı Pıtı Kız filmleri çekildi. Bu filmlerin gişedeki başarısının üzerine Alışık, 1964 yılında Turist Ömer'in ana karakter olduğu Turist Ömer filminde başrol oynadı. Alışık, ilk Turist Ömer filminden sonra on yıl içinde 7 filme ulaşacak olan Turist Ömer serisinde başrol oynadı ve geniş kitleler tarafından tanınıp sevildi.

 "Avare" karakteri 

Toplam on yedi film çektiği 1964 yılı, Sadri Alışık'ın kariyerinin en üretken yılı idi. 1964 yılında başrolde oynadığı filmlerden birisi de 1951 yapımı Aware adlı Hint filminden uyarlanan Avare (1964) filmi idi. Alışık, bu filmle birlikte avare, gariban karakterler ile özdeşleşti. Bu filmdeki repliklerinden biri zaman içinde ikonlaşarak Sadri Alışık imajının bir parçası oldu: 

 "Ofsayt Osman" karakteri 

1965'te Şaka ile Karışık filminde Ofsayt Osman karakterini canlandırdı. Özellikle filmin final sahnesindeki performansı çok beğenildi. Film, hiçbir işte başarılı olamamasından, "hiç gol atamamasından" dolayı adı Ofsayt'a çıkmış sevimli bir serseri tip olan Osman'ın şu repliği ile hatırlandı: 

 "Haşmet İbriktaroğlu" karakteri 

1966 yılında kara komedi tarzındaki Ah Güzel İstanbul filminde Ayla Algan ile başrolü paylaştı. Alışık'ın canlandırdığı varını yoğunu miskinliği yüzünden kaybetmiş Haşmet İbriktaroğlu karakteri, Türk sinema tarihinin en kült karakterlerinden birisi hâline geldi.

 Müzisyenliği 

Alışık, 1964-1970 yılları arasında filmlerde seslendirdiği şarkılardan oluşan üç kırkbeşlik plak çıkardı. 1968 yılında ise hem şarkı söylediği hem de hikâyeler anlattığı gazino programlarına başladı. Gösterisini tek kişilik bir piyese çeviren Alışık, 1980'e kadar sürdürdüğü gazino programlarını "dünün meddahını bugüne uyarlamak istedim" diye anlatmıştır. Sahne şovunda anlattığı "Müjgan" hikâyesi çok beğenilince 1970'te Ah Müjgan Ah adıyla sinemaya aktarılmıştır. Gazino programlarının ardından şarkıcılığını öne çıkardığı Acı İle Karışık (1969), Menekşe Gözler (1969), Üvey Ana (1971) gibi filmler çevirdi.

 Son filmleri 

Alışık, Afacan Küçük Serseri'''deki rolüyle 1971 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü'nü kazandı. 1970'li yılların ikinci yarısında Yeşilçam filmlerinin seyirci kitlesi azalmaya başlayınca gazino programlarına ağırlık verdi. 1977'de Atıf Yılmaz'ın yönettiği Acı Hatıralar filminde başrol oynadıktan sonra sinemaya 9 yıl ara verdi. Yakın dostu Ayhan Işık'ın 1979'da ölümü ile çok sarsıldı ve âdeta hayata küsen sanatçı 1986'da Şalvar Bank filmi ile sinemaya geri döndü.

 Son zamanları 

1986'nın ardından, geçirdiği karaciğer rahatsızlığı sebebiyle oyunculuğa yeniden ara verdi. 1990'da dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın sağladığı imkânlarla karaciğer nakli için ABD'ye gitti. Döndükten sonra bir özel televizyon kanalında Sadri Alışık Halk Show adlı bir program sundu ancak ilk sezon tamamlanınca bu programdan ayrıldı.

Uzun bir hastalık döneminin ardından 1994 yılında son filmi Yengeç Sepeti'ni çekti. Bu filmindeki rolüyle de Mehmet Aslantuğ'la beraber 1994 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

Alışık, ağırlıklı olarak İstanbul için yazdığı şiirlerinin toplandığı bir şiir kitabı yayımlamış ve yağlı boya ve kara kalem tablolara da imza atmıştır.

 Vefatı 

küçükresim|Sadri Alışık'ın, eşi Çolpan İlhan ile birlikte yattığı Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki kabri, İstanbul
Karaciğer, böbrek ve solunum yetmezliği ile kemik iliği hastalığı nedeniyle tedavi görmekte olan Alışık, 18 Mart 1995 tarihinde İstanbul’da 69 yaşında yaşamını yitirdi. Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Sanatçının anısına, eşi Çolpan İlhan tarafından kurulan Sadri Alışık Kültür Merkezince her yıl Sadri Alışık Sinema ve Tiyatro Ödülleri verilmektedir.

Üzerine Yapılmış Akademik Çalışmalar
Sadri Alışık üzerine Türk Sinemasında Erkek Yıldız OlgusuNilgün Kara, 2008, Tez no: 221430 ve Yeşilçam'da Kural Dışı Bir Yıldız: Sadri Alışık adlı yüksek lisans tezleri hazırlanmıştır.Özden Sevgi Diler, 2020, Tez no: 616610 Turist Ömer ile ilgili olarak da Turist Ömer: Yeşilçam'da Bir Müphem adlı yüksek lisans tezi bulunmaktadır.Ayris Alptekin, 2017, Tez no: 469443 Bir bölümü Turist Ömer ile ilgili olan Yeşilçam Dönemi Seri Komedi Filmleri: Cilalı İbo ve Turist Ömer ÖrneğiFerdi Şah, 2018, Tez no: 535128 ve Türk Sinemasında Fantastik Tür Filmlerinin Anlatı Yapısı (Drakula İstanbul'da, Turist Ömer Uzay Yolunda ve Ulak Filmleri Üzerine Bir İnceleme)Buşra Karaduman, 2021, Tez no: 677780 adlı yüksek lisans tezleri de mevcuttur.

Sadri Alışık ile ilgili olarak Tamer Bayrak'ın Sinemada Karakter Olgusu: Bir Karakter Oyuncusu olarak Sadri AlışıkTurkish Online Journal of Design Art and Communication, 4 (2), 105-122 ve Hacer Aker'in Gri Alanlarda "Sanki Gibi Bir Şey": Turist Ömer''Art Vision, 28(48), 33-42 adlı makaleleri bulunmaktadır.

 Filmleri 

YılYapımNot(lar)YılYapımNot(lar)YılYapımNot(lar)1944Günahsızlar1964Ayşecik Cimcime Hanım - Turist Ömer1969Damga1949Fato / Ya İstiklal Ya Ölüm1964Ayşecik Çıtı Pıtı Kız1969Hancı1950Çakırcalı Mehmet Efe1964Beş Şeker Kız1969Kaldırım Çiçeği1950İstanbul Geceleri1964Bomba Gibi Kız1969Menekşe Gözler1951Allaha Ismarladık1964Erkek Sözü1969Muhabbet Kuşu1951Hürriyet Şarkısı1964Fıstık Gibi Maşallah1969Turist Ömer Arabistan'da - Turist Ömer1951İstanbul Çiçekleri1964Hızır Dede1970Afacan1951Kendini Kurtaran Şehir / Şanlı Maraş1964Kelebekler Çift Uçar1970Ah Müjgan Ah1951Tanrı Şahidimdir1964Köye Giden Gelin1970Arkadaşlık Öldü mü?1951Vatan ve Namık Kemal1964Sıkı Dur Geliyorum1970Darıldın mı Cicim Bana1952İki Süngü Arasında1964Sokakların Kanunu1970Erkeklik Öldü mü Abiler1952Yavuz Sultan Selim Ağlıyor1964Taşralı Kız1970Fatoş Talihsiz Yavru1953Halıcı Kız1964Turist Ömer - Turist Ömer1970Fıstık Gibi1953Soygun1964Uçurumdaki Kadın1970İç Güveysi1953Suçlu Benim1965Adım Çıkmış Sarhoşa1970İşler Karışık1955Battal Gazi Geliyor1965Ava Giden Avlanır1970Talihsiz Baba1955Beyaz Şehir1965Berduş Milyoner1970Tatlı Hayal1955Izdırap Şarkısı1965Hırsız1970Turist Ömer Yamyamlar Arasında - Turist Ömer1955Sevdiğim Sendin1965Kocamın Nişanlısı1970Zalim1956Beş Hasta Var1965Komşunun Tavuğu1971Afacan Küçük Serseri1957Kahpenin Aşkı1965Nazar Değmez İnşallah1971Ali Baba ve Kırk Haramiler1958Altın Kafes1965Pantolon Bankası1971Ayıpettin Şemsettin1958Duvaklı Göl1965Şaka ile Karışık1971Çılgın Yenge1958İftira1965Sana Lâyık Değilim1971Cımbız Ali / Yırtık Niyazi1958İstanbul Macerası1965Serseri Aşık1971Kavanoz Dipli Dünya1959Ben Kahbe Değilim1965Seveceksen Yiğit Sev1971Sevdiğim Uşak1959Düşman Yolları Kesti1965Soytarı1971Tamam Mı Canım1959Hicran Yarası1965Turist Ömer Dümenciler Kralı - Turist Ömer1971Toto Kralı1959Kalpaklılar1965Üç Kardeşe Bir Gelin1971Turist Ömer Boğa Güreşçisi - Turist Ömer1959Şeytan Mayası1965Yankesicinin Aşkı1971Üvey Ana1959Vatan Uğruna / Kıbrıs'ın Belası Kızıl Eoka1966Ah Güzel İstanbul1972Afacan Harika Çocuk1959Yalnızlar Rıhtımı1966Boyacı1972Ay Aman Of1959Zümrüt1966Efkârlıyım Abiler1972Aynı Yolun Yolcusu1961Aşkın Saati Gelince1966Gariban1972Gelinlik Kızlar1961Küçük Hanımefendi1966Günahkar Kadın1972Kırk Yalan Memiş1961Külkedisi1966Kaderin Cilvesi1972Sevgili Hocam1961Şahane Kadın1966Karakolda Ayna Var1973Balıkçı Osman1961Seni Benden Alamazlar1966Milyonerin Kızı / İntikam Hırsı1973Dertli1961Seviştiğimiz Günler1966Seni Bekleyeceğim1973Dikiz Aynası1961Silahlar Konuşuyor1966Sevgilim Bir Artistti1973Tatlım1961Utanmaz Adam1966Şoför Deyip Geçmeyin1973Turist Ömer Uzay Yolunda - Turist Ömer1962Ayşecik Yavru Melek1966Sokak Kızı1974Atını Seven Kovboy1962Daima Kalbimdesin1966Turist Ömer Almanya'da - Turist Ömer1974Ayyaş1962Fatoş'un Bebekleri1967Ağır Suç1974Ne Hakem1962Hayat Bazen Tatlıdır1967Akşamcı1975Deli Deli Tepeli1962Küçük Hanım Avrupa'da1967Bekâr Odası1975Haşhaş1962Küçük Hanımın Kısmeti1967Bitirimsin Abi1976Baş Belası1962Küçük Hanımın Şoförü1967Gecekondu Peşinde1976Ben Sana Mecburum1963Acı Aşk1967Hindistan Cevizi1976Hamza Dalar Osman Çalar1963Aman Kimse Duymasın1967Kız Kolunda Damga Var1976Saffet Beni Affet1963Arka Sokaklar1967Marko Paşa - Marko Paşa1977Acı Hatıralar1963Bize de mi Numara1967Ringo Kazım1977Seyahatname1963Çalınan Aşk1967Şaşkın Hafiye Killing'e Karşı1983Kartallar Yüksek Uçar1963Dişi Kurt1967Serseri1986Babamın Namusu1963Geçim Dünyası1967Serseriler Kralı1986Babasının Oğlu1963Helal Olsun Ali Abi - Turist Ömer1968Agora Meyhanesi1986Bebek Davası (film)1963İlk Göz Ağrısı1968Benimle Evlenir Misin1986Çalıkuşu1963Kendini Arayan Adam1968Dertli Gönlüm1986Çapkın Baba1963Korkusuz Kabadayı1968Efkarlı Sosyetede1986Eşşek Oğlum ve Ben1963Maceralar Kralı1968Kırmızı Fener Sokağı1986Şalvar Bank1963Üç Öfkeli Genç1968Paydos1986Kız Babası1964Afilli Delikanlılar1968Yara1987Saat Sabahın Dokuzu1964Ahtapotun Kolları1969Acı İle Karışık1994Yengeç Sepeti1964Anadolu Çocuğu1969Ağlama Değmez Hayat1964Avare1969Altın Kalpler

 Özel yaşamı 
Bir süre sinema oyuncusu Neriman Esen'le evli kalan Alışık, ardından Çolpan İlhan'la evlendi. Bu evlilikten tek çocuğu Kerem Alışık dünyaya geldi.

 Plakları 
 1964: Avare / Dalgamıza Bakalım - Serengil Plak 10003
 1964: Tophane Rıhtımında / Turist Ömer - Melodi Plak 2161
 1970: Turist Ömer Arabistan'da / Turist Ömer - Saner Plak 1003

 Ödüller 
 1966: Sanremo Bodrig Hera Güldürü Filmleri Şenliği - Gümüş Ağaç Plakası Özel Ödülü - Ah Güzel İstanbul
 1971: 8. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu - Afacan Küçük Serseri
 1994: 31. Altın Portakal Film Festivali - En İyi Erkek Oyuncu - Yengeç Sepeti

 Ayrıca bakınız 
 Türk komedyenler
 Yeşilçam oyuncuları

 Konuyla ilgili yayınlar 
Tamer Bayrak, Sinemada Karakter Olgusu:Bir Karakter Oyuncusu Olarak Sadri Alışık 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


 SinemaTürk Profili 
 SinemaPark Profili
 Sadri Alışık (Filmden kesim)
 sinematik.blogspot.com
 (Gumusperde.com Online Sadri Alisik Filmleri)
 Sadri Alışık Filmlerinden Kesitler

 TSA´de Sadri Alışık 


Kategori:1925 doğumlular
Kategori:Beykoz doğumlular
Kategori:İstanbul ili doğumlu erkek oyuncular
Kategori:İstanbul ili doğumlu erkek şarkıcılar
Kategori:1995'te ölenler
Kategori:İstanbul ilinde hastalıktan ölenler
Kategori:Türkiye'de böbrek yetmezliğinden ölenler
Kategori:Türkiye'de solunum yetmezliğinden ölenler
Kategori:Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Türk komedyenler
Kategori:Türk erkek sinema oyuncuları
Kategori:Türk erkek tiyatro oyuncuları
Kategori:İstanbul Erkek Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:Yeşilçam oyuncuları
Kategori:Türk erkek dizi oyuncuları
Kategori:20. yüzyılda Türk erkek oyuncular