Vakfıkebir

Vakfıkebir (Vakf-ı Kebir, eski adları: Büyük Liman, Fol (Rumca: Pholí, yuva), Trabzon ilinin bir ilçesi olup batısında Beşikdüzü, güneyinde Tonya ve Düzköy, doğusunda ise Çarşıbaşı ve Akçaabat ilçeleri ile çevrilidir.

 Tarih 
Vakfıkebir, kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber eski bir yerleşim yeridir. Tarih boyunca Hitit, Pers, Roma, Bizans ve Trabzon İmparatorluğu’nun hâkimiyetinde kalmış, 1461 yılında Osmanlı İmparatorluğu yönetimine girmiştir. Doğal liman olması nedeniyle tarihte deniz ulaşımının önemli merkezlerinden biri olmuştur.

Bugünkü adını, Osmanlı sultanı I. Selim'in annesi Gülbahar Hatun'dan almıştır. Gülbahar Hatun Trabzon’da kurmuş olduğu Hatuniye Vakfı’na Vakfıkebir topraklarının gelirlerini de dahil etmiş, o zamanki adıyla Büyükliman olarak anılan kasaba bu tarihten sonra Vakfıkebir olarak (Büyük Vakıf) olarak anılmaya başlanmıştır.

Bir rivayete göre ilçenin adının ortaya çıkış kaynağı bir hikâyeye dayanmaktadır. İstanbul'dan Trabzon'da bulunan I. Selim'i ziyarete gelen Gülbahar Hatun, denizde fırtınaya yakalanmış ve karaya çıkacağı ilk yeri vakfedeceğini söylemiştir. Fırtına dinip, Trabzon'a ulaştığı yer Vakfıkebir sahili olunca, Gülbahar Hatun Vakfıkebir topraklarının gelirini kurduğu vakfa dahil etmiştir.

Vakfıkebir 1874 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun bir kazası olmuştur. Bu tarihte ilçe Akçaabat, Maçka, Yomra ilçeleriyle Trabzon’a bağlıdır. Belediye Teşkilatı 1877 yılında kurulmuştur. İlk Belediye Başkanı Bahadırzade Yusuf Ağa’dır. İlçede 1888 yılında ilk Rüştiye okulu, 1892 yılında ilk banka olarak Ziraat Bankası açılmıştır.

Vakfıkebir I.Dünya Savaşı sırasında 20 Temmuz 1916’da Rus İmparatorluğu'nun işgaline uğramıştır, işgal 14 Şubat 1918 tarihine kadar sürmüştür.

Vakfıkebir ilçesinden 1954 yılında güneyindeki Tonya, daha sonra 80 ve 90’lı yıllarda sırası ile batısındaki Beşikdüzü, Şalpazarı ve doğusundaki Çarşıbaşı ilçeleri ayrılarak bağımsız ilçe olmuşlardır. 1994 yılından beri ilçede Vakfıkebir Ekmek Festivali yapılmaktadır. 2018 Yılı Nüfus bilgilerine göre ilçe merkezinin nüfusu 28.209'dur.
İlçeMahalle AdıMahalle Nüfusu2018VakfıkebirKemaliye Mah.4.7762018VakfıkebirÇarşı Mah.2.2902018VakfıkebirYalıköy Mah.1.6782018VakfıkebirBüyükliman Mah.1.2142018VakfıkebirHacıköy Mah.1.2082018VakfıkebirHürriyet Mah.1.0332018VakfıkebirCumhuriyet Mah.1.0222018VakfıkebirDeregözü Mah.9352018VakfıkebirÇavuşlu Mah.7442018VakfıkebirKörez Mah.7272018VakfıkebirRıdvanlı Mah.6422018Vakfıkebirİshaklı Mah.6392018VakfıkebirKirazlıkyeni Mah.6262018Vakfıkebirİlyaslı Mah.6192018VakfıkebirBallı Mah.6042018VakfıkebirHamzalı Mah.5552018VakfıkebirSekmenli Mah.5512018VakfıkebirFevziye Mah.4762018VakfıkebirKaratepe Mah.4732018VakfıkebirKıranköy Mah.4722018VakfıkebirÇamlık Mah.4472018VakfıkebirMahmutlu Mah4302018VakfıkebirSoğuksu Mah.4202018VakfıkebirYaylacık Mah.4122018VakfıkebirCaferli Mah.4072018VakfıkebirMısırlı Mah.4062018VakfıkebirTarlacık Mah.3912018VakfıkebirKirazlık Mah.3352018VakfıkebirOrtaköy Mah.3242018VakfıkebirDüzlük Mah.3072018VakfıkebirAydoğdu Mah.2862018VakfıkebirEsentepe Mah.2832018VakfıkebirGüneysu Mah.2622018VakfıkebirAkköy Mah.2572018VakfıkebirÇamlık Sahil Mah.2572018VakfıkebirGüneyköy Mah.2552018VakfıkebirYıldız Mah.2532018VakfıkebirSinanlı Mah.2522018VakfıkebirKöprücek Mah.2172018VakfıkebirŞenocak Mah.1802018VakfıkebirAçıkalan Mah.1762018VakfıkebirFethiye Mah.1612018VakfıkebirBozalan Mah.1202018VakfıkebirBahadırlı Mah.87

 Yönetim 

 Eski belediye başkanları 

 Osmanlı dönemi 
Görev yıllarıİsim1877-1892Bahadırzade Yusuf Ağa1892-1895Ahmet Derviş Efendi1895-1898Temel Efendi1898-1900Hacı Mahmut Efendi1900-1901Hasan Efendi1901-1902Bahadırzade Mustafa Ağa1902-1903Abdulhalim Efendi1903-1905Gücezade Safved Efendi1905-1909Zamaniszade Hacı Memiş Efendi1909-1913Kuleyinzade Hacı Memiş Efendi1913-1921Bahadırzade Ali AğaKaynak:

 Cumhuriyet dönemi 
SeçimİsimParti1921-1930Keleş Hafız BahadırBilinmiyor1930Ahmet Zihni1934Ömer Kuleyin193819421946Hasan Cemil Güç1950Rıza Bahadır1955Ali Alp Alemisoğlu1963Muhammet KuleyinCumhuriyet Halk Partisi1968Sabri BahadırAdalet Partisi1973Bağımsız1977Adalet Partisi1984Bağımsız19891994Yunus Halis Mollaahmetoğlu1999Anavatan Partisi2004Hayri BirinciBağımsız20092014Muhammet BaltaAdalet ve Kalkınma Partisi20192024Fuat KoçalKaynak:

 Görev yapmış kaymakamlar 
SıraİsimGörev yılları1Memiş Efendi1874 - 18762Hacı Kadem Efendi1876 - 18773Hacı İbrahim Efendi1877 - 18784Vahit Bey1878 - 18795Ali Rıza Efendi1879 - 18816Hüseyin Hayrettin Efendi1881 - 18887Mustafa Fehmi Efendi1888 - 18928Mehmet Emin Efendi1892 - 18939Ali Nihat Efendi1893 - 189510İbrahim Besim Efendi1895 - 189811Mehmet Said Efendi1898 - 190512Ali Fehmi Kayar193613Zeki Pasık1936 - 193814Avni Koçyiğit1938 - 194015İ. Hakkı Sayın1940 - 194316Sadi Süer1943 - 194517Hikmet Özgelen1945 - 194618B. Neşet Kankılıç1947 - 194819Enver Kuray1948 - 194920Niyazi Araz1949 - 195021M. Cemil Aytimur1950 - 195222Eyüp İskender1952 - 195523Ziya Durakoğlu1955 - 195624Muzaffer Akçakın195625Celal Öziç1956 - 196026O. Cemal Mirkelam1960 - 196127Rasim Gezmiş196128M. Şerafettin Vardal1961 - 196229M. Emin Yüzbaşıoğlu1962 - 196330İbrahim Önen1963 - 196431Avni Aksu1964 - 196532Necip Atalay196533Muzaffer Yüce34Yalçın Şandur1965 - 196635Abdullah Demiral1966 - 196836Erol Tuncel1968 - 197037Halit Nazlıoğlu197138Rafettin Küçüktiryaki1971 - 197239Aras Erol197240Murat Şen1972 - 197341Sıtkı Arslan1974 - 197842İ. Yurdakul İyilikçi1978 - 197943M. Fahri Can1979 - 198044Burhanettin Coşkun198045Mustafa Altıntaş1980 - 198146Özay Kara1981 - 198247Yüksel Ayhan1982 - 198448Mehmet Öksüz1984 - 198649Hüseyin Aksoy1986 - 198750İbrahim Pehlivan1987 - 198851Hamza Duygun1989 - 199152Aziz Yıldırım199153Abdullah Acar1991 - 199354Gürbüz Karakuş1993 - 199555H. Necdet Özeroğlu1995 - 199756Erol Türkmen1997 - 199857Abdullah Aslaner1998 - 200358Hüseyin Nail Atay2003 - 200659Fikret Zaman2006 - 201060Sedat Sırrı Arısoy2010 - 201461Yıldıray Malğaç2014 - 201662Mesut Yakuta2017 - 202163Dr. Hacı Arslan Uzan2021 - günümüzKaynak:

 Coğrafi yapı 
Vakfıkebir, Trabzon'un 40 km batısında olup, ilçe toprakları Doğuda Çarşıbaşı, Batıda Beşikdüzü, Güneyde Tonya ilçeleri ve Kuzeyde Karadeniz ile çevrilidir. İlçe merkezi; doğuda Işıklı (Yeros), batıda Zeytin (Yobol) burunları arasında meydana gelmiş genişçe bir merkezin en uç noktasında kuruludur. Bu nedenle ilçe adı, Coğrafi kitaplarında Büyükliman olarak da gösterilir. Işıklı fenerinden itibaren kıyı, güneybatıya ve daha sonra kuzeybatıya yönelerek Büyükliman adıyla anılan geniş koyu meydana geldikten sonra Zeytinburnuna ulaşır. Büyükliman koyu, karayele kısmen kapalı olup, denizciler için iyi sayılan bir demir atma yeridir.

Vakfıkebir, Karadeniz Bölgesi Doğu bölümünün iklim şartlarının etkisi altında olup burada iklim, ılıman iklimin denizsel karakterini taşır. Yazlar orta sıcaklıkta, kışlar ılık ve mevsimler yağışlı geçer. Yağmurun en yoğun olduğu mevsim sonbahar, ilkbahar ve kıştır.

Vakfıkebir ilçesinden 1954 yılında güneyindeki Tonya, daha sonra 80 ve 90'lı yıllarda sırası ile batısındaki Beşikdüzü, Şalpazarı ve doğusundaki Çarşıbaşı ilçeleri ayrılarak bağımsız ilçe olmuşlardır. 1994 yılından beri ilçede Vakfıkebir Ekmek Festivali yapılmaktadır.

İlçenin yüzölçümü 141 km²’dir. Vakfıkebir ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 12 metredir.

 Ekonomi 

İlçenin başlıca gelir kaynağı tarım, hayvancılık, fındık ve balıkçılıktır. İlçede bir organize sanayi bölgesi ile çeşitli mandıralar bulunmaktadır. Şehir, taş fırınlarında pişen Vakfıkebir Ekmeği ve tereyağı ile ünlüdür.

 Eğitim 

 İlköğretim okulları 

 Okulun Adı  Derslik Sayısı  Öğrenci Sayısı Kemaliye İ.Ö.O  42  1239 Cumhuriyet İ.Ö.O  38  650 Büyükliman İ.Ö.O  24  400 Osman Tan İ.Ö.O  18  392 Yalıköy İ.Ö.O  13  265

İlçenin başlıca okulları yukarıda verilmiştir,

 Lise ve Dengi Okullar 

 Okulun Adı  Derslik Sayısı  Öğrenci Sayısı Vakfıkebir Fen Lisesi 39  376  Gülbahar Hatun Anadolu Lisesi 35  404 Ömer Nakkaş Anadolu Sağlık Meslek Lisesi  7  106 Anadolu İmam Hatip Lisesi  22  242 

 Yükseköğretim 

Vakfıkebir Meslek Yüksek Okulu, KTÜ bünyesinde 1992 yılında açılmış; 1994-1995 eğitim öğretim yılında Akçaabat'ta 2000-2001 eğitim öğretim yılında Vakfıkebir ilçemizde faaliyete geçmiş olup; makine programı, bilgisayar teknolojisi ve programlama programı, muhasebe, pazarlama, iklimlendirme-soğutma programı, büro yönetimi ve sekreterlik, elektronik-haberleşme ve işletme programı bölümleri gibi bölümlerle eğitim vermeye devam etmektedir. Bu bölümlerde 435 kız ve 697 erkek olmak üzere toplam 1156 öğrenci eğitim-öğretim görmektedir.

 Özel Eğitim 

İlçede Vakfıkebir Fen Lisesi ve Vakfıkebir Gülbahar Hatun Anadolu Lisesi, K.T.Ü. ye bağlı olarak 1992 yılında eğitim öğretime açılan Vakfıkebir Meslek Yüksek Okulu, Vakfıkebir Ömer Nakkaş Anadolu Sağlık Meslek Lisesi, Vakfıkebir Anadolu İmam Hatip Lisesi, Vakfıkebir Kemaliye İlköğretim Okulu, Vakfıkebir Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Vakfıkebir Büyükliman İlköğretim Okulu, Vakfıkebir Osman Tan İlköğretim Okulu, Vakfıkebir Atatürk Ortaokulu, Vakfıkebir Anadolu İmam Hatip Lisesi, Vakfıkebir Cumhuriyet Ortaokulu ve Yalıköy beldesinde Yalıköy İlköğretim Okulu ve Yalıköy Ortaokulu bulunur. Yetişkinler için Vakfıkebir halk eğitimi merkezi müdürlüğü faaliyetlerine sosyal ve kültürel alanda yürütmektedir.

 Spor 
İlçenin futbol takımı Vakfıkebir 1874 Futbol Kulübü'dür. Ayrıca Vakfıkebir Kirazlıkspor ve Vakfıkebir Büyükliman Belediyespor da ilçenin diğer bir futbol takımıdır.

 Nüfus 
2018 Yılı Nüfus bilgilerine göre ilçe merkezinin nüfusu 28.209'dur.

 Ayrıca bakınız 
 Vakfıkebir Ekmeği

 Notlar 

 Kaynakça