Gülten Akın

Gülten Akın Cankoçak  (23 Ocak 1933, Yozgat - 4 Kasım 2015, Ankara), Türk şair ve yazardır.

1950'li yıllarda yazmaya başladığı şiirleriyle, kısmen İkinci Yeni çizgisinde görülen, ancak 1970'li yıllardaki şiirlerinden itibaren bireycilikten toplumculuğa yönelen bir şairdir.<ref name=ilhan>{{Web kaynağı|url = http://www.tekedergisi.com/Makaleler/1633054456_7ilhan.pdf|başlık = Nilüfer İlhan, Gülten Akın Şiirinde Kent, Göç ve Gecekondu Algısı, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 1/4 Yıl:2012'2|erişimtarihi = 4 Kasım 2015|arşiv-url = https://web.archive.org/web/20160109153051/http://www.tekedergisi.com/Makaleler/1633054456_7ilhan.pdf|arşiv-tarihi = 9 Ocak 2016|ölüurl = evet}}</ref> Şiirleri pek çok dile çevrilmiş ve kırktan fazla şiiri bestelenmiştir. Aksu Bora'nın annesidir.

 Hayatı 
23 Ocak 1933 tarihinde Yozgat'ta doğdu. Yozgat'ın Sorgun ilçesinde ilköğrenimini tamamladı. 1940'lı yıllarda memleketi Yozgat'tan Ankara'ya göç etti ve ortaöğrenimini Ankara Atatürk Anadolu Lisesi'nde tamamladı. 1955'te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu.

1956'da Yaşar Cankoçak'la evlendi, bu evlilikten beş çocuğu oldu. Kaymakam olan eşinin görevi nedeniyle 1958-1972 arasında Anadolu'nun çeşitli ilçelerinde yaşadı. Gevaş, Alucra, Gerze, Saray ilçelerinde ve Kahramanmaraş'ta yardımcı avukatlık, avukatlık ve öğretmenlik yaptı.

1972'de Ankara'ya yerleşerek Türk Dil Kurumu Derleme ve Tarama Kolu'nda çalıştı. Kültür Bakanlığı Yayın Danışma Kurulu üyeliğinde bulundu. Demokratik kitle örgütlerinin yeniden kuruluşu çalışmalarına katıldı. İnsan Hakları Derneği, Halkevleri, Dil Derneği gibi örgütlerde kurucu ve yönetici olarak görev aldı. 1978'de emekliye ayrıldı. 1980'lerde Ankara'da bir banka soygununa katıldığı gerekçesiyle tutuklanan ve dosyası Şentepe Devrimci Yol davasıyla birleştirilerek önce müebbet hapse mahkûm edilen sonra cezası Yargıtayca bozulan oğlunun cezaevi günlerinde yaşadıklarını şiirine yansıttı. 42 gün (1986) adlı kitabında Mamak Cezaevi'nde süren açlık grevini anlattı. Yaşamını Balıkesir'in Burhaniye ilçesinde sürdürdü. 4 Kasım 2015'te tedavi gördüğü hastanede öldü. Cenazesi, 6 Kasım 2015 Cuma günü Kocatepe Camii'nden kaldırılarak Karşıyaka Mezarlığı'na gömüldü.

 Edebî hayatı 
İlk şiiri Çin Masalı, Nisan 1951'de Son Haber gazetesinde yayımlandı. Henüz 18 yaşındayken kaleme aldığı, pek sözü edilmeyen bu şiiri kitaplarına almadı. Kitaplarına aldığı ilk şiiri, 1952 yılında Ankara Hukuk Fakültesi'nde öğrenciyken Mülkiye dergisinde yayımlandı. Gülten Akın, Cemal Süreya, Sezai Karakoç ve Ece Ayhan ile aynı dönemde Ankara Üniversitesi'nde öğrenci oldu.

Gülten Akın'ın şiirleri daha sonra Hisar, Varlık, Yeditepe, Türk Dili gibi dergilerde yayımlandı. İlk şiirlerinin konusu daha çok doğa, aşk, ayrılık, özlem iken ilerleyen dönemlerde toplumsal sorunlara yöneldi. 1980 öncesinde halkın yaşadıkları, onun da hayatına ve şiirine yansıdı. Gezip gördüğü yerlerden aldığı esinle zenginleşen ve coşkulu bir insan sevgisiyle yoğrulan şiiri, toplumsal sorunları, yaşam-halk ilişkisini öne çıkardı.

Şiirlerinde büyük ölçüde folklor öğelerinden yararlandı. Şiir üzerine yazılarını bir araya getiren 1983 tarihli Şiiri Düzde Kuşatmak başlıklı kitabında halk kaynağına inme isteğini, "Halkta var olan öz ve biçimi diyalektik olarak yükseltmek, şiiri yükseltirken halkın yaşamının ve yaşam biçimlerinin yükselmesine yardımcı olmak" sözleriyle açıkladı. 1978 tarihli Yaşam Öyküsü başlıklı kısa otobiyografisinde geçen "Hemen bütün dizelerimin temelinde birtakım olgular, gerçekler vardır benim için" cümlesi de teknik açıdan aynı yönteme işaret ediyor. Şiirleri pek çok dile çevrildi ve kırktan fazla şiiri bestelendi. Bestelenen şiirlerinden biri, Sezen Aksu'nun 1993 tarihli albümüne adını veren Deli Kızın Türküsü'dür.

2008'de Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın ölümünden sonra Milliyet gazetesinin yaptığı "Yaşayan En Büyük Türk Şairi" araştırmasında en çok oyu alan Gülten Akın; Beni Sorarsan'ı 2013'te yayımlandı ve bu kitabı ile Metin Altıok Şiir Ödülü'ne layık görüldü. Akın, şiir dışındaki edebî türlere fazla ilgi göstermedi ancak yedi adet kısa oyun yazdı. Ürettiği tiyatro metinlerinde kadın, evlilik, düzene yönelik eleştiriler, yoksulluk, yalnızlık, yaşlılık ve yabancılaşma gibi konular üzerinde durdu.

 Ölümünden sonra 
Balad Şiir Vakfı tarafından 2023 yılında Akın'ın adına şiir ödülü verilmeye başlandı.

 Eserleri 

 Bazı şiir kitapları 

 Düz Yazıları 
 Şiiri Düzde Kuşatmak (1996) ISBN 978-975-363-480-3
 Bestelenmiş şiirleri 
 Büyü Yavrum - Grup Yorum (1987), Edip Akbayram, Kemal Sahir Gürel (1988)
 Deli Kızın Türküsü - Sezen Aksu (1993)
 Siyah Beyaz (1989) - Sevinç Eratalay
 Beni Unutma (1989) - Sevinç Eratalay
 Ertuğrul'a Ağıt - Grup Yorum
 Kestim Kara Saçlarımı - Simge Pınar (2019)

 Ödülleri 
 1955 - Varlık şiir yarışmasında birincilik ödülü
 1965 - Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü, Sığda ile
 1972 - TRT Sanat Ödülleri Yarışması'nda Başarı Ödülü, Maraş'ın ve Ökkeş'in Destanı ile
 1977 - Yeditepe Şiir Armağanı, Ağıtlar ve Türküler'' ile
 1991 - Halil Kocagöz Şiir Ödülü
 1992 - Sedat Simavi Edebiyat Ödülü
 1999 - Altın Portakal Şiir Ödülü
 2003 - Dünya gazetesi Yılın Telif Kitabı Ödülü
 2008 - Erdal Öz Edebiyat Ödülü
 2014 - Metin Altıok Şiir Ödülü

 Kaynakça 

Kategori:1933 doğumlular
Kategori:Yozgat doğumlu yazarlar
Kategori:2015'te ölenler
Kategori:Ankara ilinde hastalıktan ölenler
Kategori:Karşıyaka Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:20. yüzyıl Türk şairleri
Kategori:21. yüzyıl Türk şairleri
Kategori:20. yüzyıl Türk oyun yazarları
Kategori:21. yüzyıl Türk oyun yazarları
Kategori:20. yüzyıl Türk avukatları
Kategori:21. yüzyıl Türk avukatları
Kategori:21. yüzyıl kadın yazarları
Kategori:Türk öğretmenler
Kategori:Türkiye tarafından tutuklanan kişiler
Kategori:Ankara Lisesinde öğrenim görenler
Kategori:Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenim görenler
Kategori:Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü sahipleri
Kategori:Sedat Simavi Ödülü sahipleri
Kategori:Metin Altıok Şiir Ödülü sahipleri
Kategori:Erdal Öz Edebiyat Ödülü sahipleri
Kategori:20. yüzyıl Türk kadın yazarları
Kategori:Türk Dil Kurumu Ödülü sahipleri
Kategori:Yeditepe Şiir Armağanı