Yumurtalık, Adana

Yumurtalık, Adana ilinin bir ilçesidir. Eski adı Ayas olup, Türkçeleştirmek adına ismi Yumurtalık'a çevrilmiştir. Eski isimleri arasında Aegeae, Ayas, Lyeys ve Laiazzo yer alır.

 Tarihçe 
İlçenin eski adı Ayas'tır. 1959 yılına kadar Ceyhan'a bağlı bir bucak olan Ayas bu tarihte ilçe olmuştur. İlçenin tarihi Orta Çağa kadar uzanır.

Limanın tarihi, en az MÖ 2000'e kadar uzanmaktadır. Zeytinbeli Höyük höyüğünde MÖ 17. yüzyıla ait Hitit çömlekleri bulunmuştur.

Bu Kilikya liman kenti, günümüzde İskenderun Körfezi olan İssus Körfezi üzerinde yer almaktadır. Pausanias tarafından Aegeae (, Aigéai) adıyla anılmıştır ve bu ad, sikkelerinde de görülmektedir.Andrew Burnett, Michael Amandry, Pere Pau Ripollès, Ian Carradice, Roman Provincial Coinage, Supplement 2 (2006), Nos. 4030–4046 Strabon zamanında limanı olan küçük bir şehirdi.Lucan 3.227.

Tacitus, Ermenistan Krallığı ile Roma arasında bir yanda, İberya ve Partya'nın diğer yanda olduğu savaş hakkındaki anlatımında Aegeae'den bahseder.Tacitus. Annals. Vol. 13.8. Orada Roma dönemine ait bir yazıt bulunmuştur ve Roma egemenliği altında bir öneme sahipti. Kilikya eyaletinin bir parçası olarak organize edilmişti. Tyanalı Apollonius (yaklaşık MS 15 – yaklaşık MS 100), şehir kültürel zirvesindeyken ilk çalışmalarını Aegeae'de yaptı.

Erken bir tarihte Hristiyanlaştırıldı ve artık bir yerleşim piskoposluğu olmamasına rağmen, Aegeae adı altında Roma Katolik Kilisesi'nin bir unvan piskoposluğu olarak kalmıştır. Azizler Cosmas ve Damian'ın, Aegeae'de hekimlik yapan, hizmetleri için ödeme kabul etmeyen ve sonunda Diocletian döneminde şehit olan ikiz kardeşler olduğu Hristiyan hagiografisinde bahsedilmektedir.
küçükresim|Marco Polo'nun 1271'de ziyaret ettiği hareketli Laiazzo limanının, Le Livre des Merveilles'de sunulduğu şekliyle görünümü.
Orta Çağ'da, özellikle 13. yüzyılda, Aegeae, Ermeni Kilikya Krallığı'nın önemli bir Akdeniz limanı haline geldi. Yerel olarak Ayas () olarak biliniyordu ve bu ad Venedikçe ve diğer Avrupa dillerinde Aiazzo veya (belirli bir makaleyi dahil ederek) Laiazzo oldu. Akka'nın düşüşü ve Tarsus limanının dolması - Ayas'ın doğuya doğru iyi yollarının avantajıyla birlikte - şehrin Yüksek Orta Çağ boyunca Batı ile Doğu arasındaki ticaretin başlıca merkezi haline gelmesine yol açtı. Ermeni kralları, çeşitli İtalyan şehir devletlerine çeşitli ticaret imtiyazları tanıyan çok sayıda antlaşma müzakere edildi. 1266 ile 1322 yılları arasında bölgedeki Memlükler ve Türkmenler tarafından yapılan akınlar, ticari faaliyetlerde yalnızca küçük aksamalara neden oldu. Marco Polo, Çin'e yolculuğuna başlamak için 1271'de buraya çıktı ve onu "iyi ticaret için iyi bir şehir" olarak tanımladığı, "iç kısımlardan tüm baharatların, ipeğin, altının ve yünün bu kasabaya taşındığını" eklediği bildirildi. Ceneviz Cumhuriyeti donanmasının Venedik Cumhuriyeti donanmasını yendiği 1294'teki Laiazzo Savaşı'nın, Marco Polo'nun daha sonra Cenevizliler tarafından esir alındığı savaş olduğu düşünülmektedir.Quarterly Review , vols. 125–126, Leonard Scott Publishing Company, NY (1868) Şehir içinde, diğer İtalyan deniz cumhuriyetlerinden biri olan Pisa'ya ait bir mahalle ve ticaret merkezi de kuruldu.

Şehir, Memlükler tarafından giderek daha fazla baskı altına alındı ve 1347'de kesin olarak onların eline geçti. Doğu ile Avrupa ticaret yolları Akdeniz'den uzaklaştığında, şehir ve limanı önemini kaybetti. Daha sonra, Anadolu beyliklerinden Ramazanoğulları Beyliği tarafından yönetildi.

Yumurtalık ( "Yumurta gibi" anlamına gelir), 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'na katıldı ve ardından 20. yüzyılda Türkiye Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu.

1974 yılında, oyuncu ve film yönetmeni Yılmaz Güney, Yumurtalık'ta bir hakiminin ölümüyle sonuçlanan silahlı saldırı olayından sonra Yumurtalık'ta tutuklandı.

 Coğrafya 
Adana merkezine 80 km, komşu Ceyhan'a 30 km mesafededir. Yumurtalık ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 18 metredir. 24 mahallesi vardır. Yumurtalık'ın Marko Polo İskelesi, Kız Kalesi, Lagun Gölleri ve Milli Parkı, Ayas Antik Kenti gibi gezilebilecek noktaları bulunmaktadır.

İlçenin yüzölçümü 447 km²dir.

 Nüfus 

 Mahalleler 
küçükresim|22opx|Kasabada bulunan Ayas Kalesi (Temmuz 2011)
Yumurtalık'ın 24 mahallesinin 6'sı merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 5.236 kişi (%30,4) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 34,4 km uzaklıktaki Yeşilköy'dür. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan mahalle, 1.669 kişi ile Kuzupınarı'dır. Yumurtalık'ın nüfusu 2017 yılında %2,49 azalmıştır.

Yumurtalık ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

SıraMahalleKm*RakımNüfus2016TÜİK 31 Ocak 2017 verileri2017TÜİK 1 Şubat 2018 verileri201820191Akdeniz Mah.0,31.3931.3792Akyuva Mah.2,63923273Ayaş Mah.0,07247014Devrişiye Mah.2,08108305Kemalpaşa Mah.1,81.2061.2076Ören Mah.0,6758792Yumurtalık (merkez)95.2835.2367Asmalı Mah.28,8229889918Ayvalık Mah.10,7464354249Demirtaş Mah.6,94664162810Deveciuşağı Mah.17,21265761611Gölovası Mah.19,95178673312Hamzalı Mah.15,93033830513Haylazlı Mah.13,42836334714Kaldırım Mah.29,2141.2821.20415Kalemli Mah.4,13219117716Kesmeburun Mah.32,315686617Kırmızıdam Mah.32,91222421618Kuzupınarı Mah.24,8221.6821.66919Narlıören Mah.14,15732433620Sugözü Mah.16,36578274521Yeniköy Mah.6,37035233222Yeşilköy Mah.34,491.5811.57323Yumurtalık Mah.7,1619417824Zeytinbeli Mah.12,8751.4801.435Yumurtalık (kırsal)12.36811.975Yumurtalık (ilçe)17.65117.211
* Km, Ayaş Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.

 Tarihi yerler 
 Ayas Kalesi
 Süleyman Kulesi

 Önemli günler 
 Dertli Kazım Halk Ozanları Şenliği, Yer: Gölovası köyü, Tarihi: 1 Ekim, Başladığı ilk tarih: 1985
 Zeytinbeli Kültür ve Sanat Şenliği, Yer: Zeytinbeli kasabası, Tarihi: Ağustosun ilk cumartesisi, Başladığı ilk tarih: 2001

 Ayrıca bakınız 
 Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı

Galeri

 Kaynakça 


Kategori:Adana ilinin ilçeleri