Kırlangıç

Kırlangıç, kırlangıçgiller (Hirundinidae) familyasını oluşturan kuş türlerinin ortak adı.

Kırlangıçlar, kutuplar hariç dünyanın her tarafında yaşayabilen, sinek avlayarak geçinen, küçük, ötücü kuşlardır. Dağ kırlangıcına ebabil denir.

 Genel özellikleri 
Boyları 10–23 cm arasında değişir. Çoğunun karnı beyaz; baş, kuyruk ve kanatları siyah; alın ve gerdanı kahverengi parlak tüylüdür. Kısa ayaklarının tırnakları sivri olduğundan düz, yassı zeminlere rahatça tutunur. Üçgen şeklindeki gagaları geniş yırtmaçlı olup ağızları açık uçarken sinek, sivrisinek gibi küçük böcekleri avlar. Kuyrukları çatallı, kanatları uzun ve sivridir. Hızlı uçar. Kuyruklarını dümen olarak kullanır, ani dalışlar yapar. Çoğu, sürü halinde yaşamaz.

Yaz sonunda, günler kısalıp, böcekler azalınca yavru ve erginler göç ederek kışı Afrika'da geçirir. İlkbaharda geri döner. Diğer göçmen kuşların aksine gündüz göç yollarına devam eder. Göç sırasında bazen şiddetli yağmur ve fırtınalar binlercesinin ölümüne sebep olur.

 Üreme 

Binaların çatı altlarına, saçaklarına ve pencere oyuklarına çamur ve kilden çanak şeklinde sağlam yuvalar yaparlar. Dişi kırlangıç, erkeğinin tükürüğüyle harç ederek gagasıyla getirdiği çamuru toplar, saman ve otlarla sekiz gün içinde sağlam bir yuva yaparlar. Geniş ve yassı gagalarını, yuvalarını yaparken, çamurları sıvamak için mala gibi kullanırlar. Yuvalarının çoğu ancak bir kırlangıcın girebileceği kadardır. Eni yaklaşık 20 cm, derinliği 10 cm kadar olup içi tüy ve kıllarla döşenir. Yuvalarını gruplar halinde mağara, kayalık ve ağaçlara yapan türler de vardır.

Dişi, yazın tarçın renginde benekli 4-5 yumurta yumurtlar. Eşler sırayla kuluçkaya yatarlar. Yavrular anne babaların ağızlarında getirdikleri böceklerle beslenirler. İki hafta içinde gelişip yuvayı terk ederler. Kırlangıçlar, yılda 2-3 defa kuluçkaya yatarlar.

Türler
Familya 20 cins içinde 89 tür barındırır:
 Resim  Cins   Tür120pxPseudochelidon   
 Pseudochelidon eurystomina
 Pseudochelidon sirintarae120pxPsalidoprocne   Psalidoprocne nitens
 Psalidoprocne pristoptera
 Psalidoprocne obscura
 Psalidoprocne albiceps
 Psalidoprocne fuliginosa 120px  Neophedina   Neophedina cincta 120px  Phedinopsis   Phedinopsis brazzae120pxPhedina   
 Phedina borbonica120pxRiparia   
 Riparia congica
 Kum kırlangıcı, Riparia riparia
 Riparia diluta
 Riparia paludicola
 Riparia chinensis120pxTachycineta   Tachycineta bicolor
 Tachycineta cyaneoviridis
 Tachycineta thalassina
 Tachycineta euchrysea
 Tachycineta albilinea
 Tachycineta leucorrhoa
 Tachycineta meyeni
 Tachycineta stolzmanni
 Tachycineta albiventer120pxAtticora   
 Atticora fasciata
 Atticora pileata
 Atticora tibialis 120px  Pygochelidon   Pygochelidon cyanoleuca
 Pygochelidon melanoleuca120pxAlopochelidon   
 Alopochelidon fucata 120px  Orochelidon   Orochelidon flavipes
 Orochelidon murina
 Orochelidon andecola120pxStelgidopteryx   
 Stelgidopteryx serripennis
 Stelgidopteryx ruficollis120pxProgne   Progne tapera
 Progne murphyi
 Progne modesta
 Mor kırlangıç, Progne subis
 Progne elegans
 Progne chalybea
 Progne sinaloae
 Progne cryptoleuca
 Progne dominicensis120pxPseudhirundo   
 Pseudhirundo griseopyga120pxCheramoeca   
 Cheramoeca leucosternus120pxPtyonoprogne   
 Kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne rupestris
 Ptyonoprogne obsoleta
 Küçük kaya kırlangıcı, Ptyonoprogne fuligula
 Ptyonoprogne concolor120pxHirundo   Hirundo nigrorufa
 Hirundo atrocaerulea
 Hirundo leucosoma
 Hirundo megaensis
 Hirundo dimidiata
 Hirundo tahitica
 Hirundo domicola
 Avustralya kırlangıcı, Hirundo neoxena
 Hirundo albigularis
 Hirundo smithii
 Hirundo nigrita
 Kır kırlangıcı, Hirundo rustica
 Hirundo angolensis
 Hirundo lucida
 Hirundo aethiopica120pxDelichon   
 Ev kırlangıcı, Delichon urbicum
 Delichon lagopodum
 Delichon dasypus
 Delichon nipalense120pxCecropis   Cecropis semirufa
 Cecropis senegalensis
 Cecropis abyssinica
 Cecropis cucullata
 Kızıl kırlangıç, Cecropis daurica
 Cecropis domicella
 Cecropis hyperythra
 Cecropis striolata
 Cecropis badia120pxPetrochelidon   Petrochelidon fuliginosa
 Petrochelidon pyrrhonota
 Petrochelidon fulva
 Petrochelidon rufocollaris
 Petrochelidon preussi
 Petrochelidon rufigula
 Petrochelidon perdita
 Petrochelidon spilodera
 Petrochelidon fluvicola
 Petrochelidon ariel
 Petrochelidon nigricans

küçükresim|220|Hirundo rustica

 Edebiyatta Kırlangıç 
Türk halk şiirinde ve divan şiirinde kırlangıçlar olumlu özellikleri çeşitli benzetmelere konu olmuşlardır. Halk şiirinde kırlangıçlar, “kırlangıçlar” şefkat uyandıran görünümleri ve insan özünden yuva yapma ustalıkları ile anılmıştır. Halk şiirlerinde kırlangıçlar yerde sürünürcesine uçabilme yetenekleri dolayısıyla tevazu yönleriyle benzetmeler yapılmıştır. Bu benzetmeye divan şiirinde de rastlanmaktadır. Örneğin halk şairi Mestî'nin bir kıtasında

Kimi karıncadır deve görünür

Kimi aslan çakal postun bürünür

Kimi kırlangıç tek yerde sürünür

Kimi Cibril ile hempervaz olur

kıtasında bu benzetme görülmektedir. Divan şiirinde kırlangıç kelimesi Farsçada kullanılan pirüstû şeklinde geçer. 17. yüzyıl divan şairi Nâbi, halk şiirndeki benzetmeye yakın biçimde,

Perestiş lafzınun takrîbidür gûyâ ki ey Nâbî

İder pervâz hâke rûymâl üzere piristûlar

mısrası ile “Ey Nâbî, rağbet sözünün yakınlığı (gerektirmesi) sebebiyle kırlangıçlar toprak üzerine yüz sürerek uçar.” anlamında kırlangıç benzetmesinde bulunmuştur.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 


Kategori:Constantine Samuel Rafinesque tarafından adlandırılmış taksonlar