Karamanoğulları Beyliği

Karamanoğulları Beyliği veya Karamanlılar, Anadolu Selçuklu Devleti yıkılmadan önce Nureddin Bey tarafından temelleri atılan ve Kerimüddin Karaman Bey tarafından kurulan Larende merkezli devlettir. Karamanoğlu Mehmet Bey, Türkçeyi beylik sınırları içerisinde konuşulacak dil ilan etmişti ancak zamanla beylikte Farsça resmî dil olmuştur. 13. yüzyılda Anadolu'daki en güçlü Türk beyliği kabul ediliyordu. Beylerinin Afşar boyuna veya Salur boyunun, Karamanlı oymağının,Mesut Koman, Konya Halkevi Kültür Dergisi (Mecmuası), Konya, 1936, Sayı: 2, Sayfa: 123 Begbölük uruğunun, Kallaklar tiresineTÜRKMEN BOYLARININ GEÇMİŞİ, YAYILIŞI, BUGÜNKÜ DURUMU VE GELECEĞİ, Prof. Dr. Soltanğa ATANİYAZOV, Sayfa 23-24 bağlı olduğu belirtilmiştir. Beyliğin halk kitlesi ise çoğunlukla Salur ve Afşar boyuna bağlıdır.

 Tarihçe 
Karamanoğulları'nın kökeni ağırlıklı olarak yukarı Hazar havzasından bugünkü Azerbaycan ve Güney Azerbaycan alanına kadar Hazar boylarında yayılmış Dışoğuz ve İçoğuz Boy ve taifelerindendir. Sivas'a göç eden Hoca Saadettin'in oğlu Nûre Sûfi'ye dayanmaktadır. Karamanoğulları Beyliği toplumunda Oğuzların Salur alt grupları çok yaygın ve kalabalık nüfus sahibi olmuştur. Afşar Boyu ve taifeleri sonradan, bugünkü İran ve Suriye bölgesinden Adana üzerinden Karaman topraklarına Yörük olarak girmişler. Anadolu'da yayılmış olan Babailer tarikatına girerek yöredeki diğer Türkmenler üzerinde etkisini göstermiş ve Hristiyanlara ait yerleri ele geçirerek topraklarını genişletmiştir. Nûre Sûfi'nin oğlu Kerimüddin Karaman Bey 13. yüzyılda Karaman'dan başlamak üzere Kilikya bölgesinin büyük bir kısmında güç sahibi olmuştur. Bunun üzerine Anadolu Selçuklu Devleti sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından eski adı Germanikopolis olan Ermenek merkezli bu beyliği bölgenin beyi olarak atamıştır.Claude Cahen, Pre-Ottoman Turkey: a general survey of the material and spiritual culture and history c. 1071-1330, trans. J. Jones-Williams (New York: Taplinger, 1968), 281-2.

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da ilerlediği dönemde Karamanoğulları bir Osmanlı kenti olan Beyşehir'i ele geçirmişti, bunun üzerine Osmanlılar, Konya'ya ilerlemişti. Bunun üzerine iki beylik arasında bir antlaşma imzalanmış ve bu antlaşma II. Bayezid yönetimine kadar geçerli olmuştu.

Timur 1403 yılındaki Anadolu seferi sırasında Karamanoğulları'nın kendisine saldırmaması üzerine beyliğin yönetimini bizzat II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey'e vermiştir. Bu durum Büyük Timur İmparatorluğu ile savaş hâlinde olan Osmanlı Devleti ile Karamanoğulları arasındaki güç mücadelesini Karamanoğulları lehine çevirmiş ve beylik Osmanlı himayesindeki toprakları ele geçirmeye başlamışlardı. Bursa'yı kuşatan Karamanoğulları, kenti ele geçirememiş, ancak Osmanlıların başkenti olan bu kenti yağmalamışlardı.

1443-1444 yılları arasında yapılan Varna Muharebesi esnasında Karamanoğlu İbrahim Bey, Ankara ve Kütahya'yı ele geçirmiş, Varna Muharebesi'nden zaferle dönen II. Murat Karamanoğulları'na sefer düzenlemiştir. İbrahim Bey'in ölümünden sonra Karamanoğulları Beyliği, İshak Bey ile Pîr Ahmed arasında paylaşıldı. Buna göre İshak Bey merkezi Silifke olan İçel, Ermenek ve Mut yörelerine, Pîr Ahmed ise ova bölgesine sahip oldu ve Konya'da oturdu. Ancak çok geçmeden İshak Bey, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'dan yardım alarak Pîr Ahmed'in üzerine yürüdü. Pîr Ahmed de Fatih Sultan Mehmed'e iltica etmek zorunda kaldı. 1465 yılında Osmanlılar'ın yardımıyla İshak Bey'i yenen Pîr Ahmed Karamanoğulları Beyliği'nin tamamını idaresi altına aldı. Uzun Hasan'ın yanına çekilen İshak Bey ise bir yıl sonra Eylül 1466'da öldü. Karamanoğulları Beyliği'nin varlığına son vermeye kararlı olan Fatih Sultan Mehmed bu maksatla birçok sefer yaptı. Osmanlı kuvvetleri Nisan 1468'de önce Gevale'yi, ardından Konya'yı aldı. Buraya Şehzade Mustafa idareci tayin edildi. Pîr Ahmed mücadeleye devam etti ve Karaman ilinin Toroslar bölgesini idaresi altında tuttu. Ancak Akkoyunlu tehdidinin ortadan kaldırılmasından sonra Karamanoğulları'nın elinde kalan dağlık bölgeler, Niğde ve Develi yöresiyle İçel sahillerine yönelik Osmanlı seferi 1474'te başarıyla sonuçlandı ve Karaman Beyliği tam anlamıyla kontrol altına alındı.

Kasım Bey'in 1483'te ölümünden sonra Karamanoğulları'nın ileri gelenleri İbrahim Bey'in torunu Turgutoğlu Mahmud Bey'i İçel'de bey yaptılarsa da onun 1487'de Osmanlı-Memlûk Savaşında Memlükler tarafını tutmasından dolayı üzerine kuvvet gönderilince Halep'e kaçtı. 1500-1501 yılında Osmanlı il yazıcısı tımarların gelirlerini azalttığı için Karamanlı sipahileri isyan çıkardılar ve İran'da yaşayan Kasım Bey'in yeğeni Mustafa'yı bey yaptılar, ancak Mustafa Bey Osmanlı kuvvetlerine karşı koyamayıp Mısır'a gitti ve 1513 yılında orada öldü. Karamanoğulları'na bağlı Turgutlu, Bayburtlu gibi oymaklar İran'da Safevî Devleti'nin kuruluşunda önemli rol oynamışlardır.

 Bayrak 
Karamanoğulları Beyliği'nin bayrağında bulunan 6 köşeli yıldız İslâmiyet öncesi Türk kültüründe yer almaktadır.Harmatta, János (eds), History of Civilizations of Central Asia, Vollume II, The development of sedentary and nomadic civilizations: 700 B.C. to A.D. 250, Unesco Publication, pg. 161 Müslümanlar arasında ise Mühr-ü Süleyman olarak bilinir.

 Mimari 
Bunlardan en önemlileri;
 Tol Medrese (Ermenek) (1339)
 Hasbey Medresesi (1241) 
 Şerafettin Camisi (13. yüzyıl) 
 İçeriçumra Karamanoğlu İbrahim Bey Camii (Cami-i Kebir) (1252) 
 İnce Minare (Dar-ül Hadis) Medresesi (1258-1279) 
 Hatuniye Medresesi
 Zinciriye Medresesi
 Aksaray Karamanoğlu Camisi (Ulu Camii)
 Bor Ulu Camii
 Ak Medrese - Karamanoğlu Alâaddin Ali Bey tarafından 1409'da yaptırılmıştır. Adını kapısındaki beyaz mermerden alır. Selçuklu mimari tarzının çok güzel bir örneğidir. Ali Bey Medresesi de denir. 1936'da restore edildikten sonra arkeoloji müzesi olarak kullanılmaktadır. Giriş kapısı, geometrik motiflerle süslüdür.

 Sultanlar 

 Bey Hüküm Süresi Notlar Nûre Sûfî Bey  1250-1256   Kerimüddin Karaman Bey  1256-1261   Karamanoğlu Mehmed Bey  1261-1277   Güneri Bey  1277-1300   Bedreddin Mahmud Bey  1300-1308   Yahşı Han Bey  1308-1312   Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey  1312-1333  1. Alâeddin Halil Mirza Bey  1333-1348   I. Bedreddin İbrahim Bey  1348-1349   Fahreddin Ahmed Bey  1349-1350   Şemseddin Bey  1350-1351   Hacı Sûfi Burhâneddin Musa Bey  1351-1356  2. Seyfeddin Süleyman Bey  1356-1357   I. Damad Alâeddin Ali Bey  1357-1398   II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey  1398-1399,1402-1418 1. II. Damad Bengi Alâeddin Ali Bey  1418-1419 1. II. Sultanzâde Nâsıreddin Mehmed Bey  1419-1423  2.  II. Damad Bengi Alâeddin Ali Bey  1423  2. Karamanoğlu II. İbrahim Bey  1423-1464   Karamanoğlu İshak Bey  1464-1466   Sultanzâde Pîr Ahmed Bey  1464-1469   Kasım Bey  1469-1483   Turgutoğlu Mahmud Bey  1483-1487  

Karamanoğulları Soy Ağacı
İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, T.T.K.. Basımevi, Ankara, 1969

 Ayrıca bakınız 
 Karamanlılar (Ortodoks)
 Karamanlıca

 Notlar 

 Kaynakça 
Özel

Genel



Kategori:1250
Kategori:1487