Serie A

Serie A, İtalyan futbol liglerinin en üst seviyesidir. Ana sponsoru TIM  adındaki İtalyan telekomünikasyon şirketidir.

Avrupa ligleri içinde en zorlu liglerden biri olan Serie A'da 20 takım yer almaktadır. İlk olarak 1898 sezonuyla beraber oynanmaya başlayan lig, 1929-30 sezonuyla beraber profesyonel olarak şimdiki formatıyla düzenlenmeye başlanmıştır. Sezonu şampiyon tamamlayan takım "scudetto" unvanıyla anılır ve bir sonraki sezon formasında İtalyan bayrağının üç rengi olan bir arma takar.

En başarılı takımlar Juventus, Inter ve Milan'dır. Bu takımların haricinde yerel veya uluslararası anlamda başarı sağlayan Roma, Napoli, Fiorentina, Atalanta, Sampdoria ve Lazio tanınmış diğer İtalyan takımlarıdır. Ayrıca, her 10 şampiyonluğa bir yıldız verilen ligde Juventus'un 3, Inter'in 2 ve Milan'ın 1 yıldız takma hakkı vardır.

Bir dönem "Küçük Dünya Kupası" olarak adlandırılan ligde Cristiano Ronaldo, Diego Maradona, Zinedine Zidane, Luís Figo, Ronaldo, Ronaldinho, Wesley Sneijder ve Zlatan Ibrahimović başta olmak üzere birçok dünya yıldızı oynamıştır. İtalyan futbolunun efsaneleri Francesco Totti, Gianluigi Buffon, Del Piero, Andrea Pirlo ve Paolo Maldini bu ligde uzun yıllar forma giymiştir. Dünya Kupaların en çok gol atan futbolcusu Miroslav Klose'de bir dönem bu ligde Lazio forması giymiştir. Juventus forması giydiği dönemde 27 futbolcu Dünya Kupası'nı kazanma başarısı göstermiştir ve bu aynı zamanda Juventus'un en çok Dünya Kupası şampiyonu çıkartan futbol kulübü olmasını sağlamıştır.

Ligde yer alan takımlar Avrupa Kupalarında önemli ilklere imza atmıştır. Fiorentina takımı UEFA Kupa Galipleri Kupası'nı ilk kazanan takımdır. Lazio ise 1998-99 UEFA Kupa Galipleri Kupası'nı kazanarak bu kupayı son kez kazanan ekip olmuştur. Roma takımı ise UEFA Konferans Ligi'ni kazanan ilk kulüp olmayı başarmıştır. La Liga'nın ardından UEFA Avrupa Ligi'ni en çok kazanan ligdir. Milan ise 7 kez kazandığı UEFA Şampiyonlar Ligi zaferi sayesinde Real Madrid'ten sonra bu kupayı en çok kazanan takımdır. Serie A, ayrıca UEFA Şampiyonlar Ligi'ni La Liga ve Premier League'den sonra en çok kazanan ligdir.

Sezon sonunda puan durumunda son 3 sırayı alan takımlar Serie B'ye düşer. Lig kurulduğundan bu yana küme düşmeyen tek takım ise Inter'dir.

 Tarihçe 
küçükresim|upright=0.65|Scudetto

1898 sezonuyla beraber düzenlenmeye başlayan ligde ilk şampiyon Genoa olurken, 1929 yılına kadar bölgesel bir şampiyona havasında düzenlenen lig o yıl futbol federasyonu'nun da girişimleriyle 1929-30 sezonunda ulusal bir lig olmuş ve turnuvanın ilk şampiyonluğuna Inter ulaşmıştır.

Serie A'nın en başarılı ekibi 36 kez şampiyonluk yaşayan Juventus'tur. Lig, 2000'li yıllara kadar en önemli lig olarak kabul edilirken, 2005-06 sezonundaki bahis ve şike skandalıyla büyük itibar kaybetmiştir. Beş takımın karıştığı skandal sonucunda Juventus takımı küme düşürülmüş, takımın 2004-05 ve 2005-06 sezonlarındaki şampiyonlukları geri alınmıştır. Ligde 2004-05 sezonu şampiyonsuz tescillenmiş, 2005-06 şampiyonluğu ise Inter'e verilmiştir. 

İtalya Futbol Federasyonu, lig sıralamasındaki ilk iki takımın eşit puanla sezonu tamamlaması durumunda 2022-23 sezonundan itibaren tarafsız bir sahada play-off maçının oynanmasına karar vermiştir.

Serie A'daki bir diğer uygulama Scudetto'dur. Sezonu şampiyon bitiren takım "Scudetto" unvanıyla anılır ve bir sonraki sezon formasında şampiyonluğunu temsilen İtalyan bayrağının üç rengi olan bir arma takar.

Ligin tamamlanan son sezonu olan 2024-25 sezonunda şampiyonluğa ulaşan takım, Napoli'dir.

Şampiyonlar

İlk sezonu 1898 olan Serie A'da ilk şampiyon Genoa olurken, ligde toplamda 16 farklı takım şampiyonluk yaşamıştır. Bu takımlar arasında 36 şampiyonluk yaşayan Juventus en başarılı takım konumundayken, Juventus'u sırasıyla 20 şampiyonlukla Inter, 19 şampiyonlukla Milan, 9 şampiyonlukla Genoa, 7'şer şampiyonlukla Torino, Bologna ve Pro Vercelli, 4 şampiyonlukla Napoli, 3 şampiyonlukla Roma, 2'şer şampiyonlukla Lazio ve Fiorentina, birer şampiyonlukla ise Cagliari, Sampdoria, Casale, Novese ve Hellas Verona takip etmektedir.

Juventus, ligde 2013-14 sezonunda topladığı 102 puan ile bir sezonda en yüksek puanı toplayan takım olmuştur. Ayrıca Juventus, ligde 2012-2020 sezonları arasında üst üste 9 kez şampiyonluk yaşayarak bu alanda lider konumdadır. Juventus'u ligde 2006-2010 sezonlarında üst üste 5 kez şampiyonluk yaşayan Inter takip etmektedir. Ayrıca, takımların ligde kazandığı her on şampiyonluk için armasının üzerinde bir yıldız taşıma hakkı vardır. Bu bağlamda, Juventus 36 şampiyonluğunu temsilen 3 yıldız, Inter 20 şampiyonluğunu temsilen 2 yıldız ve Milan ise 19 şampiyonluğunu temsilen 1 yıldız taşımaktadır. Yıllara göre kazanılan şampiyonluklar aşağıdaki şekildedir;

 Kulüp Şampiyonluk İkincilik Kazanılan yıllarJuventus20px20px20px 36 <center>21 1905, 1926, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1950, 1952, 1958, 1960, 1961, 1967, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1995, 1997, 1998, 2002, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020Inter20px20px 20 <center>17 1910, 1920, 1930, 1938, 1940, 1953, 1954, 1963, 1965, 1966, 1971, 1980, 1989, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2021, 2024Milan20px 19 <center>17 1901, 1906, 1907, 1951, 1955, 1957, 1959, 1962, 1968, 1979, 1988, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999, 2004, 2011, 2022Genoa  9 <center>4 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1915, 1923, 1924Torino  7 <center>8 1928, 1943, 1946, 1947, 1948, 1949, 1976Bologna  7 <center>4 1925, 1929, 1936, 1937, 1939, 1941, 1964Pro Vercelli  7 <center>1 1908, 1909, 1911, 1912, 1913, 1921, 1922 Napoli  4 <center>8 1987, 1990, 2023, 2025Roma  3 <center>14 1942, 1983, 2001Lazio  2 <center>6 1974, 2000Fiorentina  2 <center>5 1956, 1969Cagliari  1 <center>1 1970Casale  1 <center>— 1914Novese  1 <center>— 1922 Sampdoria  1 <center>— 1991Hellas Verona  1 <center>— 1985

Not: 2004-05 ve 2005-06 sezonlarında Juventus şampiyon olmuş fakat 2006 yılının yazında ortaya çıkan "Calciopoli skandalı" nedeniyle takımın bu yıllardaki şampiyonlukları geri alınmıştır. 2004-05 sezonu şampiyonsuz şekilde tescillenmiş, 2005-06 sezonunun şampiyonluğu ise o sezon ligi 3. sırada bitiren Inter takımına verilmiştir. Şampiyonluk unvanının o sezonu 2. bitiren Milan'a verilmemesinin sebebi, soruşturma sonunda Milan'ın da ceza almasıdır.

 Gol kralları 
Sezonlara göre gol kralları listesi için bakınız; Serie A gol kralları listesi

 En golcü futbolcular 

 №  İsim  Yıllar       1.  Silvio Piola     1929-1954274537 2.  Francesco Totti   1992-20172506190 3.  Gunnar Nordahl    1949-19592252914.  Giuseppe Meazza   1927-1947216367 José Altafini    1958-1976216459 6.  Antonio Di Natale  1996-2015209445 7.  Roberto Baggio    1985-2004205452 8.  Ciro Immobile 2009-2024  201353 9.  Kurt Hamrin     1956-197119040010.  Giuseppe Signori   1991-2004188344 Alessandro Del Piero 1993-2012188478 Alberto Gilardino  1999-200718851413.  Gabriel Batistuta  1991-200318331814.  Fabio Quagliarella  1999-202318255615.  Giampiero Boniperti 1946-1961178443016.  Amedeo Amadei    1936-1956174423

 Ayrıca bakınız 
 2006 Serie A skandalı

 Dış bağlantılar 
 Serie A puan durumları, fikstur, istatistik ve analizler 14 Mayis 2024 tarihinde Transferhunt sitesinde arsivlendi
 Resmi site 
 İtalya Serie A 100'ler Kulübü 1929-2013 


Kategori:1898'de İtalya'da kurulan oluşumlar