İznik

İznik (Grekçe: Νίκαια Níkaia), Türkiye'nin Bursa ilinin bir ilçesi ve ilçenin merkezi olan şehir. Adını şehirden alan İznik Gölü'nün doğu kıyısında, Bursa'nın kuzeydoğusunda yer alır. 2020 yılı TÜİK verilerine göre nüfusu 44.102 kişidir.

İznik adı, şehrin eski adı olan Nikeadan gelmektedir. Dönemde yaygın bir dönüştürme kuralına göre Yunanca adın önüne 'sur içinde' anlamında olan is eki getirilerek İsnikea adı Türkçede İznik olmuştur.http://www.taraf.com.tr/makale/7238.htm  Sevan Nişanyan'ın 03.09.2009 tarihli Taraf Gazetesi'nde çıkan 'İstanbul' başlıklı makalesi, erişim tarihi 06.10.2009

 Tarihçe 
küçükresim|upright=1.05|Eylül 1983'te İznik ile İznik Gölü'nün görünümü
küçükresim|sağ|upright=0.91|16. yüzyıl İznik Çinisi, (Louvre Müzesi, Paris)
küçükresim|İznik Müzesi bahçesinde bir lahit
küçükresim|Şeyh Kutbeddin Camii ve İznik Müzesi
İznik'te ilk yerleşimin MÖ 2500 yıllarına uzandığı sanılmaktadır. MÖ 7. yüzyıl öncesinde burada kurulan yerleşime 'Helikare' denmekteydi. Makedonya İmparatoru III. Aleksandros'un generali I. Antigonos Monoftalmos tarafından MÖ 316 yılında kent Antigoneia adını almıştır. Aleksandros'un ölümünden sonra Antigonus ile general Lisimahos arasındaki savaşı kazanan Lisimahos kente, Antipatros'un kızı olan eşinin adını vererek şehir bu tarihten sonra Nikea () adıyla anılmaya başladı. Semavi Eyice'nin araştırmalarında ise, o bölgede Trak kavmi göçlerinden önce Helikare adında bir antik kentin ortaya çıktığını görmekteyiz demiştir. MÖ 293'te Bitinya Krallığı'na bağlanan kent, önemli mimari yapılarla süslenmiştir. Astronominin en önemli isimlerinden biri olan Hipparkos bu dönemde İznik'te doğmuştur. Bir süre Bitinya Krallığı'nın başkenti olan Nikea daha sonra Roma'nın önemli bir yerleşimi olarak varlığını sürdürür.

Şehrin Yunan mitlerinde adını alması şöyle anlatılır: Dionisos, Nicea adında Askania gölünde yaşayan bir periye âşık olur, periyi baştan çıkarıp dünyaya çocuk getirir. Dionysos Nicea'ya ithafen Askania Gölü'nün yanına bir şehir kurup oraya çok bereketli üzüm bağları verir.Şahin, S. (2004). Hellenistik ve Roma Çağlarında İznik/Nikaia. In Tarih Boyunca İznik.
İstanbul: Türkiye İş Bankası

325 yılı yazı başında Hristiyanlık için çok önemli olan Birinci İznik Konsili, İznik'te toplanmıştır. İmparator I. Konstantin'in de katıldığı toplantıda Hristiyanlıkla ilgili yortu günleri ve Nikea Kanunları adı ile bilinen 20 maddelik metin bu Konsilden sonra kabul edilmiştir. 787 yılında İznik Ayasofya'sında VII. Konsül toplandı. Ayrıca IV. Haçlı Seferi sonucunda Bizans İmparatorluğu İstanbul'u kaybedince İznik'te Bizans Hanedan üyeleri tarafından İznik İmparatorluğu kurulmuş ve bu imparatorluk daha sonra İstanbul'u fethederek Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurmuştur.

1075 ile 1086 yılları arasında Anadolu Selçuklu Devleti'ne başkentlik yapan Nikea;İnalcık, Halil; sf. 301 1097 yılında, Birinci Haçlı Seferi sırasında gerçekleştirilen kuşatma sonrasında tekrar Bizans İmparatorluğu'na geçti.İnalcık, Halil; sf. 302 1105 yılında tekrar Selçukluların kontrolüne geçen şehir, 1147 yılında bir kez daha Bizans egemenliğine girdi. 1328-1331 yılları arasında gerçekleştirilen kuşatma sonrasında Osmanlı Devleti tarafından ele geçirildi. Osmanlı idaresinde İznik, sanat, ticaret ve kültür merkezi oldu. İznik Medresesi'nde birçok ünlü ders verdi. Dâvûd-i Kayserî, Ebul Fadıl Musa, Eşrefoğlu Abdullah Rûmî gibi tasavvuflar İznik'te yaşadı ve eserler verdi. Osmanlı döneminin ilk camisi, medresesi ve imareti İznik'te inşa edildi.

14, 15 ve 16. yüzyıllarda İznik bir sanat merkezi olmuş, dünyaca ünlü çini ve seramikler burada üretilmiştir.

27 Kasım 2025'te Papa XIV. Leo ve Fener Rum Patriği I. Bartholomeos, Aziz Neophytos Bazilikası'nın yıkıntılarının yakınında bulunan bir platformda İznik Konsili'nin 1700'üncü yıl dönümü sebebiyle ayin gerçekleştirdi.

 Coğrafya 
İlçenin yüzölçümü 753 km²dir. İznik'in rakımı 98 metredir. Konum olarak Bursa ilinin kuzeydoğusunda, İznik Gölü'nün doğusundadır. Bursa şehir merkezine 76 km uzaklıktadır. Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara bölümünde yer alır. Bölgede ılıman Marmara iklimi görülür. İdari olarak 1930 yılında Bursa'ya bağlandı.

İlçe 29-30' (Müşküle mahallesi batısı) ve 29-57' (Elmalı mahallesi doğusu) doğu boylamları ile 40-21' (Hisardere tepesi) ve 40-37' (Ayvaşa dağı) kuzey enlemleri arasındadır.

 Cittaslow 
İznik, 27 Kasım 2021 tarihinde, İtalya'da düzenlenen Cittaslow Genel Kurulunda alınan kararla Cittaslow ağına katılmıştır.

İznik Belediyesi tarafından 2019 yılında başlatılan başvuru süreci kapsamında, ilçenin tarihi dokusu, doğal güzellikleri, yöresel yaşam tarzı ve geleneksel el sanatları, özellikle çini sanatındaki köklü geçmişi Cittaslow kriterlerinin karşılanmasında etkili olmuştur. Üyelikle birlikte ilçede sürdürülebilir turizmin teşvik edilmesi, yerel üretimin desteklenmesi ve kültürel mirasın korunması yönünde çeşitli çalışmalar yürütülmektedir.

 İznik Çiniciliği 
İznik çiniciliği; 15. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı sanatında önemli bir yer edinmiş, İznik'te üretilen çini ve seramikleri kapsar. Selçuklu çini geleneğinden etkilenerek gelişen İznik çiniciliği II. Murad döneminde canlanmış, 16. yüzyılda Mimar Sinan'ın eserlerinde kullanılmasıyla zirveye ulaşmıştır. Başlangıçta kırmızı hamurlu ve slip bezemeli seramikler üretilmiş, zamanla kuvars ağırlıklı beyaz hamura ve sıraltı tekniğine geçilmiştir. Kobalt mavisi, firuze, siyah kontur ve kabarık kırmızı renkler en belirgin özelliklerdendir. İznik çinileri özellikle Süleymaniye Camii, Rüstem Paşa Camii ve Hürrem Sultan Türbesi gibi anıtlarda kullanılmıştır. 17. yüzyılın sonlarına doğru İznik üretimi gerilemiş, yerini Kütahya çiniciliği almıştır. 20. yüzyılda başlayan bilimsel kazılar ve restorasyon çalışmalarıyla İznik çiniciliği yeniden ilgi görmeye başlamıştır.

İznik Belediyesi, bu sanatı yaşatmak ve tanıtmak amacıyla çeşitli projeler yürütmektedir. Bu kapsamda, “Yaşayan İznik Hazineleri” projesiyle, unutulmaya yüz tutmuş el sanatlarının ustaları belgesellerle tanıtılmakta ve çinicilik gibi geleneksel sanatların önemi vurgulanmaktadır.

 Ekonomi 
Ağır sanayi yatırımlarının bulunmadığı İznik ovasında, zeytin, üzüm, şeftali, kiraz, erik, armut, elma, ceviz, domates, taze fasulye, brokoli, Brüksel lahanası ve toprağının olduğu kadar ikliminin de elverişli olmasından dolayı birçok sebze ve meyve yetişmektedir. Bölgedeki 3 resmî sebze ve meyve hali mevcuttur. İznik'te üretimi yapılan tarımsal ürünler içinde zeytin, çiftçi ailelerinin %70 gibi bir kısmının gelir kaynağı olarak birinci sırayı almaktadır. Yöreye has bir ürün Müşküle üzümü, ilçede hâlen yetiştirilmektedir.

İlçenin doğası, arkeolojik ve tarihî kalıntıları ile gölün doğal kıyı şeridi piknik yapmaya elverişli geniş ağaçlık alanlarıyla turizme canlılık katar. Hacı Osman köyü ve çevresinde yamaç paraşütü ve çim kayağı sporları için uygun alanların tespiti ile bu sporlara ilgi duyanlara ev sahipliği yapmaya başlamıştır.

Son yıllarda Sansarak Mahallesi'ndeki doğal şelale sayesinde dağ trekking sporu başlamıştır. Her hafta İstanbul'dan ve diğer yakın metropollerden günü birlik turlar düzenlenmektedir.

İznik Gölü'nde tatlı su ıstakozu ve yayın, sazan, akbalık, gümüş gibi 27 değişik balık türü bulunur. Gümüş balığının tamamı ihraç edilir; diğer ürünler bölgede tüketilir.

İznik turizm bölgesi olup tarihi, doğası ve göl manzarasıyla, son yıllarda yerli ve yabancı turistler tarafından sıkça tercih edilmektedir. İznik Aydınlar mahallesi 2021 yılında belediye meclisi kararıyla turizm alanı ilan edilmiş olup göl civarı konaklama tesisleri, bungalov evler ve turizm amaçlı ticari alanların bu bölgede yaygınlaşması başlamıştır.

Papa XIV. Leo'nun İznik ziyareti sonrası ilçeye yönelik ilginin artmasıyla turizm hareketliliğinin hız kazanacağı ve yerel ekonomiye katkı sağlayacağı yönünde değerlendirmeler yapıldı. Ziyaretin ardından İznik'te kiraların %71 oranında arttığı iddia edilmiştir.

 Nüfus 
küçükresim|İznik Yeşil Cami
İlçenin nüfusu 2020 tarihli sayıma göre 44.102'dir.

 Tarihî binalar 
küçükresim|İznik Ayasofya Camii.
 Ayasofya Müzesi, Bizans erken döneminde inşa edilen kilise, Osmanlı döneminde camiye çevrildi. 787 yılındaki Konsil bu kilisede toplandı. I. Dünya Savaşı sonrasında Yunan işgali sırasındaki bir yangınla kullanılamaz hâle gelen ve 2007 yılına kadar harap hâlde bulunan yapı, günümüzde hem cami hem de müze olarak kullanılmaktadır.
 Roma Tiyatrosu
 I. Murad Hamamı
 Süleymanpaşa Medresesi, günümüzde turistik amaçlı çini eserlerin satıldığı atölyeler tarafından kullanılmaktadır.
 İznik Kilisesi
 Zoimesis Tes Theotokos
 Aziz Tryphonos Kilisesi
 Sarı Saltuk Türbesi
 Yeşil Cami
 İznik Müzesi, 1338 yılında Osmanlı Padişahı I. Murad tarafından annesi Nilüfer Hatun adına imaret olarak yaptırıldı. 19. yy sonlarına kadar çalışan imarethane, 1965 yılında müzeye çevrildi. Müzede İznik ve çevresindeki arkeolojik kazılarda çıkarılan eserler sergilenmektedir.
 Dikilitaş (İznik), Elbeyli mahallesi sınırlarındaki Roma eseridir.

 Höyükler 
 Çakırca Höyük
 Üyücek Höyük
 Karadin Höyük
 Çiçekli Höyük

 Kültürel değerler 
 Çinicilik (Dünyanın eşsiz ve meşhur İznik Çinileri hâlen 47 atölyesi ile işlenmeye devam etmektedir.)
 2010 yılında ilk defa İznik Festivali düzenlenmiştir.
 İznik Zeytini (Bölgenin en verimli zeytin üretimi yapılmaktadır. Özelliğini ince kabuklu ve ufak çekirdekli yapısınfan almakta ve zeytin üreticileri dünyanın her yerine zeytin ihracatı yapmaktadır.)
 İznik Zeytinyağı (Bölgedeki organik tarımın çoğalması ile birlikte en kaliteli zeytinyağı üretimine, 2007 senesinde patlama yapan zeytinyağı tesisleri ile devam etmektedir.)
 Üzüm (İnce kabuklu ve cinsine göre çekirdekli ve çekirdeksiz üretimi vardır. Meşhur Müşküle üzümü hâlen mevcuttur.)
 Tarihî Yapısı (Başkentlik yapmış olmasının yanında 1. ve 7. Konsülün İznik'te yapılması Hristiyanlık için bir nevi hac yeridir.)

 İznik tarihî camileri 
 Yeşil Cami, Sadrazam Çandarlı Halil Paşa tarafından yaptırıldı. 1378-1391 yılları arasında mimar Hacı Musa tarafından inşa edilen yapı, Selçuklu mimarisinin özelliklerini taşımaktadır. Yeşil çinileriyle ünlüdür.
 Şeyh Kudbettin Camii
 Hacı Özbek Camii
 Eşrefzade Camii
 Mahmut Çelebi Camii
 Asmalı Cami
 Elmalı Köyü Tarihî Camii

 Eğitim 
 Okullar 
sağ|none|küçükresim|upright=0.91|Dikilitaş, Elbeyli mahallesi
 Uludağ Üniversitesi İznik Meslek Yüksek Okulu
 Boyalıca İlköğretim ve Ortaokulu
 İznik Anadolu Lisesi
 Çok Programlı Lise
 Endüstri Meslek ve Teknik Meslek Lisesi
 İmam Hatip Lisesi
 Şehit Sedat Pelit Anadolu Lisesi
 Alpaslan İlköğretim Okulu
 Kadir Koyutürk İlköğretim Okulu
 Kılıçarslan İlköğretim Okulu
 Selçuk Orta Okulu
 Cumhuriyet İlköğretim Okulu
 Elbeyli Ortaokulu
 Candarlı İlköğretim Okulu
 Kaynarca İlkokulu ve İmam Hatip Ortaokulu
upright=2.73|küçükresim|center|İznik panoraması (Ocak 2015)

 Yerel medya 
İznik ilçesi yerel medya açısından gelişmemiş bir ilçedir. İznik'te Özel Radyoların açıldığı dönemde İlçenin tek yerel radyosu Radyo Müzik (95.8) yayına başlamış ancak sonraki dönemlerde kapanmıştır. İlçede şu an Yerel TV Kanalı ve Yerel Radyo Kanalı bulunmamaktadır. Ancak Bursa-Kocaeli-İstanbul-Yalova gibi yakın merkezlerden çeşitli radyo yayınları ilçeden dinlenebilmektedir. İlçede günlük yerel gazeteler yayın yapmaktadır.

 Yerel Seçimler 
 İznik Belediye Başkanları ve Partileri  Yıl  Belediye Başkanı  PartiOy Oranı 1977 Erdoğan SavaşCHP%50,61 1984 Erdoğan SavaşSODEP%46,81 1989 Mehmet KamanDYP%39,93 1994 Mehmet KamanDYP%28,07 1999 Zeynel Abidin TuranDYP%24,24 2004 Kadri EryılmazAK Parti%37,41 2009 Kadri EryılmazMHP%33,98 2014 Osman SargınAK Parti%41,55 2019 Kağan Mehmet UstaAK Parti%50,78 2024 Kağan Mehmet UstaAK Parti%36,04

 Genel Seçimler 
 Yıl  Parti  Oy Oranı 1961  AP  %56 1965  AP  %61 1969  AP  %59 1973  AP  %39 1977  AP  %50 1983  ANAP  %46 1987  ANAP  %33 1991  DYP  %31 1995  DYP  %30 1999  DSP  %21 2002  AK Parti  %37 2007  AK Parti  %41 2011  AK Parti  %47 Haziran 2015  AK Parti  %42 Kasım 2015  AK Parti  %50

 Galeri 
<table>
 küçükresim|İznik şehrini bölen surlar
küçükresim|Çandarlı Halil Paşa'nın türbesi
küçükresim|Ayasofya Camii girişi
küçükresim|İznik surları


 <tr>
küçükresim|İznik surları


küçükresim|İznik Gölü feribot iskelesi

</td>
<td>küçükresim|Roma tiyatrosu
 </tr>

 </tr>

</table>

 Kardeş şehirler 
 Yurt Dışı 
  Spandau, Berlin, Almanya
  Larisa, Nikaia, Yunanistan
  Talas, Kırgızistan
  Lorient, Pithiviers, Fransa
  Khulo, Gürcistan
  Tutin, Sırbistan
  Jingdezhen, Çin

 Türkiye 
  Gölcük, Kocaeli, Türkiye
  Murgul, Artvin, Türkiye
  Çiftlikköy, Türkiye

 Kaynakça 


 Konuyla ilgili yayınlar 


 Dış bağlantılar 

 İznik Kaymakamlığı 
 İznik Belediyesi 


Kategori:Bitinya kolonileri
Kategori:Cittaslow
Kategori:Türkiye için Dünya Mirası Geçici Listesi