Hendek, Sakarya

Hendek, çok küçük bir bölümü Karadeniz Bölgesi, daha büyük bölümü Marmara Bölgesi sınırları içinde kalan, idari olarak Sakarya iline bağlı bir ilçedir.

Hendek ilçesi 92 mahalleden oluşmaktadır.

2024 yılı ADNKS verilerine göre ilçe toplam nüfusu 92.729'dur. Yeni büyükşehir belediye yasasına göre köylerin hepsi mahalle olduğundan kır nüfusu bulunmamaktadır.

İlçenin yüzölçümü 646 km²dir. Hendek ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 177 metredir.

 Tarihçe 
Osmanlı döneminden önceki tarihi hakkında yeterince bilgi bulunmamaktadır. Doğu Roma İmparatorluğu döneminde İstanbul ve Anadolu geçiş yolu üzerinde bulunan Hendek'in kayıtlarda ismi Lateas olarak geçmektedir. Osmanlı döneminde yörenin, Osman Bey'in komutanlarından Konur Alp tarafından, ele geçirilmesiyle bu bölge Osmanlı'ya bağlanmıştır. Bu dönemlerde ilçeye bir süreliğine Konuralp dendiği kaydedilmiştir. 12. Asırda Türkistan'ın Gürcan bölgesinden göç eden Türk kabilelerinin bir kısmının bugünkü Hendek ilçesinin bulunduğu yere gelerek yerleştikleri ve buraya Handok adını verdikleri, Handok'un zamanla Hendek olarak değiştiği sanılmaktadır.

Hendek Kanuni Sultan Süleyman döneminde köy konumundadır. 1877-1878 Osmanlı - Rus Savaşı sonrasında bölgeye kaybedilen Kafkasya coğrafyasından pek çok göçmen yerleştirilmiştir. Bu olaydan sonra bölgenin nüfusunun artmasıyla köy statüsünden nahiye statüsüne yükselmiştir. Balkanların Osmanlı'nın elinden çıkmasından sonra bölgeden göçen göçmenlerin bir kısmı Hendek'e yerleştirilmişlerdir.

İlk Belediye Teşkilatı 1907'de kurulan Hendek, Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra Kocaeli'ne bağlı kaza halini almıştır. Sakarya'nın 21 Haziran 1954'te il olması ile Hendek de ilçe statüsüne kavuşmuştur.

 Coğrafi konumu 
İlçe, eski E-5 yeni adı ile D-100 Karayolu üzerinde İstanbul'a 170 km, Ankara'ya 275 km Adapazarı'na 30 km kurulmuştur. TEM Otoyolu da güneyinden geçmektedir. Sakarya merkezin 10 metropol ilçesinden biridir.

 Nüfus 

 Basın 
Hendek'te ilk yerel gazete 19 Aralık 1958 yılında Hendek Postası adıyla yayımlanmıştır. Hendek'te yayımlanmış ve halihazırda yayınlanan gazete ver dergiler:

Gazeteler
 Hendek Postası [Hendek, Sakarya: Nihat Erkan, 1958- (40 cm.)]
 Şafak [Hendek, Sakarya: (yayınlayan ?), 1960- (40 cm.)]
 Bizim Hendek [Hendek: Rüstem Balcı, 1964- (45 cm.)]
 Yeşil Hendek [Hendek: İsmail Özdemir, 1964- (43 cm.)]
 Yeşil Hendek [Adapazarı: Mehmet Ercan, 1967- (50 cm.)]
 Hendek Adalet [Hendek: Niyazi Zayim, 1967- (45 cm.)]
 Hendek Ekspres [Hendek: Nevzat Bayındır, 1977- (45 cm.)]
 Hendek Haber [Hendek, Adapazarı: Orhan Yılmaz, 1984- (45 cm.)]
 Hendeğin Sesi [Hendek: İsmail Çakmak, 2002- (30 cm.)]
 Hendek Şafak [Hendek, Sakarya: Esma Galip, 2002- (res.; 40 cm.)] yayınlanıyor
 Hendek Medya Haber [Sakarya: Ahmet Köse, 2016- (res.; 51 cm.)] yayınlanıyor
 Hendek Gerçek Haber [Hendek: İrfan Püsküllü, 2016- (34 cm.)]

Dergiler
 Çamdağı [Hendek: Hendek Halkevi, 1947- (res.; 25 cm.) / (Yerel, Güncel) Folklor.]

 Spor 
Hendekspor, ilçeyi Türk futbolunda Bal Ligi düzeyinde temsil etmektedir.<ref>efler, amfitiyatro salonu, Zemin çalışmalarında satranç ve çeşitli spor dallarına yönelik çalışmalar, 300 m² 1 katlı betonarme bina, bina üzerine 2 katlı toplamda 600 m² kütük ev, ziyaretçiler için yaklaşık 1000 m² otopark alanı, ziyaretçilerin Bayrak Tepesi'ne ulaşımlarını sağlayacak üst geçitten oluşuyor.

 Eğitim  
İlçe, Sakarya Üniversitesi (SAÜ) ve Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesine bağlı olarak çeşitli enstitü, fakülte ve meslek yüksek okulunu barındırmaktadır. Yine ilçede köklü eğitim kurumları mevcuttur.

 Yüksek Öğretim Kurumları 
 SAÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2010)
 SAÜ Eğitim Fakültesi (1997)
 SUBÜ Hendek MYO (1994)

 Orta Öğretim Okulları 
OBP'ye göre Hendek Ortaöğretim Okulları

 Hendek Devlet Bahçeli Fen Lisesi (kt: 2023)*
 Hendek Atike Hanım Anadolu Lisesi (kt: 1992) [89.0264]
 Hendek Anadolu Lisesi (kt: 1969) [80.4216]
 Hendek Akşemsettin MTAL (kt: 1990) [75.2269]
 Hendek Orhangazi Anadolu Lisesi (kt: 2019) [54.2488]
 Hendek Anadolu İmam Hatip Lisesi (kt: 1977) [53.1094]*
 Hendek MTAL (kt: 1994) [46.4993]*
 Hendek Anadolu Kalkınma Vakfı MTAL (kt: 2005) [41.8222]
 Hendek Yenimahalle MTAL (kt: 1980) [-]
 Hendek Özel Çağdaş İmge Anadolu Lisesi (kt: 2017) [-]

*Sınav ile öğrenci alan orta öğretim kurumları. Devlet Bahçeli Fen Lisesi tümüyle sınavla öğrenci alırken, Anadolu İmam Hatip Lisesi (Fen ve Sosyal Bilimler Programı), Hendek MTAL (Bilişim Teknolojileri Alanı) kısmî sınavlı öğrenci almaktadır.

Kapatılan okullar
 Hendek Osmangazi MTAL (kt: 1993) '''[43.7089]
Mesleki ve Teknik bölümleri Akşemsettin MTAL ve Hendek MTAL'e dahil edilerek okul lağvedilmiştir.

 Hendekli tanınmış kişiler 
 Sanatçılar 
 Kerim Korcan - Yazar
 Selami Karaibrahimgil - Müzisyen ve bürokrat.
 Gonca Vuslateri - Oyuncu

Sporcular 
 Süleyman Seba - Futbolcu, Spor yöneticisi
 Tayfur Havutçu - Futbolcu
 Süleyman Aykırı - Yağlı güreşçi
 Ahmet Kavakçı - Yağlı güreşçi
 Yasemin Şahin - Voleybolcu
 Erdem Özgenç - Futbolcu

 Asker ve Bürokratlar
 Ali Gaffar Okkan - Diyarbakır Emniyet Müdürü iken faili hâlen meçhul olan bir suikast sonucu öldürülmüş Diyarbakır emniyet müdürüdür.
 Rasim Betir - Türk asker, Orgeneral, 1996-1998 2. Ordu Komutanı, 1998-2000 Jandarma Genel Komutanı
 Ali Birinci - Tarihçi, Türk Tarih Kurumu eski başkanı

 Siyaset İnsanları 
 Kılıç Ali - Asker ve siyasetçi, 1., 2., 3., 4. ve 5. Dönem Gaziantep Milletvekili.
 Selahattin Gürdrama - Tüccar, Serbest Ticaret, Sanayici, Adapazarı Belediye Başkanı, 5. Dönem Sakarya Milletvekili.
 Rıza Kuas - Siyasetçi, Sendikacı, DİSK kurucusu, 13. Dönem Ankara ve 14. Dönem İstanbul Milletvekili.
 Nevzat Ercan - Siyasetçi, 19., 20. ve 21. Dönem Sakarya Milletvekilli, Eski Orman Bakanı.
 Merve Kavakcı - Siyasetçi, 21. Dönem Sakarya Milletvekilli, akademisyen ve diplomat.
 Ali İnci - Siyasetçi, 25. ve 28. Dönem Sakarya Milletvekili.
 Muhammed Levent Bülbül - Siyasetçi, 27. ve 28. Dönem Sakarya Milletvekili, MHP TBMM Grup Başkanvekili.
 Ümit Dikbayır - Siyasetçi, 27. ve 28. Dönem Sakarya Milletvekili, Eski İYİ Parti Kurucular Kurulu, Genel İdare Kurulu ve Başkanlık Divanı üyesi.

 Diğer 
 Yusuf Ziya Kavakçı - İslam alimi ve politikacı.
 Musa Aşoğlu - DHKP-C lideri.

 Hendek'te olan olaylar 
 Asayiş 
 1920 Bolu-Düzce-Hendek Ayaklanmaları
 2006 Otoban katilleri

 Kaza ve afetler 
 1943 Adapazarı-Hendek depremi
 1965 Hendek otobüs kazası
 2020 Hendek havai fişek fabrikası patlaması

 Sanat ve spor 
 Selmandede Yağlı Güreşleri

 Kardeş şehirler 
Hendek'in 6 tane kardeş şehri bulunmaktadır.
  Bakıhanov, Azerbaycan
  Bahçesaray, Türkiye
  Komrat, Moldova
  Tokmok, Kırgızistan
  Tatlısu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
  Taraklı, Türkiye

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 YerelNet
 Hendek Kaymakamlığı 
 Hendek Belediyesi 


Kategori:1907'de Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan oluşumlar