Lefter Küçükandonyadis

Lefter Küçükandonyadis (; 22 Aralık 1924, İstanbul - 13 Ocak 2012, İstanbul), forvet mevkiinde forma giymiş Rum asıllı Türk eski millî futbolcu ve teknik direktör. Doğum adı Rumca'da özgür anlamına gelen Elefterios olan futbolcu, kısaca Lefter olarak anılmaktadır. Aynı zamanda ordinaryüs lakabıyla da tanınmaktadır. Bu lakabı kendisine Manol Taylan vermiştir. İngilizler'in ünlü ''World Soccer'' dergisi kendisini 20. yüzyılın en büyük 200 futbolcusundan biri olarak anmıştır.

Türk futbolunun ve Fenerbahçe'nin en popüler futbolcularından biri olarak yıllarca alkışlanan Lefter, Fenerbahçe Marşı'nda da adı geçen sembol oyunculardandır. Fenerbahçe ile İstanbul Futbol Ligleri'nde toplam 3, Millî Küme'de 1 ve Süper Lig'de 3 kez olmak üzere Türkiye Şampiyonaları'nda toplam 4 kez şampiyonluk yaşadı. 13 Ocak 2012 tarihinde, tedavi gördüğü Amerikan Hastanesi'nde 87 yaşında ağır zatürreye bağlı kalp yetmezliğinden ölmüştür.

 İlk yılları 
22 Aralık 1924 tarihinde, Büyükada'daki Hamam Sokak'ta dünyaya geldi. Babası balıkçılık yapan Hristo, annesi ise Argiro idi. Doğum adı Eleftherios olan ve Panani'nin ardından ailenin ikinci erkek çocuğu olan Küçükandonyadis'in ailesi, 20. yüzyıl başında Arnavutluk'tan Büyükada'ya göçen Rum kökenli bir aileydi.

 Kariyeri 
Futbola Büyükada'da başladı. Taksim Spor Kulübü'nde yetişti. Taksim Kulübü yöneticileri kendisine lisans çıkartabilmek için 1941'de mahkeme kararıyla yaşını büyüttüler. Ancak bu sayede takımda oynayabildi. 2 yıl Taksim takımında yer aldı. 1943'te askere gitti, Diyarbakır'da 4 yıl süren askerlikten sonra 1947'de İstanbul'a döndü ve Fenerbahçe kulübüne girdi. Buradaki futboluyla dikkat çeken Lefter, 3 Ekim 1951'de 17.500 liralık transfer ücretiyle İtalya'nın Fiorentina takımına transfer oldu. 1 yıl da Fransa'nın OGC Nice takımında oynayan Lefter, 1953-1954 sezonundan itibaren yeniden Fenerbahçe'de top koşturmaya başladı. Aynı sezon, İstanbul Ligi'nde gol kralı olan Lefter, 1964'e kadar toplamda 17 yıl giydiği Fenerbahçe forması altında 400'ün üzerinde gol kaydederek erişilmesi güç bir rekora imza attı. Bu süre zarfında, Türk futbolunun efsaneleşen isimlerinden biri olarak tanındı. Golcülüğünden ötürü Ver Lefter'e, yaz deftere! sloganı onun için yaygın olarak kullanıldı. Futboldaki ustalığından, çalımlarından ve gollerinden ötürü Ordinaryüs sıfatıyla anıldı.
küçükresim|upright=0.64|1947-48 sezonunda.
Futbol yaşamında toplam 50 kez millî formayı giydi (46 kez A, 1 kez B, 3 kez 21 yaş altı). 1954 FIFA Dünya Kupası'nda forma giyen Lefter turnuvada 2 de gol attı. Güney Kore maçında attığı golle Dünya Kupası tarihinin 400. golünü atmıştır. Türk futbolunda 50. Millî Maç altın madalyasını alan ilk futbolcu oldu. millî takım formasıyla attığı 21 golle en çok gol atan millî oyuncu unvanını 33 yıl boyunca elinde tuttu, 9 kez de millî takım kaptanlığını yaptı.

 Teknik direktörlük kariyeri 
1964'te futbolu bıraktıktan sonra Yunanistan'ın Egaleo, Güney Afrika'nın SuperSport United, Türkiye'nin Samsunspor, Orduspor, Mersin İdman Yurdu ve Boluspor takımlarında teknik direktörlük yaptı.

1966-67 sezonunda 2. Lig'de mücadele eden Mersin İdman Yurdu takımının başındaydı. Mersin İdman Yurdu o sezon Osman Arpacıoğlu'nun attığı 23 golle şampiyon olarak ilk kez 1. Lig'e yükselmiştir. O sezon 17 takımlı ligde oynadığı 32 maçta 63 gol atan kırmızı-lacivertliler rekor puanla ilk kez 1. Lig'e yükseldiler.

Kasım 1970'te, Naci Özkaya'nın görevinden ayrılması sonrasında Sivasspor teknik direktörlüğüne geldi. 1971 Haziran'ında ise görevinden ayrıldı. 1971-72 sezonu başında Galata'nın teknik direktörlüğünü yapmaya başladı.

 Futbol sonrası 
küçükresim|upright=0.68|Kadıköy'de yer alan heykeli.
Antrenörlük kariyerinden sonra da bir süre spor yazarlığı yaptı. 3 çocuğu vardır. 3 Mayıs 2009'da Kadıköy'de Kuşdili Parkı'na heykeli dikilmiştir.

13 Ocak 2012 tarihinde, kalp yetmezliğinden öldü. Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu'nda binlerce kişi ve üst düzey yetkilinin katıldığı bir törenle ebediyete uğurlandı. KKTC başkanı Rauf Denktaş ile aynı gün ölmüştür.

 Kişisel yaşamı 
Lefter 17 yaşındayken Varlık Vergisi yasası çıkarıldı. Vergiyi ödeyemeyenler çalışma kamplarına gönderildi. Lefter'in babası yoksul olduğu için sürgüne gitmekten kurtuldu, ama bütün akrabaları Türkiye'yi terk etmek zorunda kaldı.

6-7 Eylül Olayları’nda ise Büyükada’daki evini basan çapulcular taşlayıp “Vurun şu gâvura” diye bağırdılar, Lefter sabaha dek elde silah kapıda bekledi. Lefter'in evinin basıldığını duyan Fenerbahçeliler Kartal'dan motorlara binip Ada'ya koştular, Lefter'in evinin önüne barikat kurdular. "Sana bunu kim yaptıysa söyle, haddini bildirelim" diyerek saldırganların isimlerini öğrenmek istediler. Lefter saldıranların hepsini tanıdığı halde kimseyi ihbar etmedi, şikâyetçi de olmadı.

1947 yılında Stavrini ile evlenmiş ve 65 yıl evli kalmıştır. Eşi 2020 yılında vefat etmiştir.

 Başarıları 
küçükresim|upright=0.91|Türkiye millî takımıyla gittiği Amsterdam'da, 3 Mayıs 1958.

 Futbolcu olarak 
Fenerbahçe
 Millî Lig (3): 1959, 1960-61, 1963-64
 İstanbul Futbol Ligi (3): 1947-48, 1956-57, 1958-59
 Millî Küme (1): 1950
 Başbakanlık Kupası (1): 1950
Türkiye millî futbol takımı
 Akdeniz Kupası ikinciliği (1): 1949

Türkiye millî futbol takımı golleri
 Maç  Tarih  Karşılaşma  Skor  Seviye  Dakika  GolleriÖzel maç16.05.1962Türkiye - İsrail1-0A Millî55.dk.1Özel maç08.06.1960Türkiye - İskoçya4-2A Millî32.dk., 35.dk.2Avrupa Şampiyonası 1960 Grup Eleme26.04.1959Türkiye - Romanya2-0A Millî13.dk., 54.dk.2Akdeniz Kupası05.04.1957Mısır - Türkiye0-4A Millî2.dk, 21.dk (P), 36.dk3Özel maç19.02.1956Türkiye - Macaristan3-1A Millî6.dk, 38.dk (P)2Özel maç18.12.1955Türkiye - Portekiz3-1A Millî51.dk.1Akdeniz Kupası26.06.1955İtalya - Türkiye1-1A Millî78.dk.1Dünya Şampiyonası 1954 Finalleri20.06.1954Güney Kore - Türkiye0-7A Millî24.dk.1Dünya Şampiyonası 1954 Finalleri23.06.1954Almanya - Türkiye7-2A Millî82.dk.1Özel maç10.06.1951İsveç - Türkiye3-1A Millî50.dk.(P)1Özel maç03.12.1950Türkiye - İsrail3-2A Millî87.dk.1Akdeniz Kupası28.10.1950Türkiye - Mısır3-1U-21 Millî19.dk.1Özel maç28.05.1950Türkiye - İran6-1A Millî48.dk.,87.dk.2Dünya Şampiyonası 1950 Grup Eleme20.11.1949Türkiye - Suriye7-0A Millî66.dk.1Özel maç23.04.1948Yunanistan - Türkiye1-3A Millî20.dk.1Olimpiyat Maçları02.08.1948Çin - Türkiye0-4A Millî87.dk.1Toplam22

 Rekorlar 
 Türkiye Futbol Federasyonu'nun "50. Maç Altın Şeref Madalyası"nı alan ilk futbolcudur.
 Türk millî takım formasıyla en çok gol atan 5. futbolcudur. (21 Gol)
 Süper Lig'de penaltı atan ilk futbolcudur.
 Kulübü tarafından bonservis ücreti alınmak suretiyle yurt dışına transferi yapılan ilk Türk futbolcudur.
 Adına Jübile düzenlenen ilk futbolcudur.

 Konuyla ilgili yayınlar 
 Haluk Her gün, Lefter: Futbolun Ordinaryüsü, İstanbul, NTV Yayınları, 2012.
 Lefter: Bir Ordinaryüs Hikayesi, Netflix, 2025

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



 Lefter Küçükandonyadis FIFA İstatistik Sayfası 


Kategori:1948 Yaz Olimpiyatları futbolcuları
Kategori:AEK futbolcuları
Kategori:1924 doğumlular
Kategori:2012'de ölenler
Kategori:Büyükada doğumlular
Kategori:Türk erkek futbolcular
Kategori:Türk teknik direktörler
Kategori:Türkiye millî futbol takımı futbolcuları
Kategori:Fenerbahçe SK futbolcuları
Kategori:ACF Fiorentina futbolcuları
Kategori:OGC Nice futbolcuları
Kategori:1954 FIFA Dünya Kupası futbolcuları
Kategori:Türk gurbetçi futbolcular
Kategori:İtalya'daki Türk gurbetçiler
Kategori:Fransa'daki Türk gurbetçi sporcular
Kategori:Feriköy SK teknik direktörleri
Kategori:Boluspor teknik direktörleri
Kategori:Mersin Talim Yurdu SK teknik direktörleri
Kategori:Sivasspor teknik direktörleri
Kategori:Galata SK teknik direktörleri
Kategori:Samsunspor teknik direktörleri
Kategori:Antalyaspor teknik direktörleri
Kategori:Orduspor teknik direktörleri
Kategori:Konyaspor teknik direktörleri
Kategori:Maltepespor teknik direktörleri
Kategori:Türkiye Rumları
Kategori:Süper Lig futbolcuları
Kategori:Serie A futbolcuları
Kategori:Ligue 1 futbolcuları
Kategori:Süper Lig teknik direktörleri
Kategori:1. Lig teknik direktörleri
Kategori:1. Lig şampiyonluğu kazanan teknik direktörler
Kategori:Türkiye'de kalp yetmezliğinden ölenler
Kategori:Büyükada Rum Ortodoks Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:Erkek forvet futbolcular
Kategori:Boluspor futbolcuları
Kategori:İstanbul Rumları
Kategori:İstanbul ili doğumlu futbolcular
Kategori:Türk Olimpiyat futbolcuları
Kategori:Taksim SK futbolcuları
Kategori:Yunan asıllı Türkler
Kategori:Konstantinopolis Rumları
Kategori:20. yüzyılda Türk erkek sporcular
Kategori:Fransa'daki erkek gurbetçi futbolcular
Kategori:İtalya'daki erkek gurbetçi futbolcular