Bünyan

Bünyan, Kayseri ilinin bir ilçesidir.

 Tarih 
Bünyan tarihinin çok eski olduğuna dair kanıtlar ilçe yakınlarındaki köylerdeki mevcut mağara ve kalıntılardan anlaşılmaktadır. MÖ 4000-1200 yıllarından Hititlere dayandığı anlaşılmaktadır. İran, Asur ve Roma kültürlerini yaşamış Anadolu Selçuklu Devleti zamanında Türkleşmiştir. Bölge 1515 tarihinde Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı.

Eskiden adı Sarımsaklı olan ilçe, 1895 yılında Sivas ilinin Pınarbaşı (Aziziye) ilçesinden çıkartıldı ve Bünyan-ı Hamid adını kazanarak ilçe oldu. Bu isim "Hamid'in Yapısı" anlamına gelmektedir. 1908 yılında Meşrutiyet'in ilanı sonucu Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi ile Hamid adı kaldırıldı ve ismi Bünyan olarak devam etti. 1912 yılında Sivas ilinden ayrılarak Kayseri iline bağlandı.

Bölgedeki tarihî eserler Hititler ve Selçuklular zamanından kalmıştır. Bu eserlerden bazıları Büyük Bürüngüz köyündeki Daniş Ali Bey Camii, Cami-i Kebir mahallesindeki Bünyan Ulu Camii, Kayabaşı Mağaraları, Samağır köyündeki Abdurrahman Gazi Türbesi ve mağaralar, Doğanlar mahallesindeki Şammaspir Kilisesi, Karakaya kasabasındaki Seyit Halil Türbesi, Yenice mahallesindeki Papaz Çeşmesi, Sultanhanı köyündeki Sultan Hanı ve Karadayı köyündeki Karatay Hanı'dır.

 Coğrafya 
Bünyan merkezi, Koramaz Dağı'nın kuzey yamacına kurulmuştur. İl merkezine 40 km uzakta bulunur. İlçenin yüzölçümü 1.302 km²'dir. Bünyan ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.338 metredir.

 Bulunduğu yer 
36-37 Boylam ve 38-39 Enlem dereceleri arasında bulunan ilçe, doğuda Pınarbaşı, güneyde Tomarza ve Talas, batıda Kocasinan ve Melikgazi, kuzeyde Sarıoğlan, Akkışla ilçeleri ile komşudur. Erciyes Dağı'nın 40 km kuzeydoğusunda yer almaktadır.

 Akarsuları 
 Sarımsaklı
 Topsöğüt Köyü Taçın Suyu
 Kahveci Suyu
 Elbaşı Suyu
 Samağır Suyu
 Girveli Suyu
 Çepil suyu (ilçe merkezi)
 Yumra suyu

 İklim 
Karasal iklim hüküm sürer. Yazları sıcak ve kurak kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yağmurlar genel olarak Nisan, Mayıs ve Ekim aylarında boldur. Kar ise Aralık, Ocak ve Şubat aylarında yağar. Yıllık ortalama yağış miktarı 35 santimetredir. Yıllık ortalama sıcaklık 10° civarındadır. Gece ile gündüz arasındaki ısı farkı oldukça fazladır. Kış aylarında kuzeyden Poyraz, yazları doğudan Karayel, güneyden Lodos en çok esen rüzgârlardır. İlçe merkezinde daha çok doğudan batıya “Boğaz Yeli” denen soğuk rüzgâr eser.

 Bitki Örtüsü 
Dağlarda yetişen bodur çalılıklara ve keven bitkisine rastlanmaktadır. Son yıllarda ilçe merkezinde ve köylerde bulunan su boylarında kavak ve söğüt ağaçları dikilmeye başlanmıştır. Meyveciliğe yönelik olarak ise meyve bahçeleri mevcuttur. İlçede kayısı, elma ve armut bol olarak yetişmektedir.

 İdari yapı 
Bünyan ilçesi, Merkez ve Elbaşı Bucağı ile bağlı köylerden oluşmaktadır. Merkeze bağlı köy sayısı 19, Elbaşı Bucağına bağlı köy sayısı 7 olmak üzere 26 köy mevcuttur.

Beldelere göre Mahalle sayıları İlçe merkezi 14 B.Tuzhisar 3 Karakaya 3 Koyunabdal 3 Yeni Süksün 2 Akmescit 2 Elbaşı 2 B.Bürüngüz 1 Güllüce 1 Toplam 31
Bunların 26sı köy olmak üzere 57 muhtarlık mevcuttur.

 Nüfus 
2020 yılı itibarıyla toplam ilçe nüfusu 30.113 olarak belirlendi. Bünyan Şeker Fabrikası ve Sümerbank'ın kapatılmasıyla işsiz kalan yüzlerce kişi Kayseri'ye göç etti.

 Ekonomik yapı 
İlçe ekonomisini tarım, hayvancılık, mevsimlik inşaat işçiliği ve halıcılık oluşturur. İlçede bir adet fabrika bulunmaktadır. Bu fabrikada 50-55 civarında insan çalışmaktadır. 1970'li yıllarda halk iştiraki olarak kurulan ve çelik grit ve çelik bilye üreten Bünsa Döküm AŞ.'dir.

 Tarım 
Tarla tarımı köylerde ve ilçede en temel uğraş olup sadece hayvancılıkla geçinen köy bulunmamaktadır. Tarım ve hayvancılıkta istenen verime daha ulaşılamamıştır. Buğday ambarı bulunur. Buğday işleme fabrikaları vardır. Tarım hayvancılığa bakarak iyidir.

Gilaboru meyvesi (halk arasında Giraboğlu olarak söylenir) buranın önemli gelir kaynaklarından birisidir. Böbrek taşı problemleri ve idrar yolu rahatsızlıklarına faydalı olan bu meyvenin üretiminin büyük kısmı bu ilçede yapılmaktadır.

 Halıcılık 
Halıcılık ekonomiye katkı anlamında ilçe merkezi ve köylerde uğraşılan bir zanaat dalı olarak yerini korumaktadır. Fakat son 10 yıl içinde önemi ve kapsamı sürekli azalmaktadır. Her evde bir halı tezgâhı mevcut olup kadınlar tarafından halı dokunmaktadır. İlçenin adını ülke genelinde ve yurt dışında duyuran Bünyan halıcılığının ekonomik şartlara ve makine halıları üretimi ile rekabet etmesi günden güne zorlaşmaktadır.

 Sosyal yapı 

İlçe eğitime önem vermektedir. Ancak Erciyes Üniversitesi'nin herhangi bir kolu ilçede bulunmaz. Çok yaşlı kimselerin dışında okuma yazma bilmeyen sayısı çok azdır. Okuma yazma oranı %99'dur. İlçe genelindeki tüm okullarda “Tekli Eğitim” yapılmaktadır.

İlçede önemli bir eğlence merkezi yoktur. Ancak Bünyan Belediye Başkanlığının kurmuş olduğu Kayaaltı Alabalık Üretme Çiftliği, Sarımsaklı Çayı'nın kaynağı olan Pınarbaşı ile Kayseri-Malatya yolu üzerinde bulunan Sultan Çiftliği Alabalık Tesisi piknik alanı olarak ilgi çekmekte, az da olsa eğlence sunmaktadır.

 Mimari ve tarihi eserler 
Eski konutlar birbirine yakın olarak toprak örtülü olarak yapılmış olup, hâlen mevcutları vardır. Yeni binalar ise betonarme ve çatılı olarak yapılmaktadır.

Tarihi değeri olan Konak adında bir bina vardır ve sahipleri tarafından konut olarak kullanılmaktadır. Yerleşim merkez ve köylerde toplu bir görünümdedir.

Mezra şeklinde dağınıklık yok denilebilir. Sadece Koyunabdal Kasabasında mezra bulunmaktadır. İlçe merkezinde ve Karahıdır köyünde birkaç çiftlik yerleşimi bulunmaktadır. Toplu yerleşim dolayısıyla devlet hizmetleri rahat götürülebilmektedir.

Ayrıca Sultanhanı, Karadayı ve B. Bürüngüz Köylerinde Selçuklulardan kalma tarihi binalar ve kervansaraylar mevcuttur.

 Ayrıca bakınız 
 Kayseri'nin mahalleleri

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Bünyan Kaymakamlığı 
 Bünyan 
 Kayserim