Türkiye cumhurbaşkanları listesi

küçükresim|upright=1.05|Ankara'da yer alan Çankaya Köşkü, 1923-2014 yılları arasında cumhurbaşkanların resmî ikametgâhıydı. Fotoğraf, köşkün 1935 yılındaki hâlini göstermektedir.
Türkiye cumhurbaşkanları listesi, Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanı olarak görev yapmış kişileri içeren listedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre cumhurbaşkanı, devlet ve hükûmet başkanıdır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına Türk Silahlı Kuvvetleri'nin başkomutanlığını temsil eder. Cumhurbaşkanı, beş yıllığına görev yapar. Bir kimse en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilir. Günümüzde cumhurbaşkanı; kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilmektedir. Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma, ölüm, çekilme veya başka bir nedenle görevini sürdürememesi durumunda, yenisi seçilene kadar en yaşlı cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekâlet eder.

Bugüne kadar 12 kişi ant içerek cumhurbaşkanlığı yaparken, 5 kişi de cumhurbaşkanlığına vekillik etmiştir. Bu kişilerden ikisi görevleri sırasında doğal nedenlerden ölmüş (Mustafa Kemal Atatürk ve Turgut Özal), biri askerî darbe sonucu devrilmiş (Celâl Bayar) ve biri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından sağlık sebeplerinden ötürü görevden alınmıştır (Cemal Gürsel). Göreve geldiğinde 42 yaşında olan Mustafa Kemal Atatürk en genç, 69 yaşında olan Fahri Korutürk ise en yaşlı cumhurbaşkanı olmuştur.

İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye'de cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim 1923 günü TBMM tarafından oy birliğiyle seçildi. Yaklaşık 15 yıl ile bu görevde en çok kalan kişi olan Atatürk, dört dönem boyunca cumhurbaşkanlığı yaptı. 1960 yılında meydana gelen ve Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki ilk askerî darbe olan 27 Mayıs Darbesi sonucunda Cumhurbaşkanı Celâl Bayar görevden alındı ve Cemal Gürsel yönetimindeki Millî Birlik Komitesi ülkeyi yönetmeye başladı. Yaklaşık bir yıl boyunca "devlet başkanlığı" sıfatını üstlenen ve 1961 Anayasası'nı yürürlüğe koyan Gürsel, askerî yönetim sonrası TBMM tarafından cumhurbaşkanı seçildi. 6. cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün 6 Nisan 1980 tarihindeki görev bitiminden sonra TBMM bir türlü yeni bir cumhurbaşkanı seçemedi ve bu durum, yaklaşık beş ay süren vekâletli ve cumhurbaşkansız bir dönemin yaşanmasına neden oldu. 12 Eylül 1980 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen askerî darbe sonucunda, Genelkurmay Başkanı Kenan Evren yönetimindeki Millî Güvenlik Konseyi ülke yönetimini ele geçirdi. Yaklaşık iki yıl boyunca "devlet başkanlığı" sıfatını üstlenen Evren, 1982'deki anayasa referandumu sonucunda 1982 Anayasası'nı yürürlüğe koydu ve yeni cumhurbaşkanı seçildi. 1989'da göreve gelen Turgut Özal, yaklaşık 3,5 yıl cumhurbaşkanlığı yaparak bu görevde en az kalan kişi oldu. 21 Ekim 2007 tarihinde yapılan anayasa değişikliği referandumu sonucu, Türkiye cumhurbaşkanının artık doğrudan halk oylamasıyla seçilmesi uygulaması getirildi. 10 Ağustos 2014 tarihinde yapılan ilk doğrudan halk oylamasında %51,79 oy alan Recep Tayyip Erdoğan, 12. Türkiye cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanını seçmek için yapılan halk oylamalarına 2018 ve 2023'te devam edildi.

Cumhurbaşkanları içerisinden Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celâl Bayar, "partili cumhurbaşkanı" olarak görev yapmışlardır. Atatürk ve İnönü hem Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) genel başkanı hem de cumhurbaşkanı olarak görevlerini sürdürmüş, Celâl Bayar ise cumhurbaşkanlığı görevi başladığında Demokrat Parti (DP) genel başkanlığından istifa etmiş ama cumhurbaşkanlığı sırasında parti üyesi olmayı sürdürmüştür. 1961 Anayasası'nın getirdiği cumhurbaşkanının partisiz olma zorunluluğu, 2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumunun kabul edilmesiyle kaldırıldı. Referandum sonucunda mevcut cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) genel başkanlığı görevine tekrar gelerek dördüncü partili cumhurbaşkanı oldu.

 Cumhurbaşkanları listesi 
PortreİsimGörev süreciPartiSeçimÖnceki görevi Görev başlangıcıGörev bitişiGörev süresi 1 alt=|162x162px Mustafa Kemal Atatürk  Cumhuriyet Halk Partisi 1923  1927  1931  1935 1. TBMM Başkanı 2 alt=|158x158pik İsmet İnönü  Cumhuriyet Halk Partisi 1938  1939  1943  1946 1. Türkiye Başbakanı 3 alt=|159x159px Celâl Bayar  Demokrat Parti 1950  1954  1957 3. Türkiye Başbakanı 4 alt=|161x161px Cemal Gürsel  Bağımsız 1961 Millî Birlik Komitesi Başkanı 5 alt=|173x173px Cevdet Sunay  Bağımsız 1966 12. TSK Genelkurmay Başkanı 6 alt=|164x164px Fahri Korutürk  Bağımsız 1973 Türkiye Moskova Büyükelçisi 7 alt=|153x153px Kenan Evren  Bağımsız 1982Millî Güvenlik Konseyi Başkanı 8 alt=|155x155pik Turgut Özal  Bağımsız 1989 19. Türkiye Başbakanı 9 alt=|142x142px Süleyman Demirel  Bağımsız 1993 12. Türkiye Başbakanı 10 alt=|166x166pxAhmet Necdet Sezer  Bağımsız 200014. Anayasa Mahkemesi Başkanı 11 alt=|141x141pik Abdullah Gül  Bağımsız 2007 40. Türkiye Dışişleri Bakanı 12 alt=|160x160pik Recep Tayyip Erdoğan Görevde Bağımsız  Adalet ve Kalkınma Partisi 2014  2018  2023 25. Türkiye Başbakanı
 Vekâleten görev yapmış cumhurbaşkanları listesi 

 Zaman çizelgesi 

 Görev sürelerine göre 

Cumhurbaşkanlığı makamında kesintisiz en uzun süre kalan kişi Mustafa Kemal Atatürk'tür. Çok partili dönemde ise cumhurbaşkanlığı makamında en uzun süre bulunan kişi Recep Tayyip Erdoğan olmuştur.

No Cumhurbaşkanı Görev süresi Görev başlangıcı Görev sonu Notlar1Mustafa Kemal Atatürk  29 Ekim 1923  1 Kasım 1927 Görevdeyken öldü. 1 Kasım 1927  4 Mayıs 1931  4 Mayıs 1931  1 Mart 1935  1 Mart 1935  10 Kasım 1938 2İsmet İnönü 11 Kasım 1938  3 Nisan 1939 3 Nisan 1939  8 Mart 1943  8 Mart 1943  5 Ağustos 1946  5 Ağustos 1946  22 Mayıs 1950 3Recep Tayyip Erdoğan 28 Ağustos 2014  9 Temmuz 2018 9 Temmuz 2018  3 Haziran 2023 3 Haziran 2023  Görevde4Celâl Bayar22 Mayıs 195014 Mayıs 195427 Mayıs Darbesi sonunda görevden alındı.14 Mayıs 19541 Kasım 19571 Kasım 195727 Mayıs 1960 5 Ahmet Necdet Sezer   16 Mayıs 2000 28 Ağustos 2007 6 Cevdet Sunay   28 Mart 1966 28 Mart 1973Fahri Korutürk   6 Nisan 1973 6 Nisan 1980 Kenan Evren   9 Kasım 1982 9 Kasım 19891982 referandumu ile cumhurbaşkanı oldu.Süleyman Demirel   16 Mayıs 1993 16 Mayıs 2000Abdullah Gül   28 Ağustos 2007 28 Ağustos 2014 11 Cemal Gürsel   26 Ekim 1961 28 Mart 1966 TBMM tarafından görevden alındı. 12Turgut Özal   9 Kasım 1989 17 Nisan 1993 Görevdeyken öldü.

 Yaşlarına göre 
küçükresim|Cumhurbaşkanlarının göreve başlama yaşları grafiği|upright=1.05
Türk cumhurbaşkanlarının göreve başlama yaşlarının medyanı 63,5'tir. Göreve en genç başlayan Mustafa Kemal Atatürk (42), en yaşlısı ise Fahri Korutürk'tür (69). Görev sonu en genç cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk (57) iken, en yaşlısı ise Celâl Bayar'dır (77).

70 yaşında görevinden ayrıldıktan beş ay sonra ölen Cemal Gürsel, tüm cumhurbaşkanları arasında en kısa emeklilik süresine sahiptir. Gürsel'in görevini yapmasına engel olacak duruma gelmesi üzerine, TBMM kararıyla cumhurbaşkanlığı görevine son verilmişti. Mustafa Kemal Atatürk ve Turgut Özal, görevde bulundukları sırada öldükleri için cumhurbaşkanlığı sonrası emeklilik yaşamamışlardır.

Celâl Bayar'ın 26 yıl süren cumhurbaşkanlığı sonrası emeklilik yaşamı, Türkiye cumhurbaşkanlığı tarihinin en uzun süren emekliliğidir. 103 yaşında ölen Celâl Bayar, aynı zamanda ülkenin en uzun ömürlü cumhurbaşkanıdır ve Süleyman Demirel ve Kenan Evren ile birlikte, 90'larına kadar yaşamış üç Türk cumhurbaşkanından biridir. Şu anda yaşayan en genç cumhurbaşkanı,  yaşında olan Recep Tayyip Erdoğan'dır.

 № Cumhurbaşkanı Doğum Cumhurbaşkanlığı Başkanlık sonrasızaman aralığı Ömrü Göreve başlama yaşı Görev sonu yaşı Ölüm Yaşı 1   41-42 yıl 56-57 yıl 00,0010 gün  56-57 yıl 2        3        4        5        6        7        8     00,0010 gün   9        10      Hayatta  11      Hayatta  12    Görevde Görevde Hayatta 

 Yaşayan eski cumhurbaşkanları 

 Ölen son eski cumhurbaşkanı 

Süleyman Demirel (1924-2015), 17 Haziran 2015'te 90 yaşında öldü.

 Ayrıca bakınız 
Türkiye'de cumhurbaşkanlığı seçimleri
Türkiye cumhurbaşkanı yardımcısı
Türkiye cumhurbaşkanı vekili
Türkiye cumhurbaşkanı eşleri listesi
Türkiye cumhurbaşkanlarının gömüldükleri yerler listesi
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti cumhurbaşkanı

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 



Kategori:Cumhurbaşkanları listeleri
Kategori:Türk listeleri