Bağımsız Devletler Topluluğu

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT; ), 8 Aralık 1991 tarihinde Rusya, Ukrayna ve Belarus arasında imzalanan anlaşma ile kurulmuş devletler topluluğudur. Anlaşma ile Sovyetler Birliği resmen yıkılmış oldu. 21 Aralık 1991 tarihinde de Estonya, Letonya, Litvanya, Ukrayna ve Gürcistan hariç tüm eski Sovyet Cumhuriyetleri bu anlaşmayı imzaladılar.

1993 yılında Gürcistan da bu anlaşmayı imzaladı (2008'de Gürcistan ayrıldı). Üye ülkeler sırasıyla; Azerbaycan, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Rusya ve Tacikistan'dır.

 Siyasi Durum 
küçükresim|sağ|upright=1.14|Bağımsız Devletler Topluluğu Toplantısı
İki kutuplu bir siyasi akım etkisinde olan Avrupa'da 1990 yılında Doğu Almanya ve Batı Almanya birleşince, Doğu Almanya NATO'ya alternatif olarak kurulmuş olan Varşova Paktı'ndan dolaylı olarak çekilmiş oldu. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasını ve üye devletlerde sosyalist rejimden çok partili parlamenter rejimlere geçilmesini takip eden 1 Temmuz 1991 tarihinde Varşova Paktı dağıtıldı. Rusya'nın bölge ve dünya siyasetindeki konumunu koruyabilmek için ihtiyacı olan yeni oluşum olan Bağımsız Devletler Topluluğu, Sovyetler Birliği'nde yer almış olan 15 devletin 11'inin katılımı ile aynı yılın aralık ayında kurulmuştur. 1993 yılında Gürcistan'ın da katılımı ile üye sayısı 12 olmuştur. 2005 yılında Türkmenistan'ın tam üyelikten çıkması, Ukrayna parlamentosunun anlaşmayı onaylamaması ve 2009 yılında Gürcistan ile 2014 yılında Ukrayna'nın topluluktan ayrılması sonucunda şu an 9 üye ülkesi bulunmaktadır.

2008 Güney Osetya Savaşı ile başlayan ve Rusya ile aralarında çıkan savaş sonrası Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Bağımsız Devletler Topluluğundan (BDT) çıkmaya karar verdiklerini açıkladı. 15 Ağustos 2008 tarihinde Gürcistan meclisi, Bağımsız Devletler Topluluğu'ndan ayrılma kararını onayladı. Gürcistan'ın Bağımsız Devletler Topluluğu üyeliği resmen 17 Ağustos 2009 tarihinde sona erdi.

Ukrayna, 2014 yılının Mart ayında Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesinden sonra topluluktan ayrıldı.

 Oluşumlar 
küçükresim|sağ|upright=1|Moldova Posta Pulu
BDT'ye üye ülkelerin, çok yönlü iş birliğine yaklaşım farklılıkları ve gündemlerindeki sorunlara bölgesel çözüm arayışları gibi nedenlerden dolayı, katılımcıların sayısı ve daha etkin iş birliğinin sağlanması için bazı farklı devletler arası oluşumlara gidilmiştir. Söz konusu oluşumlar:
 Ortak Ekonomik Alan Anlaşması (OEA): Belarus, Kazakistan, Rusya ve Ukrayna arasında Ortak Ekonomik Alan Kurulmasına Dair Anlaşma. Anılan ülkelerin devlet başkanları tarafından 19 Eylül 2003 tarihinde Ukrayna'nın Yalta şehrinde imzalanmıştır. Bu anlaşma üye ülkeler arasında serbest ticaret bölgeleri kurulmasını, mal ve hizmet ticaretinde sınırlamaların kaldırılarak ortak gümrük ve ticaret politikaları uygulanmasını hedeflemektedir.
 Avrasya Ekonomik Topluluğu (AET): (Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya ve Tacikistan arasında gümrük birliğinin sağlanmasını takiben ortak ekonomik alanın kurulmasını hedef alınmıştr. Topluluğun kuruluş anlaşması 10 Ekim 2000 yılında imzalanmış, Mayıs 2001 yılında yürürlüğe girmiştir. Mayıs 2002'de Moldova ve Ukrayna, Nisan 2003'te ise Ermenistan AET'ye gözlemci olarak katıldılar. Entegrasyon Komitesi Rusya'nın başkenti Moskova'da ve Kazakistan'ın Almatı kentinde faaliyet göstermektedir. Mayıs 2002'de AET Devletlerarası Konseyi tarafından alınan karar gereğince (Gözlemci üye olan Türkmenistan ve DTÖ'ye üye olan Kırgızistan hariç olmak üzere) Topluluk üyeleri devlet başkanları seviyesinde Dünya Ticaret Örgütü'ne katılım konularını koordine etmektedirler.

 Organlar 
 Devlet Başkanları Konseyi
 Hükûmet Başkanları Konseyi
 Parlamentolar Arası Asamble
 Dış İşleri Bakanları Konseyi
 Ekonomik Konsey
 İcra Komitesi
 Savunma Bakanları Konseyi
 Sınır Muhafız Komutanları Konseyi
 Terörle Mücadele Merkezi
 Devletler Arası Banka
 Devletler Arası İstatistik Komitesi
 İşbirliği Komiteleri

 Üyelik 
 Üye ülkeler 
 Ülke Anlaşma/protokol onayı Sözleşme onayı Notlar   24 Aralık 1993  24 Eylül 1993     10 Aralık 1991  18 Ocak 1994  Kurucu Devlet   18 Şubat 1992  16 Mart 1994  Kurucu Devlet   23 Aralık 1991  20 Nisan 1994  Kurucu Devlet   6 Mart 1992  12 Nisan 1994  Kurucu Devlet   8 Nisan 1994  15 Nisan 1994     4 Ocak 1992  9 Şubat 1994  Kurucu Devlet   12 Aralık 1991  20 Temmuz 1993  Kurucu Devlet   26 Haziran 1993  4 Ağustos 1993  

 İlişkili ülke 
 Ülke Anlaşma/protokol onayı Sözleşme onayı Notlar   26 Aralık 1991  Onaylamadı  Kurucu Devlet. 2005 yılından beri ortak üye.

 Eski üye devletler 
ÜlkeAnlaşma/protokol onayıSözleşme onayıÇekilmeYürürlükNotlar 10 Aralık 1991Onaylamadı20142014Donbass Savaşı yüzünden çekilmiştir.   3 Aralık 1993  19 Nisan 1994  18 Ağustos 2008  18 Ağustos 2009  2008 Güney Osetya Savaşı yüzünden çekilmiştir.

 Yönetici Sekreterler 
küçükresim|upright=1.36|2008 BDT liderler zirvesi, Bişkek.
 İsim Ülke Dönem Ivan Korotçenya  26 Aralık 1991 – 29 Nisan 1998 Boris Berezovski  29 Nisan 1998 – 4 Mart 1999 Ivan Korotçenya  4 Mart – 2 Nisan 1999 Yuri Yarov  2 Nisan 1999 – 14 Haziran 2004 Vladimir Rushailo  14 Haziran 2004 – 5 Ekim 2007 Sergey Lebedev  5 Ekim 2007 – Görevde

 Ekonomik veriler 

 Ülke  Nüfus (2015)  GSYH 2007  GSYH 2012  GSYH büyümesi (2012)  Kişi başına GSYİH (2007)  Kişi başına GSYİH (2012) Belarus  9.475.100  45.275.738.770  58.215.100.000  %4,3  4.656  6.710 Kazakistan  17.417.447  104.849.915.344  196.642.000.000  %5,2  6.805  11.700 Kırgızistan  5.776.500  3.802.570.572  6.197.000.000  %0,8  711  1.100 Rusya  146.270.033  1.294.381.844.081  2.022.000.000.000  %3,4  9.119  14.240 Tacikistan  8.610.000  2.265.340.888  7.263.000.000  %2,1  337  900 Özbekistan  31.025.500  22.355.214.805  51.622.000.000  %4,1  831  1.800 Azerbaycan  9.356.100  33.049.426.816  71.043.000.000  %3,8  3.829  7.500 Gürcistan  4.490.000  10.172.920.422  15.803.000.000  %5,0  2.334  3.400 Moldova  3.558.200  4.401.137.824  7.589.000.000  %4,4  1.200  2.100 Ukrayna  42.818.000  142.719.009.901  175.174.000.000  %0,2  3.083  3.870 Ermenistan  3.022.000  9.204.496.419  10.551.000.000  %2,1  2.996  3.500 Türkmenistan  5.084.000  7.940.143.236  33.466.000.000  %6,9  1.595  6.100+Veriler Birleşmiş Milletler'den alınmıştır. Statistics Division CIA  

 Kaynakça 


Kategori:Avrupa uluslararası kuruluşları
Kategori:Asya uluslararası kuruluşları
Kategori:1991'de Sovyetler Birliği'nde kurulan oluşumlar