Akdeniz

küçükresim|Akdeniz haritası
küçükresim|Akdeniz bölgesi rölyefi

Akdeniz, Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan denizdir. 2,5 milyon km² civarında alanı kaplayan deniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizi'nden ve Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz'in tuzluluk oranı ‰38 (binde 38) olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir.

 Etimoloji 
İngilizcede Mediterranean Sea denilir. Bu da Latincedeki Mediterraneustan (Medi: Orta + terra: Toprak, yer) gelmektedir. Yunancada Mesogeios denir. Arapçadaki karşılığı  البحر الأبيض المتوسط  (El Bahre-l Ebyedu'l-Mutavassit) “'ortada yer alan beyaz deniz'” anlamındadır. Farsçada Akdeniz için kullanılan Bahr-i Sefid ismi Osmanlı dönemi haritalarında da gözükmektedir. Osmanlı Türkçesi'nde بحر سفيد Bahr-i Sefīd, آق دڭيز AkdeñizKâtib Çelebi, Kitab-ı Cihannüma, 1648 bk: 360 Yıllık Öykü: Cihannüma  ya da بحر متوسط, Bahr-i Mutavassıt olarak adlandırılmıştır. Romalılar da Mare Nostrum olarak tanımlanmaktaydı, anlamı ise Bizim Deniz'di.

“Akdeniz” isminin kaynağıyla ilgili inanılan iddialardan bir diğeri de eski Türklerde “mavi” rengin doğunun, “ak” rengin batının, “kırmızı” rengin güneyin ve “kara” rengin kuzeyin sembolü olarak kullanılmış olmasıdır. Bu iddiaya göre Akdeniz adlandırmasını ortaya koyan dil bilincinde Ege ve Akdeniz'i tek bir deniz olarak gören yaklaşım vardır. Bu yaklaşıma göre Türkiye'nin kuzeyindeki denize Karadeniz adının verilmesinin sebebi de budur.Ertuğrul Yaman, Eyüp Bacanlı, Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yayınları, Ankara 2009, s. 35-36

upright=1.82|küçükresim|Denizanası, Akdeniz'de sık rastlanılan bir hayvandır.

 Coğrafya 
Dünyanın en büyük iç denizidir. Derin bir denizdir ve en derin noktası İyon Denizi'nde bulunan ve yaklaşık 5267 metre olan Kalipso Çukuru'dur. Doğu Akdeniz Havzası, Batı Akdeniz Havzası'ndan daha derindir. Özellikle Doğu Akdeniz olmak üzere tuzluluk oranı yüksektir. Kıbrıs ile Mısır arasındaki kısımda tuzluluk oranı binde 39'a ulaşır. Akdeniz'e kıyısı olan 22 ülke vardır.

 Akdeniz'e kıyısı olan ülkeler 

  Arnavutluk
  Birleşik Krallık
  Bosna-Hersek
  Cezayir
  Fas
  Filistin Devleti
  Fransa
  Hırvatistan
  İspanya
  İsrail
  İtalya
  Karadağ
  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
  Kıbrıs Cumhuriyeti
  Libya
  Lübnan
  Malta
  Monako
  Mısır
  Slovenya
  Suriye
  Tunus
  Türkiye
  Yunanistan

 Bölümler 
 Alt Denizler 

 Alboran Denizi, İspanya ve Fas arasında,
 Balear Denizi, İspanya ve Balear Adaları arasında,
 Ligurya Denizi, Korsika ve Sardinya adaları arasında,
 Tiren Denizi, Sardinya, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
 Adriyatik Denizi, İtalya Yarımadası ve Balkan Yarımadası arasında,
 İyon Denizi, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk arasında,
 Libya Denizi, Libya ile Girit arasında,
 Ege Denizi, Yunanistan ve Türkiye arasında,
 Girit Denizi, Girit'in kuzeyinde,
 Trakya Denizi, Kuzey Ege’de
 Mirtoan Denizi, Kiklad Adaları ve Mora Yarımadası arasında,
 Marmara Denizi, Ege Denizi ve Karadeniz arasında,
 Kilikya Denizi, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında.

 Boğazlar 
küçükresim|sağ|upright=1.14|Marmara Denizi ve Karadeniz'i birleştiren İstanbul Boğazı
 Cebelitarık Boğazı, İspanya ve Fas arasında,
 Messina Boğazı, İtalya Yarımadası ve Sicilya arasında,
 Bonifacio Boğazı, Korsika ve Sardinya arasında,
 Sicilya Boğazı, Sicilya ve Tunus arasında,
 Otranto Boğazı, İtalya ve Arnavutluk arasında,
 Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Ege Denizi arasında,
 İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz arasında.

 Körfezler 
 Saros Körfezi, kuzey Türkiye'de,
 Lions Körfezi, güney Fransa'da,
 Taranto Körfezi, güney İtalya'da,
 Antalya Körfezi, güney Türkiye'de,
 Sirte Körfezi, kuzey Libya'da,
 Gabes Körfezi, doğu Tunus'ta,
 Mersin Körfezi, güney Türkiye'de,
 Edremit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de,
 İzmir Körfezi, batı Türkiye'de,
 Gökova Körfezi, güneybatı Türkiye'de.
 İskenderun Körfezi, güney Türkiye'de
 Fethiye Körfezi, güney Türkiye'de
 Marmaris Körfezi, güney Türkiye'de
 İzmit Körfezi, kuzeybatı Türkiye'de
 Jliaéros Körfezi, kuzey Arnavutluk'ta.

 İklim 
+Akdeniz bölgesi şehirlerinde sıcaklık (°C)OcakŞubatMartNisanMayısHaziranTemmuzAğustosEylülEkimKasımAralıkMarsilya 131313141618212221181614Barselona 131313141720232523201715Valensiya 141314151721242624211815Napoli 151414151822252725221916Málaga 161515161720222322201816Cebelitarık 161516161720222222201817Atina 161515161821242424211917Kandiye 161515161922242524222018Malta 161615161821242625232118Antalya 141518212530343431262016Larnaka 181717182024262727252219Mersin 181819222425272928262422Tel Aviv 181717182124262827262320

 Ayrıca bakınız 
 Akdeniz adaları
 Ayrık deniz
 Deniz
 Göl
 İç deniz
 Körfez
 Nehir
 Okyanus
 Süveyş Kanalı

 Kaynakça 

5. https://web.archive.org/web/20130915012011/http://www.biltek.tubitak.gov.tr/merak_ettikleriniz/index.php?kategori_id=21&soru_id=4891

 Dış bağlantılar 
 Greenpeace campaign "Defending Our Mediterranean": Threats, Solutions and Photo Petition
 Planblue - Environment and Development in the Mediterranean Region