Türkiye taşıt plaka kodu

Türkiye taşıt plaka kodu, Türkiye'de taşıtlarda bulunan plaka kodlarıdır. Plakalarda coğrafi bilgi ile ilişkili bir numaralama sistemi kullanılmaktadır. Türkiye'de plakalar yetkili özel atölyeler tarafından yapılmaktadır.

 Görünüm 
Plaka dikdörtgen şeklindedir ve gövdesi alüminyumdan yapılmıştır. Sol tarafta Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu gibi 4×10 cm'lik bir mavi şerit üzerinde beyaz harflerle ülke kodu "TR" yazmaktadır. Metin, genel olarak beyaz zemin üzerine siyah karakterlerde olup resmî araçlar ve diğer kullanımlar için farklı renkler kullanılabilmektedir. Motosiklet ve traktörler hariç diğer tüm araçlarda hem ön hem de arka taraflarda plaka bulunması zorunludur. Orta kısımda diğer ülkelerle uyum çerçevesinde Ç, Ş, İ, Ö, Ü ve Ğ dışındaki Türk alfabesindeki harfler kullanılır.

Mavi şerit, Türkiye'nin 1995 yılında Avrupa Gümrük Birliği'ne girmesinden sonra AB yasalarına uyum amacıyla eklendi. Mavi şerit alanı bazı zamanlar siyasi nedenlerden dolayı araç sahipleri tarafından çoğunlukla Türk bayrağı şeklinde kırmızı şerit ile beyaz ayyıldız olarak değiştirilmektedir. Bu tür değişiklikler ilgili yönetmeliklerin gri alanındadır, çünkü şeritte hangi rengin kullanılacağını açıkça belirtilmemektedir.

Plaka üzerinde harf veya rakamların üzerine vida gibi plakanın kameralar tarafından okunmasını engellemesi yasal olarak engellenmiştir, Araç muayenesinden geçip karayollarına çıkabilen araçlar için verilen pul genelde plakaya yapıştırılır.

 Boyut 
15x24 cm arka taraf motosiklet ve traktörler için,
11x52 cm ön ve arka taraf otomobiller, 21x32 cm arka taraf bazı arazi taşıtları, kamyon, kamyonet, otobüs ve panelvanlar için. Ek olarak ithal araçlar için normal plakanın uymaması halinde plaka boyutu 15×30 cm'dir.

 Kodlama 
Plaka kodları, 27 Eylül 1962 tarihinde yayımlanan yönetmelikle ortaya çıkmıştır. Plakaların iki rakamlı ilk grubu il isimlerinin alfabetik sıraya göre dizilmesiyle aldığı sıra numarasıdır. Yönetmelik 24 Ekim 1962 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Bu listede olmayıp yeniden il olacak yerlere alfabetik sıraya bakılmaksızın sırayla 67'den sonraki sayılar verilmiştir.

01'den 67'ye kadar olan plaka kodlarında iller alfabetik olarak sıralanmıştır. 1962 itibarıyla Zonguldak ili alfabetik olarak son ildir. 68'den 81'e kadar olan plaka kodları sonradan il statüsü verilen yerlere verilmiştir. 68 Aksaray, 69 Bayburt gibi.

Örn.: 33 Mersin (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı İçel'di. Daha sonra 2002'de ilin adı "Mersin" olarak değiştirilmiştir.)
34 İstanbul
35 İzmir
36 Kars
46 Kahramanmaraş (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı Maraş'tı. Daha sonra 1973'te ilin adı "Kahramanmaraş" olarak değiştirilmiştir.)
47 Mardin
48 Muğla
49 Muş
63 Şanlıurfa (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı Urfa'ydı. Daha sonra 1984'te ilin adı "Şanlıurfa" olarak değiştirilmiştir.)
64 Uşak
65 Van
66 Yozgat

Harf ve rakam grupları şöyledir:
"99 X 9999", "99 X 99999"
"99 XX 999", "99 XX 9999"
"99 XXX 99" veya "99 XXX 999"

 Plaka türleri 
Tür  Kullanım alanı  AçıklamaÖzel araçlar  orta|120x120pik  İl merkezi dışında tescil edilen araçların plaka harfleri, aracın bağlı bulunduğu vergi dairesini, dolayısıyla bir bakıma ilçeyi belirtir. Örneğin Ankara'da "06 Pxx 99" Polatlı, "06 Nxx 99" Nallıhan, "06 ET XXXX" ise Etimesgut'tandır. Edirne'de "22 Kx 999" Havsa, "22 Lx 999" Uzunköprü, "22 Fx 999" Keşan'dandır. Son yıllarda her ilde ''99 AAA 999 ile 99 ZZZ 999'' arası plakalar sırayla dağıtılmaya başlanmıştır. Örneğin, Adana'da ''01 Axx 999'' formatında plakalar dağıtılmaktadır. Okul taşıtları ve personel servis taşıtlarına özel olarak verilen tahditli plakalar, örneğin İstanbul'da "34 Lxx 999", Kocaeli'de "41 P 9999" formatındadır.İl yönetimi ve rektörler  orta|120x120pik 99 A 9999 (beyaz zemin üzerine kırmızı karakterler)Polis  orta|120x120pik 99 A 99999, 99 AA 999 veya 99 AAA 999 (mavi zemine beyaz karakterler). Polis araçlarının plakalarındaki rakam grubu, ekibin bağlı bulunduğu Büro veya Şube'yi gösterir. A harfi asayiş kelimesini temsil etmektedir.Jandarma  orta|120x120pik99 JAA 999 ile 99 JZZ 999 arası (mavi zemine beyaz karakterler). Doğrudan Jandarma'ya bağlı olan ekip otosu, devriye aracı, mobil karakol gibi araçlara verilen plakadır. Araçlar il jandarma komutanlığına bağlı olduğundan bağlı olunan karakol ya da komutanlık belirtilmez.Sahil Güvenlik  orta|120x120pik99 SGH 999 (mavi zemine beyaz karakterler). 2018 yılından itibaren eski askerî plakanın yerine verilmeye başlandı.Uluslararası kuruluş üyeleri  orta|120x120pik 99 B 9999 (beyaz zemine mavi karakterler)Diplomatik topluluklar  orta|120x120pik 99 CD 999 (beyaz üzerine yeşil)Konsolosluklar  orta|120x120pik 99 CC 999 (yeşil üzerine beyaz) Geçici  orta|120x120pik 99 G 9999 veya 99 G 99999 (sarı üzerine siyah). Yeni satılıp tescil işlemi henüz tamamlanmamış araçlar, üreticiler tarafından teste çıkarılan araçlar veya diğer olağanüstü durumlar için kullanılmaktadır.orta|120x120pikGeçici gümrük orta|120x120pik99 GMR 999 (yeşil üzerine kırmızı)Geçici konaklama izinli yabancılar  orta|120x120pik99 MA 999 ile 99 MZ 999 arası ya da 99 MA 9999 ile 99 MZ 9999 arasıSuriye vatandaşları için geçici plaka  orta|120x120pik99 SAA 999 ile 99 SZZ 999 arasıTaksiler (İstanbul) orta|120x120pikSarı ve turkuaz taksiler için 34 Txx 99, sarı dolmuşlar için 34 TZx 99; Büyükçekmece, Çatalca, Silivri, Sultanbeyli, Şile ilçelerindeki hatlı minibüsler ve bordo renkli taksiler için 34 TMx 99 formatındadır.Taksiler (Diyarbakır)  21 TT 9999Taksiler (Erzurum)  25 TT 999Taksiler (diğer iller)  orta|120x120pik99 T 9999Özel halk otobüsleri  99 HO 9999. 2022 yılından itibaren uygulanmaya başlandı.İş makineleri orta|120x120pik99 99 99 99999. Tamamen rakamlardan oluşur ve herhangi bir harf içermemektedir. İlk iki rakam ilin kodunu, ikinci iki rakam ilçe kodunu, sonraki iki rakam tescil yılını, son rakamlar ise o yılın tescil sıra numarasını ifade eder. Resmî hizmete mahsus iş makineleri için resmî hizmete mahsus araçlarda olduğu gibi siyah zemin üzerinde beyaz harfli plaka verilir.Numune  orta|120x120pik Harf grubu yerine istenilen bir metin yazılabilir. 99 [YAZI] 999 Cumhurbaşkanı  orta|120x120pik Cumhurbaşkanı araçta olduğu zaman "Cumhurbaşkanlığı Arması" kullanılır. Cumhurbaşkanının plaka numarası yoktur. Cumhurbaşkanlığına ait diğer araçlarda CB 999 (kırmızı üstüne altın)orta|120x120pik TBMM Başkanvekilleri ve milletvekilleri orta|120x120pik "TBMM simgesi" ve TBMM 999 (kırmızı üzeri altın)orta|120x120pikTBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Kabine üyeleri, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ve bazı bakan yardımcıları orta|120x120pik9999 (kırmızı üzeri altın). Örneğin; 0001 (Yasama) TBMM Başkanı, 0002 (Yürütme) Cumhurbaşkanı Yardımcısı, 0003 (Yargı) Anayasa Mahkemesi Başkanı, 0004 Genelkurmay BaşkanıValilikorta|120x120pik99 9999 (kırmızı üzeri altın), ilk iki sayı il kodlarına göredir. Örneğin; Ankara Valisi için 06 0001 plakası vardır.Resmî hizmete mahsus araçlar orta|120x120pik99 AA 999: (siyah üzeri beyaz), ilk iki sayı il kodlarına göredir. Ambulans, itfaiye, zabıta, gümrükler muhafaza belediyeler, kurum müdürlükleri, bakanlıklar gibi devlet kurumlarına tahsis edilir.Askerî araçlar  orta|120x120pikTürk Silahlı Kuvvetleri demirbaşına kayıtlı araçların plaka numaraları bu sistemden farklıdır ve tamamen rakamlardan oluşur. Bu plakaların ilk rakamlarına göre 0 rakamı Genelkurmay Başkanlığı'na (örn.: 002565), 1 rakamı 1. Ordu Komutanlığı'na, 2 rakamı 2. Ordu Komutanlığı'na, 3 3. Ordu Komutanlığı'na, 4 rakamı 4. Ordu Komutanlığı'na (Ege Ordu Komutanlığı'na), 5 rakamı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na ve 6 Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na ait araçlara verilir. 2018 yılına kadar da 7 rakamı Jandarma Genel Komutanlığı'na ait araçlara verilmekteydi. Jandarma Genel Komutanlığı'na bağlı araçların plaka numarasındaki ikinci ve üçüncü rakamlar, bağlı bulunulan İl Komutanlığı'nı gösterir. Örneğin; plaka numarası "700" ile başlayan bir araç doğrudan Jandarma Genel Komutanlığı'na tahsis edilmişken, "706" ile başlayan bir araç ise Ankara İl Jandarma Komutanlığı'nın hizmetindeydi. Örnekteki plaka numarası, Ankara İl Jandarma Komutanı'nın makam aracına aittir.1996 öncesi (özel araçlar)  orta|120x120pik Sol kısımda mavi şerit bulunmamaktadır.1996 öncesi (polis)  orta|120x120pikYeşil zemine beyaz karakterler1962 öncesi (özel araçlar)  orta|120x120pikSiyah zemine beyaz karakterler

Askeri araçların plaka levhalarının üzerinde bulunan yıldızlar, araçta bir General veya Amiral bulunduğunu belirtir. Bu yıldızlar Generallerin apoletlerindeki gibidir. 1 yıldız; araçta bir Tuğgeneral veya Tuğamiral olduğuna, 4 yıldız; araçta bir Orgeneral veya Oramiral olduğuna işaret eder. Bir General veya Amiral, doğrudan bir birliğin komutanı değilse aracında flama bulunmaz. Genelkurmay Başkanı'nın aracında devlet protokol sırası olan 0004 rakamı ve plaka üzerinde dört yıldız ile aracın sol önünde Genelkurmay Başkanı flaması, sağ önünde Türk bayrağı bulunur. Kuvvet komutanlarının araçlarında da devlet protokol sırasına göre verilmiş plaka numaraları, plakaların üzerinde dörder adet yıldız ve araçların sol önlerinde komutanlık flamaları bulunur. Sahil Güvenlik Komutanlığı "tümen" düzeyinde ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın rütbesi tümamiral olduğundan dolayı makam aracının plakası üzerinde iki yıldız bulunmaktadır. İlgili kişinin araçta bulunmadığı zamanlarda yıldızlar siyah bir kumaş ile kapatılır.

Bunun dışında havalimanlarında çalışan apron araçlarına o havalimanını belirten geçici veya daimi apron plakaları takılmaktadır.

 İl kodları 
upright=2.14|küçükresim|sağ|İl plaka kodları
Sayı  İl  Sayı  İl  Sayı  İl01  Adana  28  Giresun  55  Samsun02  Adıyaman  29  Gümüşhane  56  Siirt03  Afyonkarahisar  30  Hakkâri  57  Sinop04  Ağrı  31  Hatay  58  Sivas05  Amasya  32  Isparta  59  Tekirdağ06  Ankara  33  Mersin  60  Tokat07  Antalya  34  İstanbul  61  Trabzon08  Artvin  35  İzmir  62  Tunceli09  Aydın  36  Kars  63  Şanlıurfa10  Balıkesir  37  Kastamonu  64  Uşak11  Bilecik  38  Kayseri  65  Van12  Bingöl  39  Kırklareli  66  Yozgat13  Bitlis  40  Kırşehir  67  Zonguldak14  Bolu  41  Kocaeli  68  Aksaray15  Burdur  42  Konya  69  Bayburt16  Bursa  43  Kütahya  70  Karaman17  Çanakkale  44  Malatya  71  Kırıkkale18  Çankırı  45  Manisa  72  Batman19  Çorum  46  Kahramanmaraş  73  Şırnak20  Denizli  47  Mardin  74  Bartın21  Diyarbakır  48  Muğla  75  Ardahan22  Edirne  49  Muş  76  Iğdır23  Elazığ  50  Nevşehir  77  Yalova24  Erzincan  51  Niğde  78  Karabük25  Erzurum  52  Ordu  79  Kilis26  Eskişehir  53  Rize  80  Osmaniye27  Gaziantep  54  Sakarya  81  Düzce

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Plaka Harf Grubu Rehberi 
 AZ-TR | avtomobil dövlət qeydiyyat nişanı | plaka kodları TarPas kanalında

Plaka kodları
Plaka kodları
Plaka kodları
Kategori:Ülkelere göre taşıt plaka kodları