Batı Azerbaycan (eyalet)

Batı Azerbaycan (Farsça: استان آذربایجان غربی, okunuşu: Ostan-e Āzarbāijān-e Gharbī), İran'ın 31 eyaletinden birisidir. Tarihi ve coğrafi Güney Azerbaycan bölgesinde yer almaktadır. Ülkenin kuzeybatısında bulunan eyaletin batısında Türkiye ve Irak, kuzeyinde Nahçıvan, doğusunda Doğu Azerbaycan ve Zencan ile güneyinde Kürdistan eyaletleri bulunur.

Eyaletin yüzölçümü 39.487 km² (Urmiye Gölü ile birlikte 43.66 km²), 2006 yılı itibarıyla nüfusu ise 3.015.361 olarak tespit edildi. Eyaletin idare merkezi, Urmiye şehridir.

Eyalet sınırları içinde bulunan önemli yerleşimler Urmiye, Hoy, Miyanduab, Bukan, Mahabad, Salmas, Maku, Nekede, Piranşehr, Serdeşt, Şahindej, Takab, Uşnu, Siyahçeşme ve Şot şehirleridir.

 Tarihi 
Azerbaycan hanlıklarından Urmiye Hanlığı'na 1797 yılına kadar başkentlik yapmıştır.

 Etnik yapı 
küçükresim|upright=0.91|Batı Azerbaycan Eyaleti nüfusunun etnik yapısı (2005)
küçükresim|sol|upright=0.68|Çaldıran yakınlarında Ermeniler tarafından inşa edilen Kara Kilise

Eyaletin nüfusu ağırlıklı olarak Azerbaycan Türkler'den, kısmen Kürtler'den oluşur.

Eyalet genelinde Azerice ve Kürtçe, en büyük şehri olan Urmiye'de ise ilave olarak Farsça, Ermenice ve Yeni Arami dili konuşulmaktadır. Eyalette az sayıda ülkenin diğer bölgelerinden gelen göçmenler de yaşamaktadır.
Halkın çoğunluğu ağırlıklı olarak İslam dinine mensuptur. Diğer azınlık dinleri Hristiyanlık ve Yahudiliktir. Bölgede tarihi kilise kalıntıları bulunur.

 Coğrafya ve iklim 
küçükresim|sağ|upright=0.68|Urmiye Gölü
Batı Azerbaycan, ülkenin geneliyle karşılaştırılırsa dağlık bir yapıya sahiptir. Bunun yanında tarıma elverişli büyük ovalarıda vardır (örneğin, kuzeydeki Çaldıran Ovası). Ayrıca Urmiye Gölü kıyısında bulunması nedeniyle oldukça ilgi çekici yaban hayatı ve doğa manzaralarına sahiptir.

Batı Azerbaycan, Urmiye Gölü kıyısında olması nedeniyle ılıman bir iklime sahip olsa da, yükseltisinin fazla olması -özellikle güney bölgesinde- ve kuzeyden gelen soğuk hava akımları nedeniyle oldukça soğuk kışlar geçirir. Yazları ise ılık geçer. Eyalet içindeki ortalama sıcaklıklar şu şekildedir: 9.4 °C (Piranşehr), 11.6 °C (Mahabad), 9.8 °C (Urmiye), 10.8 °C (Hoy). Eyalet içinde, Temmuz ayı en yüksek sıcaklık 34 °C iken, Ocak ayı en düşük sıcaklık –16 °C derece olarak ölçülmüştür. Yazları 4 °C, kışları 15 °C 'ye varan sıcaklık farkları oluşur.

 İdari yapı 
Batı Azerbaycan Eyaleti (ostan), kendi içinde 17 şehristan ve 38 bahşa ayrılmıştır. Eyaletin bu alt idari yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
+ Sıra Şehristan Adı Nüfusu Yönetim merkezi Bağlı bahşlar 1 Bukan şehristanı 202.637 Bukan Merkezî • Simine 2 Çaypara şehristanı 42.225 Karaziyadin Merkezî • Hacılar 3 Çaldıran şehristanı 44.572 Çaldıran Merkezî • Deşteki 4 Hoy şehristanı 365.573 Hoy Merkezî • Evoğlu • Kotur • Sefaiye 5 Mahabad şehristanı 197.441 Mahabad Merkezî • Halifan 6 Maku şehristanı 174.578 Maku Merkezî • Bazergan 7 Miyanduab şehristanı 245.153 Miyanduab Merkezî • Barık • Merhametabad 8 Nekede şehristanı 117.831 Nekede Merkezî • Muhammedyar 9 Uşnu şehristanı 63.798 Uşnu Merkezî • Nalus 10 Piranşehr şehristanı 107.677 Piranşehr Merkezî • Lacan 11 Poldeşt şehristanı 38.586 Poldeşt Merkezî • Aras 12 Salmas şehristanı 180.708 Salmas Merkezî • Kuhsar 13 Serdeşt şehristanı 104.146 Serdeşt Merkezî • Vezine 14 Şahindej şehristanı 89.356 Şahindej Merkezî • Keşaverz 15 Şot şehristanı 51.476 Şot Merkezî • Kara Koyun 16 Takab şehristanı 81.395 Takab Merkezî • Tahtı Süleyman 17 Urmiye şehristanı 856.914 Urmiye Merkezî • Enzel • Silvana • Sumay-e Beradust • Nazlı

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Batı Azerbaycan Valiliği resmi sitesi (Farsça)
 Batı Azerbaycan portal
 West Azarbaijan Provincial Management Organization
 West Azarbaijan Cultural Heritage Organization
 Batı Azerbaycan resimleri