Ezan

Ezan (), İslâm dininde namaz vaktinin geldiğini insanlara bildirmek için yapılan çağrıya verilen isimdir. Ezân-ı Muhammedî olarak da adlandırılır. Ezan okuyan kişiye müezzin denir.

Arapçada "duyuru, ilan, çağrı" anlamlarına gelen "ˀaḏān أذان" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökeni Türkçedeki "izin" sözcüğünün de kaynağı olan Arapça "iḏn إذن" (kulak verme) sözcüğüdür."ezan."  Nişanyan Sözlük. Erişim: 24 Eylül 2013

Dosya:Beautiful_adhan.ogg

 Tarihçe 
küçükresim|Muhammed'e ezan okuma talimatlarını veren Cebrâil'i ve Kâbe'nin tepesinden Müslümanları namaza çağıran ilk müezzin Bilal'i tasvir eden İslâmî minyatür
Ezana benzer çağrıların islam öncesinde tevhid kilisesine mensup Aksum kralı Ezana ve Adonai tapınması için kullanılan Yahudi dini çağrılarında da kullanıldığı ifade edilmektedir.

İlk ezan 622 yılında okundu. Ezandan önce Müslümanları namaza çağırmak için çeşitli yöntemler kullanılmaktaydı. Sabit bir yöntemde karar vermek üzere Muhammed'in de katıldığı istişare toplantılarında ortak bir karara varılmamış olup daha sonraları sahâbeden bazı kimselerin (Abdullah bin Zeyd) gördükleri rüyalar sonuncunda mevcut ezan kullanılmaya başlanmıştır.Ebû Dâvud, Salât 27, (498) Muhammed'in emriyle ilk ezan Bilâl-i Habeşî tarafından okunmuştur.Ebû Dâvud, Salât 28, (505-507)

Ezan ile ilgili Kur'an'ın Mâide, Tevbe, A‘râf ve Cum'a surelerinde çeşitli ayetler mevcuttur.

 Sözleri 

 Sünni mezheplerinde ezan 

 Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam 4x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x أشهد أن لا إله إلا الله Eşhedü en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı olmadığına şehâdet ederim 2x أشهد أن محمدا رسول الله Eşhedü enne Muhammeden resûlullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim 2x حي على الصلاة Hayye ale's-salâh Haydi namaza 2x حي على الفلاح Hayye ale'l-felâh Haydi kurtuluşa 2x  *الصلاة خير من النوم es-Salâtü hayrün mine'n-nevm* Namaz uykudan hayırlıdır* (Sadece Sabah namazında okunur) 2x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 1x  لا إله إلا الله Lâ ilâhe illallah  Allah'tan başka tanrı yoktur

(*) Bu kısım sadece Sabah namazı için okunur.

 Şiî mezheplerinde ezan 
Şiiler, ezanlara Sünni müslümanlarin okuduğuna ek olarak 2 cümle daha eklemişlerdir (Aliyyen veliyyullah). Ali Allah'ın dostudur ibaresi yukarıda adı geçen cümledir.

 Zeydî ezânı 

 Kere Arapça Okunuşu TercümesiAlıntı: Adhan and Iqamah  4x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x أشهد أن لا إله إلا الله Eşhedü en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı olmadığına şehâdet ederim  2x أشهد أن محمدا رسول الله Eşhedü enne Muhammeden resûlullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim 2x حي على الصلاة Hayye ale's-salâh Haydi namaza  2x حي على الفلاح Hayye ale'l-felâh Haydi kurtuluşa 2x حي على خير العمل Hayye alâ hayri'l-amelMuhammed'in ölümünden sonra atıldığı iddia edilen kısım. Amelin hayırlısına geliniz 2x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x لا إله إلا الله Lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı yoktur

 Onikicilik i'tikadında ezan 

 Tekrar Arapça Okunuşu Türkçe Anlam 4x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x أشهد أن لا إله إلا الله Eşhedü en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı olmadığına şehâdet ederim 2x أشهد أن محمدا رسول الله Eşhedü enne Muhammeden resûlullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim  2x اشهد ان علی ان ولی الله Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah*** Ali'nin Allah'ın dostu olduğuna şehâdet ederim 2x حي على الصلاة Hayye ale's-salâh Haydi namaza 2x حي على الفلاح Hayye ale'l-felâh Haydi kurtuluşa 2x  حي علی خير العمل Hayye alâ hayri'l-amel Amelin hayırlısına geliniz 2x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x  لا إله إلا الله Lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı yoktur

(***) "Ali’nin Allah’ın dostu olduğuna şehâdet ederim" gibi ifadeler Şîa'nın meşhur ve sahih rivayetlerinde yer almaz ve ezanın sözlerinden sayılmaz. Bununla birlikte bu cümlelerin okunması Şiî âlimleri arasında fiilî bir tasvip görmüş ve yaygınlık kazanmıştır.

 Fâtımî-İsmâ‘ilî ezânı 

 Kere Arapça Okunuşu Tercümesi 4x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x أشهد أن لا إله إلا الله Eşhedü en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı olmadığına şehâdet ederim  2x أشهد أن محمدا رسول الله Eşhedü enne Muhammeden resûlullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim 2x اشهد ان مولانا عليا ولي الله Eş-hedu enne Aliya Veli-ul-Lāh Ali'nin Allah'ın vekili olduğuna tanıklık ederim 2x حي على الصلاة Hayye ale's-salâh Haydi namaza  2x حي على الفلاح Hayye ale'l-felâh Haydi kurtuluşa 2x حي على خير العمل Hayye alâ hayri'l-amel Amelin hayırlısına geliniz 2x محمد و علي خير البشر و عطرة هما خير عطر Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul- beşer ve itrât-u- huma khayr-ul-itarFâtımîler Hâlifeliği Devri'nde eklenen kısım. Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir 2x الله أكبر Allāhü ekber Allah en büyüktür 2x لا إله إلا الله Lâ ilâhe illallah Allah'tan başka tanrı yoktur

Fâtımî/İsmâ‘îlî/Davudî Bohra'ya göre Eş-hedu enne Mevlânâ Aliyen Veli ul-Lâh ("Ali'nin Allâh-u Zülcelâl-i vel-İkrâm'ın Vekili olduğuna tanıklık ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz ve "Eşhedü enne Muhammeden resûlullah" şeklinde ikişer defa tekrarlanır.

Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" (Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.) denir. Yedinci kısımdaki "Hayye alâ hayri’l-amel" ifadesinden den sonra Eimmet Fatimiyyîn'den beri "İki" kez tekrarlanır. (İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kamatis Salât" denir).

Bundan başka, Muhammed'in ölümünden sonra ezandan çıkarılan "Hayye alâ hayri’l-amel" de yüksek sesle, onun sünnetine uygun şekilde iki kez söylenir.

 Okunuşu 
küçükresim|sağ|Ezan okuyan bir imam.
İslam dininde genel kabule göre ezan okurken kıbleye yönelinir. Müezzin, Hayya ales-salah derken sağ tarafa, hayya alel-felah derken sol tarafa döner. Ezanda sesin yükselmesine yardımcı olsun diye iki parmağın uçları ile iki kulağın tıkandığı gözlenir.
Ezanda, her cümle arasında bir bekleme yapılır. İkinci cümlelerde ses biraz daha yükseltilir. Buna teressül, irtisal denilir.

Araplardan farklı olarak Türklerde ezan her vakit farklı bir makamda okunur. Buna göre;

Sabah Ezanı: Sabâ makamında,

Öğle Ezanı: Rast makamında,

İkindi Ezanı: Hicaz makamında,

Akşam Ezanı: Segah makamında,

Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunur.

Cuma akşamlan okunan salâ da Dilkeşhaveran makamından söylenir.

 Ülkelerine göre Ezan 
 Türkiye'de Ezan 
 Türkçe ezan
1932-1950 arasında okunan Türkçe ezan Tanrı uludur (x4)
 Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'dan başka yoktur tapacak (x2)
 Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'nın elçisidir Muhammed (x2)
 Haydi namaza (x2)
 Haydi felaha (x2)
 Namaz uykudan hayırlıdır* (x2)
 Tanrı uludur (x2)
 Tanrı'dan başka yoktur tapacak

*Sadece sabah ezanında söylenir.

İlk Türkçe ezan 3 Şubat 1932'de Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile de ezanın sadece Türkçe okunmasına karar verilmiştir. Uygulama 16 Haziran 1950 tarihinde kabul edilen kanuna kadar sürmüş olup bu kanun ile ezanın okunmasında kullanılacak dil serbest bırakılmıştır.

İstiklâl Marşı
Türkiye millî marşının 8. kıtasında ezanın sürekliliği için dua yapılır. Bu kıta şu şekildedir:
Rûhumun senden, ilâhi, şudur ancak emeli; 
Değmesin mabedimin göğsüne namahrem eli!

Bu ezanlar ki şehadetleri dinin temeli,

Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli.

Tartışmalar ve eleştiriler

Ezanın hoparlör kullanılarak okunması bazı dini yorumlarda uygunsuz karşılanır. Türkiye'de ise Diyanet İşleri Başkanlığı ezanın hoparlör ile okunmasının dinen sorun teşkil etmeyeceğini açıklamıştır.

 Ayrıca bakınız 
 Kamet

 Kaynakça 
 Genel 
 Büyük İslam İlmihali, Ömer Nasuhi Bilmen, Kahraman Yayıncılık

 Özel 

Kategori:Namaz
Kategori:Arapçadan Türkçeye geçen sözcükler