İnci

küçükresim|Siyah inci
küçükresim|upright=0.91|sağ|Doğal inci ve kültür İncisi
küçükresim|sağ|İnciler
İnci, istiridye gibi bazı kabuklu deniz hayvanlarının içinden çıkarılan, genellikle süs eşyası olarak kullanılan küçük tane. Bunlar, küçük, yuvarlak, yüksek değerli, sert, sedef rengindedirler. Hayvanın vücuduna bir kum tanesi, bir parazit veya yapay olarak bir sedef parçası girince etrafında bunu kaplayan sedefimsi bir madde oluşur. Böylece tabaka üst üste gelerek küresel inci meydana gelir.

Etimoloji
İnci sözcüğü Çince çen-çu sözcüğünden gelmektedir ve Eski Türkçesi yinçü şeklindedir.Kubbealtı Lugati İncinin eş anlamlısı mirvari sözcüğüdür.PAÜ İngilizce SözlükEş ve Yakın Anlamlı Kelimeler SözlüğüTürk Klasikleri, 2. sayı. s. 54: "Otuz iki mirvari mercana dizmiş gibi / Kiymeti dürden olmuş, yaraşır, inciden ak" (Yunus Emre) Klasik edebiyatta inci anlamında dürr ve mervârid sözcükleri kullanılmıştır.

Divan şiirinde incinin oluşumu nisan yağmurlarının yağmasına bağlanmıştır. Rivayete göre, istiridye kabuklarını açınca, yağmur tâneleri içeri alınır ve incinin ortaya çıkmasına sebep olur.

Yabancı madde ete girmeyip kabukta kalırsa meydana gelen inci, yarı küresel veya düzensiz biçimde olur.

İnci, sedef yapısında olup %92 kalsiyum karbonat ihtiva eder. Sıcak ve ılıman bölge denizlerde yaşayan yumuşakçalarda rastlanır. Günümüzde içinde inci meydana gelen yumuşakçalar yetiştirilerek, kültür inci üretimi önem kazanmıştır. Kültürle 3 ilâ 7 yılda elde edilen bu inciler doğal olanlarından ayrılmamakta, gerçek inciye benzediği kabul edilmektedir.

Her çeşit süs eşyâsında, bilhassa gerdanlık olarak kullanılmaktadır. Bilinen renginden başka pembe ve beyazları olduğu gibi nâdir de olsa siyah renkli inciye de rastlanır. Siyah inci nadir bulunduğundan daha değerlidir.

Cam küreler, üzeri doğu esansı denen yapışkan madde ile sıvanarak sahte inciler yapılmaktadır. Hakikisinin pahalı olmasından dolayı sahte inci endüstrisi oldukça rağbet görmektedir.

Tanım
küçükresim|sol|Siyah inci ve siyah dudaklı inci istiridyesinin kabuğu. Yanardöner renkleri sedef katmanlarından kaynaklanır.
Tüm kabuklu yumuşakçalar, doğal süreçlerle, rahatsız edici bir mikroskobik nesne manto kıvrımları içinde sıkıştığında bir tür "inci" üretebilir, ancak bu "incilerin" büyük çoğunluğu değerli taş olarak değerlendirilmez. En iyi bilinen ve ticari açıdan en önemli olan sedefli inciler, öncelikle iki grup yumuşakça bivalvia veya deniz tarağı tarafından üretilir. Sedefli bir inci, kabuğu kaplayan sedef salgısında kullanılanla aynı canlı süreçle sedef katmanlarından yapılır.

İnsan müdahalesi olmadan oluşan doğal inciler çok nadirdir. Tek bir doğal inci bulmak için yüzlerce inci istiridyesi veya midyesi toplanıp açılıp öldürülmelidir. Geçmişte incilerin bu kadar olağanüstü fiyatlara satılmasının nedeni de buydu. Kültür incileri, insan müdahalesi ve doğal süreçler kullanılarak inci çiftliklerinde oluşturulur.

Bir sedefli inci çift kabuklusu ailesi - inci istiridyesi - denizde yaşarken, diğeri - çok farklı bir çift kabuklu grubu - tatlı suda yaşar. Bunlar tatlı su inci midyesi gibi nehir midyeleridir. Tuzlu su incileri, Pteriidae familyasındaki birkaç deniz inci istiridyesi türünde yetişebilir. Tatlı su incileri, Unionida takımındaki belirli (ama kesinlikle hepsinde değil) tatlı su midyesi türlerinde, Unionidae ve Margaritiferidae familyalarında yetişir.

Fiziksel özellikler
küçükresim|Aragonit plakalarının kitin, lustrin ve ipek benzeri proteinler gibi biyopolimerler ile ayrıldığı sedef katmanlarının yapısı
küçükresim|Sedefin kırık yüzeyinin elektron mikroskobunda görüntüsü

İncilerin benzersiz parlaklığı, yarı saydam katmanlardan gelen ışığın yansıması, kırılması ve kırınımına bağlıdır. İncideki katmanlar ne kadar ince ve çoksa parlaklık o kadar ince olur. İncilerin sergilediği parıltı, yüzeye düşen ışığı parçalayan ardışık katmanların üst üste gelmesiyle oluşur. Ayrıca, inciler (özellikle kültür tatlı su incileri) sarı, yeşil, mavi, kahverengi, pembe, mor veya siyaha boyanabilir. En değerli inciler metalik, oldukça yansıtıcı bir parlaklığa sahiptir.

İnciler esasen kalsiyum karbonattan oluştuğu için sirke içinde çözülebilirler. Kalsiyum karbonat, zayıf bir asit çözeltisine bile duyarlıdır çünkü kristaller sirkedeki asetik asit ile reaksiyona girerek kalsiyum asetat ve karbondioksit oluşturur.

Tatlı ve tuzlu su incileri
Tatlı su ve tuzlu su incileri bazen oldukça benzer görünebilir, ancak farklı kaynaklardan gelirler.

Tatlı su incileri, göllerde, nehirlerde, göletlerde ve diğer tatlı su kütlelerinde yaşayan Unionidae familyasından çeşitli tatlı su midyesi türlerinde oluşur. Bu tatlı su inci midyesi yalnızca daha sıcak iklimlerde değil, aynı zamanda İskoçya gibi daha soğuk, daha ılıman bölgelerde de görülür (burada yasayla korunurlar).

Günümüzde satılan çoğu tatlı su kültür incileri Çin'den gelmektedir.

Tuzlu su incileri, okyanuslarda yaşayan Pteriidae familyasından inci istiridyeleri içinde yetişir. Tuzlu su inci istiridyeleri genellikle korunaklı lagünlerde veya volkanik atollerde yetiştirilir.

Oluşum

küçükresim|upright=2.0|sağ|P. i. fucata yumuşakçasında üretilen boncuksuz kültür Akoya "keshi" incilerinin oluşumu. (A) Boncuksuz keshi kültürlü bir incinin optik genel görünümü. (B) Organik bir merkeze CaCO<sub>3</sup> büyümesinin başladığını gösteren kesit. (C) Olgun sedef. (D ve E) Sedefteki atomların atom çözünürlüklü görüntüsü. (F) Küresel aragonit yapılarından sedefe geçiş. (G ve H) Toplanmış nanopartiküller büyük aragonit oluşturur. (I) Sedef oluşumu doğrudan büyük aragonit üzerinde başlar. CC lisansı, PNAS 2021 118 (42); https://doi.org/10.1073/pnas.2107477118

Yumuşakların mantosu (koruyucu zar), mineral aragonit veya aragonit ve kalsit karışımı (aynı kimyasal formüllü ancak farklı kristal yapıları olan polimorflar) şeklinde kalsiyum karbonat (CaCO3) katmanlarını biriktirir ve konşiolin denilen organik boynuz benzeri bir bileşik tarafından bir arada tutulur. Aragonit ve konşiolinin birleşimine sedef denir ve sedef oluşturur. Bir kum tanesinin tahriş edici olarak hareket ettiğine dair yaygın inanış aslında nadiren böyledir. Tipik uyaranlar arasında organik madde, parazitler veya hatta manto dokusunu yumuşakçanın vücudunun başka bir yerine kaydıran hasar bulunur. Bu küçük parçacıklar veya organizmalar, kabuk kapakları beslenme veya solunum için açık olduğunda içeri girer. Kültür incilerinde, tahriş edici madde genellikle küresel bir boncukla veya boncuksuz (boncuklu veya boncuksuz kültür incileri) manto epitelinin sokulmuş bir parçasıdır.Neil H. Landman, et al. (2001) Pearls: A Natural History, Harry Abrams, Inc., 

Mücevher yapımında inci

Mücevherdeki incinin değeri, söz konusu incinin türüne uygun parlaklık, renk, boyut, yüzey kusuru olmaması ve simetrinin birleşimiyle belirlenir. Bu özellikler arasında, mücevhercilere göre parlaklık inci kalitesinin en önemli ayırt edici özelliğidir. Ancak tüm faktörler eşit olduğunda, inci ne kadar büyükse o kadar değerlidir. Büyük, mükemmel yuvarlak inciler nadirdir ve oldukça değerlidir. Damla şeklindeki inciler genellikle kolyelerde kullanılır.

 Galeri 

 Kaynakça 


Kategori:Değerli taşlar
Kategori:Yumuşakçalar ürünleri