Devrekani

Devrekani, Kastamonu ilinin bir ilçesidir. İlçe merkezinin nüfusu 2024 itibarıyla 13.668'dir.

 Tarihçe 
Devrekani isminin, İsfendiyaroğulları zamanında bu yörenin geçici konaklama amacı ile han olarak kullanılmasından ve “Devlethanı” olarak isimlendirilmesinden doğduğu iddia edilmektedir. Devlethanı zaman içinde “Devrekani” ye dönüşmüştür.

Anadolu Selçuklularına tabii Çobanoğulları döneminde Devrekani yöresi Bizans beyleri ile çatışmalara sahne olmuştur. Saltuknâmede belirtildiği üzere üç evreden oluşan Devrekani Muharebeleri sonucunda bölge fethedilmiştir. Fetih sonrası bölgeye birçok Türk aşireti yerleşmeye başlamıştır. Çobanoğulları ve 1309 yılından itibaren Candaroğulları hakimiyetine giren bölge 1461 yılında Osmanlı hakimiyetine katılmıştır. Candaroğulları döneminde yerleşim ihya edilmeye başlanmışsa da uzun yıllar küçük bir yerleşim hüviyetini sürdürmüştür.

1487 yılı tahririnde Kastamonu sancağının Devrekani nahiyesine bağlı 242 köy ve 4 mezraa (Balcı Resül, Derunlu Ovası, Kofraz, Olukçuk), 1530 tahririnde kazaya bağlı 128 köy ve 1582 tahririnde kazaya bağlı 76 köy ve 2 mezra bulunmaktadır. 1487 yılı tahririne göre kaza genelinde 5.311 hane (evli erkek reisi olan) ve 1.172 mücerred (yetişkin bekar erkek), 1582 yılı tahririnde de 6.230 hane ve 2.100 mücerred kaydedilmiştir. 1487 yılında Devrekani yerleşim Cami Mahallesi (40 hane ve 4 mücerred) ve Pazarcık Mahallesi (28 hane ve 4 mücerred) olmak üzere iki mahalleden oluşmakta olup yerleşimde toplamda 68 hane ve 8 mücerred bulunmaktadır. Kanuni Döneminde yerleşimde dini yapı olarak; 2 cami, 17 mescid, 2 medaris (medrese), 8 zaviye ve 1 tekke bulunmaktadır. Kastamonu Valisi Mehmet Reşid Paşa'nın 1914 yılı Vilayet Gezisi Raporuna göre 1913 yılında yaşanan yangında çarşısının yandığı anlaşılmaktadır. Rapora göre 1914 yılında Devrekani nahiyesinin 42 köyü bulunmakta olup nahiyede toplam 11.383 kişi yaşamaktadır.

Atatürk, Şapka İnkılabı dolayısıyla 1925 yılında Kastamonu ve çevresini ziyareti sırasında 28 Ağustos 1925 tarihinde Devrekani ilçesine gelerek Kurukavak Mahallesi'ndeki Müftüoğlu Mehmet Bey'in çiftliğinde misafir kalmıştır. Bu nedenle her yıl 28 Ağustos günü Atatürk'ün Devrekani'ye Gelişi Kültür ve Sanat Haftası olarak törenlerle kutlanmaktadır. Devrekani, 1944 yılında kabul edilen yasa ile ilçe olmuştur.

 Coğrafya 

 Coğrafi yapı 
küçükresim|upright=1.05|İlçede bulunan Beyler Barajı (Ekim 2023)
Devrekâni ilçesi, Batı Karadeniz Bölgesinde Kastamonu sınırları içinde; doğuda Taşköprü, batıda Seydiler ve Küre, kuzeyde İnebolu, Bozkurt ve Çatalzeytin ile komşudur. Devrekani'de bir suni baraj gölü, bir baraj gölü ve iki gölet bulunmaktadır. Söz konusu baraj ve göletler tamamen sulama amaçlı olup, ördek ve angut türleri ile sazan, aynalı sazan, tatlı su levrekli, ak balık ve nadir de olsa turna balığı bulunmaktadır. Başakpınar ve Kınık Köyü sınırları içerisinden doğan Devrekani Çayı ilçenin en önemli akarsuyudur.

İlçenin yüzölçümü 715 km²'dir. Devrekani ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.082 metredir.

 Jeolojik yapı 
Devrekani'de arazinin büyük bir kısmı 2. ve 3. zamanda oluşmuştur. Ancak bunun yanında Kuaterner (Birinci zaman) yaşlı sahalar vardır. İlçe merkezinin kuzeyinden itibaren Devrekâni Çayı boyunca kumlu, milli, şistli yeni alüvyonlar doğu-batı doğrultusunda geniş sahalar kaplamaktadır. Devrekâni düzlüğü ve büyük vadi tabanları muhtelif yerlerde ve değişik kalınlıklarda çakıl, kum, şist gibi akarsu tortuları ile örtülmüştür.

 Topoğrafya 
İlçenin kuzeyinde İsfendiyar (Küre) dağlarının yüksek kısımlarının oluşturduğu dağlık sahalar ve yüksek plato sahaları bulunur. Buralarda yükselti 1251–1581 m arasında değişmektedir. İlçe sınırları içerisinde Kastamonu-Devrekâni arasında 1200 metre rakımlı Oyrak Geçidi, 1985 metre rakımlı Yaralıgöz Geçidi, 1770 metre rakımlı Göynük, 1492 metre rakımlı Görve ve 1330 metre rakımlı Bebek Dağları vardır.

 İklim ve bitki örtüsü 
Batı Karadeniz Bölgesinde yer alan Devrekâni'de, kıyıdan itibaren yükselen İsfendiyar (Küre) Dağları nedeniyle karasal iklim ile Karadeniz iklimlerinin özelliklerini barındıran bir iklim hüküm sürmektedir. Yaz ayları sıcak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçer. Gece ve gündüz arası ısı farkı 25 °C derecedir. İlçe genellikle dağlık ve ormanlık bir yapıya sahiptir. İlçe alanının %53'lük kısmını tarım alanları, %22'lik kısmını da orman alanı oluşturmaktadır. Doğal bitki örtüsünü genelde çam ve meşe ağaçları teşkil etmektedir.

 Yönetim 

 Eski belediye başkanları 
SeçimİsimParti1880Kulaksızoğlu Mehmet Ali AğaBilinmiyor1912-1917Kulaksızoğlu Mehmet Efendi1917-1928Müftüoğlu Mehmet Bey1928-1935Silahşöroğlu Hüseyin Efendi1935-1940Karagözoğlu Mustafa Bey1940-1943Yunus Kulaksızoğlu1946Mehmet Nuri Keskin195019551960-1963Mustafa Yeni1963-1964Mehmet Kitiroğlu1963Hasan ŞenBağımsız1968Süleyman Demirbilek19731977Cemal TürkmenCumhuriyet Halk Partisi1984Yüksel TopkaraoğluAnavatan Partisi1989Sosyaldemokrat Halkçı Parti1994Hidayet İlgenAnavatan Partisi1999Osman KocadelioğluDoğru Yol Partisi2004Mümtaz AliustaoğluAdalet ve Kalkınma Partisi20092014Bağımsız2019Engin AltıkulaçAdalet ve Kalkınma Partisi2024Kaynak:

 Görev yapmış kaymakamlar 
SıraİsimGörev yılları1Orhan Pirler1956 - 19582M. Mahir Şellaki19583Mustafa Yeni1960 - 19614Faik Kale1961 - 19625Güner Orbay19636Dinçer Günday1964 - 19677Kemal Bozbay1968 - 19708Özer Turay1970 - 19749Zülkamin Öztürk197410M. Esat Güçhan1974 - 197711Ruhi Kalan1978 - 197912Levent Günçal198013Ahmet Nevruz1980 - 198114Muammer Yaşar Özgül1981 - 198215İdris Naim Şahin1982 - 198316Murat Kocabaş1983 - 198417İdris Naim Şahin198418Abdurahman Koçoğlu1984 - 198519Fahri Yücel1985 - 198720Murat Taş1987 - 199021Namık Demir1990 - 199222İbrahim Hayrullah Sun1993 - 199523Gazi Levent Kurtoğlu1995 - 199724İlhami Aktaş1997 - 199925Halil Serdar Cevheroğlu1999 - 200126Kadir Sertel Otcu2001 - 200527Mustafa Sarıkaya2005 - 200728Turan Erdoğan2007 - 201029Osman Bilici201030Mustafa Doruk201131Hakkı Başhan32Serdar Kaya2011 - 201433Ercan Erkol2014 - 201534Ekrem Çeçen2015 - 201735Ahmed Çelik2017 - 201836Recep Gündüz201837Samet Serin2018 - 201938Yücel Erdem2019 - 202139Ahmet Coşkun2021 - 202340Hüseyin Çamkerten2023 - günümüzKaynak:

 Nüfus 

 Kınık kazıları 
Kınık (Kastamonu)

1990 yılında bir grup Hitit madeni kabı Kastamonu ili, Devrekâni ilçesi, Kınık Köyü yakınlarındaki Delibeyoğlu Sırtı'nda bulunmuştur. Bunun üzerine 1994 yılında burada kurtarma kazıları başlatılmıştır (Resim 1). Kazılar, Ankara Üniversitesi'nden Aykut Çınaroğlu'nun bilimsel başkanlığında ve Kastamonu Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü'nce yürütülmektedir. Delibeyoğlu Sırtı'nda yapılan kazılar sonucunda 3 tabakalı düz iskân yeri saptanmıştır. I. Tabaka (Geç Kalkolitik/Erken Tunç Çağı 1), II. Tabaka (Erken Tunç Çağı sonu ve Geçiş Dönemi) ve III. Tabaka (Demir Devri)'ne tarihlenmektedir.

2004 yılı çalışmalarında:

I. Tabaka'da ana kaya üzerinde tahrip olmuş bir odaya ait duvar parçaları ve sıvalı ocak tabanları açığa çıkarılmıştır. Oda tabanları üzerinden çok sayıda el yapımı kap parçaları, kemik deliciler, ağırşaklar, taş el baltaları ve çakmak taşından kesiciler ele geçmiştir.

II. Tabaka, iki mimari evreye sahiptir. II-1. Tabaka erken, II-2. Tabaka geç dönemi yansıtmaktadır. II-1. Tabaka, kendinden önceki tabakayı (I. Tabaka) tahrip ederek belli alanlarda yapılarını ana kaya üzerine oturmuşlardır. II. Tabakanın erken evresinde ortaya çıkarılan fırın kalıntıları madencilik aktiviteleri ile ilişkilidir (Genç 2004). Her sene olduğu gibi, 2004 yılında da madencilikte kullanılan çok sayıda alet ele geçmiştir. 2004 yılında, 2 adet pota, çok sayıda kırma-ezme ve öğütme taş aletleri ve çakmak taşından kesiciler ele geçmiştir. II-2. Tabaka'da taş temelli kerpiç duvarlı büyük bir yapı açığa çıkarılmıştır. İlk kez 1996 yılında açılmaya başlanan yapının uzunluğu, 2004 yılında 63 metre uzunluğa ulaşmıştır. 63 metre uzunlukta ve 11 metre genişlikte olup tamamı açılamamıştır (Resim 2). Yapının kale görünümlü doğu duvarı 2,5 metre kalınlıkta ve 3 metre yükseklikte korunmuştur (Resim 3-4). Yapının sadece 6 odası açılmıştır (Resim 2). Oda tabanları üzerinden el yapımı çanak-çömlek, ağırşak, tunç halka ve bilezik, kemik deliciler ve çok sayıda taş aletler ve sileks kesiciler ele geçmiştir. El yapımı kaplarla birlikte az sayıda çark yapımı kaplar da bulunmuştur.

III. tabaka, MÖ 1. binin ilk yarısına tarihlenmektedir. Çevre köylüleri tarafından tarla ekimi sırasında büyük ölçüde karıştırılmıştır. Bu nedenle mimari yapılar iyi korunamamıştır. Ancak, çok sayıda demir silah ve alet, kemik delici ve koruyucu tılsımlar, ağırşak ve ağırlıklar ele geçmiştir. Çark yapımı boyalı ve tek renkli çanak çömlek, Erken Frig çanak-çömlekleri ile paralellik göstermektedir.

Kınık, Orta Anadolu'nun özellikle Kızılırmak Havzası içinde yer alan bölgelerle benzer bir kültüre sahiptir. Bunun yanı sıra, Kastamonu ve çevresinin yerel kültürünü yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır.

 Seçilmiş kaynakça 

E. Genç, “Kastamonu-Kınık'ta Bir Tunç Çağı Yerleşimi", I-II.Ulusal Arkeoloji

Araştırmaları Sempozyumu, Anadolu/Anatolia Ek Dizi No. 1, Ankara, 2004, 39-60

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Devrekâni resmî websitesi