Hicrî takvim

küçükresim|Tunus'da miladi 1999 yılını gösteren bir hicrî takvim
Hicrî takvim (; at-taqwīm al-hijrī), İslami, Müslüman ya da Arap takvimi, 1 yılı 354 ya da 355 gün olan ve 12 kamerî aydan oluşan, İslam peygamberi Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç yılı (1. yıl) kabul eden ve Ay'ın Dünya çevresinde dolanımını esas alan bir takvim sistemidir. Hicretin, Muharrem ayı yani takvimin başlangıç günü ya da ayıyla bir ilgisi yoktur.

Tarihçe
Hicrî takvim, Ömer'in halifeliği zamanında hicretten 17 sene sonra, Milâdî 639'da, toplanan bir meclis tarafından Ali'nin önerisiyle, Hicretin gerçekleştiği yıl 1 kabul edilerek oluşturulmuştur. Bundan önce yıllar rakamla değil o yıl gerçekleşen önemli olayların isimleriyle anılmakta idi. Örneğin: Fil senesi, Fil senesinden iki sonraki sene, Kabe'nin tamirinin yapıldığı tamir senesi, sel senesi gibi.

Hicri takvim, Hicrî Şemsî takvim ve Hicrî Kamerî takvim olmak üzere ikiye ayrılır.

"Haram ayları" yani hürmet ayları, İslam öncesi Arap toplumunda kullanılan ay adlarına göre savaşmanın yasak kabul edildiği Zilkâde, Zilhicce, Muharrem, Receb aylarıdır. Müslümanlar ayların isimleri için İslam öncesi dönemde kullanılan isimleri kullanmaya devam etmişlerdir. Bunlardan ilk 3'ü ardışık, Recep ise ayrı bir ay idi.

İslam öncesi dönemde Araplar arasında iç savaşlar eksik olmazdı. Yalnız haram aylarda savaş yapılmazdı. Bu aylarda panayırlar kurulur, uzak yakın bölgelerden hacılar büyük bir güvenlik içerisinde bu panayırlara gelir ve tüccar malını hacılara satar, şiir yarışmaları yapılırdı. Eğer bu barış aylarında savaş olursa, yasak çiğnendiği için "Ficâr savaşları" denirdi.

İslam öncesi Arap toplumunda Kamerî takvime 3 yılda bir 1 ay eklenerek ayların yerleri sabitlenir, aylar hicrî takvimde olduğu gibi yılın mevsimleri arasında dolaşmaz, en fazla 1 aylık oynamalar olurdu. Bu duruma nesi ismi verilirdi.Nesi uygulaması  İslam Ansiklopedisi'ne göre nesi uygulaması genel gözlemde olduğu gibi sabit bir takvim oluşturmak amacıyla değil, hac ve hac ile bağlantılı panayırların yılın belirli ve uygun bir mevsiminde icra edilmesi amacını taşımaktaydı.w:The Encyclopedia of Islam, 2nd edition, Index, p. 441 

İslam'da da haram aylar korunmuş ve Hac haram aylardan olan Zilhicce ayında yapılmıştır. Kuran'a göre nesi uygulaması haram ayı helal sayıp savaşa ve yağmaya devam edebilmek için yapılan bir hile idi. Ömer zamanında hicri takvime geçilmesi ve nesi uygulamasına da son verilmesi ile İslam'da kutsal aylar (recep, şaban, ramazan, muharrem gibi) her yıl 11 gün önce gelerek yılın her mevsimine uğramaktadır.

Kuran'da haram aylardan bahsedilir:

 Aylar 
Hicri takvimde 12 ay bulunmaktadır. Hicri takvimi ayın döngüsüne göre hesaplandığı için, güneş döngüsüne bağlı Milâdî takvimden yaklaşık 10 gün kısadır. Bu da yıllar geçtikçe Hicri takvimin farklı mevsimlere rast gelmesine neden olmaktadır. Bîrûnî ve Ali b. Hüseyin Mes'ûdî İslam öncesi Arapların ve Müslümanların aynı ay isimlerini kullandıklarını ifade etmişlerdir.F.C. De Blois, TAʾRĪKH: I.1.iv. "Pre-Islamic and agricultural calendars of the Arabian peninsula", The Encyclopaedia of Islam, 2nd edition, X:260 
SıraLatin Harfleriyle YazılışıÖzgün Arapça AdıSözcük AnlamıKısa Açıklama1MuharremمحرّمHaram kılınanHicrî yılın ilk ayı2SaferصفرBoş kalmakHicrî yılın ikinci ayı3Rebîülevvelربيع الاوّلİlk baharHicrî yılın üçüncü ayı4Rebîülâhirربيع الآخرSon baharİsim ilkden sonra geliyor5Cemâziyelevvelجمادى الأولىİlk çorak toprak ya da ilk donHicrî yılın beşinci ayı6Cemâziyelâhirجمادى الآخرةSon çorak toprak ya da son donİsim ilkden sonra geliyor7RecebرجبKorkmakHicrî yılın yedinci ayı8ŞâbanشعبانDağılmakHicrî yılın sekizinci ayı9RamazanرمضانGünün çok sıcak olmasıOruç tutmanın farz olduğu hicrî yılın dokuzuncu ayı10ŞevvalشوّالYukarı kalkmakHicrî yılın onuncu ayı11Zilkadeذو القعدةBarışa sahiplik edenHicrî yılın on birinci ayı, dört haram aydan biri12Zilhicceذو الحجّةHac ayıHicrî yılın son ayı, dört haram aydan biri

 Günler 
  Arapça  Türkçe  İngilizce  Hintçe  Bengalce  İbranice  Endonezce  Malayca  Urduca  Farsça 1  Yevmu'l-Eḥad  يوم الأحد  Pazar  Sunday  Ravivaar  रविवार  রবিবার  Yom Rishon  יום ראשון  Minggu  veya Ahad  Ahad  Itwaar  اتوار  Yek-Şenbe  یکشنبه 2  Yevmu'l-İs̠neyn  يوم الاثنين  Pazartesi  Monday  Somvaar  सोमवार  সোমবার  Yom Sheni  יום שני  Senin  Isnin  Pîr  پير  Du-Şenbe  دوشنبه 3  Yevmu's̠-S̠ülās̠ā'  يوم الثلاثاء  Salı  Tuesday  Mangalvaar  मंगलवार  মঙ্গলবার  Yom Shlishi  יום שלישי  Selasa  Selasa  Mangl  منگل  Se-Şenbe  سه شنبه 4  Yevmu'l-Erbi‘ā'  يوم الأربعاء  Çarşamba  Wednesday  Budhvaar  बुधवार  বুধবার  Yom Revi'i  יום רבעי  Rabu  Rabu  Budh  بده  Çehar-Şenbe  چهارشنبه 5  Yevmu'l-Hamīs  يوم الخميس  Perşembe  Thursday  Guruvaar  गुरुवार  বৃহস্পতিবার  Yom Khamishi  יום חמישי  Kamis  Khamis  Jumaeraat  جمعرات  Penç-Şenbe  پنجشنبه 6  Yevmu'l-Cumu'a  يوم الجمعة  Cuma  Friday  Shukravaar  शुक्रवार  শুক্রবার/জুমমাবার  Yom Shishi  יום ששי  Jumat  Jumaat  Jumah  جمعہ  Com‘e veya Adineh  جمعه veya آدينه 7  Yevmu's-Sebt  يوم السبت  Cumartesi  Saturday  Shanivaar  शनिवार  শনিবার  Yom Shabbat  יום שבת  Sabtu  Sabtu  Hafta  ہفتہ  Şenbe  شنبه

 Hicri Şemsi takvim 

Hicrî Şemsî takvim, miladı 20 Eylül 622 olan ve Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanımını esas alan takvimdir. Osmanlı Devleti'nde bu takvime Rûmî takvim adı veriliyordu. Aralarındaki fark milatlarının farklı olmasıdır.

 Hicri Kameri takvim 
Hicrî Kamerî takvim, miladı 16 Temmuz 622 olan ve Ay'ın Dünya etrafındaki dolanımını esas alan takvimdir. "Hicri takvim" tabiriyle daha çok bu takvim kastedilir. Bu takvim çeşidinde Miladi takvimle arasındaki fark sabit değildir. Bu fark yaklaşık olarak 35 yılda 1 yıl etmektedir. Bu hesapla Hicri takvim, Miladi takvimini 20874 yılının 5. ayında geçecek.

 Ayrıca bakınız 
 Celâlî takvimi
 Ay'ın evreleri

 Dış bağlantılar 

 Hicri Takvim

 Kaynakça