Kozan

Kozan, Adana ilinin bir ilçesidir. Adana ovasının Yukarı Ova denilen kısmında düz arazinin tepelik bölgeye geçtiği kesimde kurulmuş olup, il merkezine uzaklığı 73 km'dir. İlçe kuzeyde Kayseri, Yahyalı, Feke, Saimbeyli; doğuda Osmaniye, Kadirli; güneyde Ceyhan, İmamoğlu; batıda Aladağ ilçeleriyle çevrilmiştir. Kozan ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 137 metredir. Adana'nın, metropoller, hariç iki büyük ilçesinden birisidir. Ayrıca Adana İl Sınırları içindeki en geniş ilçe durumundadır. Tarih boyunca önemli bir yerleşim olan Kozan Kilikya Ermeni Krallığı'nın başkentliğini yapmış olup Osmanlı ile Cumhuriyet döneminde 1926'ya kadar vilayetlik yapmıştır. Ancak 1926'da bazı milletvekilleri yüzünden vilayetliği lağvedilmiştir. Ayrıca vilayetken Fevzi Çakmak'ı TBMM'ye milletvekili olarak göndermiştir.

Profesyonel liglerde oynayan tek takımı Kozanspor'dur. Bölgesel Amatör Ligde mücadele etmektedir. Kulüp tarihi boyunca bir 3. Lig bir Bölgesel Amatör Lig arası gidip gelse de 2015 yılında 3. Lige yükselmiş ve bir daha hiç düşmemiştir. İç saha maçlarını İsmet Atlı Stadında oynar.

İlçenin yüzölçümü 1.903 km²dir.

İlçenin Kozan Dağı, Dengin Yoktur Kozan ve Kozan gibi çok sayıda tanıdık türküleri bulunmaktadır. Otağ TV adında bir televizyon kanalı, Kozan FM ve Sis FM adında da iki radyosu bulunmaktadır. 7 adet yerel gazetesi bulunan Kozan, İnternet haberciliğinde birçok ilden ileri durumdadır. Eğitimde de oldukça iyi olan Kozan'ın okuryazarlık oranı birçok ilçeden yüksektir. İlçede Çukurova Üniversitesi'ne bağlı yüksekokul mevcuttur. İlçeye 4 yıllık fakülte kurulmuştur. Ekonomide de yükselen güç olan Kozan'da Kozan Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Türkiye'nin birçok yerinde Kozan'dan göç etmiş olanların kurmuş olduğu, Kozan adını taşıyan yerleşim yerleri de mevcuttur (Kozanlı, Kulu, Kozanlı, Soma, Kozan, Çandır, Kozan, Serik, Hacılar vb).

 Etimoloji 
Şehrin bilinen en eski ismi Sis veya Siski'dir. Roma kontrolü altında şehre Flavias veya Flaviopolis denilmiştir.1911 Encyclopædia Britannica, s.v. 'Sis' Bizans döneminde ise şehrin eski Yunanca ismi olan Sision (Σίσιον) yaygınlık kazanmıştır.William Mitchell Ramsay, The Historical Geography of Asia Minor, p. 385  Ermenicede şehre Sis (Սիս) veya Sissu denilmiştir. Şehre Kozan (Osmanlıca: قوزان) isminin verilmesi, aslen Gaziantep'in Kozan köyü kökenli Kozanoğlu Hanedanı'na (1689-1865) dayanmaktadır.A.G. Gould, "Ḳōzān" Encyclopaedia of Islam (2nd ed.) s.v.; print edition , 1960-2007

Kozan adı eski Türkçede aynı zamanda bazı boyların totemi olan “Yaban Tavşanı” (İng. jack Rabbit, Hare) anlamına gelir. Genellikle Ogur Türkçesinde çok eskiden kullanılan “Ksoran” biçiminin, Ogur-Oğuz değişimiyle yani –r ve –s/z değişimiyle “Kozan” şeklini almasıyla oluşmuştur. Diğer Kuzey Türkçelerinde çoğunlukla “Kıyan-Kuyan-Koyon-Köyön-Kodan-koygun” biçiminde görülen bu kelime Türkiye'de Orta Anadolu'da “Göcen-Gocen-Gozan” biçiminde fakat “Yaban Tavşanı Yavrusu” anlamında kullanılır. Orta Çağ'dan önce kaydı yoktur fakat kesinlikle iki nedenden dolayı daha eskidir. 1- bazı kuzey-doğu formları çok eski bir biçimi olan *Koḏan (Kozan) şeklindedir. 2- *Kuyan kelimesi Çuvaşca'daki (Ogur) eski *X/Ksoran biçiminin daha yeni bir formunun oldukça eski bir kanıtıdır ki burada –r ve -ḏ yani –s/z değişiminden dolayı *Koḏan (Kozan) biçimini alır. Diğer formları ise; Teleüt: Koyon/Köyön, Khakas: Kozan/Xozan, Tuva: Kodan/Koygun, Türkmen: Tawşan/ Dawuşğan, Bulgar: Tawşan ve Kıyan/Kuyan, biçimindedir.An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, syf. 678, Sir GERARD CLAUSON, Oxford, 1972 Ayrıca; Eski Uygurcada (8. yüzyıl): Koyan/koyun, Çağataycada PdC: Koyan, Harezm'de: koyan, Codex Cumanicus'ta: Koyan, Biruni'de: Tuşkan, Kaşgarlı'da: Tavyişgan, «Imennik» Yıl 866 (Bul): Dvansh, Dovshon, Tatar: Kuyan, Taushan ve Karaçay-Balkar: K'on, olarak kayıtlıdır. Modern lehçelerde ise; Başkurd: kuyan, Nogay: Koyan, Kazak: Koyan, Kırgız: Koyon, Karakalpak: koyan, Altay: koyon / köyön, Leb (Lop/Karluk): koyon / köyön, Koyb: kozan, Sakha: Kozan, Şor: Kozan, Hakas: Hozan ve bazı orta kuzey, orta güney ve kuzey batı lehçelerinde koyan vb. biçimlerdedir.Hauenschild 2003: 200

 Nüfus 
1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan) kazasının nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Müslümanlardan (çoğunluğu Türk), %43'ü Gayrimüslimlerden (çoğunluğu Ermeni) oluşmaktaydı. Kazada 18.338 Türk (Müslüman), 14.026 Ermeni, 56 Katolik ve 87 Protestan yaşamaktaydı. Aynı yılda Kozan sancağının toplam nüfusu 84.312 idi. Bunlardan 55.269 (%66) Müslüman ve 29.043 (%34) gayrimüslim idi.

İlçenin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 132.974'tür.

Kozan ilçe merkezi ve köylerin tamamı Müslüman Türklerden oluşmaktadır, etnik yapıda farklılık yoktur. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasındaki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke, Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak, Sırkıntılı Karakeçili, Sarıkeçili Türkleriyle beraber bölgedeki Türk nüfusunu oluşturur. Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar.

 Mahalleler 

Kozan'ın 103 mahallesinin 18'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 90.908 kişi (%69,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 79 km uzaklıktaki Y.Keçili'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan mahalle, 1.540 kişi ile Hamam'dır. Kozan'nın nüfusu 2017 yılında %0,36 kişi artmıştır.

Kozan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu

SıraMahalleKm*RakımNüfus2016TÜİK 31 Ocak 2017 verileri2017TÜİK 1 Şubat 2018 verileri2018201920202021202220231Ağlıboğaz Mah.4,76.1006.21158962Arslanpaşa Mah.1,04.2084.201 42983Bağlar Mah.2,21.3281.436 4Cumhuriyet Mah.1,25.8065.966 5Çanaklı Mah.2,98.1628.275 6Eskikabasakal Mah.3,9656656 7Güneri Mah.5,32.0562.086 8Hacımirzalı Mah.2,41.204849 9Hacıuşağı Mah.0,65791.192 10Karacaoğlan Mah.2,210.34311.225 11Mahmutlu Mah.1,83.4003.314 12Şevkiye Mah.4,87.4567.458 13Taş Mah.1,2692686 14Tavşantepe Mah.2,95.9756.019 15Tufanpaşa Mah.0,512.84112.655 16Türkeli Mah.3,411.69511.763 17Varsaklar Mah.3,86.3186.400 18Yarımoğlu Mah.1,9519516 Kozan (Merkez) 13589.33890.908 19Acarmantaş Mah.18,11281.0601.04094120Akarca Mah.33,4751474821Akçalıuşağı Mah.38,795963662022Akdam Mah.34,87541.1161.10123Akkaya Mah.76,51.88514113424Alapınar Mah.17,76411811125Andıl Mah.13,787110610526Arslanlı Mah.16,05897491427Aydın Mah.33,127784183828Ayşehoca Mah.22,93849347329Bağözü Mah.17,144424424830Bağtepe Mah.23,93251.1641.12231Boztahta Mah.35,373059457432Bucak Mah.13,7891.1901.13733Bulduklu Mah.15,04948946934Çamdere Mah.29,467831834635Çamlarca Mah.30,662214514236Çandık Mah.8,920371071537Çelenuşağı Mah.43,877710610238Çobanpınarı Mah.10,89938835539Çokak Mah.16,34525022840Çukurören Mah.12,37938539141Çulluuşağı Mah.29,665333235142Çürüklü Mah.30,877526725643Damyeri Mah.23,119043743444Dikilitaş Mah.14,59240638545Dilekkaya Mah.27,53237039846Doğanalanı Mah.42,831952150147Duraluşağı Mah.9,624711410848Durmuşlu Mah.8,831739241049Düzağaç Mah.19,067531731050Enizçakırı Mah.39,882231230651Ergenuşağı Mah.52,783330628452Eskimantaş Mah.17,839059057853Faydalı Mah.16,0451.2651.23854Ferhatlı Mah.14,06141.1341.17155Gazi Mah.18,3451.3961.39856Gedikli Mah.11,038446545757Gökçeyol Mah.22,048232658Gökgöz Mah.41,359015915959Görbeyaz Mah.73,780322822360Hacıbeyli Mah.21,64086353161Hamam Mah.16,6701.5911.54062Ilıca Mah.15,81361.0431.04563Işıkkaya Mah.62,676519417764Işıklı Mah.9,39576174965İdemköy Mah.12,011956154766Kabaktepe Mah.34,6950525067Kahveli Mah.6,831738138268Kalkumaç Mah.71,299119520669Kapıkaya Mah.72,21.15523822770Karabucak Mah.29,667225725771Karacaören Mah.15,016624023272Karahamzalı Mah.25,446434033273Karanebili Mah.27,669511611274Kemerköy Mah.11,021816216775Kıbrıslar Mah.36,072217717976Kızıllar Mah.63,61.05898098177Kızlarsekisi Mah.46,762028427078Köseli Mah.13,736730529979Kuytucak Mah.24,269665862380Kuyubeli Mah.38,990235435781Kuyuluk Mah.12,89929027382Mahyalar Mah.34,063724122483Marankeçili Mah.58,01.03826926484Minnetli Mah.28,262115315185Orçan (Dağlıca)Mah.20,553425323786Oruçlu Mah.11,026937037487Örendere Mah.19,497716317388Özbaşı Mah.23,376214114489Pekmezci Mah.12,45452449090Postkabasakal Mah.23,133768265691Salmanlı Mah.37,050214312992Şerifli Mah.42,090333332593Tepecikören Mah.26,71581.3231.29094Tufanlı Mah.7,610333631695Turgutlu Mah.8,42681.4851.50196Turunçlu Mah.12,915340439197Velicanlı Mah.39,91.00117016598Yanalerik Mah.39,989214614199Yassıçalı Mah.10,864887873100Yeniköy Mah.12,5210359352101Yukarıkeçili Mah.79,01.065288268102Yüksekören Mah.16,7203850820103Zerdali Mah.25,7340536522Kozan (Kırsal)40.64739.548Kozan (İlçe)129.985130.456
* Km, Cumhuriyet Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.

 Belediye başkanları 
 Mustafa Atlı (2024-günümüz) Milliyetçi Hareket Partisi
 Kazım Özgan (2019-2024) Saadet Partisi
 Musa Öztürk (2014-2019) Milliyetçi Hareket Partisi
 Kazım Özgan (2004-2014; 2 dönem) AK Parti
 Mehmet Açıkgöz (1994-2004; 2 Dönem) Milliyetçi Hareket Partisi
 Mustafa Azgın (1977-1980 / 1989-1994; 2 Dönem)
 Ersan Arıkan (1984-1989) Anavatan Partisi
 A. Kuddusi Çalatlı (1980-1984)
 Mustafa Azgın (1977-1980) Cumhuriyet Halk Partisi
 Hasan Basri Demirci (1963-1977) Adalet Partisi

 Coğrafi konum 

 Kardeş şehirler 
 22px Kadirli, Türkiye
 22px Kozanlı, Kulu, Türkiye
 22px Beyoğlu, Türkiye
 22px Beypazarı, Türkiye
 22px Yumurtalık, Adana, Türkiye
 22px Frankfurt, Almanya

 Ayrıca bakınız 
 Kozan Barajı
 Kozanspor
 Anavarza
 Anavarza Kalesi
 Hoşkadem Camii
 Kozan Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti
 Kozan Katliamı
 Kozan Sancağı
 İsmet Atlı Stadı
 Kozan Spor Salonu
 Kozan Organize Sanayi Bölgesi
 Kilikya Ermeni Krallığı
 1268 Kilikya depremi
 Kozanoğlu
 Karabucak Savunması
 Horzum Yaylası

 Galeri 

 Dış bağlantılar 
 YerelNET
 Kozan Kaymakamlığı
 Kozan Belediyesi 

 Notlar 

 Kaynakça 


Kategori:Adana ilinin ilçeleri