Tunç Başaran

Tunç Başaran (1 Ekim 1938, İstanbul - 18 Aralık 2019, İstanbul), Türk yönetmen.

 İlk yılları 
Babası marangoz Fikri Başaran, annesi yazar Pakize Başaran, kızı Zeynep Göksu'dur. Çocukluğu ve gençliği İstanbul'un Fatih semtinde geçmiştir. Yaşamını değiştiren yerin, eskiden Direklerarası adı verilen Şehzadebaşı olduğunu söyler; çünkü orada yedi sekiz sinema vardır. Altı yaşından itibaren o sinemalarda oynayan filmlerle haşır neşir olur. Yazar İslam Çupi’yle Fatih Kaymakamlığı karşısındaki Hava Şehitleri Parkı’nın parmaklıklarına oturur, seyrettikleri filmleri tartışırlar. Ona John Ford lâkabını takan da Çupi’dir. 17 yaşındayken evden kaçar. Amacı kaçak olarak bir şilebe binip Amerika’ya gitmektir. Sinemacı olacaktır ve Charlton Heston’u görecektir her nedense. Ancak Adapazarı’nda yakalanır.

 Kariyeri 
Edebiyat Fakültesi’nde okurken yönetmen Memduh Ün’le tanışır. Yazdığı bir senaryoyu okuyan Ün kendisine asistanlık teklif eder. Dört sene Ün’ün yanında çalışır. “Ne öğrendiysem ondan öğrendim” der Başaran. O arada Lütfi Akad, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz, Ertem Göreç gibi ünlü yönetmenlerin yanında da asistanlık yapar.

1964 yılında ilk filminde, “Borusunu Öttüren” adlı oyunu senaryo haline getiren Orhan Kemal’le çalışır. Sonra “Kara Memet” ve Orhan Kemal'in “Bekçi Murtaza”sını çeker. 1966’da askere gider. Sinemadan kopmaz, çok trajik bulduğu Adnan Menderes’in hayatını film yapmak ister, araştırmalara başlar.

Askerlik görevinin ardından yine setlere döner. 70'li yılların başında Yeşilçam’daki seks filmleri furyası ve gerçek film yapımcılarının piyasadan çekilmesinden dolayı yönetmenliği bırakıp bir gecede evini şehir dışına taşır. Bir yıl kadar hiçbir iş yapmaz. Menderes’le ilgili araştırmalarına devam etmektedir.

Reklam sektörüne geçer ve reklam filmleri çekmeye başlar. Bir süre sonra bu alanda bir numara olur. On beş yıl aradan sonra yeniden sinema filmi yapma zamanı geldiğine inanır. Kazandığı bütün parayı senaryosunu da kendi yazdığı “Biri ve Diğerleri” adlı filme yatırır. Film kendisine 1987 Antalya Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü’nü, ardından 1988’de İstanbul Film Festivali’nde (o günlerdeki adıyla İstanbul Sinema Günleri) En İyi Türk Filmi Ödülü’nü getirir. Sonra “Uçurtmayı Vurmasınlar”ı (1989) yapar. Başta 8. Uluslararası İstanbul Film Festivali’nde kazandığı “Yılın En İyi Türk Filmi” ödülü olmak üzere, yurt içi ve yurt dışında En İyi Film, En İyi Yönetmen dallarında birçok ödül alan bu film “En İyi Yabancı Film” dalında Oscar aday adayı olur. Arkasından “Piano Piano Bacaksız” (1991) filmi gelir. O da “Uçurtmayı Vurmasınlar”ın başarısını yakalar. “Uzun İnce Bir Yol” (1993), “Sen de Gitme” (1996), “Kaçıklık Diploması”(1998), “Abuzer Kadayıf” (2000) Başaran’ın uluslararası sinema tarihinde yerini almış filmleridir. Uzun süre boyunca Adnan Menderes konulu belgesel çalışmalarını aralıklarla sürdürmüştür.

 Filmleri 
YılYapımGöreviOyuncuSenaristYapımcıYönetmenNot(lar)1961Avare MustafaReji ekibi1961Güneş Doğmasın<center><center>Yönetmen yardımcısı1961Seviştiğimiz Günler<center><center>Reji ekibi1962Akasyalar AçarkenYönetmen yardımcısı1962Beş Kardeştiler<center><center>Yönetmen yardımcısı, Kurgu1962Gençlik HülyalarıYönetmen yardımcısı1962Rıfat Diye Biri<center><center>1962Üç Tekerlekli BisikletYönetmen yardımcısı1963Bire On Vardı<center><center>Yönetmen yardımcısı1963Yavaş Gel GüzelimReji ekibi1963İki Gemi YanyanaYönetmen yardımısı, Kurgu1964Hayat Kavgası<center><center>1964Kanun KarşısındaReji ekibi1964Kara Memed<center><center><center><center>1964On Korkusuz Adam<center><center>1964Öp Annenin Elini<center><center>Reji ekibi1965Asla Esir Olmayacağız<center><center>1965Ebu Müslim Horasani<center><center>1965Konyakçı<center><center>1965Murtaza<center><center>1965On Korkusuz Kadın<center><center>1966Fatih'in Fedaisi<center><center>1966Kanunsuz Yol<center><center><center><center>1966Vatan Kurtaran Aslan<center><center>1967Büyük Kin<center><center><center><center>1967Elveda<center><center><center><center>1967Kara Davut<center><center>1968Gönüllü Kahramanlar<center><center><center><center>1969Acı İle Karışık<center><center><center><center>1969Allah'ın Arslanı Hazreti Ali<center><center>1969Tarkan<center><center>1970Cafer Bey<center><center><center><center><center><center>1970Demir Yumruk Devler Geliyor<center><center><center><center>1970Gölgedeki Adam<center><center>1970Gönül Meyhanesi<center><center><center><center>1970Kaderin Pençesinde<center><center>1970Küçük Hanımın Şoförü<center><center>1970Üç Kral Serseri<center><center><center><center>1971Ayşecik ve Sihirli Cüceler Rüyalar Ülkesinde<center><center><center><center>1971Korkusuz Kaptan Swing<center><center>1971On Küçük Şeytan<center><center><center><center>1972Cesurlar<center><center><center><center>1972Delioğlan<center><center><center><center>1972Gece<center><center><center><center>1972Kozalı Gelin<center><center><center><center>1972Mustafam<center><center>1972Tehlikeli Görev<center><center>1972Vur<center><center><center><center>1972Şehvet<center><center><center><center>1973Ben Böyle Doğdum<center><center><center><center>1973Kaderim Kanla Yazıldı<center><center>1973Muhteşem Hırsız<center><center>1973Ömer Hayyam<center><center><center><center>1985Bay Alkolü Takdimimdir<center><center>1986Bizi Güldürenler<center><center>1987Biri ve Diğerleri<center><center><center><center><center><center>1989Uçurtmayı Vurmasınlar<center><center><center><center>1991Uzun İnce Bir Yol<center><center><center><center>1992Hadi Gel Bar<center><center>1992Piano Piano Bacaksız<center><center><center><center>1995Azmi<center><center>1995Sen De Gitme<center><center><center><center>1998Kaçıklık Diploması<center><center><center><center>2000Abuzer Kadayıf<center><center>2000Ceket<center><center>2002Bana Abi DeGenel Yönetmen2005Sinema Bir Mucizedir<center><center><center><center>2005Teberik Şanssız<center><center>2006Fantastiğin Sineması<center><center>2006Pertev Bey'in Üç Kızı<center><center>2008Vesaire Vesaire<center><center><center><center>

 Ödüller 
 2003: Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
 2011: Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema - Sinema Onur Ödülü

 Ölümü 
Tunç Başaran 18 Aralık 2019'da İstanbul'da yumuşak doku kanseri tedavisi gördüğü bir hastanede 81 yaşında ölmüştür. Naaşı Karacaahmet Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazından sonra, Balıkesirin Bandırma ilçesinde defnedilmiştir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 




 TSA´de Tunç Başaran 

Kategori:Yumuşak doku kanserinden ölenler
Kategori:1938 doğumlular
Kategori:Türk film yönetmenleri
Kategori:20. yüzyıl Türk senaristleri
Kategori:21. yüzyıl Türk senaristleri
Kategori:İstanbul ili doğumlu film yönetmenleri
Kategori:2019'da ölenler
Kategori:Ankara Uluslararası Film Festivali Ödülü sahibi yönetmenler
Kategori:Balıkesir ilinde defnedilenler