Los Angeles

Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin en kalabalık şehri ve Güney Kaliforniya'nın ticaret, finans ve kültür merkezidir. 2024 itibarıyla şehir sınırları içinde yaklaşık 3,88 milyon kişi yaşamakta olup ABD'nin New York'un ardından ikinci en kalabalık şehri ve Batı Amerika'nın en büyük kentidir. Los Angeles etnik ve kültürel açıdan son derece çeşitli bir nüfusa sahip olup 12,9 milyonluk bir metropolitan alanın merkezidir. Büyük Los Angeles Alanı ise Los Angeles ve Riverside–San Bernardino metropolitan alanlarını kapsayan birleşik istatistiksel bir alan olarak 18,5 milyondan fazla nüfusa sahip geniş bir metropol alanı oluşturur.

Şehrin büyük bir kısmı Batı’da Pasifik Okyanusu’na bitişik Los Angeles Havzası'nda yer alır ve kısmen Santa Monica Dağları'ndan geçerek kuzeyde San Fernando Vadisi'ne kadar uzanır. Yaklaşık 1.210 km² alan kaplayan Los Angeles, Los Angeles County'nin merkezi ve en kalabalık şehridir. Los Angeles County 2022 itibarıyla yaklaşık 9,86 milyon nüfusuyla ABD’nin en kalabalık ilçesidir. Ayrıca şehir 2023 verilerine göre 2,7 milyondan fazla ziyaretçi ile ABD'de New York ve Miami'den sonra en çok ziyaret edilen üçüncü şehir konumundadır."America's 10 most visited cities", World Atlas, September 23, 2021. .

Los Angeles bölgesi başlangıçta yerli Tongva halkı tarafından yerleşim alanı olarak kullanılmıştır. 1542’de Juan Rodríguez Cabrillo tarafından İspanya adına keşfedilmiş ve hak iddia edilmiştir. Şehir 4 Eylül 1781’de İspanyol valisi Felipe de Neve yönetiminde, Yaanga köyü üzerinde kurulmuştur. 1821'de Meksika Bağımsızlık Savaşı'nın ardından Birinci Meksika İmparatorluğu'nun bir parçası olmuştur. 1848'de Meksika-Amerika Savaşı'nın sona ermesiyle Los Angeles ve Kaliforniya'nın geri kalanı Guadalupe Hidalgo Antlaşması kapsamında ABD tarafından satın alınmıştır. Los Angeles 4 Nisan 1850'de belediye olarak resmen kurulmuştur. 1890'larda petrolün keşfi şehrin hızlı bir şekilde büyümesini sağlamıştır. Şehrin genişlemesi 1913'te tamamlanan Los Angeles Su Kanalı ile hız kazanmıştır.

Los Angeles geniş bir sanayi yelpazesine sahip çeşitli bir ekonomiye sahiptir. Şehir film ve televizyon üretiminin küresel merkezi olarak bilinir ancak COVID-19 pandemisi sonrasında bu alandaki payı tarihi düşüşler yaşamıştır. 2024 itibarıyla Büyük Los Angeles Alanının gayrisafi metropol ürünü 1,295 trilyon doları aşmış olup New York ve Tokyo'nun ardından dünyanın üçüncü en büyük GSYİH'sine sahip şehir konumundadır. Los Angeles 1932 ve 1984 Yaz Olimpiyatları’nı düzenlemiş olup, 2028 Yaz Olimpiyatları'na da ev sahipliği yapacaktır.

 Tarihçe 

4 Eylül 1781 tarihinde İspanya kontrolündeki Meksika tarafından keşfedilen şehir (her ne kadar Kızılderililer uzun süredir orada yaşasa da) Los Angeles 4 Nisan 1850 tarihinde Kaliforniya'nın bir parçası olmuştur. İsmi İspanyolcadan gelmektedir ve Melekler Şehri manasını taşımaktadır. 2 Ağustos 1769'da, Fernando Rivera Y Moncado'nun kaptanı olduğu Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı yerleşimciler içindeki Fransisken papazı Peder Juan Crespi, 2 Ağustos dini bir şölen olan Perdono'ya denk düştüğü ve Assisili Francesco adına anıldığı ve bu yere İtalya'da "ülkenin çok küçük parseli" anlamında "porziuncola" denmesi yüzünden, buraya "Nuestra Señora de los Angeles de la Porciúncula", sonra da bu Assisi'deki şapelde Bakire Meryem'in meleklerle çevrili freski bulunduğundan "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Angeles de Porciúncula" dendi, sonra da kısaca "El Pueblo de la Reina de Los Angeles" dendi.

1876 yıllarına kadar nüfusu on bin dolaylarında olan Los Angeles, petrol yataklarının keşfedilmesi, Kaliforniya kuzeylerindeki altın madenlerinin bulunması ve gerek doğal güzelliği açısından birçok insanın rüyalarını süsledi.

1920'li yıllarda sanat ve eğlencenin de tüm ülke genelinde öncüsü olmaya başlamıştır. New York'un klasik Broadway'ine karşı Hollywood sineması gelişen yıllarda da çok daha güçlü olur; günümüzde de Broadway'in büyük bir geliri Hollywood'dan gelmektedir.

 Coğrafya 
Büyük Los Angeles Alanı, Los Angeles, San Bernardino, Riverside, Ventura ve Orange şehirlerini ve 16 milyonun üzerinde değişik etnik ve ekonomik geçmişe sahip insanları barındırmaktadır. Los Angeles yanlış olarak birçok kez "Güney Kaliforniya" olarak adlandırılmaktadır, ancak coğrafi olarak San Diego ve Imperial şehirleri de başta olmak üzere birçok bölüm göz ardı edilmektedir.

Los Angeles'ın da büyümesiyle komşusu olarak gelişen şehirler de vardır. Los Angeles diye bilinen bölge aslında 88 tane küçük şehrin oluşturduğu bölgedir.

Venice Beach, Marina del Rey, Beverly Hills, Santa Monica ve West Hollywood gibi dünyaca meşhur şehirleri de içinde barındıran Los Angeles'ın içinde bulunduğu Kaliforniya'nın eski valisi ünlü film yıldızı Arnold Schwarzenegger'dir.

 Ekonomi 
küçükresim|Los Angeles İlçesi'nde Endüstriye Göre İstihdam (2015)
küçükresim|Los Angeles'taki Kaiser Sunset Hastanesi. Kaiser Permanente, 2018'de Los Angeles İlçesi'ndeki en büyük kamu dışı işverendi.
Los Angeles ekonomisi, uluslararası ticaret, eğlence (televizyon, sinema filmleri, video oyunları, müzik kayıt ve prodüksiyon), havacılık, teknoloji, petrol, moda, giyim ve turizm tarafından yönlendirilir. Finans, telekomünikasyon, hukuk, sağlık ve ulaşım diğer önemli sektörlerdir.

2022 Küresel Finans Merkezleri Endeksi'nde Los Angeles dünyanın en rekabetçi 5. finans merkezine ve Amerika Birleşik Devletleri'nde New York Şehrinden sonra en rekabetçi ikinci finans merkezine sahip olarak sıralandı.

Beş büyük film stüdyosundan biri olan Paramount Pictures, şehrin sınırları içinde olup konumu Güney Kaliforniya'daki eğlence merkezlerinin "Otuz Mil Bölgesi" denilen yerdedir.

Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük üretim merkezidir.

küçükresim|sol|Los Angeles Limanı ile Long Beach Limanı'nın birleşimi dünyanın beşinci en yoğun limanıdır.

Bitişikteki Los Angeles limanları ve Long Beach Limanı ile birlikte bazı kıstaslara göre Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en işlek limandır ve Pasifik kıyılarında ticaret yapmak için hayati önem taşıyan, dünyanın en işlek beşinci limanıdır.

Los Angeles metropol alanı, Tokyo ve New York'dan sonra dünyanın üçüncü büyük ekonomik metropol alanı yapan 1.0 trilyon doların üzerinde brüt metropolitan ürüne sahiptir (2018 itibarıyla). Los Angeles, Loughborough Üniversitesindeki bir grup tarafından 2012 yılında yapılan bir araştırmaya göre "alfa dünya şehri" olarak sınıflandırıldı.

Esrar Düzenleme Departmanı, 2016 yılında esrar satış ve dağıtımının yasallaştırılmasından sonra esrar mevzuatını uygular. Ekim 2019 itibarıyla 300'den fazla mevcut esrar işletmesine (hem perakendeci hem de tedarikçi olarak) ülkenin en büyük pazarı olarak kabul edilen alanda faaliyet gösterme onayı verildi.

2018 itibarıyla Los Angeles'ta Fortune 500 şirketinden şu üçü vardır: AECOM, CBRE Group ve Reliance Steel & Aluminium Co.

küçükresim|right|Los Angeles şehir merkezi şehrin merkezi iş bölgesidir.

+Los Angeles İlindeki en büyük kamu dışı işverenler, Ağustos 2018Sıraİş verenÇalışanlar1Kaiser Permanente37,4682Güney Kaliforniya Üniversitesi21,0553Northrop Grumman Corp.16,6004Providence Health and Services Southern California15,9525Target Corp.15,0006Ralphs/Food 4 Less (Kroger Co. Division)14,9707Cedars-Sinai Medical Center14,9038Walt Disney Co.13,0009Allied Universal12,87910NBC Universal12,000

 Kültür 
küçükresim|sağ|Şehrin tarihi merkezi, Calle Olvera yakınındaki Plaza de Los Angeles'dadır

Los Angeles sıklıkla dünyanın yaratıcı başkenti olarak anılır çünkü her altı sakinden biri yaratıcı bir endüstride çalışmaktadır. Los Angeles'ta yaşayan ve çalışan sanatçı, yazar, film yapımcısı, aktör, dansçı ve müzisyenin sayısı, dünya tarihinin herhangi bir zamanındaki herhangi bir şehirden daha fazladır. Şehir aynı zamanda üretken duvar resimleriyle de tanınır.

Los Angeles ABD'nin en dinamik metropollerindendir. Hollywood sinema film endüstrisine, Anaheim'de Disneyland'a ev sahipliği yapar. ABD'nin en eski film ve sinema okulu bu şehirdedir[?]. Medya ve ilgi çeşitliliği nedeniyle spor ve kültürel aktivitelerde iç içedir. New York'tan sonraki ikinci büyük VHF medya marketine sahiptir. Artistler, yazarlar ve yapımcılar ya da ünlü sanatçıların en fazla bu şehirde bulunması nedeniyle "Kreatif Başkent" olarak da adlandırılır.

küçükresim|upright=1.09|1932 ve 1984 Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapan Los Angeles kolezyumu.

 Spor 

Şehri NBA'de Los Angeles Lakers ve Los Angeles Clippers, WNBA'de Los Angeles Sparks, futbolda ise Los Angeles Galaxy ve Los Angeles FC temsil eder.

 Kardeş şehirler 

Los Angeles şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:


























 Resimler 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Los Angeles Resmî Sitesi   
  DMOZ Open Directory Projecy "Los Angeles" maddesi  
 Wikivoyage websitesi "Los Angeles" maddesi   


Kategori:Los Angeles County'deki şehirler