Doğu Ortodoks Kilisesi

Doğu Ortodoks Kilisesi veya Bizans Ortodoks Kilisesi, Bizans ayininin Reform öncesi kiliseleridir. Başlangıçtan itibaren hem katolik hem de havarilerin ardıllığında havariseldirler.

4. ve 8. yüzyıllar arasında toplanmış Ekümenik Konsillerin kanonik olduğunu kabul eden bir Hristiyan mezhebidir. Dünyada yaklaşık 225-300 milyon kişilik cemaati vardır. Bu yönüyle sayı bakımından Roma Katolik Kilisesi ve Protestan Kilisesi'nden sonra üçüncü büyük Hristiyan mezhebidir.Robert Winston, "Human, the Definitive Visual Guide", Orthodox Church

Ortodoks Kilisesi, genellikle Doğu Ortodoks Kilisesi olarak anılır. Kilisenin başı (eşitlerin birincisi) İstanbul'daki İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Başpiskoposu I. Bartholomeos'dur. Doğu Ortodoks Kilisesi'ni oluşturan başlıca kiliseler İstanbul Patrikhanesi, İskenderiye Patrikhanesi, Antakya Patrikhanesi, Kudüs Patrikhanesi, Rusya Ortodoks Kilisesi, Sırbistan Ortodoks Kilisesi, Rumen Ortodoks Kilisesi, Bulgaristan Ortodoks Kilisesi, Gürcü Ortodoks Kilisesi, Kıbrıs Ortodoks Kilisesi, Rum Ortodoks Kilisesi, Polonya Ortodoks Kilisesi, Arnavutluk Ortodoks Kilisesi, Çek ve Slovak Ortodoks Kilisesi, Ukrayna Ortodoks Kilisesi, kiliseleridir. Bununla birlikte bazı Asya ve Afrika kiliseleri de Doğu Ortodoks Kilisesi sınıflamasına dahil edilebilirler.Oxford İngilizce Sözlük, Eastern Orthodox Church
küçükresim|İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi’nin mevcut başpiskoposu I. Bartholomeos|276x276pik

 Etimolojik kökeni 
Ortodoks kelimesi Yunanca "orthos" (ορθός) doğru, düzgün ve "doksa" (δόξα, δοξασία) düşünce, inanç sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.Oxford Dictionary Of English 2e, 2003 'orthodox' Genelde iki şekilde kullanılır:

 Meşru kilisenin resmi kararlarına uygun öğreti ve düşüncelerin bütünü.
 Doğu Hristiyan kiliselerince sürdürülen, Yunan ve Slavların çoğunun benimsediği mezhep.

Katoliklik gibi Ortodoksluk da 4. Ekümenik konsil olan Kalkedon Konsili'nin kararlarını tanıyan bir kilisedir ancak Ortodoks Kilisesi sadece ilk 7 konsili tanımış bundan sonra yapılanları geçersiz saymıştır.

 İsa'nın tanrısal doğası 
İsa'da hem insani hem de tanrısal özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler Meryem İsa'yı doğurmadan önce de bulunmaktaydı. İsa Tanrı olarak baba ile aynı özden, insan olarak da günahlar hariç insanlarla aynı özdendir. Dolayısıyla Meryem sadece insan olan İsa'nın değil, Tanrı olan İsa'nın da anasıdır ve ona Tanrı Doğuran anlamına gelen Theotokos denilmelidir.

Bu farklı doğalar birleşmeden sonra hiçbir şekilde değişime uğramayıp kendi özelliklerini muhafaza etmişlerdir.

Çarmıhta acı çeken İsa'nın sadece insani doğasıdır. Dolayısıyla bu acı Tanrısal Doğa'ya dokunmamıştır.

Aslında Diofizit görüşe yakın olan bu karara itiraz eden Monofizit piskoposlar kendi bağımsız kiliselerini kurmuşlardır.
küçükresim|Ortodoks Kilisesi'nde vaftiz olan bir Türk
upright=0.68|küçükresim|sağ|Slav Ortodoks Haçı

 Kilisenin yapısı 
Ortodoks Kilisesi, her ülkede ayrı örgütlenmiştir. Her bağımsız Ortodoks kilisenin bir başpiskoposu ve ona bağlı piskoposları bulunur. Başpiskopos kendi piskoposlarını seçer ve piskoposlarından oluşturduğu meclis (Sen Sinod) ile şehirlerin veya bölgelerin başında bulunan piskopos ya da metropolitleri vasıtasıyla tüm ülkedeki kiliselerin dinî reisi olur.

Patrik, Katolik Kilisesi'ndeki gibi devlet başkanı statüsünde değildir. Kendisi de bir başpiskopos olup sadece saygınlık bakımından diğerlerinden üst seviyededir ve diğer başpiskoposların yönetim bölgelerine müdahale yetkisi yoktur.

Ortodokslukta Patriklerin ya da piskoposların yanılmazlık özellikleri yoktur.

 Katolik Kilisesi ile ayrılma 
Katolik Kilisesi ile Kutsal Ruh'un kaynağıyla ilgili bir tartışma sonucu görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Ortodoks mezhebine göre Kutsal Ruh, Baba'dan çıkmışken Katolik mezhebine göre Baba ile Oğul'dan çıkmıştır.

Bu ayrım sonucu Roma Kilisesi 1054 yılında Ayasofya'ya gönderdiği bir belge ile Ortodoksluk'la tamamen ayrı düştü ve iki kilise karşılıklı birbirlerini aforoz etti.

1204 yılında 4. Haçlı seferleri sırasında Haçlı ordusunun Konstantinopolis'i (İstanbul'u) yağmalayıp, Ortodoks kiliselerini basıp, Ortodoks rahiplerini öldürmesi üzerine nefret daha da artmıştır.

1964 yılında dönemin Papa'sı VI. Paul ile Ekümenik Patrik I. Athenagoras karşılıklı olarak aforozları kaldırmışlardır.

 İnanç sistemi 
 Patrik ruhani başkandır, yanılabilir.
 Kutsal Ruh sadece Baba'dan çıkmıştır.
 İsa hem insan hem tanrı tabiatına sahiptir.
 Meryem ve aziz ikonalarına saygı gösterilir.
 Komünyon (Kudas) ayininde ekmek mayalı olmalıdır ve şarap sulandırılmalıdır.
 7 sakrament vardır.
 Patrik, başpiskopos, piskopos ve keşişler dışındaki papazlar evli olabilir ve diyakozlar evlenebilir.
 Sadece ilk 7 konsilin kararları kabul edilmelidir.

 Ortodoks kiliseler 
küçükresim|upright=2.27|sağ|Ülke olarak, Ortodoks nüfusun ülke nüfusuna oranı

 Birlik içindeki Ortodoks kiliseleri 
 İstanbul Ekümenik Patrikhanesi
 Finlandiya Ortodoks Kilisesi
 Özerk Estonya Apostolik Ortodoks Kilisesi
 Özerk Girit Kilisesi
 Özerk Athos Dağı Manastır Topluluğu
 Batnaz Piskoposluğu
 Thyateira ve Büyük Britanya Rum Ortodoks Başpiskoposluğu
 İtalya ve Malta Rum Ortodoks Başpiskoposluğu
 Amerika Rum Ortodoks Başpiskoposluğu
 Avustralya Rum Ortodoks Başpiskoposluğu
 Kore Metropolitliği
 Filipinler Piskoposluğu
 Batı Avrupa'daki Rus Ortodoks Eksarhlığı
 İskenderiye Rum Ortodoks Patrikhanesi
 Antakya Rum Ortodoks Patrikhanesi
 Kuzey Amerika Antakya Ortodoks Hristiyan Başpiskoposluğu
 Kudüs Rum Ortodoks Patrikhanesi
 Özerk Sina Kilisesi
 Rus Ortodoks Kilisesi
 Japon Ortodoks Kilisesi
 Çin Ortodoks Kilisesi
 Letonya Ortodoks Kilisesi
 Estonya Ortodoks Kilisesi (Moskova Patrikliği)
 Rusya Dışındaki Rus Ortodoks Kilisesi
 Sırp Ortodoks Kilisesi
 Ohri Ortodoks Başpiskoposluğu
 Rumen Ortodoks Kilisesi
 Besarabya Metropolitliği
 Bulgar Ortodoks Kilisesi
 Gürcü Ortodoks Kilisesi
 Kıbrıs Ortodoks Kilisesi
 Yunan Ortodoks Kilisesi
 Polonya Ortodoks Kilisesi
 Arnavut Ortodoks Kilisesi
 Ukrayna Ortodoks Kilisesi
 Amerika Ortodoks Kilisesi
 Çek ve Slovak Ortodoks Kilisesi
 Estonya Apostolik Ortodoks Kilisesi

 Birlik tarafından tanınmayan Ortodoks kiliseleri 
 Yunanistan Orijinal Ortodoks Hristiyanlar Kilisesi
 Yunanistan Ortodoks Kilisesi (Kutsal Sinod Direnişi)
 Eski Takvim Rumen Ortodoks Kilisesi
 Eski Takvim Bulgar Ortodoks Kilisesi
 Amerika'da Rus Ortodoks Kilisesi
 Rus Ortodoks Eski-Rite Kilisesi
 Lipova Ortodoks Eski-Rite Kilisesi
 Pomoren Eski Ortodoks Kilisesi
 Abhazya Ortodoks Kilisesi
 Özerk İskenderiye Doğu Pan Ortodoks Kilisesi
 Belarus Otosefal Ortodoks Kilisesi
 Bulgar Alternatif Sinod
 Kuzey Amerika'daki Kutsal Ortodoks Kilisesi
 Makedon Ortodoks Kilisesi
 Karadağ Ortodoks Kilisesi
 İtalya'daki Ortodoks Kilisesi
 Rus Gerçek Ortodoks Kilisesi
 Türk Ortodoks Patrikhanesi
 Ukrayna Ortodoks Kilisesi (Kiev Patrikhanesi)
 Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi
 Kutsal Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi

 Oryantal Ortodoks kiliseleri 

 Kaynakça ve notlar 

 Dış bağlantılar 
 Orthochristian.com 
 Rus Ortodoks Kilisesi 
 Rumen Ortodoks Kilisesi