John von Neumann

John von Neumann (28 Aralık 1903 - 8 Şubat 1957), Macar-Amerikalı matematikçi ve bilgisayar bilimcisi.

Biyografi
Yahudi bir ailenin çocuğu olan Neumann 1921 yılından 1923 yılına kadar Berlin Üniversitesi'nde kimya tahsili gördü. İki yıl sonra İsviçre'de Teknik Yüksek Okulu'ndan kimya mühendisliği diploması aldı. Nihayet 1926 yılında Budapeşte Üniversitesi'nden matematik doktorası aldı. Budapeşte'deki çalışmalarını bitirir bitirmez, genç matematikçiye Göttingen Üniversitesi'nde Rockefeller bursu verilmişti. Burada, 23 yaşındayken ilk şaheser eseri "Kuantum mekaniğinin Matematik Temelleri"ni yayınladı.

Bu eser bütün atom ve Çekirdek fiziğinin üzerine kurulduğu "Kuantum alan teorisi" anlayışı için çok önemliydi. Gene o yıllarda von Neumann Berlin Üniversitesi'nde ilk öğretim üyeliğini kabul etti.

John von Neumann Berlin'de iken poker oyununu incelemeye başladı. Özellikle bu oyun onun ilgisini çekmişti, çünkü bu oyunla sadece şans faktörü değil aynı zamanda oyuncunun strateji meselesi de işe karışıyordu. Böyle bir oyun matematik terimleriyle tarif edilebilir miydi? Genç matematikçi işe girişti! Birkaç ay içinde matematik incelemelerine yeni bir saha getiren "Oyun teorisi"ni geliştirdi. Bu yaklaşımı sadece şans ve strateji oyunlarına değil, aynı zamanda ekonomi, askeri strateji ve sosyoloji gibi önemli alanlara da uygulandı. "Oyun teorisi" Von Neumann yalnızca yirmi beş yaşında iken, matematiksel bir sanat eseri olarak kabul edildi. 1930 yılında Princeton'un bir yıllık ders teklifini kabul etti ve 1931 yılında burada kalmaya karar verdi. Burada da Berlin'de olduğu gibi farklı öğretim metotları ile öğrenci ve profesörlerin ilgisini çekmiştir. 1933 yılında von Neumann, Princeton'da araştırmacılar için yeni açılan uluslararası bir merkez olan İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde profesör olması çağrısı aldı. Orada birkaç yıl matematik araştırmalarına derinlemesine daldı.

2. Dünya savaşına uzanan yıllarda ve savaş süresince von Neumann, askeriye için çalışmıştır. Kendisi burada askeriye için ilk elektronik hesaplayıcı olan "ENIAC" ı 1945'te savaş sona erene kadar tamamlamıştı. Ayrıca burada 1957'de kanserden ölümüne sebep olan radyasyon hastalığı ile temas ettiği tahmin ediliyor. Savaştan sonra bir matematikçi (kendi türü bir matematikçi) olarak sürdürmeye devam etti.

Uzun araştırmalar sonucu onun harika makinesi "MANIAC" (Matematiksel Analizci, Nümerik İntegralci ve Computer), insanların hizmetine hazırdı. Öyle ki bu makine önceleri birkaç yıl alan bir problemi bir saatte tamamlayabiliyordu. NORC (Noval Ordinanse Research Computer - Askeri Düzeni Araştırma Bilgisayarı) von Neumannın ikinci bilgisayarıydı. Bu hünerli makine yirmidört saatlik bir hava tahminini birkaç dakikalık zamanda verebiliyor, yerkürenin özü hakkında bilgi kaydedebiliyordu. Atlantik ve Pasifik Okyanusları'nın med ve cezir hareketlerini hesaplayabiliyor ve askeri manevra problemlerini çözebiliyordu. 1953 yılında, Amerikan güdümlü mermi programının fizibilitesini araştıran bilim adamları ve askeri liderler komisyonuna başkan atandı. Onun başkanlığında Kıtalararası Balistik Mermi (ICBM) projesi üzerinde çalışmaya başladı.

1954 yılında von Neumann en büyük düzeyde olan Atom Enerjisi Komisyonu 'na atandı ve burada hücre otomata teorisi üzerine kanserden öldüğü 1957 yılına değin çalışmalarına devam ederek miras olarak geriye bugün hayatımızın ihtiyaçlarını karşılayan teorileri ve kavramları bıraktı. Von Neumann'ın olağanüstü başarıları yeniden gözden geçirilirse, bunların insan aklının ürünü olduğuna inanmak imkânsız gibi görünür. Fizikçi Hans Bethe'nin sözleri Von Neumann'ın dehasını belki de en iyi biçimde açıklar. Şöyle yazmıştır:

Kaynakça

 Ayrıca bakınız 

 Von Neumann mimarisi
 Von Neumann yorumu

 Dış bağlantılar 



















Kategori:1903 doğumlular
Kategori:Budapeşte doğumlu bilim insanları
Kategori:1957'de ölenler
Kategori:Washington, DC'de kanserden ölenler
Kategori:Princeton Mezarlığı'na defnedilenler
Kategori:20. yüzyıl Amerikalı fizikçileri
Kategori:20. yüzyıl Amerikalı matematikçileri
Kategori:Amerikalı bilgisayar bilimcileri
Kategori:Amerikalı kuantum fizikçileri
Kategori:Amerikalı nükleer fizikçiler
Kategori:Amerikalı teorik fizikçiler
Kategori:Amerikalı sistembilimciler
Kategori:Amerikalı yöneylem araştırmacıları
Kategori:20. yüzyıl Macar fizikçileri
Kategori:20. yüzyıl Macar matematikçileri
Kategori:Macar bilgisayar bilimcileri
Kategori:Macar mucitler
Kategori:Macar nükleer fizikçiler
Kategori:Amerikalı Yahudi bilim insanları
Kategori:Yahudi fizikçiler
Kategori:Bilgisayar tasarımcıları
Kategori:Sibernetikçiler
Kategori:Akışkanlar dinamiği araştırmacıları
Kategori:Fonksiyonel analizciler
Kategori:Oyun teorisyenleri
Kategori:Matematiksel ekonomistler
Kategori:Matematiksel fizikçiler
Kategori:Sayısal analizciler
Kategori:Olasılık teorisyenleri
Kategori:Küme teorisyenleri
Kategori:Cebirciler
Kategori:İşlemci teorisyenleri
Kategori:Avusturyalı soylular
Kategori:Macar soylular
Kategori:Amerikalı Roma Katolikleri
Kategori:Macar Roma Katolikleri
Kategori:Amerikalı agnostikler
Kategori:Yahudi agnostikler
Kategori:Yahudilikten Katoliliğine geçenler
Kategori:Amerikalı antikomünistler
Kategori:Macar antikomünistler
Kategori:ETH Zürih'te öğrenim görenler
Kategori:Göttingen Üniversitesi öğretim üyeleri
Kategori:Institute for Advanced Study öğretim üyeleri
Kategori:Princeton Üniversitesi öğretim üyeleri
Kategori:RAND Corporation kişileri
Kategori:Amerikan Felsefe Topluluğu üyeleri
Kategori:Kraliyet Hollanda Bilimler Akademisi üyeleri
Kategori:Ulusal Bilimler Akademisi üyeleri
Kategori:Carl-Gustaf Rossby Araştırma Madalyası sahipleri
Kategori:Enrico Fermi Ödülü sahipleri
Kategori:Amerikan Fizik Topluluğu üyeleri
Kategori:Econometric Society üyeleri
Kategori:Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı kişileri
Kategori:Manhattan Projesi kişileri
Kategori:Macaristan Yahudisi asıllı Amerikalılar
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Macar göçmenler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığına kabul edilenler
Kategori:Zihinden işlem yapabilen kişiler
Kategori:Amerikan Matematik Topluluğu başkanları
Kategori:Liyakat Madalyası (Amerika Birleşik Devletleri) sahipleri