Zonguldak (il)

küçükresim

Zonguldak, Türkiye'nin 81 ilinden biridir. Karadeniz kıyısında bulunan il, özellikle limanıyla Türkiye'nin Karadeniz ülkeleriyle arasındaki deniz ticaretinde önemli bir yere sahiptir. Ayrıca Türkiye'nin en zengin taşkömürü madenleri buradadır. Fakat son dönemlerde gelirini tek yön olan taşkömüründen kazanması sebebiyle şehir her geçen gün gerilemektedir. 1995 yılında Karabük'ün il olması sebebiyle sanayi yönünden geri düşmesi şehirden dışarı göçü hızlandırmıştır. Geçmişte madenler sebebiyle çok fazla işçi göçü alan ve uzun yıllar Türkiye topraklarına ekonomik olarak çok fayda sağlayan Zonguldak günümüzde azalan nüfusu ile eski günlerini aramaktadır.

Zonguldak'ın plaka kodu 67'dir.

Zonguldak ilinin deniz seviyesinden yüksekliği 10 metredir.

 Eğitim 
İl genelinde 10 anaokulu, 324 ilköğretim okulu, 59 genel - mesleki lise olmak üzere toplam 389 okulda eğitim ve öğretim yapılmaktadır.

Bülent Ecevit Üniversitesi;

 Denizcilik Fakültesi
 Diş Hekimliği Fakültesi
 Eczacılık Fakültesi
 Ereğli Eğitim Fakültesi
 Fen Fakültesi
 Güzel Sanatlar Fakültesi
 İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
 İlahiyat Fakültesi
 İletişim Fakültesi
 İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi
 Karadeniz Ereğli Turizm Fakültesi
 Mühendislik Fakültesi
 Mimarlık ve Tasarım Fakültesi
 Sağlık Bilimleri Fakültesi
 Tıp Fakültesi

olmak üzere 15 fakülte, 3 enstitü, 5 yüksekokul, 9 meslek yüksekokulu, 1 devlet konservatuvarından oluşmaktadır.

Üniversite bünyesinde 32 profesör, 32 doçent, 259 yardımcı doçent, 106 öğretim görevlisi, 43 okutman, 256 araştırma görevlisi, 8 uzman olmak üzere toplam 736 akademik personel görev yapmaktadır.

 Zonguldak mutfağı 
Yöre mutfağında ağırlık unlu (buğday ve mısır unu) mamullerden yapılan yemek türlerindedir. Zonguldak ormanlarında kuzu kestanesi yetişmekte olup, mevsiminde toplanan kestane suda haşlanarak tuzlama bütün olarak fırında kavrulmasıyla kavşak, çizilerek ateşte pişirilmesiyle kebap (kömme) biçiminde değerlendirildiği gibi kurutularak da saklanır. Türkiye'de sadece Karadeniz Ereğli'de yetişen Osmanlı Çileği, orman altı bitki örtüsü içinde yer alan dağ çiçeği, kızılcık (kiren), kuşburnu, böğürtlen, fesleğen, nane, defne, karayemiş, ahlat yöre mutfağında değişik kullanma biçimlerinde değerlendirilmektedir.

 Yöresel yemekleri 

 Uğmaç çorbası: Uğmaç ya da ovmaç adıyla bilinen çorbanın içindekiler süt, un, su ve nane ile yapılan çorbanın Zonguldak'ın en meşhur yemeklerinden biridir.
 Tirit: Kurban bayramının gelenekselleşmiş olan yemeği yufkayla istenilen et çeşidinin birleşiminden oluşmaktadır.
 Tenekede tavuk: Tavuk tenekede pişirilerek servise hazır hale getiriliyor. Bu da Zonguldak'ın en meşhur yemeklerinden birisidir.
 Pırasalı mancar: Pırasa, barbunya ve bulgur üçlemesinden oluşan bu yemek hem doyurucu hem de lezzetli bir yöresel yemektir.
 Malay: Mısır unu kavrularak yapılan yemeğin tatlı ve tuzlu olarak yapılmaktadır. Toz şeker ve ezilmiş ceviz konularak daha lezzetli hale gelen malayı soğan, kaz ciğeri ve tereyağ ekleyerek nefis bir yemek elde edebilirsiniz.
 Bol sarımsaklı zılbıt: Bazı yerlerde ıspıt otu, sağır dili veya kaldırık otu denilen bu yemek yumurta eklenerek yapılmaktadır.
 Mancar yemeği: Birçok otun bir araya gelmesiyle oluşan bu yemeğin içindekiler şöyledir; pazı, kazayağı, ebegümeci, ıspanak, pırasa, kırmızı pancar gibi faydalı sebzelerden meydana gelmektedir. Zeytinyağı, bulgur ve salça ile lezzetlenerek pişiyor.
 Yaprak sarma: Türkiye'nin pek çok yerinde yapılan yaprak sarma, burada da çok meşhur. Kıymalı ve pirinçli yapılan sarma çok lezzetli oluyor.
 Keşkek: Yulaf, nohut, buğday ve fasulye gibi sebzelerin eklenerek yapıldığı keşkek bu yörede çok seviliyor.
 Beyaz baklava: Bol cevizli ince ince açılan baklava kullanılan malzemeleri ve pişirme şekli normal baklavadan biraz daha farklıdır.
 Sütlü armut: Leziz tarifler arasında olan sütlü armut da yörenin meşhur yiyecekleri arasındadır. Tencereye biraz su konularak pişirilen armut haşlandıktan sonra güveçte manda sütü ile beraber sunuluyor. kaynak 

küçükresim|sağ|Zonguldak Limanı
küçükresim|sağ|Zonguldak Kapuz

 Görülecek yerler 
Müzeler

• Kdz. Ereğli Alemdar Gemisi,                                                                                                                       • Zonguldak / Merkez Maden Müzesi

 Tarihi camiler 
 Hidâyetullah Câmii,
 Gâzi Süleymân Paşa Câmii,
 Orhan Gazi Camii (1200 yıllık) 
 Yapım tarihi bilinmeyen Kapançatı Köyü Camisi

 Yaylalar 
 Bölüklü yayla
 Alaplı / Gümeli Yaylası
 Merkez Çağlı Köyü Yaylaları

 Plajlar 
 Türkali Plajı
 Kapuz Plajı
 Değirmenağzı Plajı
 Ilıksu Plajı

 Doğa Turizmi 
 Zonguldak Kent Ormanı
Harmankaya Şelaleleri 
Gökgöl Mağarası (Gökgöl Mağarası Zonguldak merkezde yer alan Gökgöl Mağarası, 3350 metrelik uzunluğuyla şehrin en uzun 2. Türkiye'nin ise 10. en uzun mağarası. Ayrıca 875 metrelik yürüyüş yolu ile Türkiye'nin en uzun gezi alanına sahip mağarasıdır. Mağaranın içinde kalkerli ve kireçli yapının yer altı suları ile şekillenmesiyle ortaya çıkan travertenler, dikitler ve ve sarkıtlar yer alıyor.
Bostandüzü Mesire Alanı 
Madencioğlu Şelalesi

 Limanlar 
 Filyos Limanı: Zonguldak'ın Çaycuma ilçesine bağlı Filyos beldesinde II. Abdülhamid zamanında planlanan, 2016'da yapımına başlanan Filyos Projesi ile, önemli bir ticaret merkezi hâline gelecek Filyos Limanı'nın, Türkiye deniz taşımacılığı ihtiyacının yüzde 10-15'ini karşılamasıyla 20-30 bin kişiye doğrudan ve dolaylı istihdam sağlaması hedeflenmektedir.

 Yönetim 

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl özel idaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Zonguldak Valisi, 1968 Of doğumlu Osman Hacıbektaşoğlu’dur. Ağustos 2023 tarihinde İçişleri Bakanlığı Daire Başkanı iken atanmıştır.

Zonguldak Belediye Başkanı, 1964 Zonguldak doğumlu Tahsin Erdem (CHP), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %54,52 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Zonguldak İl Genel Meclisi üye sayısı, 19 AK Parti, 11 CHP ve 1 İYİ Parti'den olmak üzere toplam 31’dir. Zonguldak Belediye Meclisi ise 16 AK Parti, 13 CHP ve 2 MHP'den olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2018 Genel seçimleri sonucu, Zonguldak'ı temsilen TBMM'ye AK Parti'den 3 milletvekili (Muammer Avcı, Saffet Bozkurt ve Ahmet Çolakoğlu) ve CHP'den 2 milletvekili (Deniz Yavuzyılmaz ve Eylem Ertuğ Ertuğrul) seçilmiştir.

 Nüfus 

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Zonguldak ili nüfusu: 585.203'dür. Bu nüfusun %74,85'i şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 3.341 km2dir. İlde km2ye 175 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 424'dür.) İldeki, Çaycuma dışında, diğer ilçelerde nüfus azalmıştır. İldeki nüfus azalış oranı ise  %0,27 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Çaycuma (%1,52) - Kilimli (-%1,70)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 ilçe, 25 belediye, bu belediyelerde 184 mahalle ve ayrıca 384 köy vardır.

2025 yılı sonunda Zonguldak ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileriİlçeNüfus 
2024Nüfus  
2025FarkNüfus  
Artışı %Belediye  
SayısıMahalle
SayısıKöy  
SayısıKöy  
NüfusuŞehir 
nüfusuŞehirde 
oturan %Alanı  
 km2 km2'ye 
düşen kişiAlaplı43.16843.217490,112105619.94423.27353,85383113Çaycuma90.42391.7961.3731,526387939.65752.13956,80492187Devrek57.32856.900 -428 -0,752118322.35434.54660,7195360Ereğli174.468173.884 -584 -0,334449638.596135.28877,80736236Gökçebey21.26821.070 -198 -0,93210198.56812.50259,34183115Kilimli33.00232.441 -561-1,7042442.40230.03992,60145224Kozlu50.82050.616 -204 -0,4019246.71043.90686,74177286Merkez116.325115.279 -1.046 -0,90438238.921106.35892,26272424Zonguldak586.802585.203-1.599-0,2725184384147.152438.05174,853341175

 İlin yıllara göre nüfusları 

 İdari yapı 
küçükresim|upright=0.91|Zonguldak fenerinden şehrin görünümü

Şubat 2021 TÜİK verilerine göre 8 İlçe, 25 belediye, bu belediyelerde 178 mahalle, ayrıca 380 köy bulunmaktadır.

İlçeler;
 Zonguldak (il merkezi)      
 Alaplı
 Çaycuma
Devrekküçükresim|upright=1.05|Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi logosu.
 Gökçebey
 Karadeniz Ereğli           
 Kozlu
 Kilimli

 Konum 

Konum BilgileriİlçeKuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel MüdürlüğüÖnceden bağlı olduğu ilçeAlanı km²Rakım mt.Merkeze kmKarayolları Genel MüdürlüğüUlaşan YollarZonguldak Merkez 27210 -06, -01, Alaplı1987Ereğli3831859-06, , Çaycuma1944Devrek4923647-07, DevrekCumh.önce95310346-01, , EreğliCumh.önce7361246-06Gökçebey1990Devrek1836245-01=>-11=>Kilimli2012Merkez145149-06 (Zonguldak)=>Kozlu2012Merkez177186-06ZONGULDAKCumh.önce3.342

 Spor 

2018-2019 Sezonu sonunda, Futbol takımı Zonguldak Kömürspor, 2. Ligde kalmıştır. Ayrıca Futbol BAL'da 2 takımı vardır. Kadınlar futbol 1. Liginde Kdz. Ereğli Bld. spor 5.olmuştur. Voleybol kadınlar 2. Ligdeki takımı Zonguldak DSİ, küme düşmüştür. Hentbol erkekler 2. Liginde Halay GSK bulunmaktadır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Kdz. Ereğli BS, 3.turda Antalyaspor'a, Zonguldak Kömürspor 4.turda Menemen Bld. spor'a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Karaelmas Kemal Köksal Stadyumu (13.795), Zonguldak Site Spor Salonu (1.500), BEÜ Olimpik Yüzme Havuzu (250)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Zonguldak Valiliği
 Zonguldak Belediyesi 
 Tanıtım filmi 
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi