Kırşehir (il)

Kırşehir, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildir.

1867 yılında bucak, 1869 yılında ilçe, 1870 yılında sancak olmuş, Avanos, Keskin ve Mecidiye (Çiçekdağı) ilçeleri Kırşehir'e bağlanmıştır. 1921 yılında bağımsız sancak, 1924 yılında il olan Kırşehir'e Avanos, Çiçekdağı, Hacıbektaş, Mucur ilçeleri bağlanmıştır. 1944 yılında ilçe olan Kaman, Kırşehir'e bağlanmıştır.

20 Temmuz 1954 tarihinde Osman Bölükbaşı'yı tekrar milletvekili seçtiği için Kırşehir ilçe yapıldı (Adnan Menderes konuyla ilgili Mecliste "Türkiye'nin hiçbir vilayetinde yüzde 3'ten fazla oy almayan bir partiye mensup milletvekilini iki seçimde de seçen Kırşehir'in, bir içtimai ve siyasi bünye itibarıyla anormallik göstermekte olduğunu inkâr etmek mümkün değildir; evet, biz açık konuşuruz" şeklinde konuşmuş ve Osman Bölükbaşı da cevaben; "Vilayeti kaldırdınız, bizi de kaldırın da zulmünüz tamam olsun" demiştir). Ardından Nevşehir ili kurulmuş, Kırşehir de Nevşehir iline bağlı bir ilçe haline getirilmiş; Çiçekdağı ilçesi Yozgat'a, Kaman Ankara'ya, Hacıbektaş, Mucur ve Avanos da Nevşehir'e bağlanmıştır.

Kırşehir, 1 Temmuz 1957'de Adnan Menderes hükûmeti tarafından tekrar il hâline getirilmiş ve Yozgat'ın Çiçekdağı, Ankara'nın Kaman ve Nevşehir'in Mucur ilçeleri tekrar dâhil edilmiştir.

2021 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 10 belediye, bu belediyelerde 68 mahalle ve ayrıca 252 köy vardır.

Nüfus bakımından Türkiye'nin en büyük 69'uncu, yüzölçümü bakımından ise 53'üncü en büyük şehridir. Kırşehir, Türkiye topraklarının toplam yüzde 0,84'lük kısmını oluşturur. Kırşehir'in deniz seviyesinden yüksekliği 978 metredir.

Kırşehir'in trafik plaka numarası 40'tır.

 Tarihçe 
küçükresim|sol|Malkaya, Hitit uygarlığına ait kaya yazıtlı bir anıttır.

Kırşehir'in tarihi Hitit'e kadar uzanır. Hititler döneminde Kırşehir havzası, Yunanların Hititler tarafından bilindiği gibi "Akhalar Ülkesi" anlamına gelen "Ahiyuva" ülkesi olarak biliniyordu. Bu havza Romalılar ve Bizanslılar zamanında Kapadokya adını da almıştır.

Kırşehir bir zamanlar Aquae saravenae olarak biliniyordu. Türkler şehri 1070'lerde almış ve şimdiki adını vermiştir. Türkçede "Kır Şehri", "bozkır şehri" veya "kır şehri" anlamına gelir. 
19. yüzyılda Kırşehir Ankara sancağına bağlıydı.
Yaklaşık 1912'de Osmanlı İmparatorluğu'nun Ankara Vilayeti’ndeki sancağın çoğu Müslüman olan 8.000 nüfuslu baş kenti oldu.

Mustafa Kemal Atatürk 1921 ve 1931'de şehri ziyaret etti.

 Kırşehir adı 
Kırşehir tarihi, Hititler dönemi ile anılmaya başlar. Fakat, ilin adının o zaman ne olduğu henüz bilinmemektedir. İlin bir ara Aquae Saravenas (Akova Saravena) adıyla (MÖ 2. yüzyıl) bilindiği anlaşılmıştır. Önceleri Makissos (Macissus) adıyla anılan kent, İmparator I. Justinianus devrinde (527-568) yeniden kurulmuş ve Justinianopolis diye anılmaya başlamıştır.

Uçsuz bucaksız kırın ortasında yükselen bu kente Türkler "Kır şehri" adını vermişlerdir. Kır şehri zamanla halk dilinde "Kırşehir" oldu. Bugün bile bazı köylerinde yaşayan halk buraya Kır şehri der. Kırşehir ismi Türkçedir.

 Tarihi binalar ve yapılar 
küçükresim|Ahi Evran Cami
küçükresim|Hila Gölü'nün Görünümü
küçükresim|left|Kentpark'taki gondollar

Kesik Köprü
Kesikköprü, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun Orta Anadolu'da yaptırdığı köprülerden biridir. Kırşehir-Konya yolu üzerinde, Kırşehir'in yaklaşık 20 km güneyinde, 13 parçalı Kızılırmak Nehri'nin karşısındadır.

Köprünün kitabesinde, II. Gıyaseddin Keyhüsrev oğlu II. İzzeddin Keykavus zamanında, Hicri 646 (1248) yılında Atabeg İzzü'd-Din Muhammed tarafından yaptırıldığı yazılıdır.

İzmir'den gelip Tokat'tan Sivas ve Erzurum'a doğru gidenler Kesikköprü üzerinden geçti. Yazıtın 1953 yılında nehre batık olduğunu öğrenmiş bulunuyoruz. 17. ve 18. yüzyıllarda kervan yollarının eşkıyalar tarafından işgal edilmesinden dolayı Kesikköprü adını almıştır.

Taş kaide üzerine yıkılan üç satırlık yazıt günümüzde güçlükle okunabilmektedir.

Yazıtta yazılanlar şunlardır:
"Ressame bi imaret hazihil el kantara el mübareke (fi eyyam han) devlet es sultan el azam İzzü-d dünya ve ‘d Din Ebul Feth Keykavus bin Keyhüsrev Burhan Emirel mü’münin."

"El Mevla el sahibul azam atabek el muazzam nazım mesalih il alem nasır el enam zübdetil eyyam izzeddin ebul meli Muhammed zahir Ali Selçuk ve emiril mü’minil azzellahu nasrahu ve ala kadrehu fi şuhuri sene sitte ve arbain ve sitte mie hamiden lillah ve musallian ala nebiihi Muhammed ve alihi vesellem teslimen kesiran."

Âşık Paşa Türbesi
Aşık Paşa Türbesi, 14. yüzyılda yaşayan ve 1332'de ölen  Sufî şair Aşık Paşa'nın mezarıdır.

 Dini tarih 
sol|küçükresim|Âşık Paşa Türbesi
küçükresim|Kent Park'ın gece manzarası
küçükresim|Gündüz şehir manzarası
küçükresim|Kırşehir Bağbaşı'nda yeni cami inşaatı

 Mocissus Metropolitan Başpiskoposluğu 
Mocissus aynı zamanda bir Hristiyan piskoposuydu ve Procopius'un (De ædif., V, iv) bildirdiği gibi Roma imparatoru I. Justinianus, Kapadokya'yı üç eyalete bölüp burayı müstahkem hale getirdiğinde metropolit oldu. Kırşehir, Cappadocia Tertia'nın kuzeybatı Kapadokya metropolünde olan ve kendisine Justinianopolis adı verilen yerleşim yeridir. Tarihi hakkında başka bir şey bilinmemektedir ve adı muhtemelen Mocessus olarak yazılmalıdır. Mocissus ya da Mocessus'un bulunduğu yerin modern Kırşehir kent alanı olduğuna şüphe yoktur. 12. veya 13. yüzyıla kadar Notitiæ episcopatuumda yer almıştır.

Piskoposlarından sadece birkaçı bilinmektedir: en eskisi Peter, Beşinci Ekümenik Konsil'e katıldı (İkinci Konstantinopolis Konsili, 536); adı bilinmeyen sonuncusu bir Katolikti ve 15. yüzyılın ortalarında Katolik Floransa Konseyi'nden sonra Patrik, Konstantinopolis'in II. Metrophanes'i tarafından kutsanmıştı.

 İklim 
Kırşehir'de NAO ve AO indeks pozitif değer aldığında kışlar nispeten ılık ve ağırlıklı olarak yağmurlu, AO ve NAO negatif seyrettiğinde ise kışları soğuk ve az yağışlı olmak ile birlikte yağışlar çoğunlukla kar şeklinde düşer.NOAA  Climate Prediction Center Yazları ise sıcak ve genellikle kurak geçen karasal iklim görülür. Son yıllarda, yaz yağışlarında artışlar görülse de, Thorntwaite'in iklim tasnifine göre, Kırşehir yarı kurak iklim özelliğine sahiptir. İldeki yıllık sıcaklık ortalaması 11.3 °C, yıllık ortalama yağış miktarı ise 415,9 kg/m²'dir.
küçükresim|upright=0.67|Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi logosu.

 Sıcaklık 
İldeki dağlık ve ovalık alanlar arasında yıllık ortalama sıcaklık farkı çok fazla değildir. İlçeler arasındaki sıcaklık farkı 1-1.5 °C civarındadır. Merkez ilçede yıllık ortalama sıcaklık 11,3 °C iken, Kaman'da 10.2 °C, Çiçekdağı'nda 11,7 °C, Mucur'da da 11.7 °C, Akçakent'te 9.6 °C, Akpınar'da ise 9.9 °C'dir. Kırşehir'in çevre illerle olan sıcaklık farkı yine 1-1.5 °C dolayındadır. Ankara'da 11,8 °C, Kırıkkale'de 12.5 °C Nevşehir'de 10,5 °C, Yozgat'ta 9,0 °C'dir.

 Yağış 

 İlçeler 
Kırşehir (merkez)
Akçakent
Akpınar
Boztepe
Çiçekdağı
Kaman
Mucur

 Yönetim 

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt yöntemine göre belirlenir (Kanun:2972, Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresi'nin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmiş üyelerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Kırşehir Valisi, 1973 Adana İmamoğlu doğumlu Murat Sefa Demiryürek’tir. Eylül 2024/321 sayılı kararla İskenderun Kaymakamı iken atanmıştır.

Kırşehir Belediye Başkanı olan 1960 Kırşehir doğumlu Selahattin Ekicioğlu (CHP), 31 Mart 2024 Türkiye yerel seçimlerinde %52,86 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Kırşehir İl Genel Meclisi üye sayısı, 10 AK Parti, 4 CHP ve 5 MHP'den olmak üzere 19’dur. Kırşehir Belediye meclisi ise 16 CHP, 11 AK Parti ve 4 MHP'den olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2023 Genel seçimleri sonucunda, Kırşehir'i temsilen TBMM'ye AK Parti'den 1 milletvekili (Necmettin Erkan), CHP'den 1 milletvekili (Metin İlhan) seçilmiştir.

 Nüfus Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Kırşehir ili nüfusu: 242.777'dir. Bu nüfusun %84,98'i şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 6.584 km2dir. İlde km2ye 37 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 95'dir.)  İldeki nüfus azalış oranı %0,72 olmuştur. Merkez ilçenin nüfusu yalnızca 19 kişi artarken diğer ilçelerde azalma olmuştur. Nüfusu en çok azalan ilçe Akpınar'dır (-%6,98) 

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 ilçe, 10 belediye, bu belediyelerde 67 mahalle, ayrıca 252 köy' bulunmaktadır.

2025 yılı sonunda Kırşehir ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileriİlçeNüfus 
2024Nüfus  
2025FarkNüfus  
Artışı %Belediye  
SayısıMahalle
SayısıKöy  
SayısıKöy  
NüfusuŞehir 
nüfusuŞehirde 
oturan %Alanı  
 km2 km2'ye 
düşen kişiAkçakent3.4383.301 -137 -3,9813202.54475722,933709Akpınar6.9186.435 -483-6,9816263.8012.63440,9358211Boztepe5.2295.049 -180 -3,4413142.2722.77755,007477Çiçekdağı13.90813.350 -558 -4,01212454.5378.81366,0189115Kaman33.46933.354 -115 -0,34215509.89023.46470,35128426Merkez163.349163.368190,01221538.566154.80294,76171995Mucur18.23517.920 -315 -1,7317444.86513.05572,8599218Kırşehir244.546242.777-1.769-0,72106725236.475206.30284,98658537

 İlin yıllara göre nüfusları 

 Konum 

Konum BilgileriİlçeKuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel MüdürlüğüÖnceden bağlı olduğu ilçeAlanı km²Rakım mt.Merkeze kmKarayolları Genel MüdürlüğüUlaşan YollarKırşehir Merkez 1.719991 -08, , , -04Akçakent1990Çiçekdağı3701.41065-06=>Akpınar1987Kaman5821.16340-09, Boztepe1990Merkez7471.16715-08 (Kırşehir)=>ÇiçekdağıCumh.önce89193566-06, /-16Kaman1944Merkez1.2841.12853-08, , , MucurCumh.önce9921.07123-08, , -10KIRŞEHİR1957NEVŞEHİR6.584

 Spor 

2018-2019 Sezonu sonunda, Kırşehir Belediyespor, 2. Lige yükselmiştir. BAL takımı Kırşehir Çayağzıspor küme düşmüştür. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi hentbol takımı, hentbol erkekler süper liginden küme düşmüştür. Kırşehir'in voleybol bölgesel liglerinde de 1 takımı vardır.

Futbol Türkiye Kupası'nda Kırşehir Belediyespor, 3 turda Altay'a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Ahi Stadyumu (7.500 kişilik), Aşıkpaşa Kapalı Spor Salonu (1163 kişilik), Kındam Kapalı Spor Salonu (1.500 kişilik) ve Merkez Kapalı Yüzme Havuzu'dur (750 kişilik).

Kaplıcalar
Kırşehir merkeze bağlı Karalar köyünde Karakurt Kaplıcası bulunmaktadır.

 İlin milletvekilleri 

 Metin İlhan
 Necmettin Erkan

 İlin valileri 

 Hüdayar Mete Buhara

küçükresim|Hilla Park'ta Kış
küçükresim|sol|Ayçiçeği yetiştiriciliği Kırşehir'de tarımın önemli bir parçasıdır.

 Galeri 

 Ayrıca bakınız 
 Ahi Evran Üniversitesi
 Karalar köyü (Karakurt kaplıcası ve türbesi için)

 Kaynakça 

 Kültür ve Medeniyet Şehri Kırşehir, T.C. Kırşehir Valiliği, Ankara 1998, 215 s.

 Dış bağlantılar 
 Kırşehir Valiliği 
 Kırşehir Belediyesi


Kategori:1924'te Türkiye'de kurulan oluşumlar
Kategori:1957'de Türkiye'de kurulan oluşumlar
Kategori:1924'te kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1957'de kurulan bölgeler ve ülkeler
Kategori:1954'te Türkiye'de feshedilmiş oluşumlar