Yoğunluk

Yoğunluk veya özkütle; fizikte ve kimyada, belirli sıcaklık ve basınç altında birim hacimdeki madde miktarıdır.  veya  harfi ile sembolize edilir. Yoğunluk, maddenin karakteristik özelliği olmasına rağmen sadece yoğunluğu bilinen bir maddenin hangi madde olduğu anlaşılamayabilir. Bir maddenin hangi madde olduğunun anlaşılabilmesi için birden fazla ayırt edici özelliğinin incelenmesi gerekir. Sabit basınç ve sıcaklık altında; kütlesi artan bir maddenin hacmi de artar, dolayısıyla hacimle kütle doğru orantılı olduğu için yoğunluk değişmez. İki tür yoğunluk vardır. Birincisi mutlak yoğunluktur ki, pratikte mutlak kelimesi kullanılmaz, sadece yoğunluk denir. İkincisi ise bağıl yoğunluktur (nispi yoğunluk). Sembolü  harfi, birimi g/cm³ ve m kütle, v hacim olmak üzere formülü;

 şeklindedir.

Burada: 
 cismin toplam kütlesi (kg)
 cismin toplam hacmidir (m³)

Uluslararası Birim Sisteminde özkütle birimi (kg/m3)'tür. Bunun yanında; (g/cm3) ve (kg/L) de sıkça kullanılır.

Özkütle hesaplama yolu ile bulunabilir, piknometre veya bomemetre gibi aletler yardımıyla da belirlenebilir.

Bir maddenin özkütlesi sıcaklığına bağlı olarak değişir. Sıcaklık artışı genellikle özkütleyi azaltır, ancak sıcaklığı arttıkça hacmi azalan ve özkütlesi artan maddeler de vardır.

Su ve havanın sabit basınç altındaki sıcaklığa bağlı özkütleleri aşağıda verilmiştir.

Suyun yoğunluğunun 1 Atmosfer basınç altında sıcaklığa bağlı olarak değişimi aşağıdaki tabloda verilmiştir.

 Sıcaklık  Yoğunluk (1 atm) °C  °F  kg/m3 0,0  32,0  999,8425 4,0  39,2  999,9750 15,0  59,0  999,1026 20,0  68,0  998,2071 25,0  77,0  998,0479 37,0  98,6  993,3316 100  212,0  958,3665

Havanın yoğunluğunun 1 Atmosfer basınç altında sıcaklığa bağlı olarak değişimi ise aşağıdaki tabloda verilmiştir.

T (°C)  ρ (kg/m3) −10  1,341  −5  1,316 0  1,293  5  1,269 10  1,247  15  1,225 20  1,204 25  1,184  30  1,164

Ayrıca bakınız
Yoğunluk irtifası
Yoğunluk dalgası teorisi

 Kaynakça