Diyojen

küçükresim|sağ|upright=1.18|Alaycı kadınlar ve Diyojen, ressam John William Waterhouse, 1882
küçükresim|sağ|upright=1.18|Fıçı içinde yaşayan Diyojen'e atfeden, ressam Jean-Léon Gérôme, 1860
küçükresim|sağ|upright=1.18|Büyük İskender'e güneşime gölge etme başka ihsan istemem diyen Diyojen'e atfen, ressam Gaspar de Crayer (1584–1669)
[[Dosya:Diogenes-statue-Sinop-crop.JPG|küçükresim|sağ|upright=0.91|İlk yapıldığında 'siyasi felsefeye' (Ntv Haber Arşiv)06 Kasım 2006 Sinop’ta ‘Diyojen heykeli’ tartışması13 Mart 2012 'da erişilmiştir.</ref> sebep olan sonra Sinop'un simgesi haline gelen Sinop Kalesi yanındaki 5,5 metre yükseklikteki Diyojen heykeli, 2006 Samsun (OMÜ) Güzel Sanatlar, Turan Baş  28 Ekim 2006,haber Sinop'a Filozof Diogenes'in Heykeli Dikildi 13 Mart 2012 'da erişilmiştir.]]Diyojen ( Diogenis o Kunikos, Diogenes), MÖ 412 (ya da MÖ 404) - MÖ 323 yılları arasında yaşamış Kinik felsefesinin öncüsü ünlü filozoftur. Sinop'ta doğmuş Korint'te ölmüştür. Sinoplu Diyojen''' ve Kinik Diyojen olarak da bilinmektedir. Diyojen, medeniyeti reddetmiş ve medeniyet içerisinde medeniyetten uzak bir şekilde yaşamaya çalışmış bir antik çağ filozofudur.

Sıklıkla 10.- 11. yüzyılda aynı bölgelerde yaşamış Bizans subayı, dönemin prensesi Evdoksia ile evlenerek imparator olan 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Alparslan'a yenilen Romen Diyojen (IV. Romanos Diogenes) ile karıştırılmaktadır.<ref name="ntv">  (Ntv Haber Arşiv)05 Şubat 2009 Filozof Diyojen’den İmparator Diyojen’e13 Mart 2012'da erişilmiştir.</ref><ref name="ntu">  (Ntv Haber Arşiv)Şubat 2009 Mehmet Barlas R.T.Erdoğan Diojenleri iki kez karıştırınca''' 13 Mart 2012 'da erişilmiştir.</ref>

 Yaşamı 
MÖ 412 (veya MÖ 404) yılında dönemin Yunan kolonisi olan Karadeniz'in Sinope (Sinop) ilinde doğmuştur.  Peter Landry (İng.) Diogenes 13 Mart 2012 'da erişilmiştir. Yaşamının Sinop'ta geçen ilk yılları hakkında babası Hicesias’in kuyumcu ve sarraf olduğu bilgisi haricinde fazla kaynak yoktur. Babası ve Diyojen'in kalpazanlık ve para tahribatı suçuyla Atina'ya sürgün edildiği bilinmektedir. Arkeolojik kazılarla 4. yüzyıla ait Hicesias imzası taşıyan dövülmüş demirden keski madeni paralar çıkarılmış olsa da siyasi veya mali nedenlerle tahrip edilmiş olması olası olan bu paraların tahribat nedenini açıklayan bulgu ve kaynak yoktur.C. T. Seltman, Diogenes of Sinope, Son of the Banker Hikesias, Transactions of the International Numismatic Congress 1936 (Londra 1938).

 Atina 
Diyojen, sürgün edilen babasıyla Yunanistan'a gitmiştir. Kısa bir süre sonra onu terk eden “Manes” adındaki köle ile geldiği Atina'da dönemin medeniyetine karşı çıkmış bir köpek gibi yaşamaya karar vermiş, böylece "kynikos" (köpeksi) adını almıştır.Bertrand Russell,“Batı felsefesi tarihi”. Say Yayınları. İstanbul, üçüncü baskı. 1983:231-41, ISBN 975-468-059-0 Dinde, davranışta, giyimde, barınmada, yiyecek ve terbiyede bütün geleneği reddetmiştir.

Atina'da tanıştığı Sinizm öğretisinin kurucusu Antisthenes kendi felsefe ve öğretisini Diyojen'e öğretmiştir.  Ernst Won Ate İlkçağ ve Ortaçağ Felsefe Tarihi syf 184 13 Mart 2012 'da erişilmiştir. PDF Sokrates’ten ders alan Antisthenes, Sokrates’in ölümünden sonra kendi okulunun başına geçip gerçek erdemin kişinin kendine egemen olmasına, tutkularından ve öbür insanlara bağımlılıktan kurtulmasına dayanan kinik felsefesinin kurucularından olmuştur. Diyojen, Antisthenes’in doğaya uygun yaşam çağrısına uymuştur. Hayatını son derece fakir olarak geçiren Diyojen'in içinde yaşadığı bir fıçısı ve bir çanağı vardır. Rivayetlere göre bir gün bir çeşme başında avucu ile su içen bir çocuğu gördüğünde “Bu çocuk bana fazladan eşyam olduğunu öğretti” diyerek elindeki çanağı da atmıştır.

 Korint 
Aegina'ya giderken korsanlar tarafından kaçırılıp Xeniades isminde bir adama satılarak Korint’e geldiği rivayeti yaygın olan Diyojen, Xeniades'in iki oğluna öğretmenlik yapmıştır. Hayatının kalanını yaşadığı Korint'te sokak yaşamını sürdürmediği, erdemli bir bilgine dönüştüğü de rivayet edilmektedir. — Diogenes Laertius, Robert Drew HicksHarvard University Press, 1925- 13.Mart.2012 erişim

 Büyük İskender ve Diyojen 
Aristoteles’in öğrencisi olan Büyük İskender felsefeye meraklı, filozoflara değer veren bir hükümdardır. Korint’e gelen Büyük İskender, Diyojen’i ziyaret etmiş ve bir dileği olup olmadığını sormuştur. O ise bu soruya “Gölge etme başka ihsan istemem.” yanıtını vermiştir. Verdiği cevabın asıl hali işaret parmağıyla güneşi göstererek, "Benden bana veremeyeceğin şeyi esirgeme" şeklindedir. Daha sonraları İskender bu olay üzerine "Ünlü imparator Büyük İskender olmasaydım 'Diyojen' olmak isterdim" demiştir.

 Ölümü 
Kuduz bir köpeğin ısırması, çiğ ahtapot yeme alışkanlığına bağlı olarak ya da nefesini tutarak intihar ettiği Philippe-Jean Quillien, Diogène  : "Selon Cercidas de Mégalopolis, Diogène meurt en retenant volontairement sa respiration." gibi pek çok ölüm sebebi rivayet edilmekle birlikte, bugün ölüm nedeni hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Platon'un Çılgın Sokrat dediği, çok güzel konuşan, üstün zekası ile herkesi etkileyebilen bu ünlü Kinik filozof bütün gariplik, anormal hal ve tavırlarına rağmen saygı görmüş, ölümünden sonra anısına Korintoslular bir köpeğin yaslandığı mermer bir sütun dikmiştir.[ http://www.sinop.gov.tr/unluler.asp?islem=diogenes  ] Sinop Valiliği, Diogenes13 Mart 2012 'da erişilmiştir.

Türkiye'de de Diyojen'in anısını yaşatmak için 2006 yılında Sinop'un girişine heykeli dikilmiştir. Elinde fener ve yanında köpeğiyle birlikte tasvir edilen yaklaşık altı metrelik mermer Diyojen heykeli, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Bölümü öğretim görevlisi Turan Baş önderliğinde 25 kişilik ekip tarafından altı ayda hazırlanmıştır.[ http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=202883  ] Radikal, 29/10/2006 haber, 13 Mart 2012 'da erişilmiştir.<ref name="sn">[ http://www.sondakika.com/haber-diyojen-aniti-nda-bakim-calismasi-2800785/  ] haber, 15.06.2011Diyojen Anıtı13 Mart 2012 'da erişilmiştir.

 Felsefesi 
Diyojen yoksulluk içinde yaşadığı, halka açık yerlerde yatıp kalktığı ve yiyeceğini dilenerek topladığı halde, herkesin aynı şekilde yaşaması gerektiğini savunmamıştır. Kişinin en kısıtlı yaşam koşullarında bile, mutlu ve bağımsız olabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. İnsanın kendi kendine yeterli olabilmesi gerektiğini savunmuştur. Uygarlaşmanın getirdiği kurallara ve araçlara bağlı olan bir yaşamı reddetmiş, yaşamın doğal ve sade olması gerektiğine inanmıştır.Ernst Won Ater, Çevirmen   Vural Okur, İlkçağ ve Ortaçağ Felsefe Tarihi, ISBN  9789757270096, İM Yayıncılık,2002

Kendi açısından sade ve doğal, toplumsal değerler açısından ise sefil denebilecek bir yaşam sürer. Ona göre, sade bir yaşam tarzı, sadelikten başka, örgütlenmiş, dolayısıyla uzlaşımsal toplumların görenek ve yasalarını da önemsememek anlamına gelir. Diyojen, doğaya aykırı bir kurum olan ailenin yerini, kadınların ve erkeklerin tek bir eşe bağlı olmadığı, çocukların ise bütün toplumun sorumluluğunda bulunduğu doğal bir durumun alması gerektiğini savunmuştur.
İstifçilik sendromu
Zaman içerisinde Diyojen, onun yaşam biçimine benzer yaşayan insanlar için bir yakıştırma olmuştur. Bu benzetme psikiyatride de kullanılmaya başlanmış ve kendilerine bakmayan insanlar Diyojen'e benzetilerek, hastalıklarına "Diyojen sendromu" adı verilmiştir.Ngeh J K: Diogenes syndrome presenting with a  stroke in an elderly, bereaved woman. Int J Geriatr  Psychiatry 2000;15(5):468-9. Bu hastalar normalde sosyokültürel seviyesi yüksek insanlar olup, bu tip bir davranış bozukluğuna çok yavaş geçmektedirler.Reyes-Ortiz CA: Diogenes syndrome:the self-neglect  el-derly. Comp Ther 2001 -.27:117-21 İlk olarak etraflarında olup bitenlerle temaslarını kesen bu hastalar genellikle yalnız yaşarlar ya da etraflarındaki yakınlarının farkında değildirler.Sikdar S: Diogenes syndrome: a case report. Hosp  Med 1999; 60(9): 679. Anti-sosyalleşip çoğunlukla kir pas içinde, dağınık bir ortamda yaşamaya başlayarak çöp toplamaya (syllogomania) da başlayabilmektedirler.PDF  —  DİYOJEN SENDROMU, Turkish Journal of Geriatric ,2002 - 13.Mart.2012 erişim  25 Mart 2010,haber Diyojen sendromu nedir? 13 Mart 2012 'da erişilmiştir.

 Ayrıca bakınız 
 Kinizm
 Antikçağ felsefesi
 Antisthenes

 Konuyla ilgili yayınlar 
  Küçüklere Filozoflar Dizisi-Yan Marchand, Diyojen: Köpek Adam,Sistem Yayıncılık, 2012, ISBN 978-975-342-841-5
   Nejat Muallimoğlu, Düşünen İnsana Hazine, Avcıol Basım Yayın, 2002
 PDF - DİYOJEN SENDROMU, Turkish Journal of Geriatric, 2002

 Kaynakça 

Kategori:MÖ 410'larda doğanlar
Kategori:MÖ 323'te ölenler
Kategori:Sinop ili doğumlular
Kategori:MÖ 4. yüzyılda Yunanlar
Kategori:Antik Yunan filozoflar
Kategori:Sofistler
Kategori:Kinikler