Cenevre

Cenevre (Fransızca: Genève, Arpitanca: Genèva, Almanca: Genf, Romanşça: Genevra; İtalyanca: Ginevra, dil devriminde Jönev), İsviçre'de Cenevre Gölü kıyısında yer alan, İsviçre'nin Zürih şehrinden sonra en yüksek nüfuslu ikinci şehridir. Fransızca konuşulan İsviçre bölgesi olan "Suisse Romande" bölgesinin en büyük şehridir. Aynı ada sahip Cenevre kantonu'nun başkentidir. Rhône Nehri'nin Cenevre Gölü'nden çıkışında konumlanmıştır.

Belediye sınırları içinde şehir (ville de Geneve) (Mart 2013 tahmini itibarıyla) nüfusu 194,245 kişi olup Belediye'yi de içine alan Cenevre Kantonu (République et Canton de Genève) içinde nüfus 472,530 İsviçreli ikametgâhlı kişidir. 2011 yılı tahminlerine göre ise şehir merkezine <30 dakikalık yolu içine alan alanda (bir kısmı Fransa sınırları içinde) (agglomération franco-valdo-genevoise (Grand Genève) da oturan İsviçre ikametgâhlı nüfus 915,000 kişidir. Şehre çalışmaya gelenler bölgesinin İsviçre sınırları içinde kalan kısmi yani (Métropole lémanique bölgesinde ikamet eden nüfusun 1,5 milyon kişiyi aştığı tahmin edilmektedir. Bu bölge Cenevre Gölü sahillerinde doğuya doğru olan Vevey ve Montreux kentlerini ve kuzey-batıya Yverdon-les-Bains kentine doğru Vaud kantonu içinde <60 dakikalık yolculuk yapanları içine almaktadır.

Cenevre bir "küresel şehir" niteliği arz etmektedir ve İsviçre'nin en kozmopolit şehri olan Cenevre'de halkın %44.3'unu yabancılar oluşturmaktadır.Cenevre Kantonu'nun resmi sitesinde, istatistik bürosunun 2004 yılı istatistikleri. (Microsoft Excel dosyası) Şehir bir küresel finansal merkezdir. Cenevre CERN yüksek enerji fiziği laboratuvarına, Birleşmiş Milletler'in Avrupa'daki merkezine ve bu kuruluşun birçok alt kuruluşuna ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin merkezi buradadır. Cenevre dünyada bulunan diğer uluslararası kurumların epey çoğuna merkezlik yapmaktadır.François Modoux, "La Suisse engagera 300 mıllions pour rénover le Palais des Nations", Le Temps, Cuma 28 Haziran 2013, say. 9. Harp sahalarında asker olmayanlara karşı ve harp esirlerine karşı yapılacak muamele ve tutumları ele alan "Cenevre Konvansiyonları" bu şehirde imzalanmıştır.

Cenevre 2025 yılında Küresel Finans Merkezleri Endeksi tarafından dünyanın en önemli on beşinci finans merkezi olmuştur ve Avrupa'da Londra, Frankfurt ve Dublin'in ardından dördüncü sırada yer almıştır. 2024 yılında ise Cenevre, Mercer tarafından dünyanın en yaşanabilir üçüncü şehri olarak değerlendirilmiş ve dünyanın en pahalı dördüncü şehri olarak sıralanmıştır. UBS'nin 2018 küresel şehirler sıralamasında brüt kazançlar açısından birinci, yaşam maliyeti bakımından ikinci en pahalı şehir ve satın alma gücü açısından dördüncü sırada yer almıştır.

 Tarihçe 

Cenevre hakkında ilk yazılı belge bu yerleşkenin Roma İmparatorluğu tarafından sınırlarını Galler ırkından olan Helvetii kabilesine karşı korumak için sınır kalesi olarak kurulması hakkındadır. Romalılar bu yerleşkeyi MÖ 120'de ellerine geçirmişlerdi. 443'te güneye inen Germen kavimlerden olan Burgundililer bu Roma kalesini ellerine geçirdiler ve 534'te ise bu kale Franklar eline geçti. 888'de bu yerleşke yeni kurulan Burgundi Krallığı'nın bir parçası oldu. 1033'te Alman Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu tarafından fethedildi.

1154'ten itibaren Cenevre Piskoposları Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu prensi olarak bu şehri yönettiler. Sonra şehir koruyucusu olarak Cenevre Kontları ve daha sonra Savoya kontları kabul edildi. Bunlar şehrin gerçek yönetici olan Cenevre Piskoposu'nun en ufak hatası olursa şehir yönetime el koymayı huy edindiler. 1290'da Savoya Kontları şehri idare eden kilise hiyerarşisi içinde seçtikleri bir kişiye "vice dominu" adı ile yardımcı şehir yöneticilik yapma imtiyazını kazandılar. 1290'da Savoya Kontu olan Chambéry'li François de Candie kendisine ve kendini irsen takip edecekler için "Cenevre Vidamesi" unvanı aldı. Vidame'ler şehir idaresinde imtiyazlı rol oynadılar.

1387'de Cenevre Piskoposu Adhemar Fabry Cenevre şehrine yönetimde özgürlük bağışlayan bir büyük berat verdi ve bu özgür şehir beratı kendisinden sonra gelen piskoposlar tarafından da yenilenmesi beklenmekteydi. 1394'te son Cenevre Kontu direkt varis bırakmadan öldü. Bu kontluk toprakları Savoya Sülalesi eline geçti. Savoya Kontları 1416'dan sonra Savoya Dükü oldular. Cenevre şehri yönetimini ellerinden bırakmamak için çok kere ailelerinden birini Cenevre Piskoposu olarak tayin edip şehri idareye devam ettiler. Bağımsız bir şehir olmayı tercih eden Cenevre halkı 1418'da bağımsız Bern ve bağımsız Fribourg şehirleri ile birlikte bir İsviçre Federasyonu (Eidgenossenschaft) kurdular.

Protestan Reformasyon döneminde Bern şehri yeni Protestan mezhebini tercih edip bu mezhebi yaymak isteyen reformcu papazlar olan Guillaume Farel ve Antoine Froment'e şehirlerinde destek sağladılar. Cenevre'de düşünür, papaz John Calvin daha sıkı disiplinli bir Protestan mezhebi olarak Kalvinist mezhebini Cenvre'den yaymaya başladı. 1536'dan 1564'te ölmesine kadar John Calvin Cenevre şehrini çok sıkı Protestan olarak resmen idare etti. Fakat Fribourg şehri Katolik olmayı tercih etti ve 1511'de Cenevre ile olan birlik anlaşmasından ayrıldı. 

19. yüzyıl başında Napolyon harplerinden sonra barışı ortaya çıkartmak için toplanan 1814-1815 Viyana Kongresi Cenevre Kantonu'na 15 tane eskiden Savoya Kontluğuna bağlı ve 5 tane Fransa'ya bağlı olan Katolik köy/mahalle (parish) verildi. Böylece koyu Protestan olan Cenevre kantonuna 16.000 kadar Katolik katıldı. Aynı zamanda İsviçre kantonaları birleştirilip İsviçre Konfederasyonu kuruldu. İsviçre Konfederasyonu içindeki Roma Katolik mezhebi mensuplarının dini özgürlükleri korundu ve Konfederasyon'un Katoliklerin dinlerine herhangi bir değişme yapabilmesi için Roma'daki Papalık'dan izin alınması ve bu izin verilmezse değişmenin yapılmaması şartı konuldu. Sonra Papa VIII. Pius Cenevre'deki Katolik kilisesi hiyerarşisini değiştirdi. Cenevre ve Lozan İsviçre şehirleri için bir yeni piskoposluk kuruldu. Eskiden Cenevre piskoposluğuna dahil olan ama Fransa'da kalan Katolikler Annecy piskoposluğuna bağlandı.

Cenevre şehrinde Protestanlar ve eski Katolikler kiliselerini idame ettirmek için şehrin topladığı yıllık vergilerden bir kısmını sübvansiyon olarak almaktaydılar. Fakat Roma Katoliklerine kiliseleri için Cenevre şehri hiç sübvansiyon vermemekteydi. Halktan daha liberal olanlar devlet yönetimi ile din yönetiminin birbirinden ayrılmasını prensip olarak istemekteydiler. 1907'de bunlar ve bunlara katılan Cenevre şehri Katolikleri bir referandum yapılmasını ve bu referandumda çoğunluğu sağladılar. 30 Haziran 1907'den itibaren Cenevre şehrinde de kilise ve devlet işleri birbirinden ayrıldı.

 Coğrafya 
Cenevre şehri konumunun koordinatları 46°12' Kuzey, 6°09' Doğu olup şehir Cenevre Golü'nün güneybatısında Rhone Nehri'nin bu golden çıkışında konumlanmıştır. Alpler ve Jura Dağları sıradağları ile çevrilidir.

Cenevre şehrinin belediye sınırları içindeki yüzölçümü 15.86 km olup başkenti olduğu Cenevre Kantonu yüzölçümü 282 km'dir.

Cenevre şehrinin rakımı deniz yüzeyinden 373.6 m'dir. İsviçre'de rakım tespit edilirken referans noktası olarak Cenevre Golü üzerinden bulunan "Pierres du Niton" adı verilen iki büyük kayadan büyüğü kullanılmaktadır ve Cenevre'nin rakımı referans noktası olan bu kayalardan büyüğünün rakımıdır., İsviçre için rakım yüksekliği referans noktası . Erişim:01-02-2007.

Cenevre'deki ikinci önemli akarsu Cenevre şehir merkezinin hemen batısında Rhone Nehri'ne katılan Arve Nehri'dir.

Cenevre iklimi tipik kara iklimidir. Kışlar soğuk ve genellikle biraz bulutlu geçer. Kış mevsiminde ısı bazen birkaç gün 0 °C üstüne çıkmadığı ve donun devam ettiği dönemler görülebilir. Kışın birkaç gün çok şiddetli soğuk yapıp ısı derecesi -10 °C olabilmektedir. Kış aylarından, eğer antisiklon şartları istikrarla devam etmekteyse, hava birkaç gün devamlı bulutlu kalabilir. Mart ayından itibaren şiş devamlı artamaya başlar. Mayıs sonlarında işi sıcak yaz havasına dönüşür. Fakat bu dönemde yağışlarda giderek artırmaya başlar ve Mayıs ayı içinde çok kere yağmurlu fırtınalar ortaya çıkar. Bu fırtınalı yağış fazla uzun sürmez ama şiddetli fırtına birkaç dakika içinde birkaç santimetre yağış ortaya çıkartabilir. Yazlar çok kere sıcak ve nispeten nemli geçer. Fakat değişik yıllarda yaz havası değişik olabilir. Yazları sabahları güneş etrafı ısıtmadan soğuk hissedilebilir. Yaz döneminde yağışlar daha sık olurlar ama yağan yağmur nispeten çok şiddetli olur. Bu mevsimde yıldırım ve gök gürültülü yağmurlar ve hatta dolu yağışı muhtemeldir. Eylül başında hava sıcak olabilir ama hava devamlı olarak soğumaya başlamıştır. Kasım ayı gerçekten soğuk geçer. Bu aylarda geç gece ve sabah erkenden don yapmaya başlar. Sonbahara ayları şişli geçer ve Ekim ayı yılın en şişli ayıdır., Ekim sisleri çok köyü olup şehir dışında kırsal arazilerde şişli havada görüş sınırı 100 m'den aşağıda kalır.

 Demografi 
Belediye sınırları içinde Cenevre şehrinin nüfus gelişmesini gösteren grafik:

 Tarihî nüfus verileri Yıl Toplam Nüfus Almanca Konuşan Fransızca Konuşan Protestan Katolik Yahudi Hristiyan Katolik Diğer veya Din belirtilmemiş Din belirtilmemiş İsviçreli İsviçreli olmayan 1850 37,724   11,123 26,446     29,203 8,521 1870 60,004   27,092 35,064     39,012 24,507 1888 75,709 10,806 61,429 32,168 41,605 1,330 654   47,482 28,227 1900 97,359 11,703 77,611 44,958 49,875 1,918 1,055   58,376 38,983 1910 115,243 14,566 86,697 53,248 55,474 4,267 2,170   67,430 47,813 1930 124,121 18,717 93,058 49,531 66,016 4,584 2,224   92,693 31,428 1950 145,473 20,603 111,314 58,556 74,837 6,164 2,642   118,863 26,610 1970 173,618 19,657 111,553 90,555 65,393 22,591 3,128 959 6,164 115,107 58,511 1990 171,042 9,610 112,419 79,575 34,492 39,227 2,444 4,753 29,747 98,812 72,230 2000 177,964 7,050 128,622 66,491 26,020 34,972 2,601 8,698 41,289 99,935 78,029

 Ulusal öneme haiz şehir mirasları 
İsviçre otoritelerinin hazırladığı listeye göre Cenevre şehrinde 82 bina, özel olarak ulusal öneme haiz şehir mirası envanterine uygun olarak kabul edilmiştir. Cenevre eski şehrinin tümü bu listeye girmiştir.

 Dinsel Binalar  
 St. Pierre Katedrali ve Macchabés Şapeli, 
 Notre-Dame Kilisesi,
 Rus Kilisesi, 
 St-Germain Kilisesi, 
 Fusterie Tapınağı, 
 Auditoire Tapınağı

 Sivil Binalar 

 Cenevre Şehri Arşivleri ve Silah Deposu, 
 Eski Crédit Lyonnais Banka binası, 
 Eski Hôtel Buisson, 
 Eski Hôtel du Résident de France et Bibliothèque de la Soçiété de lectüre de Genève; 
 Eski Sanayi Sanatları Okulu, 
 Bâtiment des forces motrices, 
 Cenevre Kütüphanesi, 
 Cenevre «Gérard Nordmann» Yahudi Kütüphanesi, 
 Cabinet des estampes,
 Centre d'İconographie genevoise,
 Çollège Calvin, 
 Ecole Geisendorf, 
 Cenevre Üniversite Hastanesi (HUĞ), 
 Hotel de Ville Konağı ve Baudet Kulesi, 
 2 ve 4 Rue Saint-Laurent'daki "Clatre Apartmanı", 
 11-19 Rue Charles-Giron'da "House Rotonde Apartmanı", 
 2, 4, 6, 8 Rue Beauregard'da Apartmanlar, 
 10-26 Rue de la Corraterie'da Apartmanlar,
 2-6 Rue des Granges'de Apartmanlar, 
 8, Rue des Granges'de Apartman, 
 10, 12, 14 Rue des Granges Apartmanlar, 
 6, Rue des Granges 'de Apartman, 
 7 ve 9 Rue Pierre Fatio'da Apartman, 
 House de Saussüre ve 24 Rue de la Çiité, 
 House Des arts du Grütli. 16 Rue du Général-Dufour'de
 House Royale, 44-50 Quai Gustave Ador'da iki apartman, 
 Tavel House, 6 Rue du Puits-St-Pierre,
 Turrettini House, 8, 10 Rue de l'Hôtel-de-Ville, 
 Brunswick Anıtı,
 Palais de Justice, 
 Palais de l'Athénée, 
 "Palais des Nations" ve SDN ve BM kütüphane ve arşivleri, 
 "Palais Eynard" ve Cenevre Şehri Arşivleri, 
 Palais Wilson,
 Parc des Bastions avec Mür des Réformateurs, 
 Place Neuve Meydanı ve Général Dufour Anıtı, 
 Machine Köprüsü, 
 Arve Köprüsü, 
 Poste du Mont-Blanc,
 Quai du Mont-Blanc,
 Quai ve Hôtel des Bergues, 
 Quai Général Guisan ve İngiliz Bahçesi, 
 Quai Gustave-Ador ve Jet d'eau, 
 Suisse Romande TV Stüdyoları, 
 Cenevre Üniversitesi, 
 Victoria Hall

 Arkeolojik Mevkiler 

 Baur Vakfı ve Uzak-Doğu Güzel Sanatlar Müzesi, 
 Grange Parkı ve kiri ve Kütüphane (neolitik sahil yerleşkesi/Roma villası), 
 Plonjon bronz çağı sahil yerleşkesi,
 Madeleine Tapınağı arkeolojik siti, 
 Saint-Gervais Tapınağı arkeolojik alanı, 
 Keltlerin antik şehri, 
 Roma Çağı'ndan İsviçre'deki kalıntılar,
 Orta Çağ köyü

Müzeler, Tiyatrolar ve diğer kültürel binalar
 Conservatoire de musique; 6, Place Neuve, 
 Conservatoire et Jardin botaniques, 
 Fonds cantonal d'art contemporain, 
 İle Rousseau ve anıtı, 
 Voltaire Enstitüsü ve Müzesi. Kütüphane ve Arşivler, 
 Mallet House ve Uluslararası Reform Müzesi
 Ariana Müzesi, 
 Sanat Ve Tarih Müzesi,
 Museum d'art moderne et contemporain, 
 Etnografi Müzesi
 Uluslararası Kızıl Haç Müzesi
 Rath Müzesi, 
 Doğa Tarihi Müzesi, 
 Salle communale de Plainpalais. Pitoëff Tiyatrosu,
 Villa Bartholoni ve Tarih ve Bilimler Müzesi,

 Ekonomi 

Cenevre'nin ekonomisi büyük ölçüde hizmet odaklıdır ve kantonun geri kalanıyla yakından bağlantılıdır. Şehir, finans merkezlerinde dünya liderlerinden biridir. Finans sektörüne üç ana sektör hakimdir: emtia ticareti; ticaret finansmanı ve varlık yönetimi.

Dünyanın serbest ticareti yapılan petrol, şeker, tahıl ve yağlı tohumların yaklaşık üçte biri Cenevre'de alınıp satılır. Dünya pamuğunun yaklaşık %22'si Cenevre Gölü bölgesinde işlem görür. Kantonda ticareti yapılan diğer önemli emtialar arasında çelik, elektrik veya kahve vardır. Bunge Limited, Cargill, Vitol, Gunvor, BNP Paribas, Trafigura veya Mercuria Energy Group ayrıca dünyanın en büyük nakliye şirketi Mediterranean Shipping Company gibi büyük ticaret şirketlerinin bölgesel veya küresel merkezleri kantonda bulunur. Emtia ticareti Banque cantonale de Genève(BCGE), BCP, BNP Paribas, Banque cantonale vaudoise (BCV), Crédit Agricole, Credit Suisse, ING, Société Générale ve UBS, gibi tümü bu iş için bölgede merkezleri olan büyük bankalarla güçlü bir ticaret finansmanı sektörü tarafından sürdürülür.

 Bir finans merkezi olarak Cenevre 
Cenevre Şehir Cumhuriyeti, 1850'ye kadar kendi paralarını bastı. Belli bir süre, Fransa'da uzun süredir yaygın olduğu gibi, bunlar meteliğe (Sou) bölündü ve ardından frangı basıldı.

 Endüstri 
Rolex (genel merkez), Omega, Patek Philippe, Vacheron Constantin, Frédérique Constant veya Baume & Mercier gibi lüks saat üreticilerinin evi olarak Cenevre, dünyanın en önemli saatçilik şehirlerinden biridir. Cenevre damgası (Poinçon de Genève) ve Cenevre kesimleri (Côtes de Genève, Filets) gibi yerel zanaatların sunduğu kalite özellikleri iyi bilinmektedir. Ayrıca, Procter & Gamble ve Polo Ralph Lauren gibi çok sayıda çok uluslu şirketin (Avrupa) genel merkezleri Cenevre'dedir. 28.000'den fazla kişi doğrudan Cenevre merkezli 30 uluslararası kuruluş ve 172 akredite görev için çalışır; kantonun ekonomik çıktısına katkısı yüzde 9,2'dir.Markus Häfliger: Über 300 Millionen für Uno Genf. In: Neue Zürcher Zeitung. 29. Juni 2013, S. 30.

 Uluslararası Organizasyonlar 
 Uluslararası Çalışma Örgütü (BİT);,
 Uluslararası Kızılhaç Komitesi, 
 Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 
 Dünya Meteoroloji Örgütü, 
 Dünya Ticaret Örgütü, 
 Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, 
 YMCA Dünya Birliği
 Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO)
 Avrupa Yayın Birliği (EBU)

 Kardeş şehirler 




















 Resimler 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Cenevre şehrinin resmi sitesi 
 "Vikivoyage" "Geneva" maddesi  
  DMOZ Open Directory Projesi "Geneva" maddesi  


Kategori:İsviçre'deki şehirler
Kategori:MÖ 1. binyılda kurulan yerleşim birimleri
Kategori:Eski teokrasiler
Kategori:Cenevre Gölü kıyısındaki yerleşim birimleri