Meşe

küçükresim|Quercus rysophylla- Ayva Yapraklı Meşe
Meşe, Quercus cinsine bağlı anavatanı Kuzey Yarım küre olan yaygın bir türdür. Asya, Avrupa ve Kuzey Afrika'da serin ılıman bölgelerden tropikal enlemlere kadar uzanan yaprak döken ve yaprak dökmeyen türleri içerir. Kuzey Amerika, Meksika'da 109'u endemik olmak üzere yaklaşık 160 tür bulunur. Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık 90 tür ile en fazla meşe türüne sahiptir. Meşe çeşitliliğinin en büyük ikinci bölgesi ise yaklaşık 100 türle Çin'dir. Anadolu'da; Tüylü Meşe, Saplı Meşe, Sapsız Meşe, Saçlı Meşe, Macar Meşesi, Istranca meşesi, Anadolu Palamut Meşesi gibi türler yetişir.

Özellikler
Meşe ağaçları, yaprak döken veya her dem yeşil, spiral şeklinde dizilmiş, genellikle loblu kenarlı yaprakları olan sert ağaç (çift çenekli) ağaçlardır; bazılarının tırtıklı yaprakları veya düz kenarlı bütün yaprakları vardır. Birçok yaprak döken tür, ilkbahara kadar ölü yapraklarını dökmez. 

İlkbaharda, meşe ağacı hem erkek hem de dişi çiçekler üretir. Erkek çiçekler kedicik şeklinde dizilirken, küçük dişi çiçekler bir kadeh içinde bulunan meşe palamudu (bir çeşit fındık) üretir. Her meşe palamudunda genellikle bir tohumu olur ve türe bağlı olarak olgunlaşması 6-18 ay sürer. 

Meşe palamudu ve yapraklar, mantarlara ve böceklere karşı korumaya yardımcı olan tanen asidi içerir. Günümüzde yaklaşık 500 meşe türü vardır.

Bu cinse ait ağaçlar genellikle büyük ve yavaş büyüyen ağaçlardır; Ak meşe 600 yıla kadar yaşayabilir, 4 metre çapa ve 44 metre yüksekliğe kadar ulaşabilir. Bulgaristan'daki Granit meşesi (Saplı meşe türü), tahmini 1.637 yaşında olup Avrupa'nın en yaşlı meşesidir. 

Kaliforniya'daki Pechanga Kızılderili Kabilesi doğal koruma alanındaki Wi'aaSal ağacı, en az 1.000 yaşında ve muhtemelen 2.000 yaşında olup, ABD'deki en yaşlı meşe ağacıdır. 

En küçük meşe türlerinden biri de Japon her dem yeşil meşesidir (Q. acuta). Bu tür, yaklaşık 9,1 metre yüksekliğe ulaşan küçük bir ağaç oluşturur.

Palamutların 18 ayda olgunlaşması ve dikensi (kılçıksı) uçlu yaprak lopları gibi karakterleri genel özelliklerini yansıtır. 

Meşe 20–30 m veya daha yükseklikte, gövdesi 2 m çapında, tacı gençlikte konik yaşlandıkça genişleyen bir orman ağacıdır.

Yaprak : 6-12 x 3–5 cm boyutundaki 5-9 çiftli loplu yaprakların sinüsleri (boşluk) orta damara kadar uzanır veya ona yakın bir yerde sonlanır. Koyu yeşil yaprakların üzeri pürüzlü ve yıldız tüylüdür. Alt yüzeyi soluk renkli olan yapraklar sık tüylüdür. Küt uçlu yaprakların tabanı kesiklidir. 8-14 yanal damarlı yaprakların tüylü sapı 0.5–2 cm uzunluğunda olukludur.

Çiçek : Haziran ayında görülen sürgün tabanından çıkan kedicik tipi erkek çiçeklerin rengi sarımsı kahverenginden kırmızıya döner. 1-5'i bir arada bulunan kısa boylu dişi çiçeklerin sapı tüylüdür. 4 boyuncuğu bulunur.

Meyve : 3 cm uzunluğundaki palamut silindirik, sivri uçlu ve sapsızdır. Kadeh palamudun 2/3'nü içine alır. Saçlı uzun kadeh 1 cm yükseklik ile 1.8 çapında, ince yapılı olup pullar geriye doğru eğilmiştir. Meyve 2 yılda olgunlaşır.

Kabuk, dal ve tomurcuk : Kabuğu kalın soluk gri renkli ve çatlaklıdır. Hafif tüylü boğumlu dallar sonradan grimsi-kahverengiye döner. Yumurta biçimindeki tomurcukların kulakçıkları uzun saçlı ve kalıcıdır. Pullar kıvrımlıdır.

Yaklaşık 120.000 yıl önceki buzul çağından evvel Kuzey Avrupa'da yaygındı. 18. yüzyıldan itibaren Birleşik Krallık ve İrlanda'ya yeniden getirildi. Bugün ise meşe üzerinde ağaç urları oluşturan kuşlara besin sağlar. 

 Kullanım Alanları 
Süs ağacı ve kıyılarda rüzgâr siperi olarak kullanılır. 

 Kereste 
küçükresim|upright|Fransa'nın Monein kentindeki Église Saint-Girons kilisesinin iskeletinin meşe ağacından yapılmış kirişleri.

Meşe kerestesi, mobilya, döşeme, bina iskeleti ve kaplama gibi birçok kullanım alanına sahip, güçlü ve sert bir ağaç türüdür. 

Saçlı meşe (Quercus cerris) (Türkiye meşesi) ağacının odununun, beyaz meşe türleri olan Sapsız meşe (Q. petraea) ve Saplı meşe 'ye (Q. robur) göre daha iyi mekanik özellikleri vardır; öz odun ve diri odun benzer mekanik özelliklere sahiptir.Merela, Maks, and Katarina Čufar. "Density and mechanical properties of oak sapwood versus heartwood in three different oak species". Drvna industrija 64.4 (2013): 323–334. 

Kuzey Amerika'da yetişen kızıl meşe türleri arasında, Quercus rubra denen kuzey kırmızı meşesinin kerestesi oldukça değerlidir.Aldrich, Preston R., et al. "Whole-tree silvic identifications and the microsatellite genetic structure of a red oak species complex in an Indiana old-growth forest." Canadian Journal of Forest Research 33.11 (2003): 2228–2237. Bu kereste, böcek ve mantar saldırılarına karşı dayanıklıdır.Thaler, Nejc; Humar, Miha. "Performance of oak, beech and spruce beams after more than 100 years in service". International Biodeterioration & Biodegradation 85 (2013): 305–310.

Q. robur ve Q. petraea ağaçlarının kerestesi, 19. yüzyıla kadar Avrupa'da özellikle savaş gemileri olmak üzere gemi yapımında kullanılmıştır. 

Hindistan'ın Uttarakhand gibi dağlık bölgelerinde meşe ağacı, yakacak ve kereste olarak kullanılmasının yanı sıra tarım aletleri yapımında da, yapraklarıysa kıtlık dönemlerinde hayvanlar için yem olarak kullanılır.Chandra Prakash Kala (2004). Studies on the indigenous knowledge, practices, and traditional uses of forest products by human societies in Uttarakhand state of India. GBPIHED, Almora, IndiaKala, C.P. (2010). Medicinal Plants of Uttarakhand: Diversity Livelihood and Conservation. BioTech Books, Delhi, .

Meşenin odunu diğer meşelerle aynı özelliklere sahip olmasına karşın çok çatlaklı ve kolay yarılır bundan dolayı çit yapımı için de uygundur. 

 Diğer geleneksel ürünler 
Yüksek tanen içerikli meşe kabuğu, eski dünyada geleneksel olarak deri tabaklamada kullanılıyordu.Clarkson, L. A. "The English bark trade, 1660–1830" The Agricultural History Review 22.2 (1974): 136–152.  

Meşe mazısı, yüzyıllar boyunca el yazmaları için kullanılan demir mazısı mürekkebinin ana bileşenlerinden biri olarak kullanılmış ve yılın belirli bir zamanında hasat edilmiştir. 

Kore'de, Japon kestane meşesinin kabuğu, geleneksel çatı yapımında kullanılan kiremitlerin yapımında kullanılır. 

Beyaz meşe ağacının kurutulmuş kabuğu geleneksel tıbbi preparatlarda kullanılıyordu; içeriğindeki tanen asidi sayesinde büzücü ve antiseptik özelliklere sahipti.Henkel, Alice. American medicinal barks . No. 139. US Government Printing Office, 1909. 

Meşe palamutları öğütülerek un yapıldı,Szabłowska, Emilia; Tańska, Małgorzata. "Acorn flour properties depending on the production method and laboratory baking test results: A review." Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety 20.1 (2021): 980-1008. ve meşe palamudu kahvesi için kavruldu.

 Mutfak Sanatları 
Şarap, şeri ve brendi ile İskoç viskisi gibi içkilerin yıllandırılmasında kullanılan fıçılar meşe ağacından yapılır ve tek fıçıda olgunlaştırılan malt viskiler yüksek fiyatlara alıcı bulur.Piggott, John R.; Conner, John M. "Whiskies." Fermented beverage production. Boston, Massachusetts: Springer, 2003. 239–262. Şarap yapımında meşe kullanımı çeşitli tatlar katar. Kullanımdan önce yakılabilen meşe fıçılar, içeriklerinin rengine, tadına ve aromasına katkıda bulunarak arzu edilen meşe ve vanilya aromasını verir. Şarap üreticileri için ikilem, Fransız ve Amerikan meşe ağaçları arasında seçim yapmaktır. Fransız meşeleri (Quercus robur, Q. petraea) daha fazla incelik sağlar ve en iyi, en pahalı şaraplar için tercih edilir. Amerikan meşesi ise daha fazla doku ve yaşlanmaya karşı direnç sağlar, ancak daha güçlü bir buket verir.Pérez-Prieto, Luis J., et al. "Extraction and formation dynamic of oak-related volatile compounds from different volume barrels to wine and their behavior during bottle storage." Journal of Agricultural and Food Chemistry 51.18 (2003): 5444–5449.Perez‐Prieto, Luis Javier, et al. "Oak‐matured wines: influence of the characteristics of the barrel on wine colour and sensory characteristics." Journal of the Science of Food and Agriculture 83.14 (2003): 1445–1450.

Meşe ağacı yongaları, balık, et ve peynir gibi yiyeceklerin tütsülenmesinde kullanılır. 

Japonya'da Dünya Çocuk Günü, tatlı kırmızı fasulye ezmesiyle doldurulmuş ve Kashiwa meşe yaprağına sarılmış Kashiwa-mochi pirinç kekleriyle kutlanır.

Mantar meşesinin kabuğu, şarap şişeleri için mantar tıpa yapımında kullanılır. Bu tür Akdeniz çevresinde yetişir; Portekiz, İspanya, Cezayir ve Fas, dünyanın bu türe olan talebinin büyük kısmını karşılar.

Birkaç kültivarı seçilmiştir. Bunlardan alaca yapraklı 'Variegata' ile büyük derin loplu yaprakları olan kültivar 'Woden' sayılabilir.

Bütün toprak tiplerinde hatta alkalli ve besince yoksun sahalarda da yetişir.

Taksonomi
Quercus cinsine bağlı türler (2022):

 Quercus acerifolia - (E.J. Palmer) Stoynoff & W.J. Hess
 Quercus acutissima - Carruth.
 Quercus agrifolia - Née
 Quercus ajoensis - C.H. Mull.
 Quercus alba - L. 
 Quercus arizonica - Sarg.
 Quercus arkansana - Sarg.
 Quercus austrina - Small
 Quercus berberidifolia - Liebm.
 Quercus bicolor - Willd.
 Quercus boyntonii - Beadle
 Quercus brantii - Lindl.
 Quercus buckleyi - Nixon & Dorr
 Quercus carmenensis - C.H. Mull.
 Quercus cedrosensis - C.H. Mull.
 Quercus cerris - L. 
 Quercus chapmanii - Sarg.
 Quercus chenii - Nakai – xiao ye li	 
 Quercus chihuahuensis - Trel.
 Quercus chrysolepis - Liebm.
 Quercus coccinea - Münchh.
 Quercus copeyensis - C.H. Mull. 	 
 Quercus cornelius-mulleri Nixon & K.P. Steele
 Quercus dentata - Thunb.
 Quercus depressipes - Trel.
 Quercus douglasii - Hook. & Arn.
 Quercus dumosa - Nutt.
 Quercus durandii - Buckley 	 
 Quercus durata - Jeps.
 Quercus ellipsoidalis - E.J. Hill
 Quercus emoryi - Torr.
 Quercus engelmannii - Greene
 Quercus falcata - Michx.
 Quercus frainetto - Ten.
 Quercus fusiformis - Small
 Quercus gambelii - Nutt.
 Quercus garryana - Douglas ex Hook.
 Quercus geminata - Small
 Quercus georgiana - M.A. Curtis
 Quercus glauca - Thunb.
 Quercus graciliformis - C.H. Mull.
 Quercus gravesii - Sudw.
 Quercus grisea - Liebm.
 Quercus havardii - Rydb.
 Quercus hemisphaerica - Bartram ex Willd.
 Quercus hinckleyi - C.H. Mull.
 Quercus hypoleucoides - A. Camus
 Quercus ilex - L.
 Quercus ilicifolia - Wangenh.
 Quercus imbricaria - Michx.
 Quercus incana - W. Bartram
 Quercus infectoria - Olivier
 Quercus inopina - Ashe
 Quercus intricata - Trel.
 Quercus ithaburensis - Decne. 	 
 Quercus john-tuckeri - Nixon & C.H. Mull.
 Quercus kelloggii - Newberry
 Quercus laceyi - Small
 Quercus laevis - Walter
 Quercus laurifolia - Michx.
 Quercus lobata - Née
 Quercus lyrata - Walter
 Quercus macrocarpa - Michx.
 Quercus margarettae - (Ashe) Small
 Quercus marilandica - Münchh.
 Quercus michauxii - Nutt.
 Quercus minima - (Sarg.) Small
 Quercus mohriana - Buckley ex Rydb.
 Quercus mongolica - Fisch. ex Ledeb.
 Quercus montana - Willd.
 Quercus muehlenbergii - Engelm.
 Quercus myrtifolia - Willd.
 Quercus nigra - L.
 Quercus oblongifolia - Torr.
 Quercus oglethorpensis - W.H. Duncan
 Quercus pacifica - Nixon & C.H. Mull.
 Quercus pagoda - Raf.
 Quercus palmeri - Engelm.
 Quercus palustris - Münchh.
 Quercus petraea - (Matt.) Liebl.
 Quercus phellos - L.
 Quercus polymorpha - Schltdl. & Cham.
 Quercus prinoides - Willd.
 Quercus pumila - Walter
 Quercus pungens - Liebm.
 Quercus robur - L.
 Quercus robusta - C.H. Mull.
 Quercus rubra - L.
 Quercus rugosa - Née
 Quercus rysophylla - Weath.
 Quercus sadleriana - R. Br. ter
 Quercus serrata - Murray
 Quercus shumardii - Buckley
 Quercus similis - Ashe
 Quercus stellata - Wangenh.
 Quercus suber - L.
 Quercus tardifolia - C.H. Mull.
 Quercus texana - Buckley
 Quercus tomentella - Engelm.
 Quercus toumeyi - Sarg.
 Quercus turbinella - Greene
 Quercus vacciniifolia - Kellogg
 Quercus variabilis - Blume
 Quercus vaseyana - Buckley
 Quercus velutina - Lam.
 Quercus viminea - Trel.
 Quercus virginiana - Mill.
 Quercus wislizeni - A. DC.

Melezler:
 Quercus × acutidens - Torr. 	 
 Quercus × alvordiana - Eastw.
 Quercus × anceps - E.J. Palmer 
 Quercus × asheana - Little 	 
 Quercus × atlantica - Ashe
 Quercus × beadlei - Trel.
 Quercus × beaumontiana - Sarg.
 Quercus × bebbiana - C.K. Schneid.
 Quercus × beckyae - Gaynor
 Quercus × benderi - Baen.
 Quercus × bernardiensis - W. Wolf
 Quercus × bimundorum - E.J. Palmer
 Quercus × blufftonensis - Trel.
 Quercus × brittonii - W.T. Davis
 Quercus × burnetensis - Little
 Quercus × bushii - Sarg.
 Quercus × byarsii - Sudw. ex Trel.
 Quercus × caduca - Trel.
 Quercus × caesariensis - Moldenke
 Quercus × capesii - W. Wolf
 Quercus × cocksii - Sarg.
 Quercus × columnaris - Laughlin
 Quercus × comptoniae - Sarg.
 Quercus × cravenensis - Little
 Quercus × deamii - Trel.
 Quercus × demareei - Ashe
 Quercus × discreta - Laughlin
 Quercus × diversiloba - Tharp ex A. Camus
 Quercus × egglestonii - Trel.
 Quercus × eplingii - C.H. Mull.
 Quercus × exacta - Trel.
 Quercus × faxonii - Trel.
 Quercus × fernaldii - Trel.
 Quercus × fernowii - Trel.
 Quercus × filialis - Little
 Quercus × fontana - Laughlin
 Quercus × ganderi - C.B. Wolf
 Quercus × garlandensis - E.J. Palmer
 Quercus × giffordii - Trel.
 Quercus × grandidentata - Ewan
 Quercus × guadalupensis - Sarg.
 Quercus × harbisonii - Sarg.
 Quercus × hastingsii - Sarg.
 Quercus × hawkinsiae - Sudw.
 Quercus × heterophylla - F. Michx.
 Quercus × howellii - Tucker
 Quercus × humidicola - E.J. Palmer
 Quercus × incomita - E.J. Palmer
 Quercus × inconstans - E.J. Palmer
 Quercus × introgressa - P.M. Thomson
 Quercus × jackiana - C.K. Schneid.
 Quercus × jolonensis - Sarg.
 Quercus × joorii - Trel.
 Quercus × leana - Nutt.
 Quercus × ludoviciana - Sarg.
 Quercus × macdonaldii - Greene & Kellogg
 Quercus × macnabiana - Sudw.
 Quercus × megaleia - Laughlin
 Quercus × mellichampii - Trel. ex Sarg.
 Quercus × moreha - Kellogg
 Quercus × moultonensis - Ashe
 Quercus × munzii - J.M. Tucker
 Quercus × mutabilis - E.J. Palmer & Steyerm.
 Quercus × neopalmeri - Sudw.
 Quercus × neotharpii - A. Camus
 Quercus × nessiana - E.J. Palmer
 Quercus × organensis - Trel.
 Quercus × oviedoensis - Sarg.
 Quercus × palaeolithicola - Trel.
 Quercus × podophylla - Trel.
 Quercus × pseudomargaretta - Trel.
 Quercus × rehderi - Trel.
 Quercus × riparia - Laughlin
 Quercus × robbinsii - Trel.
 Quercus × rolfsii - Small
 Quercus × rudkinii - Britton
 Quercus × runcinata - (A. DC.) Engelm.
 Quercus × sargentii - Rehder
 Quercus × saulii - C.K. Schneid.
 Quercus × schochiana - Dieck ex Palmer
 Quercus × schuettei - Trel.
 Quercus × smallii - Trel.
 Quercus × stelloides - E.J. Palmer
 Quercus × sterilis - Trel.
 Quercus × sterrettii - Trel. 	 
 Quercus × subconvexa - Tucker
 Quercus × subfalcata - Trel.
 Quercus × subintegra - (Engelm.) Trel.
 Quercus × sublaurifolia - Trel. 	 
 Quercus × substellata - Trel.
 Quercus × tharpii - C.H. Mull.
 Quercus × tottenii - Melvin
 Quercus × townei - E.J. Palmer
 Quercus × tridentata - (Engelm. ex A. DC.) Trel.
 Quercus × undulata - Torr. 	 
 Quercus × vaga - E.J. Palmer & Steyerm.
 Quercus × venulosa - Ashe
 Quercus × wagneri - Gaynor
 Quercus × walteriana - Ashe
 Quercus × willdenowiana - (Dippel) Beissner, Schelle & Zabel

Galeri

 Dış bağlantılar 
 Oaks of the world 
 Quercus cerris  - Bilgi, genetik koruma birimleri ve ilgili kaynaklar. Avrupa Orman Genetik Kaynakları Programı(EUFORGEN) 



 Kaynakça 

Kategori:Quercus
Kategori:Carl Linnaeus tarafından adlandırılmış taksonlar
Kategori:1753'te tanımlanan taksonlar
Kategori:Orman Ağaçları