Osmanlı alfabesi

Osmanlı alfabesi (Osmanlı Türkçesi: الفبا elifbâ), 1928'de Latin tabanlı Türk alfabesi kabul edilinceye dek Osmanlı Türkçesini yazmak için kullanılmış bir Fars-Arap alfabesi uyarlamasıdır.

Batı Türkçesi adını verilen Oğuzca; Osmanlı Türkçesi-Azerbaycan Türkçesi ile birlikte olan müşterek devresini, hemen hemen 15. yüzyılın ortalarına kadar sürdürür. Ancak bu zamandan sonradır ki, Selçuklular devrinin sonunda yer alan ve Eski Anadolu Türkçesi adı ile anılan her iki ağzın müşterek oldukları zaman görülen bazı ayrılıkların bir kısmı Osmanlı, bir kısmı da Azericede umumîleşerek 16. yüzyıldan başlamak üzere iki ağzın kesin çizgilerle ayrılmasına sebep olur. Bunun yanında her iki şivenin komşularından alınan sözcükleri, Arapça ve Farsça olanlar hariç, Azerbaycan ve Osmanlı Türkçelerinde anlaşmadan çıkacak, ikinci bir ayrılığı ortaya çıkarır.

 Harfler 
Elif ortada ve sonda A olarak okunur. başta A veya E olarak okunur. Vav harfi ortada ve sonda o, u, ü, ö sesleri vermek için kullanılır. Bazen de V olarak kullanıldığı olur. Güzel he sözcük içinde E harfi vermek için ve de he sesi almak için kullanılır. Sözcüğe ı, i ile başlanacaksa,
elif ve Ye harfini yan yana getirilerek ı, i sesi alınır.
 Tek başına Sözcük sonunda Sözcük ortasında Sözcük başında Adı Günümüz Türkçesiyleﺍﺎﺎﺍ elifa, e, âﺀﺀﺀﺀhemze', a, e, i, u, üﺏﺐﺒﺑbebﭖﭗﭙﭘpepﺕﺖﺘﺗtetﺙﺚﺜﺛsesﺝﺞﺠﺟcimcﭺﭻﭽﭼçimçﺡﺢﺤﺣhahﺥﺦﺨﺧhıhﺩﺪﺪﺪdaldﺫﺬﺬﺬzelzﺭﺮﺮﺮrerﺯﺰﺰﺰzezﮊﮋﮋﮋjejﺱﺲﺴﺳsinsﺵﺶﺸﺷşınşﺹﺺﺼﺻsat, sadsﺽﺾﻀﺿdat, dadd, zﻁﻂﻄﻃtıtﻅﻆﻈﻇzızﻉﻊﻌﻋayın'a, hﻍﻎﻐﻏgayıng, ğﻑﻒﻔﻓfefﻕﻖﻘﻗkafkﻙﻚﻜﻛkefk, g, ğ, n, yﮒﮓﮕﮔgefGef harfinin diyakritik işareti çoğu zaman yazılmaz. Osmanlı Türkçesindeki "gef" harfinin tek başına veya sözcük sonundaki yazılışı aslında kef harfi ile neredeyse aynıdırı. Sadece üstten bir çizgi eklenir. Ancak mevcut kodlamalarda bu öngörülmemiş.g, ğﯓﯔﯖﯕnef, sağır kef, nazal neNef harfinin diyakritik işareti çoğu zaman yazılmaz.nﻝﻞﻠﻟlamlﻡﻢﻤﻣmimmﻥﻦﻨﻧnunnﻭﻮﻭﻭvavv, o, ö, u, ü, ûﻩﻪﻬﻫheh, e, aﻻﻼﻼﻻlamelifLamelif de bazen bir harf yerine koyulur ancak, harf değildir. Lam ve elif harflerinin yan yana yazılmış şeklidir.laﻯﻰﻴﻳyey, ı, i, î

Latinizasyon (romanizasyon)

Latinizasyon genel olarak Latin alfabesi dışındaki ses sistemlerinin Latin Alfabesine çevrilmesini ifade eder.

 Osmanlıca Latinizasyon                                                                                                                                       

Başka bir versiyon ise şu şekildedir:
 Osmanlıca Latinizasyon                                                                                                                                      

 Sayılar 
sağ|küçükresim|Eski Osmanlı hakimiyetindeki Ortadoğu ülkelerinde Arap geleneğine dayalı telefon tuşları
 Sayılar                                           

 Yazı biçimleri 
El yazması eserleri el yazısıyla çoğaltan kimselere müstensih, bir hattat öğretmenin, aynısını yazmaları için öğrencilerine verdiği yazı örneği'ne de meşk denilir. Arap alfabesinden geliştirilen, Osmanlı Türkçesinde kullanılan yazı biçemleri:
 Dîvânî 

Dîvânî, sülüs ve tâlik (ta'lik) yazı şekillerini içerir. 16. yüzyılda farklı büyüklükte celî dîvânî adında idari işlerde ve Osmanlı İmparatorluğunda resmi yazışmalarda kullanılmıştır. 18. yüzyılda basitleştirilmiş ve (kırması dîvânî ) geliştirilmiş ve Osmanlı Saltanatının sonuna dek saray'da kullanılmıştır. Bir bakıma tevkiResmî belgelerde kullanılan bir yazı türüne verilen ad. TDK BSTS / Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü 1974 e, bir bakıma ta'like benzeyen son derece hareketli, karmaşık, özel bir yazı türü. (Fatih döneminde belirmiş, Yavuz döneminde gelişmiştir. Yalnız buyrultularda kullanılır.)TDK BSTS / Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü 1974

Dîvânî el yazısı kendi altında ikiye ayrılır:

 celî dîvânî
 rik'a dîvânî
küçükresim|orta|upright=1.82|Mehmed İzzet Efendi'nin celî dîvânî el yazması

 Muhakkak 

küçükresim|upright=0.27|sağ|muhakkak yazım  
(Arapça: محقق) Arap alfabesinde geliştirilen, sülüs yazının yatkın ve yatay bölümleri daha uzun olan türüne verilen ad.TDK BSTS / Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü 1974 Önceleri sadece çok az levhalarda ve bazı besmelelerde ve Muhammed bin Abdullah isminin yazımında kullanılmış, fakat 16. yüzyıldan sonra pek az kullanılmıştır.

 Nesih 

küçükresim|upright=0.27|sağ|nesih yazım
Arap alfabesinde geliştirilen, özellikle Osmanlılar tarafından yazmalarda kullanılan, yumuşak, köşeleri yuvarlaklaşmış, işlek bir yazı türü.TDK BSTS / Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü 1974 dür. (Arapça: نسخ, nasakha, naskh) de denilen yazı şekli 1928 yılına kadar daha çok Kur'an ve ilmî eserlerin çoğaltılmasında kullanılmıştır.

 Rik'a 

(Arapça: الرقعة) Arap alfabesinde geliştirilen, Nesih'in dendansız, yuvarlak ve kıvrak bir türüne verilen isimTDK BSTS / Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü  1974 olup, Osmanlı İmparatorluğunda kullanılan günlük basit el yazısı biçimidir. Onaylar genellikle rika ile yazılmıştır.
küçükresim|orta|upright=1.82|rik'a yazım

 Tevki 

(Arapça: توقِ) Arap alfabesinde geliştirilen, sülüs yazının daha değişik ve ufaltılmış bir yazı biçimidir. Resmî belgelerde kullanılmıştır. Kelime anlamı "1. Padişah buyruklarına çekilen tuğra.
2. Bu tuğrayı taşıyan buyruk" şeklindedir.Büyük Türkçe Sözlük "Tevki"  Türk Dil Kurumu

 Ta'lik 

Arap alfabesinde geliştirilen, sülüsün sağdan sola doğru yatık olarak yazılan yazı türlerinden biridir. Tüm harfleri yuvarlağımsı olan bu yazı biçimi, İran'da geliştirilmiş, bir santim veya daha fazla genişlikte kalemle yazılmış olanına da celi ta'lik adı verilir.

Kaynakça
 Klaus Kreiser, Christoph Neumann Kleine Geschichte der Türkei, 2009, S. 21).
 Edith G. Ambros/P. A. Andrews/Çiğdem Balim/L. Bazin/J. Cler/Peter B. Golden/Altan Gökalp/Barbara Flemming/G. Hazai/A. T. Karamustafa/Sigrid Kleinmichel/P. Zieme/Erik Jan Zürcher, Artikel Turks, in: Encyclopaedia of Islam, Brill, digitale Edition, Abschnitt II.i Languages – Introduction.
 Margarete I. Ersen-Rasch Türkische Grammatik: für Anfänger und Fortgeschrittene, S.1 Online
 Celia Kerslake Ottoman Turkish in Lars Johanson,Éva Csató The Turkic languages, S. 180
 Korkut Buğday Osmanisch, S. xvii.
 Celia Kerslake Ottoman Turkish in Lars Johanson,Éva Csató The Turkic languages, S. 179
 Celia Kerslake Ottoman Turkish in Lars Johanson,Éva Csató The Turkic languages, S. 180
 Simon Ager, Turkish Alphabet, Omniglot
 Pedersen, Thomas Таблица разных систем транслитерации османского алфавит (Ottoman Turkish) (англ.) (PDF). Transliteration of Non-Roman Scripts (4 October 2002). Архивировано из первоисточника 19 апреля 2012.
Pihan, A. P. Notice sur les divers genres d'écriture ancienne et moderne des Arabes, des Persans et des Turcs. - Paris, 1856

 Dipnotlar 

 Ayrıca bakınız 
 Arapçanın romanizasyonu

 Dış bağlantılar 
 Türk Lehçeleri Sanal Klavyesi (Osmanlıca transkripsiyon işaretlerini kapsamaktadır)

Kategori:Alfabeler
Kategori:Arap alfabesinden türeyen alfabeler
Harf
Kategori:Türk alfabesi