Richter ölçeği

Richter ölçeği ya da yerel magnitüd ölçeği, sismolojide kullanılan, dünya genelinde meydana gelen depremlerin aletsel büyüklüklerini ve sarsıntı oranını (magnitüd, İngilizce: magnitude) belirleyen ve sınıflara ayıran uluslararası ölçüm birimidir. Günümüzde, özellikle büyük ölçekli depremlerde, moment magnitüd ölçeği, Richter'in (Rihter) yerini almıştır.

 Tarihçe 
küçükresim|sağ|upright=0.45| 1970'lerde Charles Francis Richter 
Bu ölçek, 1935 senesinde Charles Francis Richter ve Beno Gutenberg tarafından Kaliforniya Teknik Enstitüsünde (California Institute of Technology) tasarlanıp ilk olarak ML-ölçeği (yerel magnitüd İngilizce: Magnitude Local) olarak isimlendirilmiştir.

Amerikan Sismoloji Derneği Bülteninde (Bulletin of the Seismological Society of America) "Bir aletsel deprem büyüklük ve sarsıntı oranı ölçeği" isimli (An instrumental Earthquake Magnitude Scale) bilimsel yayında, Charles Francis Richter'in ilk defa K. Wadati'nin 1931'de yayımladığı, "bir aletsel deprem ölçeği" fikrini Kaliforniya'da meydana gelen depremlerde uyguladığı belirtilmiştir.

 Açıklaması 
Deprem büyüklük ölçeği teorik olarak yukarıya doğru sınırsız olsa da, bilim insanlarına göre, bir jeolojik levhanın jeolojik enerji potansiyelinin 9,5 büyüklüğünü geçemeyeceği düşünülür. Açıklama olarak şu nokta öne sürülür: Her jeolojik levhada, zaman geçtikçe farklı derecelerde ve zamanlarda tektonik hareket ile jeolojik enerji potansiyeli artmaktadır. Bu artış, levhalar rahat ve serbest şekilde hareket edemediklerinden, itici, çekici vb. kuvvetlerin levhalarda jeolojik enerji olarak saklanmasından, bir başka deyişle, potansiyel enerji birikmesinden doğar. Deprem, jeolojik potansiyel enerjinin levhalarda daha fazla saklanamaması sonucu oluşur; böylece, levhanın en zayıf noktasından ani hareketle jeolojik enerji potansiyeli doğal yoldan azalır. Buna göre, dünyadaki mevcut jeolojik levhaların hiçbiri 9,5 üzeri büyüklükte deprem oluşturacak jeolojik enerji potansiyeline sahip değildir.

Richter ve Mercalli Deprem Büyüklük/Şiddet ÖlçeğiRichter'e göre büyüklükMercalli'ye göre şiddetHissetme ve EtkilerEnerjiOluşma sıklığıTon TNT güç eşitliğiJoule enerji eşitliği0 ile 1,9I Sadece özel sismik aletler sayesinde ölçülür.0,001–0,7(4..4000)106günde yaklaşık 8.000 kez2 ile 2,9II Hareket etmeyen insanlar tarafından hissedilebilir.
 Serbest asılı lamba vb. cisimler hafif sallanabilir.1–22(4..90)109günde yaklaşık 1.000 kez3 ile 3,9III Az sayıda insan tarafından hissedilebilir.
 Hafif sarsıntılar bir pencere önünden geçen bir kamyonu andırır.
 Yan yana duran cam bardaklar hafif titreyebilir.30–700(0,1..3)1012yılda 49.000 kez4 ile 4,9IV ile V Çoğu sayıda insan hisseder.
 Serbest asılı lamba vb. cisimler görülecek şekilde sallanmaya başlar.
 Bardak, tabak vb. takırdamaya başlar.
 Park vaziyetinde arabalar hafif sallanır.
 Çok hafif zararlar meydana gelebilir.(1–22)103(ufak çaplı Atom bombası)(4..90)1012yılda 6.200 kez5 ile 5,9VI Korku ve paniğe neden olabilir.
 Birçok insan aniden ev ve kapalı mekânları terk eder.
 Kötü inşa edilmiş binalarda büyük hasarlar meydana gelebilir.
 Duvarlarda çatlamalar olabilir.
 Yaralanmalar meydana gelebilir(30–700)103 (orta çaplı Atom bombası)(0,1..3)1015yılda 800 kez6 ile 6,9VII ile IX Korku ve paniğe neden olma olasılığı vardır.
 Hareket vaziyetindeki araba içinde hissedilebilir.
 160 km içindeki binalarda hasarlar oluşturabilir ve çökmeler meydana gelebilir.
 Yaralanmalar ve ölümler olabilir.
 Sahil bölgelerinde tsunami olabilir.(1–22)106 (büyük çaplı Atom bombası)(4..90)1015yılda 120 kez7 ile 7,9X ile XI Korku ve paniğe neden olma olasılığı yüksektir.
 Daha geniş alanlarda ağır tahribata neden olur.
 Binalarda hafif, orta, ağır derecelerde hasar oluşma ihtimali yüksektir, çökmeler meydana gelebilir.
 Toprakta yarıklar oluşur.
 Ölümler ve yaralanmalar olur.
 Sahil bölgelerinde büyük tahribat gücü taşıyan tsunami olabilir.(30–700)106 (Gök taşı 100–200 m)(0,1..3)1018yılda 18 kez8 ile 8,9XII Yüzlerce kilometrelik alanda büyük tahribata yol açar.
 Binalarda ağır hasara ve çökmelere yol açma ihtimali oldukça yüksektir.
 Büyük sayılarda yaralanmalar ve ölümler meydana gelebilir.
 Geniş sahil bölgelerinde 40 metreye yaklaşan tsunami olasılığı vardır.(1–22)109 (Gök taşı 250–700 m)(4..90)1018yılda 1 kez9,0 ve üstü- Binlerce kilometrelik alanda yıkıcıdır.
 Tektonik levhalarda kaymalar, kırılmalar meydana gelir.
 Sahil şeritleri deniz seviyesi altına batabilir veya çıkabilir.
 Çok büyük sayılarda yaralanmalar ve ölümler meydana gelebilir.--20 yılda 1

 Depremin enerji potansiyelinin hesaplanması 
Enerji ve magnitüd arasındaki logaritmik bağlantı, aşağıdaki formül gereğince tahminen elde edilebilir:

M = magnitüd ve W = eşdeğer TNT ton bazında enerji

 Richter ölçeği ile ölçülen en büyük depremlerden bazıları 
 1960 Şili depreminin büyüklüğü ilk dönemde sadece 8,6 ML daha sonra ise (US Geological Surveys dahil) çeşitli araştırmalar sonucu 9,5 Mw olarak tespit edilmiştir.
 27 Mart 1964 Prince William Sound, Alaska depremi 9,2 ML büyüklüğündedir.
 24 Aralık 2004 Sumatra depreminin büyüklüğü 9,5 ML büyüklüğündedir.
 11 Mart 2011 Japonya depremi 9,0 ML büyüklüğündedir.

 Ayrıca bakınız 
 Moment magnitüd ölçeği

 Kaynakça 

Kategori:Deprem ölçekleri
Kategori:Jeofizik
Kategori:Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri icatları
Kategori:Alman icatları
Kategori:1935'te bilim
Kategori:1935 tanıtımları