Reşadiye

Reşadiye (Eski adıyla İskefsir), Karadeniz'in orta kesiminde, Kızılırmak yayı içinde kalan ve tarihsel Kapadokya arazisi içerisinde yer alan bir Tokat ilçesidir. Kelkit Çayı'nın kenarında,  (E-80) kara yolu üzerindedir. Reşadiye; kuzeyinde Ordu, güneyinde Almus, batısında Niksar ve Başçiftlik, güneydoğusunda ise Sivas ile çevrilmiştir. 2024 TÜİK verilerine göre toplam nüfusu 41.952'dir.

İlçenin yüzölçümü 1.102 km²'dir.

 Tarihçe 
Eski Kapadokya arazisi tarih boyunca elden ele geçmiş, değişik milletler bu arazide medeniyetler kurmuşlardır. Sırasıyla Hititler, Persler, Makedonlar, Pontus Krallığı, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Danişmendliler, Kadı Burhâneddin ve Akkoyunlular bu bölgede hüküm sürmüşlerdir. Sonraları da bu arazi Osmanlı İmparatorluğu'nun hâkimiyetine geçmiştir. Reşadiye'nin eski ismi olarak bilinen İskefsirin tarihi 15. yüzyıla kadar gitmektedir. Bu bölgeden geçerek Erzurum'a giden, yine aynı güzergâhtan İstanbul'a dönen meşhur Türk gezgini Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde bu bölgeden bahsetmektedir. O yüzyıllarda Doğu ile Batı arasında kara ulaşımının yapıldığı Şark Yolu diye adlandırılan yolun Reşadiye'den geçtiği Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde belirtilmektedir. Bu yol üzerinde eskiden kalma büyük mezarlıklar hâlen mevcuttur.

Reşadiye'nin coğrafi özellikler bakımından çam ormanlarıyla kaplı olması, kışın sert geçen iklim koşullarından fazla etkilenmemesi, köylerin konumuna göre merkezi bir yerde olması, sağlığa yararlı kaplıcalarının bulunması ve Kelkit Vadisi üzerindeki Şark Yolu'nun buradan geçmesi, ilçe merkezi olarak seçilmesini etkileyen nedenlerdir. 1939 yılında 26 Aralık'ı 27 Aralık'a bağlayan gece sabaha karşı tarihte 1939 Erzincan Depremi olarak da bilinen deprem Reşadiye ve köylerinde etkili olmuş, bu depremde Reşadiye'de ayakta tek bir bina kalmamıştır. Bu hâliyle ilçe merkezi ve köyleri uzun bir süre kendi kaderine terk edilmiştir. Köylerle birlikte toplam 2100 kişinin öldüğü resmî kayıtlarda mevcuttur. Zamanın Tokat Valisi İzzettin Çağpar, İlçe Kaymakamı Necati Gökmoğol ve oluşturulan kurulun uzun tartışmaları sonucu yeni Reşadiye'nin yerleşim yeri, eski yerleşim yerinin kuzeyine, dağ eteğine kaydırılmıştır.

1966 yılından sonra zamanın idarecilerinin yoğun çalışmaları ve Reşadiye halkının da katkılarıyla yeni bir atılım ve yapılanma ortaya çıkmış; önce maddi sorunlar aşılıp, günün şartları içinde son derece önemli yatırımlar gerçekleşmiş, 1970'li yıllarda ise tüm Türkiye'de olduğu gibi Reşadiye de yurt dışına çok sayıda işçi göndermiştir. Bu işçiler kazançlarını ilçelerine aktarmışlar, böylece ilçe merkezi hızlı bir kentleşme sürecine girmiştir.

Ayrıca Altıparmak köyü yakınında, köyün güneyinde Kalecik adlı bir mezranın bulunduğu bilinmekle birlikte, kalenin gün ışığına çıkmamış kalıntıları ve yüksekliği gözler önündedir. Bugüne kadar Reşadiye'de Romalılara, Bizanslılara ve Türklere ait çeşitli seramik eşya, sikke, yayla ve köylere yayılmış tarihi mezarlar bulunmuştur. Köylerde yer yer bozulmuş kale kalıntılarına rastlanır. Çoğunun temel harabeleri kalmıştır. Göllüköy, Çamlıkaya, Saraydüzü, Kalecik, Mengen Kalesi, Kaledüzü, Kızılcaören ve Turaç Köyü yaylasında Bizans dönemine ait olan ve sonraları Müslümanların da defnedildiği tarihi bir mezar alanı vardır.

 Danişmendliler Dönemi 
Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın komutanlarından Dânişmend Gazi de Anadolu'nun fethinde görev almıştır. Melikşah, Dânişmend Gazi'yi Sivas dolaylarına göndererek alacağı yerleri kendisine vereceğini vadetmiştir. Gazi Ahmet Dânişmend, Sivas ve yöresini alarak Anadolu'da ilk Türk Danişmendiye hükûmetini kurmuştur. 1080 yılında da Sivas'ı devlet merkezi yapmıştır. Gazi Ahmed Dânişmend, Türklerin Salur boyundandır ve Harizm'den gelmiştir. Dânişmend Gazi, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan'la birlikte Haçlılara karşı başarılı savaşlar çıkartmıştır."Dünden Bugüne Reşadiye"

 Ekonomi 
Reşadiye ekonomisi tarım, hayvancılık ve madenciliğe dayanmaktadır. Özellikle ilçe topraklarında bulunan zengin bentonit yatakları, bölge ve ülke ekonomisi için büyük önem taşımaktadır. Dünya bentonit rezervlerinin önemli bir kısmını barındıran Reşadiye'den çıkarılan madenler, işlenerek kedi kumu, sondaj, döküm, kağıt ve deterjan sanayisinde kullanılmak üzere 70'ten fazla ülkeye ihraç edilmektedir.

 Altyapı 
İlçede son yıllarda yapılan yatırımlarla altyapı hizmetleri geliştirilmiştir. 2023 yılı sonu itibarıyla ilçe merkezinin büyük bir bölümüne doğal gaz arzı sağlanmıştır. Taşlıca köyü Çal Dağı bölgesindeki zorlu coğrafi koşulların aşılmasıyla tamamlanan hat sayesinde, kamu kurumları ve konutlar doğal gaz kullanmaya başlamıştır.

 İstatistiki bilgiler 
 Kuruluş yılı: 1906
 Toplam nüfus: 41.952 (2024 TÜİK verisi)
 İlçe merkezi nüfusu: 9.537
 Belde ve köy nüfusu: 32.415
 Yüzölçümü: 1.162 km²
 Belediye sayısı: 6 (İlçe merkezi dâhil)
 Köy sayısı: 73

 Coğrafi bilgiler 
Reşadiye, Orta Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. Doğusunda Koyulhisar ve Mesudiye; batısında Niksar ve Başçiftlik; kuzeyinde Aybastı ve Gölköy; güneyinde Almus ve Doğanşar ilçeleri bulunmaktadır. Coğrafi olarak 40° 31' kuzey enlemleri ile 37° 06' doğu boylamları arasında bulunmakta ve Kelkit Irmağı kıyısında kurulmuş bulunan Reşadiye'nin en yüksek tepesi 2.183 metre ile Erdem Baba Tepesi'dir. Bunu, Küçük Erdem Tepesi (2.113 metre), Kabaktepe (2.037 metre), Çal Tepesi (2.022 metre), Mektep Tepesi, Tömbül Tepesi ve Lalelik Tepesi izler. Bu yüksekliklerin tümü Canik Dağları silsilesi üzerinde bulunmaktadır. Zinav Gölü ilçe sınırlarında yer alır. Reşadiye ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 522 metredir.

İlçenin arazi yapısının dağlık olması nedeniyle geniş ovası bulunmamaktadır. Ancak ovacık, meydanlar, yazı ve düzlükleri ekim ve dikime müsaittir. Reşadiye ilçesi yaylalar yönünden oldukça zengindir. 44 yaylanın içerisinde en çok bilinen yaylaları Cimban, Selemen, Gedik, Hasanşeyh ve Batmış'tır.

 Yönetim 

 Eski belediye başkanları 
SeçimİsimParti1963Kemal TüfekçiBağımsız1968Adalet Partisi197319771984Hakkı ÜnalDoğru Yol Partisi19891994Halit Dursun ÖzerMilliyetçi Hareket Partisi1999Hakkı ÜnalDoğru Yol Partisi2004Rafet ErdemMilliyetçi Hareket Partisi20092014Cemil KılıçAdalet ve Kalkınma Partisi2019Mustafa Yılmaz2024Ergül ÜnalMilliyetçi Hareket Partisi

 Kültür 
Halk Oyunları

Reşadiye, Tokat ili sınırları içerisinde ve Kelkit Vadisi'nde bulunmaktadır. Geleneksel oyun ve müzik kültürü açısından kendine özgü bir yapısı olan ve araştırılması gereken bir bölgedir. Bölgede genel olarak halay, semah türü oyun ve müziklerinin icra edildiği bilinse de Doğu Karadeniz'e sınır olduğu için horon ve bar türü oyunların da icra edildiği görülmektedir. Bu oyunların yöreye hangi tarihlerde ve nasıl geldikleri konusunda herhangi bir yazılı kaynak bulunmamaktadır.

 Yer şekilleri 
Reşadiye, yer şekilleri bakımından çeşitlilik gösteren bir yerleşim merkezidir. İlçe, Tokat'ın diğer ilçeleriyle karşılaştırılırsa eğim ve engebenin burada oldukça fazla olduğu görülür. Arazi kırık, eğimi fazla ve yer yer platolarla çevrilidir. Ortalama yükseltisi 1.500 metrenin üzerindedir, ilçe merkezinin rakımı ise 450 metredir.

 Dağlar 
Reşadiye, Orta Karadeniz Bölgesi ile İç Anadolu Bölgesi arasında bir geçiş alanı oluşturur. Karadeniz'in tamamının oluşumu gibi burası da üçüncü ve dördüncü jeolojik zamanda oluşmuş, yer yer oturmasını tamamlamamış bir bölümdür. Bu bölümdeki dağların büyük çoğunluğunu sıradağlar oluşturmaktadır. İlçe Konale Fay Hattı üzerinde yer alır. 1. derece deprem kuşağı üzerindedir ve bu faylar hâlen diridir. Reşadiye'de yükseltinin en fazla olduğu yöre, Çamlıkaya sınırları içerisinde yer alan Erdem Baba Tepesidir (2.183 m). Bunu; Küçük Erdem Tepesi (2.113 m), Kabak Tepe (2.037 m), Çal Tepesi (2.022 m), Mektep Tepesi (2.002 m), Tömbül Tepesi (2.000 m), Lalelik Tepesi (1.922 m) izlemektedir.

 Mağaralar 
Reşadiye'nin köylerinde gerek doğal oluşum gerekse insan eliyle yapılmış mağaralara rastlanır. Başlıcaları şunlardır:
 Çamlıkaya köyü sınırları içerisinde Kokurdan Mağarası,
 Baydarlı kasabası sınırları içerisinde Güngerit ve Tilkidibi Mağarası,
 Demircili kasabası sınırları içerisinde Kızıl Mağara,
 Cimitekke-Kavaklıdere arasında Deliklikaya Mağarası,
 Yolüstü beldesi sınırları içerisinde İnkaya Mağarası,
 Nebişeyh beldesi-Kapaklı köyü arasında Kayadibi Mağarası,
 Büşürüm beldesi sınırları içerisinde Abudeliği Mağarası bulunmaktadır.

 İlçenin başlıca boğaz ve gedikleri şunlardır 
 Döğüş Gediği: Abdurrahmanlı-Esenköy arasında bulunur.
 Konak Boğazı: Demircili köyü yöresindedir.
 Gedik Boğazı: Yolüstü-Bereketli arasındadır.
 Kaya Boğazı: Kapaklı köyünü Taşlıca köyüne bağlar.

 İklim 
İklim bakımından İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinin geçiş noktasında bulunan Reşadiye'de, yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve sert geçmektedir. İlçe merkezinin kış aylarında fazla kar tutmamasına karşın yüksek rakımdan oluşan ilçe genelinde kış şiddetli geçmektedir.

İlçede hava durumunun uzun yıllar içindeki seyri incelendiğinde şu genel özelliklerin ortaya çıktığı görülür:
 Yazlar sıcak ve kurak.
 Kışlar soğuk ve sert geçer.
 En fazla yağış ilkbaharda görülür.
 En düşük yağış yaz aylarındadır.

 Nüfus 

 Turizm 
Reşadiye, hem termal kaynakları hem de doğal güzellikleriyle turizm potansiyeli yüksek bir ilçedir.

 Kaplıca turizmi 
Reşadiye Belediyesi bünyesinde hizmete sunulan, şifa kaynağı olan kaplıca suyunun faydalı olduğu rahatsızlıkların başında romatizma, nevralji (sinir ağrıları), nefrit (böbrek iltihabı hastalıkları), kireçlenme, kırık-çıkık sekelleri ve cilt-kadın hastalıkları gelir. Bu sularda radon gazı bulunmamakta olup Türkiye'de radon gazının olmadığı tek su olduğu belirtilmektedir. Suyun debisi kaynağında 30 lt/sn'dir.

 Doğa turizmi ve Zinav Gölü 
İlçe sınırları içerisinde yer alan Zinav Gölü, 2011 yılında Tabiat Parkı olarak tescil edilmiştir. 2020-2023 yılları arasında yapılan yatırımlarla "Zinav Gölü Tabiat Parkı" projesi hayata geçirilmiştir. Proje kapsamında göl çevresine kır lokantası, mescit, yürüyüş yolları, kamelyalar ve iskele inşa edilerek turizme kazandırılmıştır. Ayrıca gölün kuzeyinde yer alan Zinav Kanyonu da doğa sporları ve yürüyüş için önemli bir rotadır.

 Ulaşım 

Bazı Yurt İçi Merkezlere Olan Mesafe Map & Travel Route adlı Software programı Güzergâh Mesafe(km) Reşadiye-Tokat  89 Reşadiye-Erzurum  410 Reşadiye-Erzincan  219 Reşadiye-Ankara  472 Reşadiye-İstanbul  831

 Eğitim 
İlçe merkezinde: 
 1 Fen Lisesi
 1 Anadolu Lisesi
 1 Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi
 1 Kız Meslek Lisesi
 1 Ticaret Meslek Lisesi
 1 Anadolu İmam Hatip Lisesi
 Bozçalı kasabasında 1 Çok Programlı Lise
 Bereketli kasabasında 1 Çok Programlı Lise olmak üzere toplam 8 adet ortaöğretim kurumu; ilçe merkezinde 5 adet ve köylerde 19 adet ilköğretim okulu olmak üzere toplam 24 adet ilköğretim okulu ve 1 anaokulu ile eğitim öğretim faaliyetleri sürdürülmektedir.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Reşadiye Belediyesi
 Reşadiye Kaymakamlığı