Isparta (il)

Isparta, Türkiye'nin güneybatısında yer alan il. Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Yöresi'nde bulunur.

Isparta'nın trafik plaka numarası 32'dir.

 Etimoloji 
Antik Saparda/Sabarta adından türeyen kent adının Yunanistan'daki antik Sparta ile ilgisi açık değildir. Roma bölgesi Pisidia'nın parçası olarak Baris ismiyle anılan şehir, Arap kaynaklarında Saporda olarak karşımıza çıkar.Encyclopaedia of Islam, Second Edition, section "Isparta", Flemming, B.Anatolian Studies. Volume 9. 1959. Notes and Inscriptions from Pisidia, Part 1, page 74, by G. E. Bean

 Coğrafya 
küçükresim|upright=1.05|Barla Dağı ile önünde konumlanan Eğirdir Gölü (Mayıs 1997)
Isparta, Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Yöresi'nde bulunan Isparta; batıda Burdur, kuzeyde Afyonkarahisar, doğuda Konya, güneyde ise Antalya ile çevrilidir.

Isparta'nın denizden yüksekliği ortalama 1.050 metredir.

 Bitki örtüsü 
Isparta ili topraklarının yaklaşık %40'ı orman ve fundalıklarla kaplıdır. %20'si çayır ve mera, %16'sı ekili ve dikili araziler, %24'ü ise tarıma elverişli olmayan çıplak kaya, molozluklar ve göller bölgesi olması sebebiyle su yüzeylerinden oluşur. Ekime elverişli toprakların büyük kısmında gül yetiştiriciliği yapılmaktadır.

 Millî parklar 
 Kızıldağ Millî Parkı
 Kovada Gölü Millî Parkı

 Göller 
 Eğirdir Gölü
 Gölcük Gölü
 Kovada Gölü
 Beyşehir Gölü
 Burdur Gölü

 Barajlar 
 Uluborlu Barajı
 Yalvaç Barajı
 Sorgun Barajı
 Karacaören Barajı

 Nüfus 

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Isparta ili nüfusu: 445.303'dür. Bu nüfusun %80,97'si şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 8.946 km2dir. İlde km2ye 50 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkezde 354'dür.) İlde yıllık nüfus %0,25 oranında azalmıştır. Nüfus değişim oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Yenişarbademli  (%4,53) - Senirkent (-%3,08)

09 Şubat 2026 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 ilçe, 22 belediye, bu belediyelerde 218 mahalle ve ayrıca 204 köy vardır.

2025 yılı sonunda Isparta ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileriİlçeNüfus 
2024Nüfus  
2025FarkNüfus  
Artışı %Belediye  
SayısıMahalle
SayısıKöy  
SayısıKöy  
NüfusuŞehir 
nüfusuŞehirde 
oturan %Alanı  
 km2| km2'ye düşen kişi|-
|Aksu
| align="right" |4.148
| align="right" |4.073
| align="right" | -75
| align="right" | -1,81
| align="right" |1
| align="right" |9
| align="right" |13
| align="right" |2.103
| align="right" |1.970
| align="right" |48,37
| align="right" |544
| align="right" |7
|-
|Atabey
| align="right" |6.090
| align="right" |6.204
| align="right" |114
| align="right" |1,87
| align="right" |1
| align="right" |9
| align="right" |5
| align="right" |1.304
| align="right" |4.900
| align="right" |78,98
| align="right" |223
| align="right" |28
|-
|Eğirdir
| align="right" |30.053
| align="right" |29.200
| align="right" | -853
| align="right" | -2,84
| align="right" |2
| align="right" |28
| align="right" |29
| align="right" |11.146
| align="right" |18.054
| align="right" |61,83
| align="right" |1315
| align="right" |22
|-
|Gelendost
| align="right" |14.235
| align="right" |13.985
| align="right" | -250
| align="right" | -1,76
| align="right" |1
| align="right" |10
| align="right" |13
| align="right" |8.813
| align="right" |5.172
| align="right" |36,98
| align="right" |610
| align="right" |23
|-
|Gönen
| align="right" |6.877
| align="right" |7.065
| align="right" |188
| align="right" |2,73
| align="right" |2
| align="right" |10
| align="right" |5
| align="right" |1.773
| align="right" |5.292
| align="right" |74,90
| align="right" |285
| align="right" |25
|-
|Keçiborlu
| align="right" |14.129
| align="right" |14.033
| align="right" | -96
| align="right" | -0,68
| align="right" |2
| align="right" |16
| align="right" |14
| align="right" |4.634
| align="right" |9.399
| align="right" |66,98
| align="right" |494
| align="right" |28
|-
|Merkez
| align="right" |272.797
| align="right" |273.638| align="right" |841
| align="right" |0,31
| align="right" |3
| align="right" |51
| align="right" |20
| align="right" |14.474
| align="right" |259.164
| align="right" |94,71
| align="right" |773
| align="right" |354|-
|Senirkent
| align="right" |10.659
| align="right" |10.331
| align="right" | -328
| align="right" |-3,08| align="right" |2
| align="right" |15
| align="right" |7
| align="right" |2.605
| align="right" |7.726
| align="right" |74,78
| align="right" |521
| align="right" |20
|-
|Sütçüler
| align="right" |9.470
| align="right" |9.228
| align="right" | -242
| align="right" | -2,56
| align="right" |1
| align="right" |7
| align="right" |30
| align="right" |6.927
| align="right" |2.301
| align="right" |24,93
| align="right" |1235
| align="right" |7
|-
|Şarkikaraağaç
| align="right" |24.579
| align="right" |24.310
| align="right" | -269
| align="right" | -1,09
| align="right" |3
| align="right" |16
| align="right" |26
| align="right" |9.439
| align="right" |14.871
| align="right" |61,17
| align="right" |1068
| align="right" |23
|-
|Uluborlu
| align="right" |6.344
| align="right" |6.287
| align="right" | -57
| align="right" | -0,90
| align="right" |1
| align="right" |11
| align="right" |4
| align="right" |886
| align="right" |5.401
| align="right" |85,91
| align="right" |240
| align="right" |26
|-
|Yalvaç
| align="right" |44.777
| align="right" |44.596
| align="right" | -181
| align="right" | -0,40
| align="right" |2
| align="right" |32
| align="right" |37
| align="right" |20.410
| align="right" |24.186
| align="right" |54,23
| align="right" |1402
| align="right" |32
|-
|Yenişarbademli
| align="right" |2.251
| align="right" |2.353
| align="right" |102
| align="right" |4,53| align="right" |1
| align="right" |4
| align="right" |1
| align="right" |243
| align="right" |2.110
| align="right" |89,67
| align="right" |237
| align="right" |10
|-
|-bgcolor="#AFEEEE"
|Isparta| align="right" |446.409| align="right" |445.303| align="right" |-1.106| align="right" |-0,25| align="right" |22| align="right" |218| align="right" |204| align="right" |84.757| align="right" |360.546| align="right" |80,97| align="right" |8947| align="right" |50'''

 İlin yıllara göre nüfusları 

 Yönetim 
küçükresim|upright=1.36|Isparta'nın ilçeleri

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Isparta Valisi, 1969-Savur doğumlu Abdullah ERİN’dir. Eylül 2024/321 sayılı kararla Maliye Müfettişi iken atanmıştır.

Isparta Belediye Başkanı, 1962-Isparta/Aksu doğumlu Şükrü Başdeğirmen(AK PARTİ), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %41,95 oy oranıyla seçilmiştir.

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Isparta İl Genel Meclisi üye sayısı, 26 AK Parti, 1 CHP, 5 MHP ve 2 İYİ Parti'den olmak üzere 34’tür. Isparta Belediye meclisi ise 15 AK Parti, 8 MHP ve 8 İYİ Parti'den olmak üzere 31 üyeden oluşur.

2023 Genel seçimleri sonucu, Isparta'yı temsilen TBMM'ye AKP'den 2 milletvekili (Mehmet Uğur Gökgöz, Osman Zabun), CHP'den 1 milletvekili (Hikmet Yalım Halıcı) ve MHP'den 1 milletvekili (Hasan Basri Sönmez) seçilmiştir.

 Ekonomi 
Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 2001 yılı itibarıyla ildeki iktisadi faaliyetlerin %25'i tarım, %24'ü çiftçilik ve hayvancılık, %17'si devlet hizmetleri, %16'sı ulaştırma-haberleşme, %14'ü ticaret, %13'ü sanayi, %12'si imalat sanayinden oluşmaktadır.

 Eğitim 
küçükresim|upright=0.81|Süleyman Demirel Üniversitesi logosu
küçükresim|238x238pik|Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi logosu.
Isparta'da ilk ve orta düzeyde özel ve devlete bağlı birçok eğitim kurumu hizmet vermektedir. Bunun yanı sıra Süleyman Demirel Üniversitesi de 1992 yılından bu yana hizmet vermektedir. Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi, Tıp Fakültesi, Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi gibi birçok bölüm bulunmaktadır. Kentte 77.252 Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencisi bulunmaktadır. 2018 yılında Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi ilin 2. Üniversitesi olarak kurulmuştur.  2016 Isparta SDÜ öğrenci sayısı

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Ocak 2016'da açıkladığı İllerde Yaşam Endeksi'nde yaşam kalitesinde birinci,"TÜİK'e göre yaşam kalitesi en yüksek il Isparta!".  Radikal. 22 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi. eğitimde ikinci sırada yer aldı."Eğitimde en iyi il belli oldu!".  Radikal. 23 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi.

Konum

Konum BilgileriİlçeKuruluş Yılıİçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel MüdürlüğüÖnceden bağlı olduğu ilçeAlanı km²Rakım mt.Merkeze kmKarayolları Genel MüdürlüğüUlaşan YollarIsparta Merkez7731.058-01, -09, Aksu1987Eğirdir5441.22360-09 (Eğirdir)=>=>Atabey1960Merkez2231.04221-09=>EğirdirCumh.önce1.31592634-09, , Gelendost1954Şarkikaraağaç61095279-10Gönen1990Merkez2851.04023-01=>Keçiborlu1948Merkez4941.00439-11Senirkent1952Uluborlu52196175-06Sütçüler1938Eğirdir1.235992100-09 (Eğirdir)=>ŞarkikaraağaçCumh.önce1.0681.169118-06UluborluCumh.önce2401.05464-06YalvaçCumh.önce1.4021.103105-07Yenişarbademli1990Şarkikaraağaç2371.181169-06 (Şarkikaraağaç)=>ISPARTACumh.önce8.946

 Spor 

Isparta'nın profesyonel liglerde (futbol, basketbol, voleybol, hentbol) bulunan tek takımı Isparta 32 SK, 2021-2022 sezonu itibari ile 2. Lig'de mücadele etmektedir. Takım maçlarını 10.000 kişilik Isparta Atatürk Şehir Stadyumu'nda oynamaktadır.

 Ayrıca bakınız 
 Isparta milletvekilleri
 Isparta ilindeki yerleşim yerleri listesi

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Isparta Valiliği resmi web sitesi 
 Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü