Jeremy Bentham

Jeremy Bentham (15 Şubat 1748-6 Haziran 1832), İngiliz faydacı filozof, hukukçu ve toplum reformucusu.

İnsanları, rasyonel bir biçimde kendi çıkarlarını izleyen ve faydalarını en yüksek noktaya getirmeye çalışan canlılar olarak görüyordu.

Faydacılığın kurucusu olarak da bilinir. Hayvan haklarının ilk savunucularındandır ve liberalizmin gelişiminde büyük katkıda bulunmuştur. "Ahlak ve Yasama İlkelerine Giriş" adlı yapıtında ilk kez faydacılığın bütününü ana hatlarıyla sergiledi. Medeni hukukun reform yoluyla herkese güvenlik, eşitlik ve huzur sağlayacağını düşünüyordu. Bir ateist idi. Ölümünden sonra mumyalanmayı ve kurulmasına yardımcı olduğu okulun bir salonunda cam bir kutuda sergilenmeyi vasiyet etti.

 Panopticon tasarımı 
1791'de dünyanın en kaba adamı seçildi. Az sayıda gardiyanın çok sayıda mahpusu gözetlemesini sağlamak üzere “denetim evi” anlamında panopticon adını verdiği daire planlı bir yapı tasarladı. Bu tasarım birkaç katlık tek odalı hücrelerden oluşan bir halka üzerine kuruluydu. Her hücre bu halkanın iç kısmına açıktı ve halkanın dış cephesindeki duvarda birer pencere vardı. Halkanın ortasında mahpuslardan tamamen saklanmış konumdaki gözlemcilerin kaldığı bir nöbet kulesi yer almaktaydı. Panopticon'un temelinde yatan ilke, tek odalı hücrenin içindeki sakine saklanacak hiçbir yer bırakmaması, buna karşılık dış cephedeki duvarın penceresinden gelen dış ışığın kuledeki nöbetçilere mahpusun her hareketinin iyi aydınlatılmış bir silüetini izleme olanağını sağlamasıydı. Bentham'ın yaklaşımına göre, gözlemlenen her yanlış davranışının ceza getireceğini bilen, ama davranışlarının aslında ne zaman gözlemlendiğini bilmeyen mahpusun aklını başına toplayarak her zaman izleniyormuşçasına davranmaktan başka çaresi yoktu. Böylece mahpus bizzat kendi hareketlerini kollamak durumunda kalacaktı.

Kaynakça

 Dış bağlantılar 

Kategori:Klasik liberaller
Kategori:1748 doğumlular
Kategori:1832'de ölenler
Kategori:İngiliz filozoflar
Kategori:İngiliz hukukçular
Kategori:İngiliz insan hakları aktivistleri
Kategori:Siyaset felsefecileri
Kategori:Ahlâkçılar
Kategori:Mumyalar
Kategori:Sosyal liberaller
Kategori:18. yüzyıl İngiliz yazarları
Kategori:19. yüzyıl Britanyalı filozofları
Kategori:19. yüzyıl İngiliz yazarları
Kategori:19. yüzyılda LGBT tarihi
Kategori:The Queen's College, Oxford'da öğrenim görenler
Kategori:Hayvan hakları savunucuları
Kategori:Ateist filozoflar
Kategori:Britanyalı ateistler
Kategori:Britanyalı klasik liberaller
Kategori:Britanyalı feministler
Kategori:Britanyalı insan hakları aktivistleri
Kategori:Britanyalı hukukçular
Kategori:Britanyalı siyaset felsefecileri
Kategori:Britanyalı reformcular
Kategori:Britanyalı süfrajetler
Kategori:Britanyalı kadın hakları aktivistleri
Kategori:Çocuk klasik müzisyenler
Kategori:Sonuççular
Kategori:İngiliz ateistler
Kategori:İngiliz feministler
Kategori:İngiliz siyaset felsefecileri
Kategori:Epistemologlar
Kategori:Erkek feministler
Kategori:Metafizikçiler
Kategori:Ontologlar
Kategori:University College London kişileri
Kategori:Westminster Okulunda öğrenim görenler
Kategori:Hukuk filozofları
Kategori:Zihin felsefecileri
Kategori:Toplum eleştirmenleri
Kategori:Süfrajetler
Kategori:Faydacılar
Kategori:Mantık felsefecileri