Gölbaşı, Adıyaman

Gölbaşı, Adıyaman ilinin bir ilçesidir.

Adıyaman'ın batısında yer alır. Kuzeyinde Malatya, doğusunda Besni ve Tut ilçeleri, güneyinde Gaziantep, batısında Kahramanmaraş ili ile çevrilidir. Gölbaşı ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 902 metredir. İlçenin yüzölçümü 800 km²'dir.

Gölbaşı ilçesi Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi'ni, Akdeniz'e bağlayan Devlet Karayolu ile DD'nin geçtiği bir güzergahta kurulduğundan, Malatya, Adıyaman, Gaziantep ve Kahramanmaraş illerini birbirine bağlayan bir kavşak konumundadır.

Bu yönüyle doğu ile batı arasında köprü konumundadır. Programda olan Kapıdere Yolu açıldığında Şanlıurfa ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Ankara'ya olan uzaklığı 183 km daha azalacaktır. 30 köyü, 3 beldesi olan Gölbaşı, adını Gölün Başı kelimesinden almaktadır. Biri ilçe merkezinde, ikisi çevre köylerde bulunan toplam 3 göl vardır. İlçe merkezinde bulunan göl çevresinde turizme yönelik tesisler, geniş ormanlık ve yeşil alan ile ilçe kenarından geçen Göksu Çayı bu cazibeyi artırmaktadır. Bu yönüyle de bölgenin mesire alanı durumundadır. Zaten GAP İdaresi de ilçeyi GAP Mesire Alanı ilan etmiştir. GAP Projesinin bir parçası olan Çetin Tepe Barajı'nın etüt çalışmaları devam etmektedir. Göksu Çayı'ndan pompalanarak göle akıtılan su Gaziantep'e içme suyu olarak verilmektedir.

 Tarihçe 
Gölbaşı, 1958 yılına kadar Besni ilçesine bağlı olan “Karaçalık” isimli mevkide bulunan bir köy olarak Besni ile beraber 1933 yılına kadar Gaziantep'e, 1933 yılından 1954 yılına kadar ise Malatya iline bağlı kalmıştır. (Kurulduğunda Çataltepe Köyü'ne bağlı olduğundan; Pazarcık ilçesi aracılığıyla Kahramanmaraş'a da bağlı kalmıştır.) 1958 yılında ilçe olmuştur.

Adıyaman'ın 1954 yılında il olmasının ardından 1958 yılında "Gölbaşı" ilçe yapılarak, Adıyaman iline bağlanmıştır.Burak TELLİ, YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME: ADIYAMAN İLİ GÖLBAŞI İLÇESİ ÖRNEĞİ, Turkish Studies Volume 13/12, Spring 2018, s.512

6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen 2023 Kahramanmaraş depremleri esnasında yıkıma uğrayan Gölbaşı ilçesinde yeni inşa edilecek şehir merkezi, ilçenin birkaç kilometre uzağında sağlam zeminde kurulacaktır. İlçenin 4'te 3'ü zemini sebebiyle imara kapatılmıştır. Zemin etütleri sonrası yeni yerleşim yerleri belirlenecektir.

 Nüfus ve demografik yapı 

Gölbaşı ilçesinde, Sünni ve Alevi nüfus bulunmaktadır.Fevzi RENÇBER, "Anadolu Aleviliğinde Görgü Cemi: Adıyaman Örneği." Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 34.34 (2013): 197-231. http://alikenanoglu.net/alevi-koyleri-listesi/4799 

İlçe nüfusunu ekseriyetle Türkler oluştursa da Kürt nüfusu da bulunmaktadır.https://www.nisanyanyeradlari.com/?il=Ad%C4%B1yaman&ul=T%C3%BCrkiye&o=i&s=1 

 Spor 
İlçede ilk resmî kulüp, 1974 yılında "GÖLBAŞI SPOR  KULÜBÜ" adıyla kurulmuştur. Renkleri kırmızı-beyaz olan kulüp Adıyaman Amatör kümede mücadele etmeye başlamıştır. İlçede 500 kişilik portatif tribünlü stad ve 500 kişilik de Kapalı Spor salonu bulunmaktadır. 1996 yılında adını "GÖLBAŞI BELEDİYE SPOR KULÜBÜ" olarak değiştirmiştir. Kulüp; futbol, voleybol, yüzme, karate ve kick boks dallarında faaliyetlerini sürdürmektedir. Halen, 70 civarında lisanslı sporcusu mevcuttur. Şu an kulüp bünyesinde sadece futbol bulunmaktadır. Takımın A ve B takımı bulunmaktadır. Özellikle son beş yıla bakıldığında takımda büyük bir gençleştirme başlamıştır.

 Ekonomi 
İlçe ekonomisi, ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarımsal ürünler arasında özellikle üzüm, ceviz ve incir üretimi ve kurutularak satışı yaygındır. Özellikle Besni üzümü olarak bilinen kurutmalık üzüm, bölge ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bunun yanı sıra ilçede Kömür İşletmesi, Tekstil İşletmesi, Yem Fabrikası, Poşet Fabrikası, Un Fabrikası gibi sanayi kuruluşları da bulunmaktadır.

 Doğası ve iklim özellikleri 
Gölbaşı ilçesi; Gölbaşı Gölü, İnekli Gölü ve Azaplı Gölü'nü de kapsayan 1687 hektarlık bir alana sahip olup, Milli Parklar Kanunu uyarınca, 2008 yılında Tabiat Parkı olarak tescil edilmiş olup, bu park alanı içinde bir hizmet binası ve kuş gözlem kulesi bulunmaktadır.İsmail, UKAV, "Adıyaman'ın Kırsal Turizm Potansiyeli." Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 2012.2 (2012): 77-81.

İlçenin %29,66'lık alanı, işlenebilir tarım arazisi statüsündedir.

İlçenin kuzeyinde Güneydoğu Torosların bir parçası olan sıra dağlar uzanmaktadır. En yüksek nokta ise, 2320 metre yüksekliği olan Boruk Dağı'nın tepesidir. Gölbaşı ayrıca Savran Yaylası ve Sırıklı Yaylası Platolarına sahiptir. Tek akarsuyu Göksu Çayı olan ilçe, yer altı suları bakımından zengindir.

İlçeyi çevreleyen dağların yazları güneyden ve kuzeyden gelen sıcak havayı engellemesi sebebiyle Gölbaşı ilçesi, yazları çok sıcak geçirmezken; kışın, genellikle soğuk havanın meydana getirdiği yüksek basınç hakim olur.

 Fay hattı 
Gölbaşı, Doğu Anadolu Fay Zonu'nun iki segmentinden birini oluşturmaktadır.Önder YÖNLÜ, Doğu Anadolu Fay Zonu’nun Gölbaşı (Adıyaman) ile Karataş (Adana) arasındaki kesiminin geç kuvaterner aktivitesi. Diss. Eskisehir Osmangazi University, 2012.

 Tarihi yerler  
Günümüze gelen eserler arasında, Köristan (Yaylacık) Köyü'ne 16 km uzaklıktaki Göksu çayı üzerindeki Vijne Köprüsü ve Altınlı Köprü bulunmaktadır.

 Tanınmış kişiler 

Devrim Evin (sinema ve tiyatro oyuncusu)
Mehmet Seske (ses sanatçısı)
Mehmet Tevfik Göksu (Esenler belediye başkanı)

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Gölbaşı Belediyesi Web Sitesi 


Kategori:Gölbaşı (Adıyaman) belde ve köyleri
Kategori:İlçe taslakları