KDE Plasma

KDE Plasma, Unix benzeri işletim sistemleri için geliştirilmiş bir masaüstü ortamıdır. Trolltech' in QT kütüphanesi ve kendine ait bazı kütüphaneler kullanılarak geliştirilmiştir. GNU/Linux, Solaris, BSD, Unix, macOS ve diğer Unix benzeri işletim sistemleri üzerinde çalışabilmektedir. KDE 4.0.0 sürümünden beri, kullandığı QT 4 kütüphanelerinin Windows'ta doğrudan çalışabilmesi sayesinde Windows üzerinde cygwin katmanına ihtiyaç olmadan çalışabilmektedir.

K harfinin, başlarda Kool sözcüğünün kısaltması olması düşünülmesine rağmen, kısa süre içinde herhangi bir anlam ifade etmemesine karar verildi.

Tasarının maskotu, Konqi isminde yeşil bir ejderhadır.

KDE masaüstü ortamının Qt5 üzerinde geliştirilmeye başlanmasıyla üç temel bileşene ayrılmıştır;

 KDE Plasma-Masaüstü ortamı bileşenlerini oluşturur.Sürüm döngüsü üçer aylık dönemlerden oluşur.
 KDE Frameworks-Yazılım kütüphaneleri ve geliştirme bileşenlerini oluşturur. Sürüm döngüsü aylık dönemlerden oluşur.
 KDE Applications-KDE uygulamalarını bulundurur. Sürüm isimlerini yayın tarihinden alır.

Qt 5 üzerinde geliştirilen KDE masaüstü ortamının Sürüm döngüsü
 KDE 4 Sonrası (Qt 5 -tabanlı yazılım)TarihSürümTarihSürümTarihSürüm KDE Frameworks 5  KDE Plasma 5  KDE Applications 7 Temmuz 2014  KDE Frameworks 5.0 yayınlandı  15 Temmuz 2014  KDE Plasma 5.0 yayınlandı  17 Aralık 2014 KDE Applications 14.12 yayınlandı  7 Ağustos 2014 KDE Frameworks 5.1 yayınlandı  15 Ekim 2014  KDE Plasma 5.1 yayınlandı  12 Eylül 2014 KDE Frameworks 5.2 yayınlandı  7 Ekim 2014 KDE Frameworks 5.3 yayınlandı  6 Kasım 2014 KDE Frameworks 5.4 yayınlandı  11 Aralık 2014 KDE Frameworks 5.5 yayınlandı 
<noinclude>

 Geçmiş 
KDE 1996 yılında Matthias Ettrich tarafından; Tübingen Üniversitesi'nde okurken geliştirilmiştir. O dönemde UNIX ile sorunlar yaşayan Ettrich, bir newsgroup'a attığı iletiyle aradığı yazılımları ve nasıl hissettiğini yazmıştır. Kullanımı kolay olan bir masaüstü ortamını, o dönemde kız arkadaşı kullanmakta zorluk çekiyor diye başlatmıştır. Bu oldukça ilgi çekmiş ve KDE projesi doğmuştur.

En başta; Qt toolkit kullanan KDE, birçok KDE/Qt yazılımı çıkarmıştır. 1997 itibarıyla de çok daha gelişmiş yazılımlar çıkmıştır. Qt'deki lisans sorunları yüzünden, iki yeni proje başlamıştır. Bunlardan ilki Harmony, ikincisi de GNOME projeleridir.

1998'in kasım ayında Qt toolkit'in açık kaynakla Q Public License (QPL) 'ı çıkarmasıyla KDE Free Qt foundation kurulmuş ve Qt özgür olma garantisi altına alınmıştır.

GPL ile uyum sorunları çözüldükten sonra, Qt 4.0 ile artık Unix, Mac ve Windows platformlarında da çalışır hale gelmiş bu da KDE'yi bu platformlara da taşımıştır.

KDE ve GNOME Freedesktop.org üyesidir ve Unix masasüstü ortamını geliştirmek için her ne kadar aralarında dostça bir rekabet olsa da birlikte uğraşırlar.

 KDE Tasarısının düzenlenmesi 
Vikipedi gibi birçok açık kaynak tasarısı katılımcıların gönüllü ve özverili katkılarıyla gerçekleşmektedir. Ancak Novell (SuSE), Trolltech ve Mandriva gibi şirketler de birçok geliştiricisini tasarının içinde çalıştırmaktadır. Bu katılımcılarla birlikte KDE'ye birçok kod, tercüme ve sanatsal destekte bulunulmaktadır. Birçok sorun e-posta listelerinde tartışılmakta ve çözülmektedir.

Bunun yanı sıra; IBM ve Dell de başta olmak üzere; Ubuntu tasarısının sahibi Mark Shuttleworth yaptığı yüksek bağış ile (15 Ekim 2006) KDE'nin en büyük sponsoru olmuştur. Nokia da yeni sponsorlardan biridir ve yeni cep telefonlarında KDE'nin kullanılabilirliğini araştırmaktadır.

KDE geliştiricilerinin yanı sıra; özellikle önemli ve resmî değişiklikler kde-core-devel listesi tarafından yapılmaktadır. Kendileri kaynak geliştiriciler olarak tanımlanırlar. Uzun süredir KDE'ye katılım gösterirler ve oylama yerine e-posta listelerinde tartışmaların çözülmesiyle sonuca giderler.

Geliştiricilerin Dünya'nın dört bir yanından katılım göstermesinin yanı sıra, tasarının en fazla katılımcısı Almanya'dan olmaktadır. Sunucuları Kaiserslautern ve Tübingen Üniversitelerinde bulunmaktadır. KDE toplantıları da Almanya'da yapılmaktadır.

 Başlıca KDE yazılımları 
 Amarok - Ses oynatıcı
 DigiKam - Fotoğraf yöneticisi
 Dolphin - Dosya yöneticisi
 Dragon Player - Vido oynatıcı
 Gwenview - Resim görüntüleyici
 K3b - CD ve DVD kayıt yazılımı
 Kaffeine - Ses ve görüntü oynatıcısı
 Kate - Basit metin düzenleyici
 KDevelop - Tümleşik geliştirme ortamı (C, C++, Python, PHP)
 KGet - Dosya indirme
 KMail - E-posta yazılımı
 Kontact - Kişisel bilgi yönetimi
 KMess - MSN istemcisi
 KMPlayer - Mplayer'in KDE önyüzlü hali
 KMyMoney - Finans yöneticisi KolourPaint - Resim düzenleme ve boyama yazılımı
 KNotes - Hızlı not alma
 Konversation - IRC yazılımı
 Kopete - Anında mesajlaşma yazılımı (ICQ, MSN, Jabber vb.)
 KPresenter - Sunum hazırlama yazılımı (MS Powerpoint gibi)
 KRec - Ses kayıt yazılımı
 KRename - Çoklu dosya yeniden adlandırma yazılımı
 Krita - Grafik tasarım yazılımı
 KSnapshot - Ekran görüntüsü alma aracı
 KSpread - Hesap tablosu yazılımı
 KTorrent - Torrent yükleme yazılımı
 KWord - Yazı yazılımı
 KXDocker - Dock yazılımı
 Juk - Müzikçalar
 Okular - Belge görüntüleyici (PDF vb.)
 KDE Partition Manager - Disk bölümleme yazılımı

Bunların yanı sıra; kdeedu'''de KDE'ye özgü eğitim yazılımları, kdegamesde KDE'ye özgü oyunlar ve kdetoys''da da masaüstü oyuncakları ve eğlenceleri bulunmaktadır. Daha fazla bilgi için; KDE uygulamaları listesi

 Sürüm dönemleri ve sürüm numaraları 

Ana sürümlerin geçmişiTarih  SürümKDE 1 14 Ekim 1996 Proje Matthias Ettrich tarafından duyurulduMatthias Ettrich original posting 12 Temmuz 1998 KDE 1.0 çıktıKDE press release  for version 1.0 6 Şubat 1999 KDE 1.1 çıktıKDE News Archive for February 1999  referring to the release of version 1.1KDE 2 23 Ekim 2000 KDE 2.0 çıktıKDE press release  for version 2.0 26 Şubat 2001 KDE 2.1 çıktıKDE press release  for version 2.1 15 Ağustos 2001 KDE 2.2 çıktıKDE press release  for version 2.2KDE 3 3 Nisan 2002 KDE 3.0 çıktıKDE press release  for version 3.0 28 Ocak 2003 KDE 3.1 çıktıKDE press release  for version 3.1 3 Şubat 2004 KDE 3.2 çıktıKDE press release  for version 3.2 19 Ağustos 2004 KDE 3.3 çıktıKDE press release  for version 3.3 16 Mart 2005 KDE 3.4 çıktıKDE press release  for version 3.4 29 Kasım 2005 KDE 3.5 çıktıKDE press release  for version 3.5KDE 4 11 Ocak 2008 KDE 4.0 çıktıKDE press release  for version 4.0 29 Temmuz 2008 KDE 4.1 çıktıKDE press release  for version 4.1 27 Ocak 2009 KDE 4.2 çıktıKDE press release  for version 4.2 4 Ağustos 2009 KDE 4.3 çıktıKDE press release  for version 4.3 9 Şubat 2010 KDE 4.4 çıktıKDE press release  for version 4.4 10 Ağustos 2010 KDE 4.5 çıktıKDE press release  for version 4.5 9 Ocak 2011 KDE 4.6 çıktıKDE press release  for version 4.6 27 Temmuz 2011 KDE 4.7 çıktıKDE press release  for version 4.7 25 Ocak 2012 KDE 4.8 çıktıKDE press release  for version 4.81 Ağustos 2012KDE 4.9 çıktıKDE press release  for version 4.96 Şubat 2013KDE 4.10 çıktıKDE press release  for version 4.1014 Ağustos 2013 KDE 4.11 çıktıKDE 4.11 Yayınlandı http://www.kde.org/announcements/4.11/ 
Tasarının tarihine göre, KDE oldukça sık bir şekilde yeni sürümlerle çıkmaktadır. Öngörülen tarihten bir iki hafta geciktiği olmuştur, tarihinde en uzun geçiken sürüm, kodlardaki güvenlik açıkları nedeniyle bir aydan uzun süre ertelene KDE 3.1 sürümü olmuştur.

 Ana sürümler 

Şu ana kadar 22 adet ana sürüm gerçekleşmiştir. 1.0, 1.1, 2.0, 2.1, 2.2, 3.0, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 4.0, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9 ve 4.10

KDE 2'de hazırlanmış yazılımlar, KDE 3'e uyumsuzdur. KDE 1 ve 2'deki de API değişiklikleri yüzünden uyum sorunları yaşanmıştır.

Her büyük sürüm duyurusu yapıldığında, bir sonraki ana sürüm için çalışmalar başlar. KDE 4'te Qt 4.x baz olarak kullanılacak ve birçok değişiklikler olacaktır.
Ana sürüm numaraları büyük değişiklikleri gösterir. KDE4 tamamen tekrar yazılmıştır, KDE3'ten tamamen farklıdır.

 Ara sürümler 

Ara sürümlerde 3 adet sürüm numarası vardır, örn. KDE 1.1.1 ve genelde hataları çözmek için veyahut da küçük değişiklikler ve kullanılış kolaylığını artırmak için kullanılır. Ara sürümleri daha kısa sürelerde gerçekleşir.
Ara sürümlerde büyük değişiklikler olmaz. Sadece küçük güncellemeler bulunur.

 Adlandırmalar 

Birçok KDE yazılımı isminin başında ya da sonunda K harfini içerir. Genelde bu harf büyük yazılır ama bazı istisnalar da mevcuttur. (Amarok ve kynaptic gibi) Bazen de eğer ki özgün kelime Q ya da C ile başlıyorsa, bu harfin yerini K alır (Konsole ve Kuickshow gibi).

 Mimari 

KDE mimarisinde başlıca şu mimaride işler:

 aRts - ses sistemi
 DCOP - işlemler arasındaki sistem komünikasyonu
 KHTML - HTML işlemcisi
 KIO - KDE yazılımlarında network açıklığı ile ulaşımı
 Kiosk - KDE'nin daha fazla kontrol edilen bir ortam olmasının engellenmesi
 Kwin - Pencere yöneticisi
 KConfigXT - XML dosyalarının işleyişi
 Qt - Platformlar arası grafiksel bir toolkit
 XMLGUI - UI elementlerinin menu ve araç çubuklarında XML dosyalarını açabilmesi

 Paketleme 
KDE'nin büyüklüğüne karşın KDE birkaç küçük pakete bölünmüştür. Nedeni ise kurulumu kolaylaştırmaktır.Mobil sürümler ve özelleştirilebilir sürümler için KDE 4.7 sürümü ve sonrası bazı paketlerin içerisindeki programlar ayrı birer paket haline getirilmiştir.

 Yerelleştirme 
KDE projesinde yer alan programlar kendi bünyesinde bulunan çeviri sistemi üzerinden gönüllüler tarafından yapılmaktadır.
Yerelleştirme ekibi iletişimleri posta listesi üzerinde koordine etmektedir.Çeviri ekibine katılmak için sadece posta listesine üye olmak yeterlidir.

Türkçe yerelleştirme ekibi posta listesi: https://mail.kde.org/mailman/listinfo/kde-l10n-tr 

 Paket  İçeriği  Paket  İçeriği  Paket  İçeriğianalitza ---ark ---blinken ---cantor ---filelight ---gwenview ---jovie ---kaccessible ---kactivities ---kalgebra ---kalzium ---kamera ---kanagram Kelimelerin şifreli olarak kullanıldığı bulmaca benzeri bir oyunkate ---kbruch ---kcalc ---kcharselect ---kcolorchooser ---kde-base-artwork ---kde-baseapps ---Kde-i10n KDE'yi uluslararasılaştırmakde-runtime ---kde-wallpapers ---kde-workspace ---kdeadmin ---kdeartwork Daha fazla sanatsal işler (ekran koruyucu, duvar kağıdı, simge vs.)kdegames Oyunlarkdegraphics-mobipocket ---kdegraphics-strigi-analyzer ---kdegraphics-thumbnailers ---Kdelibs Özel kütüphanelerKdemultimedia Çokluortam yazılımlarıKdenetwork Ağ araçları ve yazılımlarıKdepim Kişisel bilgi yönetimi ve e-posta (elmek) yazılımıkdepim-runtime ---kdepimlibs ---kdeplasma-addons ---kdesdk Geliştirici araçlarıkdetoys Masaüstü oyuncakları ve eğlendiricilerikdewebdev Ağ sayfası geliştirmekdf ---kfloppy ---kgamma ---kgeography ---kgpg ---khangman ---kig Etkileşimli geometri uygulamasıdırkimono ---kiten ---klettres ---kmag ---kmousetool ---kmouth ---kmplot ---kolourpaint ---konsole ---korundum ---kremotecontrol ---kross-interpreters ---kruler ---ksaneplugin ---ksecrets ---ksnapshot ---kstars ---ktimer ---ktouch ---kturtle ---kwallet ---kwordquiz ---libkdcraw ---libkdeedu ---libkexiv2 ---libkipi ---libksane ---marble ---okular ---oxygen-icons ---parley ---perlkde ---perlqt ---printer-applet ---pykde4  ---qtruby ---qyoto ---rocs Graf (çizge) algoritmalarını tasarlamaya ve analiz etmeye yardımcı bir uygulamadırsmokegen ---smokekde ---smokeqt ---step İnteraktif fiziksel simulatör uygulamasısuperkaramba ---svgpart ---sweeper --- ---

 Ayrıca bakınız 
 KDE Plasma 5
 KDE uygulamaları listesi
 GNOME
 Xfce

 Dış bağlantılar 
 KDE resmi web sitesi* 
 KDE Türkçe belgelendirme çalışması  (debian.org.tr)
 "KDE on Windows" proje sayfası 

 Kaynakça 

Kategori:KDE
Kategori:Özgür ve açık kaynak yazılım kuruluşları
Kategori:Özgür masaüstü ortamları
Kategori:Linux
Kategori:Kullanılabilinir grafik arabirim kütüphaneleri
Kategori:1996'da Almanya'da kurulan oluşumlar