Bobby Fischer

Robert James Fischer (9 Mart 1943 - 17 Ocak 2008), Amerikalı Büyükusta ve 11. Dünya Satranç Şampiyonu olarak bilinir. 1972-1975 yılları arasında Dünya Satranç Şampiyonu unvanını elinde tutmuştur. ABD'de doğan Fischer, vatandaşlıktan çıkarıldıktan sonra İzlanda'ya yerleşmiş ve parlamento kararıyla kendisine vatandaşlık verilmiştir. Burada şehirden uzak bir hayat süren  Fischer, 2008 yılında hayatını kaybetmiştir. ABD'nin yetiştirdiği tek dünya satranç şampiyonu olan Fischer'ın oyunlarında kullandığı stratejiler, uyguladığı kombinezonlar, yaptığı çarpıcı hamleler ve etkileyici galibiyetleri topluca "Fischer Humması" olarak adlandırılmıştır.

 Çocukluğu ve gençliği 
Fischer, 9 Mart 1943'te Chicago’da, Polonya ve Rus İmparatorluğu'ndan göçmüş Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelmiştir.Edmonds & Eidinow 2004, p. 313.Edmonds & Eidinow 2004, p. 27. "…she appears to have been religiously unobservant." 1945 yılında annesi ile babasının boşanmasının ardından, annesiyle ile birlikte taşındıkları Brooklyn’de büyüdü. Satrancı 6 yaşındayken öğrenen Fischer, kısa sürede bir satranç tutkunu haline gelmiş ve bu tutkusunu "Yapmak istediğim tek şey satranç oynamak" sözleri ile dile getirmiştir.

Henüz 13 yaşında iken ABD Gençler Şampiyonu olan ve bu şampiyonlukla en genç satranç oyuncusu unvanını elde eden Bobby Fischer, satranç tarihine adını yazdırmıştır. 14 yaşında “En Genç ABD Şampiyonu” unvanını kazanarak dikkatleri üzerine çeken Fischer, 1958 yılında, 15 yaşındayken uluslararası satranç tarihinin en genç Büyükustası (Grandmaster) olmuştur.

 Dünya şampiyonu oluşu ve ünvanını kaybetmesi 
Fischer, 1972 yılında İzlanda’nın başkenti Reykjavik’te Dünya Satranç Şampiyonu Boris Spassky’i 2-0 geride başlamasına rağmen 12.5-8.5 yenerek Dünya Şampiyonu olmuş ve böylece Sovyetlerin bu alandaki hakimiyetine son vermiştir. Soğuk Savaş nedeniyle bu maç dünyada büyük yankı uyandırmıştır.

1975 yılında Anatoly Karpov ile ünvan maçı yapması beklenen Fischer, Uluslararası Satranç Federasyonu FIDE’den maçın oynanabilmesi için bazı koşulların yerine getirilmesini istemiş, aksi halde maça çıkmayacağını söylemiştir.

Fischer'ı reddeden FIDE, ünvan maçı oynanmadan Karpov’u yeni Dünya Şampiyonu ilan etmiştir. Bu olaydan sonra Fischer kayıplara karışmış, yaklaşık 20 yıl ortalarda görünmemiştir.

 Fischer satrancı 

Fischer satrancı (Chess960), 1996 yılında dünya satranç şampiyonu Bobby Fischer tarafından geliştirilen bir satranç çeşididir. Bu oyunda piyonların başlangıç dizilişi klasik satrançtakiyle aynı kalırken, arka sıradaki taşların (vezir, kale, fil, at ve şah) yerleşimi belirli kurallar çerçevesinde rastgele yapılmaktadır. Bunlar arasında, fillerin farklı renkli karelerde yer alması ve rok hamlesinin her zaman mümkün olması gibi belirli kurallar vardır.

Fischer, bu varyantın oyuncuların hamle hesaplama yeteneklerini, stratejik düşünme kapasitelerini ve doğaçlama becerilerini daha görünür kıldığını savunmuştur. Ayrıca, klasik satrançta önemli bir yere sahip olan açılış teorisi hazırlıklarının bu oyunda büyük ölçüde geçerliliğini yitirdiğini ileri sürerek, Fischer satrancının oyunu daha yaratıcı ve eşit koşullar altında oynanabilir kıldığını ifade etmiştir.küçükresim|upright=1.18|1970 Satranç Olimpiyatı'nda Miguel Najdorf'a karşı oynadığı 3. oyunun skor kartı

 Kanun kaçağı oluşu 
BM'in, Yugoslavya'ya uyguladığı ambargoyu delerek 1992 yılında gizlice ülkeye girip bir satranç şampiyonasına katılan Fischer, o tarihten bu yana "kanun kaçağı" olarak yaşamıştır.

Fischer, o yıl ABD hükûmetinin karşılaşma yapmama taleplerine meydan okumuş ve hükûmetin kendisine gönderdiği resmi yazıya tükürerek cevap vermiştir. Bu olayın sonucunda da eski rakibi Spassky ile Karadağ'ın açığında bulunan bir adada satranç karşılaşması yapmıştır. Spassky'yi 20 yıl sonra, 10 galibiyet ve 5 yenilgi ile yenen Fischer, 3,35 milyon dolar para ödülü kazanmıştır.

 Japonya'da yakalanışı 
1992 yılından itibaren çok çileli bir hayat sürdüren, Japonya, Macaristan ve Filipinler gibi ülkeler arasında dolaşıp duran ve sığınacak ülke arayan Fischer, 13 Temmuz 2004'te Japonya'dan Filipinler'e seyahat edecekken Narita Uluslararası Havalimanı'nda gözaltına alınmıştır. Daha önce Fischer'ın yıllardır kullandığı pasaport, kendisinin haberi olmadan Amerikan Büyükelçiliği tarafından iptal edilmiş ve Japon yetkililere bildirilmiştir. Japon yetkililer bundan dolayı Fischer'ı tutuklamıştır. 9 ay hapiste tutulduktan sonra devreye İzlanda girmiş ve Mart 2005'te Fischer'a vatandaşlık vererek kendisini bu durumdan kurtarmıştır.

 Anti-Amerikancılık ve Anti-Semitizm iddiaları 
Kanun kaçağı olduğu yıllarda Bobby Fischer, siyasi ve toplumsal konularda yaptığı tartışmalı açıklamalarla gündeme gelmiştir. 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından Filipinler'de yayımlanan bir radyo programında, saldırıları destekleyen ve ABD ile İsrail'i eleştiren ifadeler kullanması kamuoyunda büyük tepkiye yol açtı.

Söz konusu ifadeler, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmış ve ciddi eleştirilere neden olmuştur. Annesinin Yahudi kökenli olmasına rağmen Fischer'in farklı dönemlerde antisemitik söylemlerde bulunması, kamuoyunda tartışmalı bir kişilik profili çizmesine yol açmıştır. Söz konusu tutumları, Fischer'in yalnızca satranç başarılarıyla değil, siyasi ve toplumsal görüşleriyle de gündeme gelmesine neden olmuştur.

 Ölümü 
küçükresim|upright=0.68|Bobby Fischer'ın mezarı 
Fischer'ın, 17 Ocak 2008'de Reykjavík'de bir hastanede öldüğü, aile dostu Gardar Sverrisson tarafından bildirilmiştir. Ölümünün nedeni bilinmemektedir. Bobby Fischer, öldüğünde Amerika değil, İzlanda vatandaşıydı.

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 
 Asrın Satranç Maçı: Fischer-Spassky 
 BBC'de Fischer 
 (New York Times'ın Fischer'in ölümü üzerine yazdığı haber)  
 Fischer'un oyunlarından 65 önemli pozisyon


Kategori:1943 doğumlular
Kategori:Chicago doğumlu sporcular
Kategori:Chicago doğumlu yazarlar
Kategori:2008'de ölenler
Kategori:Reykjavik'te ölenler
Kategori:Böbrek yetmezliğinden ölenler
Kategori:20. yüzyıl Amerikalı mucitleri
Kategori:Amerikalı satranç büyükustaları
Kategori:Amerikalı satranç yazarları
Kategori:Yahudi satranç oyuncuları
Kategori:Dünya satranç şampiyonları
Kategori:Satranç türevi tasarımcıları
Kategori:Satranç Olimpiyatı katılımcıları
Kategori:Kurgusal olmayan eserler veren Amerikalı erkek yazarlar
Kategori:Amerikalı mülteciler
Kategori:Alman asıllı Amerikalılar
Kategori:Polonya Yahudisi asıllı Amerikalılar
Kategori:Rusya Yahudisi asıllı Amerikalılar
Kategori:Macaristan'daki Amerikalı gurbetçiler
Kategori:İzlanda'daki Amerikalı göçmenler
Kategori:İzlanda vatandaşlığına kabul edilenler
Kategori:Erasmus Hall High School'da öğrenim görenler
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri tarafından aranan kaçaklar
Kategori:Panama Belgeleri'nde adı geçen kişiler
Kategori:Japonya tarafından tutuklanan kişiler
Kategori:Holokost'u inkâr eden Amerikalılar
Kategori:Amerika Birleşik Devletleri-Sovyetler Birliği ilişkileri