Türkiye'nin illeri

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye'nin, 81 ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bu seksen bir il, dokuz yüz yetmiş üç ilçeye bölünmüştür. Bu ilçeler, en küçük idari birim olan mahalle ve köyleri içinde barındırır. İllerde yönetme ve yürütme görevi, içişleri bakanı tarafından önerilen ve bakanlar kurulunun onayından sonra cumhurbaşkanı tarafından atanan valiler tarafından yerine getirilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü. 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı. 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe hâline getirildi. Dört yıl sonra Aksaray, Cebelibereket, Hakkâri ve Şebinkarahisar'ın ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla ve Artvin ile Rize'nin birleştirilip Çoruh adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli altıya düştü. 1936'da Rize, Tunceli ve Hakkâri tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Devleti, Türkiye'ye bağlanarak il oldu. 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı. 1956'da Çoruh ilinin ismi Artvin olarak değiştirildi, 1957'de Kırşehir'in il statüsü geri verildi. 1957'den 1989'a kadar il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı. 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Yalova, Karabük ve Kilis; 1996'da Osmaniye, ve 1999'da Düzce il oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2019 yılı itibarıyla 83 milyon kişiye ulaştı. Bu rakamın 77 milyonunu il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu. Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur. Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır. Merkezi İzmit olan Kocaeli ili, merkezi Adapazarı olan Sakarya ili ve merkezi Antakya olan Hatay ili dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerinin adı, il ile aynı adı taşır.

 Türkiye il haritası 

+Renkler Başkent ve büyükşehir Büyükşehir
+Türkiye'nin illeri listesiAdAlan (km²)Nüfus (2021)Plaka koduTelefon koduValiAdana 13.8442.263.373 161,65 01 322 Mustafa Yavuz Adıyaman 7.337632.148 85,38 02 416 Osman Varol Afyonkarahisar 14.016744.179 52,04 03 272 Kübra Güran Yiğitbaşı Ağrı 11.099524.644 48,31 04 472 Mustafa Koç Aksaray 7.659429.069 54,36 68 382 Hamza Aydoğdu Amasya 5.628335.331 60,02 05 358 Yılmaz Doruk Ankara 25.6325.747.325 220 06 312 Vasip Şahin Antalya 20.1772.619.832 124,48 07 242Hulusi Şahin Ardahan 4.93494.932 19,72 75 478 Hayrettin Çiçek Artvin 7.393169.543 23,11 08 466 Cengiz Ünsal Aydın 8.1161.134.031 136,88 09 256Yakup Canbolat Balıkesir 14.5831.250.610 84,25 10 266 İsmail Ustaoğlu Bartın 2.330201.711 85,08 74 378 Nurtaç Arslan Batman 4.477626.319 135,95 72 488 Ekrem Canalp Bayburt 3.74685.042 22,64 69 458 Mustafa Eldivan Bilecik 4.179228.334 52,50 11 228 Şefik Aygöl Bingöl 8.004283.112 34,95 12 426 Ahmet Hamdi Usta Bitlis 8.294352.277 41,97 13 434 Erol Karaömeroğlu Bolu 8.313320.014 38,02 14 374 Erkan Kılıç Burdur 7.175273.716 37,74 15 248 Türker Öksüz Bursa 10.8133.147.818 282,63 16 224 Mahmut Demirtaş Çanakkale 9.817557.276 55,22 17 286 İlhami Aktaş Çankırı 7.542196.515 25,95 18 376 Mustafa Fırat Taşolar Çorum 12.428526.282 42,71 19 364 Zülkif Dağlı Denizli 12.1341.051.056 85,47 20 258 Ömer Faruk Coşkun Diyarbakır 15.1681.791.373 115,79 21 412 Ali İhsan Su Düzce 2.492400.976 157,36 81 380 Selçuk Aslan Edirne 6.145412.115 67,35 22 284 Yunus Sezer Elazığ 9.383588.088 62,99 23 424 Ömer Toraman Erzincan 11.815237.351 19,86 24 446 Hamza Aydoğdu Erzurum 25.006756.893 30,47 25 442 Mustafa Çiftçi Eskişehir 13.960898.369 63,57 26 222 Hüseyin Aksoy Gaziantep 6.8032.130.432 304,18 27 342 Kemal Çeber Giresun 7.025450.154 63,82 28 454 Mehmet Fatih Serdengeçti Gümüşhane 6.668150.119 24,67 29 456 Alper Tanrısever Hakkâri 7.095278.218 39,60 30 438 Ali Çelik Hatay 5.5241.670.712 294,87 31 326 Mustafa Masatlı Iğdır 3.664203.159 54,43 76 476 Ercan Turan Isparta 8.946445.678 49,73 32 246 Aydın Baruş İstanbul 5.46115.701.602 2.841,83 34 212, 216 Davut Gül İzmir 11.8914.425.789 367,27 35 232 Süleyman Elban Kahramanmaraş 14.5201.171.298 79,48 46 344 Mükerrem Ünlüer Karabük 4.142249.287 59,98 78 370 Mustafa Yavuz Karaman 8.678258.838 29,18 70 338 Hüseyin Engin Sarıibrahim Kars 10.193281.077 28 36 474 Ziya Polat Kastamonu 13.064375.592 29,04 37 366 Meftun Dallı Kayseri 16.9701.434.357 82,93 38 352 Gökmen Çiçek Kırıkkale 4.791275.968 59,07 71 318 Mehmet Makas Kırklareli 6.459366.363 56,02 39 288 Birol Ekici Kırşehir 6.584242.944 36,89 40 386 Hüdayar Mete Buhara Kilis 1.412145.826 100,91 79 348 Tahir Şahin Kocaeli 3.3972.033.441 574,92 41 262 İlhami Aktaş Konya 40.8382.277.017 54,66 42 332 Vahdettin Özkan Kütahya 11.634578.640 49,79 43 274 Musa Işın Malatya 12.259808.692 65,27 44 422 Seddar Yavuz Manisa 13.3391.456.626 107,99 45 236 Enver Ünlü Mardin 8.780862.757 95,53 47 482 Tuncay Akkoyun Mersin 16.0101.891.145 114,95 33 324 Atilla Toros Muğla 12.6541.021.141 77,69 48 252 İdris Akbıyık Muş 8.650405.228 47,26 49 436 Avni Çakır Nevşehir 5.485308.003 55,24 50 384 Ali Fidan Niğde 7.234363.725 48,59 51 388 Cahit Çelik Ordu 5.861760.872 128,68 52 452 Muammer Erol Osmaniye 3.320553.012 162,27 80 328 Erdinç Yılmaz Rize 3.835345.662 89,49 53 464 İhsan Selim Baydaş Sakarya 4.8241.060.876 213,44 54 264 Yaşar Karadeniz Samsun 9.7251.371.274 138,66 55 362 Orhan Tavlı Siirt 5.717331.980 57,77 56 484 Kemal Kızılkaya Sinop 5.717218.408 38,17 57 368 Mustafa Özarslan Sivas 28.164636.121 22,68 58 346 Yılmaz Şimşek Şanlıurfa 19.2422.143.020 107,76 63 414 Hasan Şıldak Şırnak 7.078546.589 74,82 73 486 Cevdet Atay Tekirdağ 6.1901.113.400 170,50 59 282 Recep Soytürk Tokat 10.042602.567 61,01 60 356 Numan Hatipoğlu Trabzon 4.628816.684 174,79 61 462 Aziz Yıldırım Tunceli 7.58283.645 11,16 62 428 Bülent Tekbıyıkoğlu Uşak 5.555373.183 66,69 64 276 Turan Ergün Van 20.9211.141.015 54,33 65 432 Ozan Balcı Yalova 798291.001 339,56 77 226 Hülya Kaya Yozgat 13.690418.500 30,76 66 354 Mehmet Ali Özkan Zonguldak 3.342589.684 178,35 67 372 Osman Hacıbektaşoğluküçükresim|upright=0.90|İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır. 
küçükresim|upright=0.90|Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl.
küçükresim|upright=0.90|Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii.
küçükresim|upright=0.90|Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları.
küçükresim|upright=0.90|Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı.
küçükresim|upright=0.90|Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir.
küçükresim|upright=0.90|Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili olan Samsun'daki Onur Anıtı.
küçükresim|upright=0.90|Denizli'deki Pamukkale travertenleri.
küçükresim|upright=0.90|Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası.
küçükresim|upright=0.90|Elazığ'da bulunan Pisa Kulesi'nden bile daha eğik minareye sahip Harput Ulu Camii.

 Türkiye il merkez rakımları 
 İl Adı  Rakım (Google Earth) Adana  25 Adıyaman  701 Afyonkarahisar  1012 Ağrı  1630 Amasya  400 Ankara  905 Antalya  62 Artvin  530 Aydın  92 Balıkesir  145 Bilecik  513 Bingöl  1159 Bitlis  1637 Bolu  741 Burdur  963 Bursa  238 Çanakkale  11 Çankırı  730 Çorum  822 Denizli  392 Diyarbakır  674 Edirne  50 Elâzığ  1041 Erzincan  1216 Erzurum  1923 Eskişehir  796 Gaziantep  838 Giresun  14 Gümüşhane  1174 Hakkâri  1756 Hatay  89 Isparta  1058 Mersin  18 İstanbul  25 İzmir  9 Kars  1756 Kastamonu  814 Kayseri  1060 Kırklareli  231 Kırşehir  991 Kocaeli  4 Konya  1023 Kütahya  958 Malatya  970 Manisa  79 Kahramanmaraş  562 Mardin  938 Muğla  659 Muş  1334 Nevşehir  1197 Niğde  1239 Ordu  25 Rize  11 Sakarya  41 Samsun  10 Siirt  887 Sinop  27 Sivas  1313 Tekirdağ  28 Tokat  630 Trabzon  36 Tunceli  922 Şanlıurfa  527 Uşak  915 Van  1728 Yozgat  1317 Zonguldak  10 Aksaray  1228 Bayburt  1555 Karaman  1063 Kırıkkale  746 Batman  570 Şırnak  1343 Bartın  12 Ardahan  1799 Iğdır  860 Yalova  8 Karabük  264 Kilis  660 Osmaniye  121 Düzce  149
Rakım (Google Earth) valilik binalarının bulunduğu yerdir.

 Eski iller 
küçükresim|upright=1.82|1927 yılındaki illeri gösteren bir harita
 Doğubayazıt ili, Ağrı iline bağlandı.
 Çatalca ili, İstanbul iline bağlandı.
 Gelibolu ili, Çanakkale iline bağlandı.
 Genç ili, Bingöl iline bağlandı.
 Kozan ili, Adana iline bağlandı.
 Şebinkarahisar ili, Giresun iline bağlandı.
 Siverek ili, Şanlıurfa iline bağlandı.
 Silifke ili, Mersin iline bağlandı.

 Ayrıca bakınız 
 Nüfusuna göre Türkiye'nin illeri
 Türkiye'nin coğrafi bölgeleri
 Türkiye'nin ilçeleri
 Türkiye'nin köyleri
 Türkiye'de büyükşehir belediyeleri
 ISO 3166-2:TR

 Notlar 
 A  İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir.
 B  İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi.
 C  İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın; 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur.

 Kaynakça 

*