Karşıyaka

Karşıyaka, İzmir ilinin bir ilçesidir. İlçenin doğusunda Bayraklı, kuzeybatısında Menemen, batısında Çiğli ilçeleri, güneyinde İzmir Körfezi ve İzmir'in karşı kıyısı bulunmaktadır. Yamanlar Dağı'nın eteği ile deniz arasında kalan kısımda şehir dokusu ile büyük ölçüde bütünleşmiş bir ilçedir.

küçükresim|Bostanlı ve çevresinin havadan görünümü

İNGEV'in araştırmasına göre Karşıyaka, Türkiye'nin en gelişmiş 7. ilçesidir.http://m.hurriyet.com.tr/yazarlar/ertugrul-ozkok/gizli-vatandaslara-gore-en-gelismis-30-ilce-hangisi-41015388 
küçükresim|Belediye binası

 Köken bilimi 
Yerleşim alanı İzmir şehir merkezinin karşısında bulunması sebebiyle "Karşıyaka" adını almıştır. 19. yüzyıl Batı kaynaklarında "Kordelio" adı altında anılmıştır. "Batılı Kordelyo" ismini önceleri Haçlı Seferleri komutanı İngiltere Kralı I. Richard ile bağlantılandırmışlar ise de, buralara hiç gelmemiş olan kralın Kordelyo ismi ile ilişkisi olabileceği tezi daha 19. yüzyıl kaynaklarında reddedilmiştir. 13. yüzyıl Bizans kaynaklarında bölgede yer alan ve yeri tam olarak tespit edilemeyen "Kordeleon" adlı bir yerleşimin bahsi geçmektedir ve ismin kökeninin bu tarihlerden de geriye götürülebileceği savunulmuştur.

Buna göre Kordelyo'nun öz bir Anadolu ismi olabileceği söz konusu edilmekte ve etimolojik olarak Gordion, Gördes, Kardakçı Dağı, Kardamyla gibi benzer Anadolu isimleri ile bağı bulunabileceği öne sürülmüştür. Sanskritteki "grha-", Slav dillerindeki "grad", Latincedeki "hortus" ve Almanca/İngilizcedeki "garden" kelimeleri ile bağlantılı olarak, "herhangi bir amaçla tecrit edilmiş yer, kesik, kale, bahçe" gibi anlamlar taşıyabilen Hititçe/Luvicedeki "gurta" kelimesi ile Pelasgların/Luvilerin/Lidyalıların dillerinde "geçit, boğaz, vadi" anlamına gelen "ela" bileşmesi ve sonradan eski Grekçe ve çağdaş Yunancada yer isimlerinin sonuna gelen -ieon, -eio son ekinin aktarılmasıyla oluşturulduğu öne sürülmüştür.

 Tarihçe 
Karşıyaka, 1865 yılında İzmir-Menemen demiryolunun hizmete girmesiyle yerleşime açılmış ve özellikle 1874 sonrasında İzmir merkez (Konak) ile vapur seferlerinin başlatılmasıyla gelişmiş bir yerleşim yeridir. Cumhuriyetin ilanından sonra 1923'te Karşıyaka'ya belediye başkanı atanmıştır. Temmuz 1930'da belediye kapatılmış ve Karşıyaka, İzmir Belediyesi görev alanına girmiştir. Karşıyaka, 1 Haziran 1954'te yürürlüğe giren 6325 sayılı kanunla Merkez ilçeden ayrılarak ilçe ünvanını almıştır. Karşıyaka Belediyesi 1984'te yeniden kurulmuştur. 2008'de ilçenin doğusundaki bazı mahalleler yeni kurulan Bayraklı ilçesine bağlanmıştır.

 Coğrafya 
Karşıyaka, İzmir Körfezi'nin kuzeyinde yaklaşık 51 km2lik bir alana yerleşmiştir. Karşıyaka ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 232 metredir. Sınırları içerisinde Yamanlar Dağı bulunmaktadır. İlçenin doğusunda Bayraklı, kuzeydoğusunda Bornova, kuzeyinde Menemen, batısında Çiğli ilçeleri, güneyinde İzmir Körfezi bulunmaktadır. 27 mahallesi vardır.

 Nüfus 
İlçe nüfusu 2020 yılı itibarıyla 350.100 kişidir. İlçe nüfusunun 163.902 kişisi erkek, 186.198 kişisi ise kadındır.

 Ekonomi 
Ege Park Mavişehir Alışveriş Merkezi, MaviBahçe ve Hilltown Karşıyaka ilçede yer alan alışveriş merkezleridir.

 Kültür 
küçükresim|upright=0.91|sağ|Latife Hanım Köşkü Anı Evi'nin restorasyon sonrasındaki görünümü (2008)
Karşıyaka, burada ölen Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın adıyla anılan ve söz konusu tarihlerde Atatürk'ün eşi Latife Hanım'ın ailesi Uşşakizadelere ait olan ve yakın geçmişte bir anı evi olarak restore edilmiş Latife Hanım Köşkü Anı Evi ve bunun dışında İzmir Levanten köşkleri tanımına giren birkaç tarihî yapı ile tanınır. İlçede ayrıca Bilim Müzesi, Bostanlı Açıkhava Arkeoloji Müzesi, Deprem Müzesi, Haberleşme Müzesi ve Hamza Rüstem Fotoğraf Müzesi yer almaktadır. 1905'te açılan St. Helen Kilisesi, ilçedeki en eski Katolik kilisesidir. Türkiye'nin ilk opera binası Opera İzmir, ilçe sınırları içerisindedir.

 Spor 
İlçede Karşıyaka SK adındaki 1912 yılında kurulan bir spor kulübü faaliyet göstermektedir. Bu kulüp; Türkiye Cumhuriyeti kurucusu Atatürk tarafından armasına ay yıldız verilmiş olmasının yanı sıra, tenis, futbol, basketbol, yelken, voleybol, karate, judo, masa tenisi, motosiklet sporları, kürek, golf, atlı spor, ragbi ve hokey alanlarında faaliyet gösteren bir kulüptür.

Karşıyaka SK 1987 ve 2015 yıllarında Türkiye Basketbol Ligi şampiyonu olmuş, ayrıca 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Kupası ve Türkiye Kupası şampiyonu olmuştur. Ayrıca yine aynı yıl Basketbol Süper Ligi şampiyonudur. 6.500 kişi kapasiteli Mustafa Kemal Atatürk Karşıyaka Spor Salonu basketbol ve voleybol maçlarına ev sahipliği yapmaktadır.

 Yönetim 
küçükresim|Karşıyaka Belediyesi Hizmet Binası (2020)
Karşıyaka İzmir kentinin parçasıdır ve 1984 yılına kadar belediye hizmetleri İzmir Belediyesince yürütülmüştür. Büyükşehir belediyeleri kurulunca Karşıyaka'da da ikinci kademe belediyesi olarak Karşıyaka Belediyesi kurulmuştur.

 Yerel Seçimler 
 Seçim  Belediye Başkanı  Parti  Oy Oranı 1984  Nevzat Çobanoğlu   Anavatan Partisi  %44,48 1989  Cihan Türsen   Sosyaldemokrat Halkçı Parti  %55,63 1994  Ahmet Kemal Baysak   Doğru Yol Partisi  %23,84 1999  Şebnem Tabak   Demokratik Sol Parti  %34,56 2004  Cevat Durak   Cumhuriyet Halk Partisi  %49,21 2009  %64,16 2014  Hüseyin Mutlu Akpınar  %70,73 2019  Cemil Tugay  %70,84 2024  Behice Yıldız Ünsal  %64,76

 Eğitim 
İlçede yer alan eğitim kurumları; Ankara İlköğretim Okulu, Karşıyaka Lisesi, Karşıyaka Necip Demir Anadolu Ticaret Lisesi, Karşıyaka Cihat Kora Anadolu Lisesi, Karşıyaka Atakent Anadolu Lisesi, Mustafa Reşit Paşa İlköğretim Okulu, Fevzipaşa Ortaöğretim Okulu, Alaybey Selçuk Yaşar Ortaöğretim Okulu, Atakent Erdoğan Kibarer Ortaöğretim Okulu, Eren Şahin Eronat Ortaöğretim Okulu, Faik Muhittin Adam İlköğretim Okulu, Mavişehir İlköğretim Okulu, Gazi Anadolu Lisesi, Zeki Şairoğlu Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, Emlakbank Süleyman Demirel Anadolu Lisesi, Kazım Dirik Anadolu Lisesi, Adnan Menderes Anadolu Lisesi, 15 Temmuz Şehitler Anadolu Lisesi ve Karşıyaka Şemikler Anadolu Lisesidir. Ayrıca Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi de yer almaktadır.

 Altyapı 
İlçede İZBAN ve T1 (Alaybey - Flamingo & Mavişehir - Ataşehir) Tramvay Hattı ile demiryolu, ESHOT otobüsleri ile karayolu ulaşım hizmeti verilmektedir. İZBAN istasyonlarının bazıları Karşıyaka Tüneli içerisindedir. Karşıyaka Vapur İskelesi'nden şehrin çeşitli yerlerine vapur seferleri düzenlenmektedir. İzmir Çevre Yolu ilçeden geçmektedir. İlçede on bir Bisim istasyonu bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız
2024 İzmir orman yangınları

 Notlar 

 Kaynakça 

 Dış bağlantılar 

 Karşıyaka Kaymakamlığı 
 Karşıyaka Belediyesi