toki Nijon

li toki tan .

jan li toki e toki Nijon lon ma Nijon. tenpo pini la jan li sona e ni: toki Nijon li kulupu sama toki pi wan taso. taso tenpo sin la jan li sona e ni: toki lon ma lili Okinawa li toki ante li sama lili tawa toki Nijon.

toki Nijon li sitelen kepeken sitelen Ilakana kepeken sitelen Katakana kepeken sitelen Kansi.

sitelen Ilakana en sitelen Katakana li sitelen kalama li tan sitelen Kansi.

sitelen Kansi li sitelen nimi li tan ma Sonko.

 kalama 

open utanena uta sewisewi kiwen pi uta insasewi ko pi uta insanena sinpinmnɲpini tokiptkbdgpini toki lilitstɕ(dz)(dʑ)pini liliɸsɕ, (ç)hzʑnena lon pokaɾ~ljwkalama mute pi uta pini lon toki ni li ante lon poka pi kalama pi uta open.

lon poka open pi kalama "u" la, 

 kalama "t" li kama kalama "ts"
 kalama "d" li kama kalama "dz"
 kalama "h" li kama kalama "ɸ"

lon poka open pi kalama "i" anu kalama "j" la, 

 kalama "t" li kama kalama "tɕ"
 kalama "d" li kama kalama "dʑ"
 kalama "h" li kama kalama "ç"
 kalama "s" li kama kalama "ɕ"
 kalama "z" li kama kalama "ʑ"

taso lon nimi pi ma weka, ni li kama lon mute kalama lili.

kin la kalama "dz" en kalama "dʑ" li ken kama kalama "z" li ken kama kalama "ʑ".
sinpinmonsisewii(ɨ̥)(ʉ̥)ɯinsaeoanpaa
insa pi kalama pi uta pini la kalama "i" en kalama "u" li kama kalama "ɨ̥" li kama kalama "ʉ̥" (futo [ɸʉ̥to])

ni li ken jo e kalama sama kulupu kalama pi uta pini (futo [ɸʉ̥to]>[ɸto])

ni li lon pini nimi kin (sukidesu [sʉ̥kidesʉ̥]>[skides])

kalama /ɯ/ li sama e kalama [ɯ̟ᵝ]

 sitelen 
toki Nijon li jo e sitelen tu wan:

 sitelen Ilakana 
sitelen Ilakana li sitelen kalama. kalama pi uta open en kalama pi uta pini li lon sitelen wan. lili la ona li sama sitelen Katakana. taso sitelen Ilakana li sitelen taso e nimi pi toki Nijon e nimi pi ma weka ala.
kalama lilikalama suliaiueo-あいうえおkかきくけこsさしすせそtたちつてとnなにぬねのhはひふへほmまみむめもjや・ゆ・よrらりるれろwわゐ・ゑをlon sitelen kulegがぎぐげごzざじずぜぞdだぢづでどbばびぶべぼpぱぴぷぺぽante kalamakj > cきゃ・きゅ・きょsj > ɕしゃしゅしょtj > tɕちゃちゅちょnj > ɲにゃにゅにょhj > çひゃひゅひょmjみゃみゅみょrjりゃりゅりょgj > ɟぎゃぎゅぎょzj > ʑじゃじゅじょdj > dʑぢゃぢゅぢょbjびゃびゅびょpjぴゃぴゅぴょante sitelenんっーゝゞ -nCCVVawen sinawen sin en jaki

 sitelen Katakana 
sitelen Ilakana li sitelen kalama. kalama pi uta open en kalama pi uta pini li lon sitelen wan. lili la ona li sama sitelen Ilakana. taso sitelen Katakana li sitelen taso e nimi pi ma weka e nimi pi toki Nijon ala.
kalama lilikalama suliaiueo-アイウエオkカキクケコsサシスセソtタチツテトnナニヌネノhハヒフヘホmマミムメモjヤユヨrラリルレロwワヰヱヲlon sitelen namakogガギグゲゴzザゼィズゼゾdダディドゥデドbバビブべボpパピプぺポante kalamakj > cキャキキュキェキョsj > ɕシャシシュシェショtj > tɕチャチチュチェチョnj > ɲニャニニュニェニョhj > çヒャヒヒュヒェヒョmjミャミミュミェミョrjリャリリュリェリョgj > ɟギャギギュギェギョzj > ʑジャジジュジェジョdj > dʑヂャヂヂュヂェヂョbjビャビビュビェビョpjピャピピュピェピョtsツァツィツツェツォdzヅァヅィヅヅェヅォɸファフィフフェフォ(v) > w/bヴァヴィヴヴェヴォ(l) > rラ゜リ゜ル゜レ゜ロ゜(ŋ)カ゜キ゜ク゜ケ゜コ゜

 sitelen Kana ni: (ゐゑヰヱ)  li kepeken ala lon tenpo ni.

lawa toki

 lawa nimi mute 
nimi mute pi toki Nijon la, ijo pali li nanpa wan.  ijo li lon poka pi ijo pali. nimi pali li lon monsi pi nimi mute. nimi lili li ken lon monsi pi nimi pali.

 ante nimi 

 lon 
です desu (toki pona) anu だ da (toki ike) li nimi lon pi toki Nijon. tenpo pini la, だ da li ken kama でした deshita (toki pona) anu だった datta (toki ike).

toki Nijon li kepeken です toki e "seme li seme". taso kepeken です toki ala e "seme li lon". toki Nijon li kepeken nimi ante toki e ni. toki Nijon li jo e ある aru e いる iru.

ijo pali li lon la, o kepeken いる. ijo pali li lon ala la, o kepeken ある.

nimi mute pona li sama ni: 僕は人です。 Boku wa hito desu. "mi jan".

 nimi ijo 
tenpo en nanpa la, toki Nijon la, nimi ijo li kama ante ala.

 nimi pali 
tenpo la, toki Nijon la, nimi pali li kama ante.

 toki pi toki Nijon 

こんにちは！　Konnichiwa! – toki!
お元気ですか？　Ogenki desu ka? - sina pona ala pona?
ようこそ　Yōkoso - o kama pona!
ありがとう　Arigatō - pona! (pana li lon la o toki e ni)
さようなら　Sayōnara - mi tawa! tawa pona! (tenpo kama la lukin ala li tenpo suli mute)
じゃ、またね！　Ja mata ne! - mi tawa! tawa pona! (tenpo kama la lukin ala li tenpo lili)
 linja tawa 

 tan sona 

toki Nijon
kulupu:toki