utala nanpa tu lon ma Sonko en ma Nijon

li utala lon ma Sonwaminko en ma Nijon.ma utala mute li lon ma Sonko,taso ma utala lili ante li lon ma ante sama ma lete pi ma Mijama.ona li tan tenpo sike nanpa 1930 tawa tenpo sike nanpa 1945.
tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1937 la,ma Nijon li pali e utala 918 li lanpan ma pi poka lete en kama suno pi ma Sonko lon tenpo suno 100.郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. ISBN 9622013538.tenpo sike nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 1938 la,ma Nijon li pali e ma lili wan,nimi ona li .tenpo sike nanpa 1937 la,ma Nijon li pali e ,ma Nijon li kama lawa e ma tomo Tensin tan nasin telo Luko pi ma tomo Pesin.tan ona li weka ala li utala e ma lete pi ma Sonko,ma Sonko en ma Nijon li open utala.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 8 la, li pana e lipu pi kama utala li pali e .tenpo mun mute la,ma Sonko en ma Nijon li utala lon ma tomo Sane en ma poka ante.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 12 la,ma tomo Nansin li weka tan ma Sonko lon .kulupu utala pi ma Nijon li pali e moli suli pi lon ma tomo Nansin.ma tomo lawa pi ma Sonko li tawa .

tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 1941 la,kulupu utala pi ma Nijon li utala e  pi ma Mewika.ma ante pi telo suli Pasipi la kulupu utala pi ma Nijon li utala.ma Mewika en ma Juke li utala e ma Nijon.ma Sonko li utala tawa ma Nijon lipu Wikisourceen ma Tosi en ma Italija.lipu Wikisourcelen suli li len e ma Nijon.kin la,ma Nijon li jo ala e ijo pali lon ma Sonko li wile lanpan e ijo pona lon ma Asija pi poka seli pi poka suno kama.tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1943 la,jan lawa pi ma Mewika en ma Juke en ma Sonko li pana e  li wile e ni:ma Nijon li pana e ma pi poka suno kama pi poka lete pi ma Sonko en ma Tawan en  tawa ma Sonko.tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 1945 la,ma Mewika en ma Juke en ma Sonko li pana e  tawa ma Nijon li toki e toki suli Kalo li wile e ni:ma Nijon li toki anpa pi ijo ante ala.tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 8 en tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 8 la,ma Mewika li pana e ilo utala pi pakala suli tawa  en .tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 8 la,ma Sesesele li pini e toki suli pi meso li insa ma Sesesele en ma Nijon li open e tenpo pi tenpo mun nanpa 8 pi kon tawa pakala li tawa ma Sonko tan toki pi kulupu Jata.tenpo suno nanpa 14 pi tenpo mun nanpa 8 la,jan lawa pi ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li kama lon toki pi toki suli Potan.tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 9 la,ma Nijon li toki anpa tawa ma Sonko,utala li pini.ni la,ma Sonwaminko li kama ma pali pi ma mute wan li kama lawa e kulupu awen pi ma mute wan lon tenpo mute.(tenpo sike nanpa 1971 la,ma Sonko li lanpan e lawa ona.)

utala ni li jo e ante suli utala suli nanpa tu,ona o kulupu utala pi ma Nijon li awen lon ma Sonko li ken ala tawa ma Sesesele tan ma Tosi.ni la,ma Sesesele li ken tawa ma Elopa tan awen e ma tomo Makuwa.ma Nijon li ken ala tawa telo suli Insija li ken ala tawa telo suli Pasipi.ni la,ma pona pi ma Sonko li kama pona tawa utala.kulupu utala pi ma Nijon li tawa ma Intonesija en ma poka ante,taso ona li ken ala tawa ma Oselija li ken ala pini e telo pimeja wawa tawa ma pona pi ma Sonko lon telo suli Pasipi.utala ni li pona tawa anpa e ma Nijonlon telo suli Pasipi.kin la,ma Nijon li ken ala kulupu en ma Tosi,ma Sesesele li anpa e ma Tosi.lon la,ma Nijon li anpa e ma Sonko la,ona li ken kama anpa e ma Mijama pi ma Juke li ken kama lanpan e ma Elopa en ma Asija en ma Tosi en ma Italija.

 nimi 
ma Sonko en ma Tawan en ma ante pi kulupu jan An la,nimi ona li 抗日战争 anu 抗战.nimi ante li 抗日卫国战争 anu 第二次中日战争.lipu pi tenpo pini lon ma Tawan la,ona li 中华民国抗日战争.李云汉 (编). 中華民國抗日戰爭圖錄. 近代中国出版社. 1995 [2021-02-05]. ISBN 9575911156. 周琇环; 吴淑凤; 萧李居 (编). 中華民國抗日戰爭史料彙編：中國遠征軍. 国史馆. 2015. ISBN 9789860450422.我們的烽火歲月：中華民國抗日戰爭圖錄. 中央通讯社. 2011. ISBN 9789868663787..ma Sonko la,ona li 中国人民抗日战争.nimi ante li 八年抗战 anu 十四年抗战,tenpo sike 2017 la,ma Sonko li ante e nimi 八年抗战 tawa 十四年抗战.nimi 八年抗战 li tan ni:kulupu utala pi ma Nijon li pali e  li pini e utala la mute tenpo li luka tu wan.nimi 十四年抗战 li tan ni: kulupu utala pi ma Nijon li pali e  li pini e utala la mute tenpo li kulupu tu tu.nimi pana li ma Nijon la,nimi ona li 侵华战争、日本侵华战争 anu 日军侵华战争.

ma Nijon la,nimi utala li  lon tenpo open pi utala ni.tenpo sike 1937 pi kulupu utala pi ma Nijon li utala open e ma Sonko la,nimi ona li .tenpo pini ni la,ma Nijon li kepeken nimi utala sama ni li tan ni:ni li ken awen e tan utala pi ma Nijon.ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li utala tan kulupu lawa pi ma tomo Nansin li ike mute,ma Nijon li pona e kulupu utala pi jan Wan Sinwe,ona li pona tawa ma Sonko.ma Sonko la,ni li tan nimi 事变 li meso la,nimi 战争 li ike  mute.ona mute li kepeken nimi 事变 taso kepeken ala 战争.ni li sama ni:ma Sonko en ma Nijon li utala ala.ma Nijon li pali e ni tan ni:ma Mewika li pana ala e ijo pona tawa ma utala,ni la ma Nijon li jo.ma Nijon li pilin e ni:ona li utala ala.北博昭. 日中開戦: 軍法務局文書からみた挙国一致体制への道. 中公新书1218. 中央公论新社. 1994-12-20. ISBN 4-12-101218-6.

tenpo sike 1941 la,ma Nijon li pini e ni: pali e utala lon telo suli Pasipi la, li pana e ona tawa utala pi ma Asija suli pi suno kama li toki e ni:ona li wan pi utala pi ma Asija suli pi suno kama li ante e nimi tawa   li lon e pali utala.utala suli nanpa tu li pini la,tenpo mun 6 pi tenpo sike 1946 la,ma Nijon li anpa pilin ike pi ma Sonwaminko li kepeken ala nimi 支那.jan pi ma Nijon li toki e ni:nimi 北支事变 o tawa nimi 日华事变.ma Sonko li wile utala e ma Nijon,mi mute li utala ala.田中新一. 「日華事変拡大か不拡大か」『別冊知性 5 秘められた昭和史』. 河出书房. 1956年12月.tenpo ni la,jan li kepeken nimi 日华事变,nimi 北支事变 li nimi lon lipu sona pi tenpo pini.

tenpo sike 1957 la,ma Nijon li kepeken nimi 日华事变 lon lipu sona.tenpo sike 1975 la,  nimi  li kama lon lipu sona.taso pana sona li 日华事变.taso jan li pilin e ni:ma Nijon li utala e ma Sonko,kin la,toki kulupu pi ma Sonko en na Nijon li lon,tenpo sike 1970 la,jan li kepeken ala e nimi 日华事变 li kepeken nimi 日中战争.

ma ali la,nimi utala ni li ,kon ante mute la,jan li pilin e ni:ni li wan pi utala suli nanpa tu anu utala lon telo suli Pasipi.

 tan utala 
ante suli pali li pini la,ma Sonko en ma Nijon li ma pi pali pan lon ma Asija pi kama suno li anpa lon  kulupu lawa en kulupu utala tawa ma wawa lon ma Elopa.tenpo sike 1868 la, li lon ma Nijon.ma Nijon li kama pona li kama wawa.ma Sonko la, li kama lon ala,utala ni li pini la,ma Sonko li ken ala pona kin.
tenpo sike 1900 la, li lon ma Sonko li pali e .ma Sonko li utala mute li wawa ala.ma Nijon en ma Lusi li wile e ma pi ma Sonko.王禹廷. 《細說西安事變》前言. 台北: 传记文学出版社. 1989-10-01.tenpo pini la ma Lusi li lanpan e ma pi ma Sonko.

tenpo sike 1905 la,ma Lusi li anpa lon utala pi ma Nijon en ma Lusi.ma Lusi en ma Nijon li sitelen e .lawa ni la,ma Nijon li jo e pona mute lon ma Soson.ma Nijon li ken lawa e ma Soson.ma Nijon li lanpan e  e .ma Lusi li pana e nasin kiwen pi  tawa  en pona ante tawa ma Nijon.

tenpo mun 7 pi tenpo sike 1914 la,tenpo ike pi tenpo mun 7 li lon,kepeken tenpo lili la utala suli nanpa wan li kama.tenpo mun 8 la,ma Nijon li toki utala tawa ma Tosi tan ni:ma Juke li ma pona pi ma Nijon.ma Sonwaminko li awen meso.ma Nijon li tawa  sama ma utala li lanpan ma kepeken pi esun mani pi ma Tosi li tawa  li lanpan e ali pi .kin la,ma Nijon li tawa  li tawa ma pi ken utala li utala e  li lanpan e ijo pona pi jan meso pi ma Sonko li anpa e ona mute li pali sama jan pi ma Sonko li jan ike tawa tenpo pi ma Tosi li anpa.

tenpo suno 7 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1915 la,ma Sonko li pilin e ni:utala ni li pini.ma Sonko li toki tawa jan toki pi ma Nijon li wile e ni:ma Nijon li ken weka e kulupu utala pi ma Nijon.jan toki pi ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li pilin e ni:utala ni li pini ala o awen.ma Nijon li wile ala weka e kulupu utala pi ma Nijon.kin la,ma Nijon li pana e  tawa .tenpo suno 18 pi tenpo mun 1 la,jan toki pi ma Nijon li pana e lawa ni tawa jan Jesika li pakala e nasin pi ma mute lon tenpo ali.tenpo suno 7 pi tenpo sike 5 la,kulupu lawa pi jan Jesika li toki e ni:lawa ni mute li lon.

tenpo mun 5 pi tenpo sike1928 la,ma Nijon li wile pini e tawa lete pi kulupu utala Kominkomin tan awen e jan pi ma Nijon lon ma ante.ma Nijon li pana e ilo utala suli tawa ma tomo Sinan li pali e tenpo ike pi ma tomo Sinan li moli e jan 17 pi ma Sonko lon kulupu lawa.〈五十五年前的「五三」慘案：蔣介石總司令敍述事變經過〉. 《春秋》杂志第620期 (香港). 1983.石川, 祯浩. 革命とナショナリズム 1925-1945―シリーズ中国近現代史3. 日本: 岩波书店. 2010: 48–50. ISBN 978-4-00-431251-2.tenpo sike 1929 la,lili mani li kama lon ma ali,mani ali pi ma Nijon li kepeken ma Mewika li kama ike.kin la,nasin loje pi ma Sesesele li kama lon ma Sonko.jan mute pi ma Nijon li wile kepeken nasin wawa tawa ma Sonko.
tenpi sike 1931 tawa tenpi sike 1937

utala 918

tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,kulupu utala pi ma Nijon li pali e  li utala e kulupu Peta pi ma Sonko lon ma tomo Senjan,utala 918 li open.tenpo Minu  nanpa15 pi tenpi Awa nanpa 11 lon tenpo pimeja la,kulupu utala pi ma Nijon li pakala e wan pi  kepeken ilo utala seli li kama utala e kulupu Peta li toki pi lon ala e ni:ma Sonko li pali e ni.tenpo ni la jan San Sijelijan li awen lon ma tomo Pepin li toki e ni tawa jan Wan Ise:o utala ala tawa ma Nijan.tenpo Awa nanpa 6 pi tenpo suno nanpa 19 pi tenpo mun nanpa 9 la,kulupu utala pi ma Nijon li lanpan e ma tomo Senjan.李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. ISBN 9571406635kulupu utala pi ma Sonko li utala ala anpa lawa pi jan San Sijelijan.中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年：抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. ISBN 978-986-320-756-6.tenpo mun  nanpa 11 la  li open,ma Nijon li lanpan e ma Elonsijan.ma Tonpe ali li ma pi ma Nijon.

utala 129
tenpo sike 1932 la,jan San Kase li kin kama jan lawa pi ma Sonko li wile utala tawa ma Nijon.中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年：抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. ISBN 978-986-320-756-6.tenpo suno 2 tenpo mun 1 la,jan San Kase li toki e ike pi jan San Josen li kama utala.陈布雷等编著. 《蔣介石先生年表》. 台北: 传记文学出版社. 1978-06-01: 24. 民国二十一年（壬申公元一九三二年） 公（蒋介石）四十六岁 一月，日军进占锦州。 中央步调纷乱，行政无人总持，陈友仁等高倡对日绝交宣战论调，外交、财政均陷绝境，公（蒋介石）发表“独立外交”之讲演，痛切指陈宣战之弊害。 行政院长孙科辞职，中央以汪兆铭继任。 li open lon tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932.nimi ante ona li utala 128.ma Nijon ona li .https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789utala 918 li pini la,ma Nijon li wile weka e lukin pi ma ali tawa utala ante,ma Nijon li anpa e kulupu lawa pi ma Sonko li pali e utala mute lon ma tomo Sane.https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789tenpo Minu 30 pi tenpo Awa 11 pi tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932 la,ma Nijon li kama utala,ma Sonko li utala.李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. ISBN 9571406635.utala 128 li open.武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.tenpo suno 1 pi tenpo mun 2 la,ma Nijon li pana e ilo utala seli mute tawa ma tomo Nansin.tenpo suno 4 pi tenpo sike 2 la,kulupu Komintan li pali e ,jan lawa pi kulupu utala li lon ma tomo Nansin taso,tenpo mun 12 la kulupu lawa li kama.郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. ISBN 9622013538.tenpo suno 3 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama ma tomo Nansin li pali e nasin pi utala tawa ma Nijon.tenpo suno 5 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama  li lukin e ma pi ma Esikuwan tawa telo linja Pan.刘维开. 〈蔣介石的旅遊生活〉. 吕芳上主编 (编). 《蔣介石的日常生活》. 香港: 天地图书. 2014.tenpo suno 8 pi tenpo mun 2 la,kulupu utala sin pi ma Sonko li kama.李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. ISBN 9571406635.tenpo suno 14 pi tenpo mun 2 la,jan San Sison li pana e kulupu utala sin.武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.

kulupu utala nanpa kulupu luka wan pi jan San Minsi li kama utala anpa lawa pi jan Sa Jenka en jan Sijan Kuwana.ma Nijon li mute e jan utala lon tenpo tu wan li ante e jan lawa pi kulupu utala lon tenpo tu tu li pana e jan utala 100000.ma utala li tawa ma tomo Tasan en ma tomo Sane.ma Nijon li pana e ijo utala suli tawa ma tomo Suso en ma tomo Anso.kulupu utala li kama tawa ma tomo Nansin.

tan sona