telo Paka

li telo suli lon ma Sipi lon ma Lusi. suli anpa ona li nanpa wan. suli ale ona li nanpa luka tu lon ma ali. ona li lon ma Asija. ma Iku pi ma Lusi en ma Pula pi ma Lusi li lon poka ona.
 sona 
sina lukin e telo suli ni tan sewi la, ona li sama linja pi suli mute. linja ona li suli Mete 636 000. poka ona li suli Mete 79 000. mute la suli anpa ona li lon poka pi suli Mete 744. suli mute la suli anpa ona li suli Mete 1 642. suli anpa ni la ona li nanpa wan tawa telo suli ante.  

nasin telo 544 anu nasin telo 1 123 li pana e telo tawa sike telo Paka. ona li jo e ma 22 lon telo. ma lon telo suli pi ona li . jan li ken moku e telo pi telo Paka. telo pi telo Paka li lete. ona li kama telo kiwen lon tenpo lete. 

jan sona mute li pilin e ni: telo Paka li tan tenpo sike weka 25 000 000―75 000 000. taso jan sona ante li pilin e ni: telo Paka li tan tenpo sike weka 110 000―78 000.

kasi 1 100 li lon telo pi telo suli Paka. soweli 2 595 li lon telo ona. kala 61 li lon telo ona. 

 ma en awen 
 en  en  en ma tomo ante mute li lon poka pi telo Paka.

tenpo pini la, ma tomo en tomo pali en ante li ike tawa telo Paka. tenpo sike nanpa 1996 la, kulupu UNESCO li awen e ona. tenpo sike nanpa 1999 la, ma Lusi li awen e ona. taso ike li lon telo ona lon tenpo ni. soweli li kama moli tan ni. jan li alasa e soweli kala e kala pi telo Paka. ni li ken ala.

telo Paka li pona tawa jan. jan li tawa ona tan ni: jan li wile musi. 

 tenpo pini 
tenpo sike weka 12 000 la, jan li lon ma lon poka pi telo Paka. ona li sitelen lon kiwen li alasa e kala. tenpo sike weka 4 000 la, ona li pali e ilo kiwen. tenpo sike ale nanpa 18 la, jan Lusi li kama tawa telo Paka. jan sona mute li pali e sitelen ma ona li sona e ona.

 tan sona 

kulupu:lipu pona
kulupu:ma Lusi
kulupu:telo suli