kulupu Lipi Temoka pi ma Juke

anu  li kulupu pi nasin lawa lon ma Juke. jan Ewa Tewi li lawa e ona. kulupu lawa Komon la, ona li jo e jan 72. tenpo sike 2024 li pini la, jan 60,000 li lon kulupu.

ona li kulupu suli nanpa luka lon nasin lawa pi ma Juke: kulupu Lepa en kulupu Konsewasi en kulupu Wipon en kulupu Kin li suli mute. ma Ele lete la, kulupu li pona tawa kulupu Alajan.

kulupu Lipi en kulupu SDP li kama wan lon tenpo sike 1988 la, kulupu Lipi Temoka li open.

nasin lawa pi ken sama en nasin mani li pona tawa kulupu Liten.

 tenpo pini 
tenpo mute la, ma Juke li jo e kulupu tan nasin lawa pi ken sama. ona li open kepeken kulupu Wika lon poka tenpo sike 1680. tenpo sike 1859 la, kulupu pi nasin ni li kama wan: kulupu Lipi li open.

utala suli nanpa tu li pini la, kulupu Lipi li kama anpa tan ni: kulupu Lepa li kama suli. tenpo sike 1951 la, kulupu Lipi li lon anpa mute: jan pi kipisi nanpa 2.5% li wile e ona; kulupu Komon la, ona li jo e jan luka wan.

 wile ona 
kulupu Liten li wile ante e lipu lawa pi ma Juke. ona li wile e ni: jan li wile e jan lawa kepeken jan kulupu tan kipisi pi wile ale. 

kulupu ma Elopa li pona tawa ona. ma Juke li weka tan kulupu ma Elopa la, kulupu Liten li wile ala e ni.

 lawa insa 
 nasin 
kulupu Lipi Temoka li kipisi tan ma kipisi pi ma Juke. kulupu pi ma Inli en kulupu pi ma Suko en kulupu pi ma Kinli li 

tu lon tenpo sike la, jan pi kulupu Liten li ken kama e tomo wan. jan kulupu ale li ken toki lon utala toki li ken pana e wile lon nasin kulupu: wile ona li sama tan jan kulupu ale. kin la, ona li ken pana e wile ona kepeken kulupu pi ilo sona.

 jan lawa 
275px|thumb|tomo lawa pi kulupu Liten li lon poka pi ma leko Winsen lon ma tomo Lontan.
sona li tan ni:''

 jan li wile la nanpa 
 kulupu Komon 

+ kulupu lawa Komon pi ma Juke tenpo sike jan lawa insa jan wile jan kulupu suli kulupu kulupu li lawa sona nanpa kipisi nanpa ante nanpa kipisi 1992 jan Pasi Atan5 999 60617.8 20 / 650 weka 23.1 nanpa 3 kulupu Konsewasi  19975 242 94716.8 46 / 659 pana 287.0 nanpa 3 kulupu Lepa  2001 jan Sa Kenesi4 814 32118.3 52 / 659 pana 67.9 nanpa 3 kulupu Lepa  20055 985 45422.0 62 / 646 pana 119.6 nanpa 3 kulupu Lepa  2010 jan Ni Ke6 836 24823.0 57 / 650 weka 58.8 nanpa 3 kulupu Konsewasi en kulupu Liten  20152 415 8627.9 8 / 650 weka 491.2 nanpa 4 kulupu Konsewasi  2017 2 371 8617.4 12 / 650 pana 41.8 nanpa 4 kulupu Konsewasi  2019 jan So Sinson3 696 41911.5 11 / 650 weka 11.7 nanpa 4 kulupu Konsewasi  2024 jan Ewa Tewi3 519 14312.2 72 / 650 pana 6111.1 nanpa 3 kulupu Lepa

 tan sona 

kulupu:kulupu pi nasin lawa